ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.72.1
गच्छ केशिनि जानीहि क एष रथवाहकः ।
उपविष्टो रथोपस्थे विकृतो ह्रस्वबाहुकः ॥ ३.७२.१ ॥
ಕೇಶಿನಿ, ಹೋಗಿ ತಿಳಿದುಕೊ, ರಥದ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಈ ರಥಸಾರಥಿ ಯಾರು. ಅವನು ವಿಕೃತನೂ ಕುಳ್ಳು ಬಾಹುಗಳುಳ್ಳವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
3.72.2
अभ्येत्य कुशलं भद्रे मृदुपूर्वंसमाहिता ।
पृच्छेथाः पुरुषे ह्येनं यथातत्त्वमनिन्दिते ॥ ३.७२.२ ॥
ಭದ್ರೆ, ಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮೊದಲು ಮೃದುವಾಗಿ ಅವನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸು. ನಿರ್ದೋಷೆಯೇ, ಆ ಪುರುಷನನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸು.
3.72.3
अत्र मे महती शङ्का भवेदेष नलो नृपः ।
यथाच मनसस्तुष्टिर्हृदयस्य च निर्वृतिः ॥ ३.७२.३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಮಹಾ ಸಂದೇಹವಿದೆ — ಈತ ನಳ ರಾಜನೇ ಇರಬಹುದೇ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಲಭಿಸುವುದು.
3.72.4
ब्रूयाश्चैनं कथान्ते त्वं पर्णादवचनं यथा ।
प्रतिवाक्यं च सुश्रोणि बुद्ध्येथास्त्वमनिन्दिते ॥ ३.७२.४ ॥
ಸುಶ್ರೋಣಿ, ಮಾತಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಇವನಿಗೆ ಪರ್ಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳು; ನಿರ್ದೋಷೆಯೇ, ಅವನ ಉತ್ತರವನ್ನು ಗಮನಿಸು.
3.72.5
एवं समाहिता गत्वा दूती बाहुकमब्रवीत् ।
दमयन्त्यपि कल्याणी प्रासादस्थाऽनव्वैक्षत ॥ ३.७२.५ ॥
ಹೀಗೆ ಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಹೋದ ದೂತಿ ಬಾಹುಕನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು. ಕಲ್ಯಾಣಿ ದಮಯಂತಿಯೂ ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು.
3.72.6
स्वागतं ते मनुष्येन्द्र कुशलं ते ब्रवीम्यहम् ।
दमयन्त्या वचः साधु निबोध पुरुषर्षभ ॥ ३.७२.६ ॥
ಮನುಷ್ಯೇಂದ್ರನೇ, ನಿನಗೆ ಸ್ವಾಗತ. ನಿನ್ನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದಮಯಂತಿಯ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.
3.72.7
कदा वै प्रस्थिता यूयं किमर्थमिह चागताः ।
तत्त्वं ब्रूहि यथान्यायं वैदर्भी श्रोतुमिच्छति ॥ ३.७२.७ ॥
ನೀವು ಯಾವಾಗ ಹೊರಟಿರಿ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿರಿ? ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹೇಳಿ, ವೈದರ್ಭಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ.
3.72.8
श्रुतः स्वयंवरो राज्ञा कोसलेन महात्मना ।
द्वितीयो दमयन्त्या वै भविता श्व इति द्विजात् ॥ ३.७२.८ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಕೋಸಲ ರಾಜನು ಒಬ್ಬ ದ್ವಿಜನಿಂದ ಕೇಳಿದನು: ದಮಯಂತಿಗೆ ಎರಡನೆಯ ಸ್ವಯಂವರ ನಾಳೆ ನಡೆಯಲಿದೆ ಎಂದು.
3.72.9
श्रुत्वैतत्प्रस्थितो राजा शतयोजनयायिभिः ।
हयैर्वातजवैर्मुख्यैरहमस्य च सारथिः ॥ ३.७२.९ ॥
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ನೂರು ಯೋಜನ ಓಡುವ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು; ನಾನು ಅವನ ಸಾರಥಿ.
3.72.10
अथ योसौ तृतीयो वः स कुतः कस्य वा पुनः ।
त्वं च कस्य कथं चेदंत्वयि कर्म समाहितम् ॥ ३.७२.१० ॥
ಈಗ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಮೂರನೆಯವನು ಯಾರು, ಎಲ್ಲಿಂದ, ಯಾರವನು? ನೀನು ಯಾರವನು, ಈ ಕಾರ್ಯ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು?
