ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.71.1
ततो विदर्भान्संप्राप्तं सायाह्ने सत्यविक्रमम् ।
ऋतुपर्णं जना राज्ञे भीमाय प्रत्यवेदयन् ॥ ३.७१.१ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਰਿਤੁਪਰਣ ਵਿਦਰਭ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ, ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।
3.71.2
स भीमवचनाद्राजा कुण्डिनं प्राविशत्पुरम् ।
नादयन्रथघोषेण सर्वाः स विदिशो दिशः ॥ ३.७१.२ ॥
ਭੀਮ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਰੱਥ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਗੂੰਜਾਉਂਦਾ ਕੁੰਡਿਨ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
3.71.3
ततस्तं रथनिर्घोषं नलाश्वास्तत्र शुश्रुवुः ।
श्रुत्वा तु समहृष्यन्त पुरेव नलसन्निधौ ॥ ३.७१.३ ॥
ਉੱਥੇ ਨਲ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਰੱਥ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਸੁਣੀ; ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਇੰਝ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਨਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਣ।
3.71.4
दमयन्ती तु शुश्राव रथघोषं नलस्य तम् ।
यथा मेघस्य नदतो गम्भीरं जलदागमे ॥ ३.७१.४ ॥
ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਨਲ ਦੇ ਉਸ ਰੱਥ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਸੁਣੀ; ਜਿਵੇਂ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਵੇ।
3.71.5
परं विस्मयमापन्ना श्रुत्वा नादं महास्वनम् ।
नलेन संगृहीतेषु पुरेव नलवाजिषु।
सदृशं रथनिर्घोषं मेने भैमी तथा हयाः ॥ ३.७१.५ ॥
ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਾਦ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਭੈਮੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ; ਨਲ ਦੇ ਫੜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਹ ਰੱਥ-ਘੋਸ਼ ਹੈ, ਇਹ ਉਸਨੇ ਸਮਝਿਆ।
3.71.6
प्रासादस्थाश्च शिखिनः शालास्थाश्चैव वारणाः ।
हयाश्च शुश्रुवुस्तस्य रथघोषं महीपतेः ॥ ३.७१.६ ॥
ਮਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਮੋਰਾਂ, ਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹੀਪਤੀ ਦਾ ਰੱਥ-ਘੋਸ਼ ਸੁਣਿਆ।
3.71.7
तच्छ्रुत्वा रथनिर्घोषं वारणाः शिखिनस्तथा ।
प्रवेदुरुन्मुखा राजन्दृष्ट्वेव जलदोदयम् ॥ ३.७१.७ ॥
ਰੱਥ ਦੀ ਉਸ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਮੋਰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬੱਦਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ।
3.71.8
यथाऽसौ रथनिर्घोषः पूरयन्निव मेदिनीम् ।
ममाह्लादयते चेतो नल एव महीपतिः ॥ ३.७१.८ ॥
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰਦੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਰੱਥ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਰਾਜਾ ਨਲ ਹੀ ਹਨ।
3.71.9
अद्य नन्द्राभवक्रं तं न पश्यामि नलं यदि ।
असंख्येयगुणं वीरं विनङ्क्ष्यामि न संशयः ॥ ३.७१.९ ॥
ਅੱਜ ਜੇ ਮੈਂ ਅਸੰਖ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨਲ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.71.10
यदि वै तस्य वीरस्य हाह्वोर्नाद्याहमन्तरम् ।
प्रविशामि सुखस्पर्शं नभविष्याम्यसंशयम् ॥ ३.७१.१० ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਸੁਖਦਾਈ ਛੋਹ ਨਾਲ ਜੇ ਮੈਂ ਦਾਖਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.71.11
यदि मां मेघनिर्घोषो नोपगच्छति नैषधः ।
अद्य चामीकरप्रख्यं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् ॥ ३.७१.११ ॥
ਮੇਘ ਗਰਜਣ ਵਰਗੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਉਹ ਨੈਸ਼ਧ ਨਲ ਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ।
3.71.12
यदि मां सिंहविक्रान्तो मत्तवारणविक्रमः ।
नाभिगच्छतिराजेन्द्रो विनङ्क्ष्यामि न संशयः ॥ ३.७१.१२ ॥
ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਪਰਾਕਰਮੀ ਅਤੇ ਮਦਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜੇਂਦਰ ਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.71.13
