മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.72.1
गच्छ केशिनि जानीहि क एष रथवाहकः ।
उपविष्टो रथोपस्थे विकृतो ह्रस्वबाहुकः ॥ ३.७२.१ ॥
കേശിനീ, പോയി അറിയുക, രഥത്തിന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിലിരിക്കുന്ന ഈ രഥവാഹകൻ ആരെന്ന്. അവൻ വികൃതനും കുറിയ കൈകളുള്ളവനുമാണ്.
3.72.2
अभ्येत्य कुशलं भद्रे मृदुपूर्वंसमाहिता ।
पृच्छेथाः पुरुषे ह्येनं यथातत्त्वमनिन्दिते ॥ ३.७२.२ ॥
മംഗളേ, സമാധാനത്തോടെ അടുത്തുചെന്ന് ആദ്യം മൃദുവായി അവന്റെ ക്ഷേമം ചോദിക്കുക. കുറ്റമറ്റവളേ, ആ പുരുഷനോട് യഥാർത്ഥം ചോദിക്കുക.
3.72.3
अत्र मे महती शङ्का भवेदेष नलो नृपः ।
यथाच मनसस्तुष्टिर्हृदयस्य च निर्वृतिः ॥ ३.७२.३ ॥
ഇവിടെ എനിക്ക് വലിയ സംശയമുണ്ട് — ഈ രാജാവ് നളനാകുമോ? അങ്ങനെയെങ്കിൽ എന്റെ മനസ്സിന് തൃപ്തിയും ഹൃദയത്തിന് ശാന്തിയും ലഭിക്കും.
3.72.4
ब्रूयाश्चैनं कथान्ते त्वं पर्णादवचनं यथा ।
प्रतिवाक्यं च सुश्रोणि बुद्ध्येथास्त्वमनिन्दिते ॥ ३.७२.४ ॥
സുശ്രോണീ, സംഭാഷണത്തിന്റെ അവസാനം അവനോട് പർണ്ണന്റെ വാക്കുകൾ പറയുക; കുറ്റമറ്റവളേ, അവന്റെ മറുപടി ശ്രദ്ധിക്കുക.
3.72.5
एवं समाहिता गत्वा दूती बाहुकमब्रवीत् ।
दमयन्त्यपि कल्याणी प्रासादस्थाऽनव्वैक्षत ॥ ३.७२.५ ॥
ഇങ്ങനെ സമാധാനത്തോടെ ചെന്ന ദൂതി ബാഹുകനോട് സംസാരിച്ചു. കല്യാണിയായ ദമയന്തിയും കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് നോക്കിനിന്നു.
3.72.6
स्वागतं ते मनुष्येन्द्र कुशलं ते ब्रवीम्यहम् ।
दमयन्त्या वचः साधु निबोध पुरुषर्षभ ॥ ३.७२.६ ॥
മനുഷ്യേന്ദ്രാ, സ്വാഗതം. നിന്റെ ക്ഷേമം ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു. പുരുഷർഷഭാ, ദമയന്തിയുടെ നല്ല വാക്കുകൾ കേൾക്കുക.
3.72.7
कदा वै प्रस्थिता यूयं किमर्थमिह चागताः ।
तत्त्वं ब्रूहि यथान्यायं वैदर्भी श्रोतुमिच्छति ॥ ३.७२.७ ॥
നിങ്ങൾ എപ്പോൾ പുറപ്പെട്ടു, എന്തിനായി ഇവിടെ വന്നു? ന്യായപ്രകാരം അത് പറയൂ, വൈദർഭി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
3.72.8
श्रुतः स्वयंवरो राज्ञा कोसलेन महात्मना ।
द्वितीयो दमयन्त्या वै भविता श्व इति द्विजात् ॥ ३.७२.८ ॥
മഹാത്മാവായ കോസല രാജാവ് ഒരു ബ്രാഹ്മണനിൽനിന്ന് കേട്ടു: ദമയന്തിയുടെ രണ്ടാം സ്വയംവരം നാളെയാകുമെന്ന്.
3.72.9
श्रुत्वैतत्प्रस्थितो राजा शतयोजनयायिभिः ।
हयैर्वातजवैर्मुख्यैरहमस्य च सारथिः ॥ ३.७२.९ ॥
ഇത് കേട്ട് രാജാവ് നൂറു യോജന ഓടുന്ന, കാറ്റിന്റെ വേഗമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ അശ്വങ്ങളോടെ പുറപ്പെട്ടു; ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാരഥിയാണ്.
3.72.10
अथ योसौ तृतीयो वः स कुतः कस्य वा पुनः ।
त्वं च कस्य कथं चेदंत्वयि कर्म समाहितम् ॥ ३.७२.१० ॥
ഇനി നിങ്ങളിൽ മൂന്നാമനായവൻ ആരാണ്, എവിടെനിന്ന്, ആരുടെ? നീ ആരുടെയാണ്, ഈ കർമ്മം നിന്നിൽ എങ്ങനെ ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു?
