Mahābhārata · Adhyāya 3.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.74.1
सर्वं विकारं दृष्ट्वा तु पुण्यश्लोकस्य धीमतः ।
आगत्य केशिनी क्षिप्रं दमयन्त्यै न्यवेदयत् ॥ ३.७४.१ ॥
Tras ver todas las transformaciones del de santa fama, el sabio Nala, Keśinī regresó de prisa e informó a Damayantī.
3.74.2
दमयन्ती ततो भूयः प्रेषयामास केशिनीम् ।
मातुः सकाशं दुःखार्ता नलशङ्कासमुत्सुका ॥ ३.७४.२ ॥
Entonces Damayantī, afligida por la pena y ansiosa por sospechar de Nala, envió de nuevo a Keśinī junto a su madre.
3.74.3
परीक्षितो मे बहुशो बाहुको नलशङ्कया ।
रूपे मे संशयस्त्वेकः स्वयमिच्छमि वेदितुम् ॥ ३.७४.३ ॥
Por sospecha de que es Nala, he puesto a prueba a Bāhuka muchas veces; sobre su apariencia tengo una sola duda, que yo misma deseo conocer.
3.74.4
स वा प्रवेश्यतां मातर्मां वाऽनुज्ञातुमर्हसि ।
विदितं वाऽथवाऽज्ञातं पितुर्मे संविधीयताम् ॥ ३.७४.४ ॥
Madre, que sea llevado ante mí, o permítemelo a mí; o que se disponga lo que mi padre sepa o no sepa.
3.74.5
एवमुक्ता तु वैदर्भ्या सा देवी भीममब्रवीत् ।
दुहितुस्तमभिप्रायमन्वजानात्स पार्थिवः ॥ ३.७४.५ ॥
Cuando Vaidarbhī (Damayantī) habló así, la reina se dirigió a Bhīma; y el rey consintió la intención de su hija.
3.74.6
सा चै पित्राऽभ्यनुज्ञाता मात्रा च भरतर्षभ ।
तयोर्नियोगात्कौरव्य केशिनीमिदमब्रवीत् ॥ ३.७४.६ ॥
Oh toro de los Bharatas, oh descendiente de los Kurus: con el permiso de su padre y de su madre, por orden de ambos, ella dijo esto a Keśinī.
3.74.7
गच्छ केशिनि शीघ्रं त्वंबाहुकं पितृशासनात् ।
आनयस्व यथा माता त्वं तथा कुरु मे प्रियम् ॥ ३.७४.७ ॥
Ve rápidamente, Keśinī, por orden de tu padre; trae a Bāhuka. Haz lo que me es grato, como ha dicho tu madre.
3.74.8
गत्वा तु केशिनी शिघ्रं बाहुकं वाक्यमब्रवीत् ।
भीमस्य शासनात्सूतागताहं विद्धि बाहुक ॥ ३.७४.८ ॥
Entonces Keśinī fue rápidamente a Bāhuka y dijo: He venido por orden de Bhīma; sábelo, auriga Bāhuka.
3.74.9
प्रविश्यतां राजवेश्म इत्युक्तो भरतर्षभ ।
बाहुकस्तु चिरं ध्यात्वा केशिन्या सह भारत।
प्रविवेश महाबाहुर्दमयन्तीनिवेशनम् ॥ ३.७४.९ ॥
Al ser dicho: 'Entra en el palacio real', Bāhuka, toro de los Bhāratas, reflexionó largo rato; luego, con Keśinī, el de brazos poderosos entró en la morada de Damayantī.
3.74.10
नलं प्रवेशयामास यत्रतस्याः प्रतिश्रयः ॥ ३.७४.१० ॥
Hizo entrar a Nala allí donde estaba su aposento.
3.74.11
तां स्म दृष्ट्वैव सहसा दमयन्तीं नलो नृपः ।
आविष्टः शोकदुःखाभ्यां बभूवाश्रुपरिप्लुतः ॥ ३.७४.११ ॥
Al ver a Damayantī, el rey Nala fue de pronto dominado por el dolor y la pena, y se anegó en lágrimas.
3.74.12
तं तु दृष्ट्वातथायुक्तं दमयन्ती नलं तदा ।
तीव्रशोकसमाविष्टा बभूव वरवर्णिनी ॥ ३.७४.१२ ॥
Al ver a Nala así conmovido, Damayantī, la de hermosa tez, fue presa de intenso dolor.