न स्मराम्यनृतं किंचिन्न स्मराम्यपकारताम् ।
न च पर्युषितं वाक्यं स्वैरेष्वपि महात्मनः ॥ ३.७१.१३ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਕੋਈ ਝੂਠ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਬੁਰਾਈ ਯਾਦ ਨਹੀਂ; ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਹੀ ਕੋਈ ਵਿਅਰਥ ਗੱਲ ਯਾਦ ਨਹੀਂ।
3.71.14
प्रभुः क्षमावान्वीरश्च दाता चाप्यधिको नृपैः ।
अहो नीचानुवर्ती च क्लीबवन्मम नैषध ॥ ३.७१.१४ ॥
ਉਹ ਸਮਰੱਥ, ਖਿਮਾਵਾਨ, ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਦਾਨੀ ਸਨ, ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। ਹਾਏ! ਹੇ ਨੈਸ਼ਧ, ਹੁਣ ਉਹ ਨੀਚਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਪੁੰਸਕ ਵਰਗੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
3.71.15
गुणांस्तस्य स्मरन्त्या मे तत्पराया दिवानिशम् ।
हृदयं दीर्यत इदं शोकात्प्रियविनाकृतम् ॥ ३.७१.१५ ॥
ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਈ ਮੇਰਾ ਇਹ ਦਿਲ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਾਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।
3.71.16
एवं विलपमाना सा नष्टसंज्ञेव भारत ।
आरुरोह महद्वेश्म पुण्यश्लोकदिदृक्षया ॥ ३.७१.१६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਉਹ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਹੋਵੇ, ਪੁੰਨ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਮਹਿਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।
3.71.17
ततो मध्यमकक्षायां ददर्श रथमास्थितम् ।
ऋतुपर्णं महीपालं सहवार्ष्णेयबाहुकम् ॥ ३.७१.१७ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਾਜਾ ਰਿਤੁਪਰਣ ਨੂੰ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਬਾਹੁਕ ਸਮੇਤ ਵੇਖਿਆ।
3.71.18
ततोऽवतीर्य वार्ष्णएयो बाहुकश्च रथोत्तमात् ।
हयांस्तानवमुच्याथ स्थापयामासतू रथम् ॥ ३.७१.१८ ॥
ਫਿਰ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਬਾਹੁਕ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰੱਥ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੱਥ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ।
3.71.19
सोऽवतीर्य रथोपस्थादृतुपर्णो नराधिपः ।
उपतस्थे महाराजं भीमं भीमपराक्रमम् ॥ ३.७१.१९ ॥
ਉਹ ਨਰਾਧਿਪ ਰਿਤੁਪਰਣ ਰਥ ਦੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕਰਮੀ ਮਹਾਰਾਜ ਭੀਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਇਆ।
3.71.20
तं भीमः प्रतिजग्राह पूजया परया मुदा ।
स तेन पूजितो राज्ञा ऋतुपर्णो नराधिपः ॥ ३.७१.२० ॥
ਭੀਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੜੇ ਆਦਰ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਬੂਲਿਆ; ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ ਨਰਾਧਿਪ ਰਿਤੁਪਰਣ।
3.71.21
स तत्र कुण्डिने रम्ये वसमानो महीपतिः ।
न च किंचित्तदाऽपश्यत्प्रेक्षमाणो मुहुर्मुहुः।
स तु राज्ञा समागम्य विदर्भपतिना तदा ॥ ३.७१.२१ ॥
ਉਹ ਮਹੀਪਤੀ ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡਿਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ; ਪਰ ਉਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ।
3.71.22
किं कार्यं स्वागतं तेऽस्तु राज्ञा पृष्टः स भारत ।
नाभिजज्ञे स नृपतिर्दुहित्रर्थे समागतम् ॥ ३.७१.२२ ॥
"ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ? ਸਵਾਗਤ ਹੈ" ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਧੀ ਲਈ ਆਏ ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਨ੍ਰਿਪਤੀ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕਿਆ।
3.71.23
ऋतुपर्णोपि राजा स धीमान्सत्यपराक्रमः ।
राजानं राजपुत्रं वा न स्म पश्यति कंचन ॥ ३.७१.२३ ॥
ਉਹ ਰਿਤੁਪਰਣ ਰਾਜਾ ਵੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲਾ, ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਸੀ।
3.71.24
नैव स्वयंवरकथां न च विप्रसमागमम् ।