3.72.11
पुण्यश्लोकस्य वै सूतो वार्ष्णेय इति विश्रतः ।
स नले विद्रुते भद्रेभागस्वरिमुपस्थितः ॥ ३.७२.११ ॥
പുണ്യശ്ലോകന്റെ (നളന്റെ) സാരഥി വാർഷ്ണേയൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു; ഭദ്രേ, നളൻ ഓടിപ്പോയശേഷം അവൻ ഭാഗസ്വരിയുടെ സേവയിൽ ചേർന്നു.
3.72.12
अहमप्यश्वकुशलः सूतत्वे च प्रतिष्ठितः ।
ऋतुपर्णेन सारथ्ये भोजने च वृतः स्वयम् ॥ ३.७२.१२ ॥
ഞാനും അശ്വവിദ്യയിൽ നിപുണനാണ്; സാരഥ്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനുമാണ്. ഋതുപർണൻ എന്നെ സാരഥിയായും പാചകക്കാരനായും സ്വയം വരിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.72.13
अथ जानाति वार्ष्णेयः क्वनु राजा नलो गतः ।
कथं च त्वयि वा तेन कथितं स्यात्तु बाहुक ॥ ३.७२.१३ ॥
അപ്പോൾ വാർഷ്ണേയൻ രാജാവ് നളൻ എവിടെ പോയെന്ന് അറിയുമോ? അല്ലെങ്കിൽ അവൻ നിന്നോട് അത് എങ്ങനെ പറഞ്ഞിരിക്കും, ബാഹുകാ?
3.72.14
इहैव पुत्रौ निक्षिप्य नलस्य प्रियदर्शनौ ।
गतस्ततो यथाकामं नैष जानाति नैषधम् ॥ ३.७२.१४ ॥
മനോഹരരായ നളന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരെയും ഇവിടെത്തന്നെ വിട്ടിട്ട് അവൻ ഇഷ്ടമുള്ള വഴിയിൽ പോയി; ഇവൻ നൈഷധനായ നളനെ അറിയുന്നില്ല.
3.72.15
न चान्यः पुरुषः कश्चिन्नलं वेत्ति यशस्विनि ।
गूढश्चरति लोकेऽस्मिन्नष्टरूपो महीपतिः ॥ ३.७२.१५ ॥
യശസ്വിനി, വേറൊരു മനുഷ്യനും നളനെ അറിയുന്നില്ല; ഈ ലോകത്തിൽ ആ രാജാവ് മറഞ്ഞ്, രൂപം മാറി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
3.72.16
आत्मैव तु नलं वेद या चास्य तदनन्तरा ।
न हि वै स्वानि लिङ्गानि नलं शंसन्ति कर्हिचित् ॥ ३.७२.१६ ॥
നളനെ അവന്റെ ആത്മാവ് മാത്രമേ അറിയുന്നുള്ളൂ, അതിനുശേഷം അവന്റെ ഭാര്യയും; സ്വന്തം ലക്ഷണങ്ങൾ ഒരിക്കലും നളനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നില്ല.
3.72.17
योसावयोध्यां प्रथमं गतोसौ ब्राह्मणस्तदा ।
इमानि नारीवाक्यानि कथयानः पुनःपुनः ॥ ३.७२.१७ ॥
ആദ്യം അയോധ്യയിലേക്ക് പോയ ആ ബ്രാഹ്മണൻ, അന്ന് ഈ സ്ത്രീയുടെ വാക്കുകൾ ആവർത്തിച്ച് പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു.
3.72.18
क्वनु त्वं कितव च्छित्त्वा वस्त्रार्धं प्रस्थितो मम ।
उत्सृज्य विपिने सुप्तामनुरक्तां प्रियां प्रिय ॥ ३.७२.१८ ॥
ചൂതാട്ടക്കാരാ, നീ എവിടെ പോയി? എന്റെ വസ്ത്രത്തിന്റെ പകുതി മുറിച്ചെടുത്ത്, കാട്ടിൽ ഉറങ്ങിക്കിടന്ന അനുരാഗിണിയായ നിന്റെ പ്രിയയെ ഉപേക്ഷിച്ച് നീ പോയി, പ്രിയനേ!
3.72.19
सा वै यथा समादिष्टा तथाऽऽस्ते त्वत्प्रतीक्षिणी ।
दह्यमाना दिवारात्रौ वस्त्रार्धेनाभिसंवृता ॥ ३.७२.१९ ॥
നിന്നെ കാത്തിരുന്ന്, പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ അവൾ ഇരിക്കുന്നു, പകലും രാത്രിയും എരിഞ്ഞുകൊണ്ട്, പകുതി വസ്ത്രത്താൽ മൂടപ്പെട്ടവളായി.
3.72.20
तस्या रुदनत्याः सततं तेन दुःखेन पार्थिव ।
प्रसादं कुरु मे वीर प्रतिवाक्यं वदस्व च ॥ ३.७२.२० ॥
ആ ദുഃഖത്താൽ അവൾ നിരന്തരം കരയുന്നു; രാജാവേ, വീരാ, എന്നോട് കൃപ ചെയ്ത് മറുപടി പറയൂ.