3.74.13
ततः काषायवसना जटिला मलपङ्किनी ।
दमयन्ती महाराज बाहुकं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.७४.१३ ॥
Entonces Damayantī, vestida con ropas color ocre, con el cabello enmarañado y manchada de suciedad, oh gran rey, habló estas palabras a Bāhuka.
3.74.14
पूर्वं दृष्टस्त्वया कश्चिद्धर्मज्ञो नाम बाहुक ।
सुप्तामुत्सृज्यविपिने गतो यः पुरुषः स्त्रियम् ॥ ३.७४.१४ ॥
Bāhuka, ¿alguna vez viste a un hombre llamado Dharmajña, quien abandonó a su esposa dormida en el bosque y se fue?
3.74.15
अनागसं प्रियां भार्यां विजने श्रममोहिताम् ।
अपहाय तु को गच्चेत्पुण्यश्लोकमृतेनलम् ॥ ३.७४.१५ ॥
¿Quién, salvo Nala, de fama santa, abandonaría a una esposa intachable y amada, aturdida por el cansancio en un lugar desierto?
3.74.16
किमु तस्य मया बाल्यादपराद्धं महीपतेः ।
यो मामुत्सृज्य विपिने गतवान्निद्रयाऽर्दिताम् ॥ ३.७४.१६ ॥
¿Qué falta cometí yo, por inmadurez, contra aquel rey, para que me abandonara en el bosque, afligida por el sueño?
3.74.17
साक्षाद्देवानपाहाय वृतो यः स पुरा मया ।
अनुव्रतामभिमतां पुत्रिणीं त्यक्तवान्कथम् ॥ ३.७४.१७ ॥
Aquel a quien elegí antes, rechazando a los propios dioses, ¿cómo pudo abandonarme a mí, devota, amada y madre de hijos?
3.74.18
अग्नौ पाणिगृहीता च हंसानां वचने स्थिताम् ।
भरिष्यामीति सत्यं तु प्रतिश्रुत्य क्व तद्गतम् ॥ ३.७४.१८ ॥
Aquel que tomó mi mano ante el fuego, que se mantuvo fiel a las palabras de los cisnes, que prometió con verdad: 'te sustentaré', ¿adónde se ha ido esa promesa?
3.74.19
दमयन्त्या ब्रुवन्त्यास्तु सर्वमेतदरिदम ।
शोकजं वारिनेत्राभ्यामसुखं प्रास्रवद्बहु ॥ ३.७४.१९ ॥
Oh domador de enemigos, mientras Damayantī decía todo esto, de sus ojos llenos de agua brotaron abundantes lágrimas dolorosas nacidas del dolor.
3.74.20
अतीव कृष्णताराभ्यां रक्तान्ताभ्यां जलंतु तत् ।
परिस्रवन्नलो राजा शोकार्तइदमब्रवीत् ॥ ३.७४.२० ॥
Mientras aquella agua corría de sus pupilas muy oscuras y de las comisuras enrojecidas, el rey Nala, atormentado por el dolor, dijo esto.
3.74.21
नलोऽहं विपुलश्रोणि त्वामुत्सृज्य यतो गतः ।
आविष्टः कलिना भद्रे तेन मोहवशं गतः ॥ ३.७४.२१ ॥
Soy Nala, oh mujer de caderas anchas; te abandoné y me fui, pues, oh bondadosa, poseído por Kali caí bajo el dominio de la ofuscación.
3.74.22
मम राज्यं प्रनष्टं यन्नाहं तत्कृतवान्स्वयम् ।
कलिना तत्कृतं भीरु यच्च त्वामहमत्यजम् ॥ ३.७४.२२ ॥
El reino mío que se perdió, no lo hice yo mismo; fue hecho por Kali, oh tímida; y que te abandoné también fue obra de Kali.
3.74.23
यत्त्वया धर्मकृच्छ्रे तु शापेनाभिहतः पुरा ।
वनस्थया दुःखितया शोचन्त्या मांदिवानिशम् ॥ ३.७४.२३ ॥
Que tú, en un tiempo de aflicción del dharma, antes morando en el bosque, afligida y lamentándote día y noche, me golpeaste con una maldición.