3.72.11
पुण्यश्लोकस्य वै सूतो वार्ष्णेय इति विश्रतः ।
स नले विद्रुते भद्रेभागस्वरिमुपस्थितः ॥ ३.७२.११ ॥
ಪುಣ್ಯಶ್ಲೋಕ (ನಳ)ನ ಸಾರಥಿ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು; ಓ ಭದ್ರೇ, ನಳನು ಓಡಿಹೋದ ನಂತರ ಅವನು ಭಾಗಸ್ವರಿಯ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿದನು.
3.72.12
अहमप्यश्वकुशलः सूतत्वे च प्रतिष्ठितः ।
ऋतुपर्णेन सारथ्ये भोजने च वृतः स्वयम् ॥ ३.७२.१२ ॥
ನಾನೂ ಅಶ್ವವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು; ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನು. ಋತುಪರ್ಣನು ನನ್ನನ್ನು ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಯವನಾಗಿ ತಾನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
3.72.13
अथ जानाति वार्ष्णेयः क्वनु राजा नलो गतः ।
कथं च त्वयि वा तेन कथितं स्यात्तु बाहुक ॥ ३.७२.१३ ॥
ಹಾಗಾದರೆ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ ರಾಜ ನಳ ಎಲ್ಲಿ ಹೋದನೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆಯೇ? ಅಥವಾ ಅವನು ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಿರಬಹುದು, ಬಾಹುಕ?
3.72.14
इहैव पुत्रौ निक्षिप्य नलस्य प्रियदर्शनौ ।
गतस्ततो यथाकामं नैष जानाति नैषधम् ॥ ३.७२.१४ ॥
ಸುಂದರರಾದ ನಳನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು, ತನಗಿಷ್ಟವಾದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದ; ಇವನು ನೈಷಧ ನಳನನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
3.72.15
न चान्यः पुरुषः कश्चिन्नलं वेत्ति यशस्विनि ।
गूढश्चरति लोकेऽस्मिन्नष्टरूपो महीपतिः ॥ ३.७२.१५ ॥
ಯಶಸ್ವಿನಿ, ಬೇರೆ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೂ ನಳನನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜ ಅಡಗಿ, ಬದಲಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
3.72.16
आत्मैव तु नलं वेद या चास्य तदनन्तरा ।
न हि वै स्वानि लिङ्गानि नलं शंसन्ति कर्हिचित् ॥ ३.७२.१६ ॥
ನಳನನ್ನು ಅವನ ಆತ್ಮವೇ ತಿಳಿದಿದೆ, ಅದರ ಬಳಿಕ ಅವನ ಪತ್ನಿಯೂ; ತನ್ನ ಗುರುತುಗಳು ಎಂದಿಗೂ ನಳನನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
3.72.17
योसावयोध्यां प्रथमं गतोसौ ब्राह्मणस्तदा ।
इमानि नारीवाक्यानि कथयानः पुनःपुनः ॥ ३.७२.१७ ॥
ಮೊದಲು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಗ ಈ ಸ್ತ್ರೀಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ.
3.72.18
क्वनु त्वं कितव च्छित्त्वा वस्त्रार्धं प्रस्थितो मम ।
उत्सृज्य विपिने सुप्तामनुरक्तां प्रियां प्रिय ॥ ३.७२.१८ ॥
ಜೂಜುಕೋರನೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದೆ? ನನ್ನ ಸೀರೆಯ ಅರ್ಧವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಅನುರಕ್ತಳಾದ ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಹೊರಟೆ, ಪ್ರಿಯನೇ!
3.72.19
सा वै यथा समादिष्टा तथाऽऽस्ते त्वत्प्रतीक्षिणी ।
दह्यमाना दिवारात्रौ वस्त्रार्धेनाभिसंवृता ॥ ३.७२.१९ ॥
ಅವಳು ನಿನ್ನನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಇದ್ದಾಳೆ, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಸುಡುತ್ತಾ, ಅರ್ಧ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು.
3.72.20
तस्या रुदनत्याः सततं तेन दुःखेन पार्थिव ।
प्रसादं कुरु मे वीर प्रतिवाक्यं वदस्व च ॥ ३.७२.२० ॥
ಆ ದುಃಖದಿಂದ ಅವಳು ನಿರಂತರ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ; ರಾಜನೇ, ವೀರನೇ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದಯೆ ತೋರಿ ಉತ್ತರಿಸು.