3.72.21
तस्यास्तत्प्रियमाख्यानं प्रवदस्व महामते ।
तदेव वाक्यं वैदर्भी श्रोतुमिच्छन्त्यनिन्दिता ॥ ३.७२.२१ ॥
മഹാമതേ, അവളോട് ആ പ്രിയസന്ദേശം പറയൂ; ആ വാക്കുതന്നെ നിർദോഷയായ വൈദർഭി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
3.72.22
एतच्छ्रुत्वा प्रतिवचस्तस्य दत्तं त्वया किल ।
यत्पुरा तत्पुनस्त्वत्तो वैदर्भी श्रोतुमिच्छति ॥ ३.७२.२२ ॥
ഇത് കേട്ട്, നീ മുമ്പ് നൽകിയ മറുപടി തന്നെ വൈദർഭി നിന്നിൽനിന്ന് വീണ്ടും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
3.72.23
एवमुक्तस्य केशिन्या नलस्य कुरुनन्दन ।
हृदयं व्यथितं चासीदश्रुपूर्णे च लोचने ॥ ३.७२.२३ ॥
കേശിനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കുരുനന്ദനാ, നളന്റെ ഹൃദയം വേദനിച്ചു; അവന്റെ കണ്ണുകൾ കണ്ണീരിൽ നിറഞ്ഞു.
3.72.24
स निग्राह्यात्मनो दुःखं दह्यमानो महीपतिः ।
बाष्पसंदिग्धया वाचा पुनरेवेदमब्रवीत् ॥ ३.७२.२४ ॥
തന്റെ ദുഃഖം അടക്കി, ദഹിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ രാജാവ് കണ്ണീരിൽ മുങ്ങിയ സ്വരത്തിൽ വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
3.72.25
वैषम्यमपि संप्राप्ता गोपायन्ति कुलस्त्रियः ।
आत्मानमात्मना सत्यो जितः स्वर्गो न संशयः ॥ ३.७२.२५ ॥
ദുരിതാവസ്ഥയിലായാലും കുലസ്ത്രീകൾ തങ്ങളെത്തന്നെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു; സത്യനിഷ്ഠയുള്ള സ്ത്രീ തന്റെ സ്വന്തശക്തികൊണ്ട് സ്വർഗം നേടുന്നു, സംശയമില്ല.
3.72.26
रहिता भर्तृभिश्चापि न क्रुध्यन्ति कदाचन ।
प्राणांश्चारित्रकवचान्धारयन्ति वरस्त्रियः ॥ ३.७२.२६ ॥
ഭർത്താക്കന്മാരിൽ നിന്ന് അകന്നിരുന്നാലും ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകൾ ഒരിക്കലും കോപിക്കില്ല; സച്ചരിത്രം കവചമായി ധരിച്ച് അവർ പ്രാണനെ നിലനിർത്തുന്നു.
3.72.27
विषमस्थेन मूढेन परिभ्रष्टसुखेन च ।
यत्सा तेन परित्यक्ता तत्रन क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.७२.२७ ॥
വിഷമസ്ഥിതിയിലും മോഹത്തിലും സുഖം നഷ്ടപ്പെട്ട അവൻ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു; അതിനാൽ അവൾ കോപിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല.
3.72.28
प्राणयात्रां परिप्रेप्सोः शकुनैर्हतवाससः ।
आधिभिर्दह्यमानस्य श्यामा न क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.७२.२८ ॥
ജീവനോപാധി തേടുന്നവനും പക്ഷികളാൽ വസ്ത്രം അപഹരിക്കപ്പെട്ടവനും മാനസിക വ്യഥയാൽ വെന്തുപോകുന്നവനുമായ അവനോട് ശ്യാമ കോപിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല.
3.72.29
सत्कृताऽसत्कृता वाऽपि पतिं दृष्ट्वा तथाविधम् ।
राज्यभ्रष्टं श्रिया हीनं क्षिधितं व्यसनाप्लुतम् ॥ ३.७२.२९ ॥
ആദരിക്കപ്പെട്ടാലും അവമാനിക്കപ്പെട്ടാലും, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ശ്രീയില്ലാതെ, വിശന്ന്, ദുരിതത്തിൽ മുങ്ങിയ അത്തരം ഭർത്താവിനെ കണ്ട്—
3.72.30
एवं ब्रुवाणस्तद्वाक्यं नलः परमदुर्मनाः ।
न बाष्पमशकत्सोढुं प्ररुरोद च भारत ॥ ३.७२.३० ॥
ഇങ്ങനെ ആ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കെ നളൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി; കണ്ണീർ അടക്കാനാകാതെ, ഹേ ഭാരത, അവൻ കരഞ്ഞുപോയി.
3.72.31
ततः सा केशिनी गत्वा दमयन्त्यै न्यवेदयत् ।
तत्सर्वं कथितं चैव विकारं तस्य चैव तम् ॥ ३.७२.३१ ॥
പിന്നെ ആ കേശിനി ചെന്ന് ദമയന്തിയോട് എല്ലാം അറിയിച്ചു; അവന്റെ മനോവിക്ഷോഭത്തെക്കുറിച്ചും അവൾ പറഞ്ഞു.