మహాభారతం · అధ్యాయం 3.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.72.1
गच्छ केशिनि जानीहि क एष रथवाहकः ।
उपविष्टो रथोपस्थे विकृतो ह्रस्वबाहुकः ॥ ३.७२.१ ॥
కేశినీ, వెళ్ళు, రథం మీద కూర్చున్న ఈ రథసారథి ఎవరో తెలుసుకో. అతడు వికృతంగా, పొట్టి చేతులతో ఉన్నాడు.
3.72.2
अभ्येत्य कुशलं भद्रे मृदुपूर्वंसमाहिता ।
पृच्छेथाः पुरुषे ह्येनं यथातत्त्वमनिन्दिते ॥ ३.७२.२ ॥
శుభవతీ, ప్రశాంతంగా దగ్గరకు వెళ్ళి ముందుగా మృదువుగా అతని క్షేమం అడుగు. నిర్దోషీ, ఆ పురుషుణ్ణి యథార్థంగా ప్రశ్నించు.
3.72.3
अत्र मे महती शङ्का भवेदेष नलो नृपः ।
यथाच मनसस्तुष्टिर्हृदयस्य च निर्वृतिः ॥ ३.७२.३ ॥
ఇక్కడ నాకు గొప్ప సందేహం ఉంది — ఈ రాజు నలుడేనా? అలా అయితేనే నా మనసుకు తృప్తి, హృదయానికి శాంతి కలుగుతాయి.
3.72.4
ब्रूयाश्चैनं कथान्ते त्वं पर्णादवचनं यथा ।
प्रतिवाक्यं च सुश्रोणि बुद्ध्येथास्त्वमनिन्दिते ॥ ३.७२.४ ॥
సుశ్రోణీ, మాటల చివర నువ్వు ఇతనికి పర్ణుని మాటలు చెప్పు; నిర్దోషీ, అతని ప్రతిస్పందనను గమనించు.
3.72.5
एवं समाहिता गत्वा दूती बाहुकमब्रवीत् ।
दमयन्त्यपि कल्याणी प्रासादस्थाऽनव्वैक्षत ॥ ३.७२.५ ॥
ఈ విధంగా ప్రశాంతంగా వెళ్ళిన దూతి బాహుకుడితో మాట్లాడింది. కల్యాణి దమయంతి కూడా మేడపై నిలబడి చూస్తూ ఉంది.
3.72.6
स्वागतं ते मनुष्येन्द्र कुशलं ते ब्रवीम्यहम् ।
दमयन्त्या वचः साधु निबोध पुरुषर्षभ ॥ ३.७२.६ ॥
మనుష్యేంద్రా, నీకు స్వాగతం. నీ క్షేమం అడుగుతున్నాను. పురుషశ్రేష్ఠా, దమయంతి మంచి మాటలు వినుము.
3.72.7
कदा वै प्रस्थिता यूयं किमर्थमिह चागताः ।
तत्त्वं ब्रूहि यथान्यायं वैदर्भी श्रोतुमिच्छति ॥ ३.७२.७ ॥
మీరు ఎప్పుడు బయలుదేరారు, ఇక్కడికి ఏ ప్రయోజనంతో వచ్చారు? న్యాయబద్ధంగా చెప్పండి, వైదర్భి వినాలనుకుంటోంది.
3.72.8
श्रुतः स्वयंवरो राज्ञा कोसलेन महात्मना ।
द्वितीयो दमयन्त्या वै भविता श्व इति द्विजात् ॥ ३.७२.८ ॥
మహాత్ముడైన కోసల రాజు ఒక బ్రాహ్మణుని ద్వారా విన్నాడు: దమయంతికి రెండవ స్వయంవరం రేపు జరుగుతుందని.
3.72.9
श्रुत्वैतत्प्रस्थितो राजा शतयोजनयायिभिः ।
हयैर्वातजवैर्मुख्यैरहमस्य च सारथिः ॥ ३.७२.९ ॥
ఇది విని రాజు వంద యోజనాలు పరుగెత్తగల, గాలివేగం గల శ్రేష్ఠ అశ్వాలతో బయలుదేరాడు; నేను అతని సారథిని.
3.72.10
अथ योसौ तृतीयो वः स कुतः कस्य वा पुनः ।
त्वं च कस्य कथं चेदंत्वयि कर्म समाहितम् ॥ ३.७२.१० ॥
ఇప్పుడు మీలో మూడవవాడు ఎవరు, ఎక్కడి నుండి, ఎవరి వాడు? నీవు ఎవరివాడవు, ఈ పని నీపై ఎలా అప్పగించబడింది?