3.72.21
तस्यास्तत्प्रियमाख्यानं प्रवदस्व महामते ।
तदेव वाक्यं वैदर्भी श्रोतुमिच्छन्त्यनिन्दिता ॥ ३.७२.२१ ॥
ಮಹಾಮತಿಯೇ, ಅವಳಿಗೆ ಆ ಪ್ರಿಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೇಳು; ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ನಿರ್ದೋಷಿ ವೈದರ್ಭಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾಳೆ.
3.72.22
एतच्छ्रुत्वा प्रतिवचस्तस्य दत्तं त्वया किल ।
यत्पुरा तत्पुनस्त्वत्तो वैदर्भी श्रोतुमिच्छति ॥ ३.७२.२२ ॥
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ನೀನು ಹಿಂದೆ ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರವನ್ನೇ ವೈದರ್ಭಿ ನಿನ್ನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾಳೆ.
3.72.23
एवमुक्तस्य केशिन्या नलस्य कुरुनन्दन ।
हृदयं व्यथितं चासीदश्रुपूर्णे च लोचने ॥ ३.७२.२३ ॥
ಕೇಶಿನಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಕುರುನಂದನನೇ, ನಳನ ಹೃದಯ ನೊಂದಿತು; ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದವು.
3.72.24
स निग्राह्यात्मनो दुःखं दह्यमानो महीपतिः ।
बाष्पसंदिग्धया वाचा पुनरेवेदमब्रवीत् ॥ ३.७२.२४ ॥
ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಂಡು, ಸುಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ರಾಜನು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದ್ಗದಿತ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
3.72.25
वैषम्यमपि संप्राप्ता गोपायन्ति कुलस्त्रियः ।
आत्मानमात्मना सत्यो जितः स्वर्गो न संशयः ॥ ३.७२.२५ ॥
ಕಷ್ಟದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕುಲಸ್ತ್ರೀಯರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಸತ್ಯನಿಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀ ತನ್ನ ಸ್ವಬಲದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
3.72.26
रहिता भर्तृभिश्चापि न क्रुध्यन्ति कदाचन ।
प्राणांश्चारित्रकवचान्धारयन्ति वरस्त्रियः ॥ ३.७२.२६ ॥
ಗಂಡರಿಂದ ಅಗಲಿದ್ದರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಎಂದಿಗೂ ಕೋಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸಚ್ಚಾರಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕವಚದಂತೆ ಧರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
3.72.27
विषमस्थेन मूढेन परिभ्रष्टसुखेन च ।
यत्सा तेन परित्यक्ता तत्रन क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.७२.२७ ॥
ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿದ್ದ, ಮೋಹಗೊಂಡ, ಸುಖ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅವನು ಅವಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಕೋಪಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
3.72.28
प्राणयात्रां परिप्रेप्सोः शकुनैर्हतवाससः ।
आधिभिर्दह्यमानस्य श्यामा न क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.७२.२८ ॥
ಜೀವನೋಪಾಯ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ, ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ವಸ್ತ್ರ ಕಳೆದುಕೊಂಡ, ಮನೋವ್ಯಥೆಯಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಶ್ಯಾಮೆ ಕೋಪಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
3.72.29
सत्कृताऽसत्कृता वाऽपि पतिं दृष्ट्वा तथाविधम् ।
राज्यभ्रष्टं श्रिया हीनं क्षिधितं व्यसनाप्लुतम् ॥ ३.७२.२९ ॥
ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಅವಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ರಾಜ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ, ಸಂಪತ್ತಿಲ್ಲದ, ಹಸಿದ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಗಂಡನನ್ನು ನೋಡಿ—
3.72.30
एवं ब्रुवाणस्तद्वाक्यं नलः परमदुर्मनाः ।
न बाष्पमशकत्सोढुं प्ररुरोद च भारत ॥ ३.७२.३० ॥
ಹೀಗೆ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ನಳನು ಬಹಳ ದುಃಖಿತನಾದನು; ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದೆ, ಓ ಭಾರತ, ಅತ್ತನು.
3.72.31
ततः सा केशिनी गत्वा दमयन्त्यै न्यवेदयत् ।
तत्सर्वं कथितं चैव विकारं तस्य चैव तम् ॥ ३.७२.३१ ॥
ಆಗ ಆ ಕೇಶಿನಿ ಹೋಗಿ ದಮಯಂತಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದಳು; ಅವನ ವಿಕಾರವನ್ನು (ಮನಃಕ್ಷೋಭೆಯನ್ನು) ಸಹ ಹೇಳಿದಳು.