3.74.24
स मच्छरीरे त्वच्छापाद्दह्यमानोऽवसत्कलिः ।
त्वच्छापदग्धः सततं सोऽग्नावग्निरिवाहितः ॥ ३.७४.२४ ॥
Aquel Kali habitó en mi cuerpo, ardiendo por tu maldición; constantemente quemado por tu maldición, permaneció como fuego puesto en el fuego.
3.74.25
मम च व्यवसायेन तपसा चैव निर्जितः ।
दुःखस्यान्तेन चानेन भवितव्यं हि नौ शुभे ॥ ३.७४.२५ ॥
Vencido por mi resolución y por la austeridad; y por esto, oh auspiciosa, habrá fin a nuestro dolor.
3.74.26
विमुच्य मां गतः पापस्ततोऽहमिह चागतः ।
त्वदर्थं विपुलश्रोणि न हि मेऽन्यत्प्रयोजनम् ॥ ३.७४.२६ ॥
Aquel malvado me abandonó; entonces he venido aquí. Por tu causa he venido, oh de caderas amplias; no tengo otro propósito.
3.74.27
कथं नु नारी भर्तारमनुरक्तमनुव्रतम् ।
उत्सृज्य वरयेदन्यं यथा त्वं भीरु कर्हिचित् ॥ ३.७४.२७ ॥
¿Cómo podría una mujer abandonar a un marido devoto y fiel a sus votos para elegir a otro, como tú, oh temerosa, podrías hacer alguna vez?
3.74.28
दूताश्चरन्ति पृथिवीं कृत्स्नां नृपतिशासनात् ।
भैमी किल स्म भर्तारं द्वितीयं वरयिष्यति ॥ ३.७४.२८ ॥
Por orden del rey, los mensajeros recorren toda la tierra; se dice que Bhaimī elegirá un segundo esposo.
3.74.29
स्वैरवृत्ता यथाकाममनुरूपमिवात्मनः ।
श्रुत्वैव चैवं त्वरितो भागस्वरिरुपस्थितः ॥ ३.७४.२९ ॥
Ella actuará libremente, como le plazca, como si eligiera un esposo acorde a sí misma; al oírlo, he venido aquí con prisa.
3.74.30
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा नलस्य परिदेवितम् ।
प्राञ्जलिर्वेपमाना च भीता वचनमब्रवीत् ॥ ३.७४.३० ॥
Pero Damayantī, al oír el lamento de Nala, juntó las manos, temblando y asustada, y pronunció estas palabras.
3.74.31
न मामर्हसि कल्याण पापेन परिशङ्कितुम् ।
मया हि देवानुत्सृज्य वृतस्त्वं निषधाधिप ॥ ३.७४.३१ ॥
No debes sospechar de mí con maldad, oh bienaventurada. Abandonando a los dioses, te escogí a ti, señor de los Niṣadhas.
3.74.32
तवाभिगमनार्थं तु सर्वतो ब्राह्मणा गताः ।
वाक्यानि मम गाथाभिर्गायमाना दिशो दश ॥ ३.७४.३२ ॥
Para ir hacia ti, los brahmanes partieron por todas partes, cantando mis palabras en versos por las diez direcciones.
3.74.33
ततस्त्वां ब्राह्मणो विद्वान्पर्णादो नाम पार्थिव ।
अभ्यगच्छत्कोसलायामृतुपर्णनिवेशने ॥ ३.७४.३३ ॥
Entonces, oh rey, un brahmán erudito llamado Parṇāda llegó a ti en Kosala, a la residencia de Ṛtuparṇa.
3.74.34
तेन वाक्ये कृतेसम्यक्प्रतिवाक्ये तथा हृते ।
उपायोऽयंमया दृष्टो नैषधानयने तव ॥ ३.७४.३४ ॥
Cuando él pronunció sus palabras como correspondía y recibió una respuesta semejante, vi este medio para traer de vuelta al rey de los Niṣadhas.
3.74.35
त्वामृते नहि लोकेऽन्य एकाह्ना पृथिवीपते ।
समर्थो योजनशतं गन्तुमश्वैर्नराधिप ॥ ३.७४.३५ ॥
Aparte de ti, nadie más en este mundo, señor de la tierra, puede recorrer cien yojanas en un solo día con caballos, oh señor de los hombres.