3.72.11
पुण्यश्लोकस्य वै सूतो वार्ष्णेय इति विश्रतः ।
स नले विद्रुते भद्रेभागस्वरिमुपस्थितः ॥ ३.७२.११ ॥
పుణ్యశ్లోకుడి (నలుడి) సారథి వార్ష్ణేయుడు అని ప్రసిద్ధుడు; ఓ భద్రే, నలుడు పారిపోయాక అతడు భాగస్వరి సేవలో చేరాడు.
3.72.12
अहमप्यश्वकुशलः सूतत्वे च प्रतिष्ठितः ।
ऋतुपर्णेन सारथ्ये भोजने च वृतः स्वयम् ॥ ३.७२.१२ ॥
నేనూ అశ్వవిద్యలో నిపుణుడను; సారథ్యంలో ప్రతిష్ఠితుడను. ఋతుపర్ణుడు నన్ను సారథిగా, వంటవాడిగా స్వయంగా నియమించుకున్నాడు.
3.72.13
अथ जानाति वार्ष्णेयः क्वनु राजा नलो गतः ।
कथं च त्वयि वा तेन कथितं स्यात्तु बाहुक ॥ ३.७२.१३ ॥
అప్పుడు వార్ష్ణేయుడు రాజు నలుడు ఎక్కడికి వెళ్లాడో తెలుసుకుంటాడా? లేదా అతడు నీకు ఎలా చెప్పి ఉంటాడు, బాహుకా?
3.72.14
इहैव पुत्रौ निक्षिप्य नलस्य प्रियदर्शनौ ।
गतस्ततो यथाकामं नैष जानाति नैषधम् ॥ ३.७२.१४ ॥
అందమైన నలుని ఇద్దరు కుమారులను ఇక్కడే వదిలి, తనకు ఇష్టమైన దారిలో అతడు వెళ్లిపోయాడు; ఇతడు నైషధుడైన నలుని తెలియడు.
3.72.15
न चान्यः पुरुषः कश्चिन्नलं वेत्ति यशस्विनि ।
गूढश्चरति लोकेऽस्मिन्नष्टरूपो महीपतिः ॥ ३.७२.१५ ॥
యశస్విని, మరే మనిషీ నలుని తెలియడు; ఈ లోకంలో ఆ మహీపతి మారిన రూపంతో, రహస్యంగా తిరుగుతున్నాడు.
3.72.16
आत्मैव तु नलं वेद या चास्य तदनन्तरा ।
न हि वै स्वानि लिङ्गानि नलं शंसन्ति कर्हिचित् ॥ ३.७२.१६ ॥
నలుని తన ఆత్మే తెలుసుకుంటుంది, ఆ తర్వాత అతని భార్య తెలుసుకుంటుంది; తన గుర్తులు ఎప్పుడూ నలుని వెల్లడించవు.
3.72.17
योसावयोध्यां प्रथमं गतोसौ ब्राह्मणस्तदा ।
इमानि नारीवाक्यानि कथयानः पुनःपुनः ॥ ३.७२.१७ ॥
మొదట అయోధ్యకు వెళ్లిన ఆ బ్రాహ్మణుడు, అప్పుడు ఈ స్త్రీ మాటలను మళ్లీ మళ్లీ చెప్పుకుంటూ ఉండేవాడు.
3.72.18
क्वनु त्वं कितव च्छित्त्वा वस्त्रार्धं प्रस्थितो मम ।
उत्सृज्य विपिने सुप्तामनुरक्तां प्रियां प्रिय ॥ ३.७२.१८ ॥
జూదగాడా, నువ్వు ఎక్కడికి వెళ్లావు? నా వస్త్రంలో సగం కోసుకొని, అడవిలో నిద్రిస్తున్న అనురక్తురాలైన నీ ప్రియురాలిని విడిచిపెట్టి, ప్రియా, నువ్వు వెళ్లిపోయావు!
3.72.19
सा वै यथा समादिष्टा तथाऽऽस्ते त्वत्प्रतीक्षिणी ।
दह्यमाना दिवारात्रौ वस्त्रार्धेनाभिसंवृता ॥ ३.७२.१९ ॥
ఆమె నీ కోసం ఎదురు చూస్తూ, చెప్పినట్లే ఉంది, పగలూ రాత్రీ దహించుకుపోతూ, సగం వస్త్రంతో కప్పబడి.
3.72.20
तस्या रुदनत्याः सततं तेन दुःखेन पार्थिव ।
प्रसादं कुरु मे वीर प्रतिवाक्यं वदस्व च ॥ ३.७२.२० ॥
ఆ దుఃఖంతో ఆమె నిరంతరం రోదిస్తోంది; రాజా, వీరా, నాపై దయ చూపి సమాధానం చెప్పు.