न चान्यं कंचिदारम्भं स्वयंवरविधिं प्रति ॥ ३.७१.२४ ॥
ਸਵੰਬਰ ਦੀ ਕਥਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਜਾਂ ਸਵੰਬਰ ਦੀ ਰੀਤ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਿਆਰੀ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
3.71.25
ततो विगणयद्राजा मनसा कोसलाधिपः ।
आगतोस्मीत्युवाचैनं भवन्तमभिवादुकः ॥ ३.७१.२५ ॥
ਫਿਰ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਲਈ।'
3.71.26
राजापि च स्मयन्भीमो मनसा समचिन्तयत् ।
अधिकं योजनशतं तस्यागमनकारणम्।
ग्रामान्बहूनतिक्रम्य नाध्यगच्छद्यथातथम् ॥ ३.७१.२६ ॥
ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਵੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, 'ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੂਰ ਹੈ।' ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕਿਆ।
3.71.27
अल्पकार्यं विनिर्दिष्टं तस्यागमनकारणम् ।
पश्चादुदर्के ज्ञास्याप्रि कारणं यद्भविष्यति ॥ ३.७१.२७ ॥
'ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗਾ।'
3.71.28
नैतदेवं स नृपतिस्तं सत्कृत्य व्यसर्जयत् ।
विश्राम्यतामित्युवाच क्लान्तोसीति पुनःपुनः ॥ ३.७१.२८ ॥
'ਐਸਾ ਨਹੀਂ।' ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ; 'ਆਰਾਮ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਥੱਕੇ ਹੋ' ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹੀ।
3.71.29
स सत्कृतः प्रहृष्टात्मा प्रीतः प्रीतेन पार्थिवः ।
राजप्रेष्यैरनुगतो दिष्टं वेश्म समाविशत् ॥ ३.७१.२९ ॥
ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਨਿਯਤ ਕੀਤੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
3.71.30
ऋतुपर्णे गते राजन्वार्ष्णेयसहिते नृपे ।
बाहुको रथमादाय रथशालामुपागमत् ॥ ३.७१.३० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਿਤੁਪਰਣ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਨਾਲ ਚਲਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਹੁਕ ਰਥ ਲੈ ਕੇ ਰਥਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
3.71.31
स मोचयित्वा तानश्वानुपचर्य च शास्त्रतः ।
स्वयं चैतान्समाश्वास्य रथोपस्थ उपाविशत् ॥ ३.७१.३१ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ ਰਥ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
3.71.32
दमयन्त्यपि शोकार्ता दृष्ट्वा भागस्वरिं नृपम् ।
सूतपुत्रं च वार्ष्णेयं बाहुकं च तथाविधम् ॥ ३.७१.३२ ॥
ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਵੀ ਰਾਜਾ ਭਾਗਸ੍ਵਰੀ, ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਅਤੇ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਹੁਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
3.71.33
चिन्तयामास वैदर्भी कस्यैष रथनिःस्वनः ।
नलस्येव महानासीन्न च पश्यामि नैषधम् ॥ ३.७१.३३ ॥
ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: 'ਇਹ ਕਿਸ ਦੇ ਰੱਥ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ? ਇਹ ਨਲ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਪਰ ਨੈਸ਼ਧ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ।'
3.71.34
वार्ष्णोयेन भवेन्नूनं विद्या सैवोपशिक्षिता ।
तेनाद्य रथनिर्घोषो नलस्येव महानभूत् ॥ ३.७१.३४ ॥
ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਉਸ ਦੇ ਰੱਥ ਦੀ ਗਰਜ ਨਲ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
3.71.35
कआहोस्विदृतुपर्णोऽपि यथा राजा नलस्यथा ।
यथाऽयंरथनिर्घोषो नैषधस्येव लक्ष्यते ॥ ३.७१.३५ ॥
ਕੀ ਇਹ ਰਾਜਾ ਰਿਤੁਪਰਣ ਹੈ? ਜਾਂ ਨਲ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇਹ ਰੱਥ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੈਸ਼ਧ ਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
3.71.36
एवं सा तर्कयित्वा तु दमयन्ती विशांपते ।
दूतीं प्रस्थापयामास नैषधान्वेषणे शुभा ॥ ३.७१.३६ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਨੈਸ਼ਧ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਤੀ ਭੇਜੀ।