3.74.36
तथापि मां महीपाल भजेतां चरणौ तव ।
स्पृशेयं तेन सत्येन पादावेतौ महीपते।
यथा नासत्कृतं किंचिन्मनसाऽपि चराम्यहम् ॥ ३.७४.३६ ॥
Aun así, oh protector de la tierra, permíteme servir tus pies. Señor de la tierra, por esa verdad toco estos tus pies, para que ni de pensamiento cometa falta alguna.
3.74.37
अयं चरति लोकेऽस्मिन्भूतसाक्षी सदागतिः ।
एष मे मुञ्चतु प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३७ ॥
Aquel que recorre este mundo como testigo de los seres, siempre en movimiento: si he cometido mal, que él me quite la vida.
3.74.38
यथा चरति तिग्मांशुः परितो भुवनं सदा ।
स मुञ्चतु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३८ ॥
Así como el sol de rayos agudos recorre siempre el mundo entero: si he cometido mal, que él me quite la vida.
3.74.39
चन्द्रमाः सर्वभूतानामन्तश्चरति साक्षिवत् ।
स मुञ्चतु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३९ ॥
La luna se mueve dentro de todos los seres como testigo: si he cometido mal, que ella me quite la vida.
3.74.40
एते देवास्त्रयः कृत्स्नं त्रैलोक्यं धारयन्ति वै ।
विब्रुवन्तु यथा सत्यमेतद्देवास्त्यजन्तु माम् ॥ ३.७४.४० ॥
Estos tres dioses sostienen en verdad los tres mundos enteros: si esto es verdad, que los dioses lo declaren y me abandonen.
3.74.41
एवमुक्ते ततो वायुरन्तरिक्षादभाषत ।
नैषा कृतवती पापं नल सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ३.७४.४१ ॥
Dicho esto, Vāyu habló desde el cielo: Oh Nala, ella no ha cometido mal; te digo la verdad.
3.74.42
राजञ्शीलनिधिः स्फीतो दमयन्त्या सुरक्षितः ।
साक्षिणो रक्षिणश्चास्या वयं त्रीन्परिवत्सरान् ॥ ३.७४.४२ ॥
Oh rey, Damayantī es un rico tesoro de virtud, bien protegida; durante tres años hemos sido sus testigos y sus guardianes.
3.74.43
उपायो विहितश्चायं त्वदर्थमतुलोऽनया ।
न ह्येकाह्ना शतं गन्ता त्वामृतेऽन्यः पुमानिह ॥ ३.७४.४३ ॥
Este medio incomparable ha sido ideado por ella por tu causa; ningún otro hombre aquí, salvo tú, podría recorrer cien yojanas en un solo día.
3.74.44
उपपन्ना त्वया भैमी त्वं च भैम्या महीपते ।
नात्र शङ्का त्वया कार्या संगच्छ सह भार्यया ॥ ३.७४.४४ ॥
Oh señor de la tierra, Bhaimī te es digna, y tú eres digno de Bhaimī. No tengas duda aquí; ve con tu esposa y reúnete con ella.
3.74.45
तथा ब्रुवति वायौ तु पुष्पवृष्टिः पपात ह ।
देवदुन्दुभयो नेदुर्ववौ च पवनः शिवः ॥ ३.७४.४५ ॥
Mientras el viento hablaba así, cayó una lluvia de flores, sonaron los tambores celestiales y sopló una brisa suave y auspiciosa.
3.74.46
तदद्भुतमयं दृष्ट्वा नलो राजाऽथ भारत ।
दमयन्त्यां विशङ्कां तामुपाकर्षदरिंदमः ॥ ३.७४.४६ ॥
Oh Bhārata, al ver este prodigio, el rey Nala, domador de enemigos, concibió sospechas hacia Damayantī.
3.74.47
ततस्तद्वस्त्रमरजः प्रावृणोद्वसुधाधिपः ।
संस्मृत्य नागराजं तं ततो लेभे स्वकं वपुः ॥ ३.७४.४७ ॥
Entonces el señor de la tierra se envolvió en aquella tela limpia, recordó al rey de las serpientes y recuperó su propia forma.