3.72.21
तस्यास्तत्प्रियमाख्यानं प्रवदस्व महामते ।
तदेव वाक्यं वैदर्भी श्रोतुमिच्छन्त्यनिन्दिता ॥ ३.७२.२१ ॥
మహామతీ, ఆమెకు ఆ ప్రియమైన సందేశాన్ని చెప్పు; అదే మాటను నిందారహిత వైదర్భి వినాలని కోరుతోంది.
3.72.22
एतच्छ्रुत्वा प्रतिवचस्तस्य दत्तं त्वया किल ।
यत्पुरा तत्पुनस्त्वत्तो वैदर्भी श्रोतुमिच्छति ॥ ३.७२.२२ ॥
ఇది విని, నువ్వు మునుపు ఇచ్చిన సమాధానాన్నే వైదర్భి నీ నుండి మళ్లీ వినాలని కోరుతోంది.
3.72.23
एवमुक्तस्य केशिन्या नलस्य कुरुनन्दन ।
हृदयं व्यथितं चासीदश्रुपूर्णे च लोचने ॥ ३.७२.२३ ॥
కేశినీ ఇలా అనగా, కురునందనా, నలుని హృదయం బాధపడింది; అతని కన్నులు కన్నీటితో నిండాయి.
3.72.24
स निग्राह्यात्मनो दुःखं दह्यमानो महीपतिः ।
बाष्पसंदिग्धया वाचा पुनरेवेदमब्रवीत् ॥ ३.७२.२४ ॥
తన దుఃఖాన్ని అణచుకొని, దహించుకుపోతున్న ఆ రాజు కన్నీటితో గద్గదమైన స్వరంతో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
3.72.25
वैषम्यमपि संप्राप्ता गोपायन्ति कुलस्त्रियः ।
आत्मानमात्मना सत्यो जितः स्वर्गो न संशयः ॥ ३.७२.२५ ॥
కష్ట స్థితిలో పడినప్పటికీ కులస్త్రీలు తమను తామే కాపాడుకుంటారు; సత్యనిష్ఠ గల స్త్రీ తన స్వబలంతో స్వర్గాన్ని గెలుస్తుంది, ఇందులో సందేహం లేదు.
3.72.26
रहिता भर्तृभिश्चापि न क्रुध्यन्ति कदाचन ।
प्राणांश्चारित्रकवचान्धारयन्ति वरस्त्रियः ॥ ३.७२.२६ ॥
భర్తలకు దూరమైనప్పటికీ ఉత్తమ స్త్రీలు ఎప్పుడూ కోపించరు; సచ్చరిత్రను కవచంగా చేసుకుని తమ ప్రాణాలను ధరిస్తారు.
3.72.27
विषमस्थेन मूढेन परिभ्रष्टसुखेन च ।
यत्सा तेन परित्यक्ता तत्रन क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.७२.२७ ॥
విపత్తులో ఉన్న, మోహితుడైన, సుఖం కోల్పోయిన అతడు ఆమెను విడిచిపెట్టాడు; కాబట్టి ఆమె కోపించడం తగదు.
3.72.28
प्राणयात्रां परिप्रेप्सोः शकुनैर्हतवाससः ।
आधिभिर्दह्यमानस्य श्यामा न क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.७२.२८ ॥
ప్రాణయాత్ర కోసం వెదుకుతూ, పక్షులచే వస్త్రం అపహరించబడి, మనోవేదనతో దహించుకుపోతున్న అతనిపై శ్యామ కోపించడం తగదు.
3.72.29
सत्कृताऽसत्कृता वाऽपि पतिं दृष्ट्वा तथाविधम् ।
राज्यभ्रष्टं श्रिया हीनं क्षिधितं व्यसनाप्लुतम् ॥ ३.७२.२९ ॥
గౌరవించబడినా అవమానించబడినా, అటువంటి రాజ్యభ్రష్టుడు, శ్రీహీనుడు, ఆకలితో ఉన్నవాడు, కష్టాల్లో మునిగినవాడైన భర్తను చూసి—
3.72.30
एवं ब्रुवाणस्तद्वाक्यं नलः परमदुर्मनाः ।
न बाष्पमशकत्सोढुं प्ररुरोद च भारत ॥ ३.७२.३० ॥
ఈ విధంగా ఆ మాటలు పలుకుతూ నలుడు మిక్కిలి దుఃఖితుడయ్యాడు; కన్నీటిని ఆపుకోలేక, ఓ భారతా, ఏడ్చాడు.
3.72.31
ततः सा केशिनी गत्वा दमयन्त्यै न्यवेदयत् ।
तत्सर्वं कथितं चैव विकारं तस्य चैव तम् ॥ ३.७२.३१ ॥
అప్పుడు ఆమె కేశిని వెళ్ళి దమయంతికి అంతా తెలియజేసింది; అతని వికారమును (మనఃకల్లోలమును) గురించి కూడా అంతా చెప్పింది.