3.74.48
स्वरूपिणं तु भर्तारं दृष्ट्वा भीमसुता तदा ।
प्राक्रोशदुच्चैरालिङ्ग्य पुण्यश्लोकमनिन्दिता ॥ ३.७४.४८ ॥
Al ver a su esposo en su forma verdadera, la hija de Bhīma, la intachable, abrazó al de santa fama y clamó en voz alta.
3.74.49
भैमीमपि नलो राजा भ्राजमानो यथा पुरा ।
सस्वजे स्वसुतौ चापि यथावत्प्रत्यनन्दत ॥ ३.७४.४९ ॥
El rey Nala, resplandeciente como antes, abrazó también a Bhaimī (Damayantī) y se alegró debidamente, estrechando también a sus dos hijos.
3.74.50
ततः स्वोरसि विन्यस्य वक्रं तस्य शुभानना ।
परीता तेन दुःखेन निशश्वासायतेक्षणा ॥ ३.७४.५० ॥
Entonces, la de rostro hermoso y ojos grandes, colocó su rostro sobre su pecho y, abrumada por aquel dolor, suspiró largamente.
3.74.51
तथैव मलदिग्धाङ्गीं परिष्वज्य शुचिस्मिताम् ।
सुचिरं पुरुषव्याघ्रस्तस्थौ शोकपरिप्लुतः ॥ ३.७४.५१ ॥
Asimismo, abrazando a aquella cuyo cuerpo estaba manchado de suciedad y cuya sonrisa era pura, el tigre entre los hombres, abrumado por el dolor, permaneció de pie largo tiempo.
3.74.52
ततः सर्वं यथावृत्तं दमयन्त्या नलस्य च ।
भीमायाकथयत्प्रीत्या वैदर्भ्या जननी नृप ॥ ३.७४.५२ ॥
Entonces, oh rey, la madre de Vaidarbhī (Damayantī) relató con afecto a Bhīma todo lo que había sucedido a Damayantī y a Nala, tal como había ocurrido.
3.74.53
ततोऽब्रवीन्महाराजः कृतशौचमहंनलम् ।
दमयन्त्या सहोपेतं कल्ये द्रष्टा सुखोषितम् ॥ ३.७४.५३ ॥
Entonces el gran rey habló a Nala, que se había purificado y había venido junto con Damayantī, habiendo pasado la noche en comodidad, y así quien lo contemplaba por la mañana.
3.74.54
ततस्तौ सहितौ रात्रिं कथयन्तौ पुरातनम् ।
वने विचरितं सर्वमूषतुर्मुदितौ नृप ॥ ३.७४.५४ ॥
Entonces ambos, juntos, pasaron la noche contando los tiempos antiguos y todo lo que habían recorrido por el bosque, y permanecieron allí, alegres, oh rey.
3.74.55
गृहे भीमस्य नृपतेः परस्परसुखैषिणौ ।
वसेतां हृष्टसंकल्पौ वैदर्भी च नलश् ह ॥ ३.७४.५५ ॥
En la casa del rey Bhīma, deseosos de la felicidad mutua y con ánimo alegre, Vaidarbhī y Nala moraban juntos.
3.74.56
स चतुर्थे ततो वर्षे संगम्य सह भार्यया ।
सर्वकामैः सुसिद्धार्थो लब्धवान्परमां मुदम् ॥ ३.७४.५६ ॥
Entonces, en el cuarto año, reunido con su esposa, cumplido en todos sus deseos, alcanzó la suprema alegría.
3.74.57
दमयन्त्यपि भर्तारमासाद्याप्यायिता भृशम् ।
अर्धसंजातसस्येव तोयं प्राप्य वसुंधरा ॥ ३.७४.५७ ॥
También Damayantī, al llegar junto a su esposo, quedó grandemente revivida, como la tierra con cosechas a medio crecer al recibir agua.
3.74.58
सैवं समेत्य व्यपनीय तन्द्रां ।
शान्तज्वरा हर्षविवृद्धसत्त्वा।
रराज भैमी समवाप्तकामा ।
शीतांशुना रात्रिरिवोदितेन ॥ ३.७४.५८ ॥
Así reunida, disipado el cansancio y calmada la fiebre, con el ánimo crecido por la alegría, Bhaimī, cumplido su deseo, resplandecía como la noche con la luna que sale.