มหาภารตะ · อัธยายะ 3.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.74.1
सर्वं विकारं दृष्ट्वा तु पुण्यश्लोकस्य धीमतः ।
आगत्य केशिनी क्षिप्रं दमयन्त्यै न्यवेदयत् ॥ ३.७४.१ ॥
เมื่อได้เห็นความแปรเปลี่ยนทั้งหมดของผู้มีเกียรติอันศักดิ์สิทธิ์ คือนลผู้ฉลาด เกศินีรีบกลับมาแจ้งแก่ทมยันตี
3.74.2
दमयन्ती ततो भूयः प्रेषयामास केशिनीम् ।
मातुः सकाशं दुःखार्ता नलशङ्कासमुत्सुका ॥ ३.७४.२ ॥
จากนั้นทมยันตีผู้ทุกข์ใจและกระวนกระวายในความสงสัยว่านลอาจเป็นผู้นี้ จึงส่งเกศินีไปหาพระมารดาอีกครั้ง
3.74.3
परीक्षितो मे बहुशो बाहुको नलशङ्कया ।
रूपे मे संशयस्त्वेकः स्वयमिच्छमि वेदितुम् ॥ ३.७४.३ ॥
ข้าพเจ้าสงสัยว่าเขาจะเป็นนล จึงได้ทดสอบบาหุกหลายครั้งแล้ว แต่ยังมีความสงสัยเดียวเกี่ยวกับรูปโฉมของเขา ซึ่งข้าพเจ้าอยากรู้ด้วยตนเอง
3.74.4
स वा प्रवेश्यतां मातर्मां वाऽनुज्ञातुमर्हसि ।
विदितं वाऽथवाऽज्ञातं पितुर्मे संविधीयताम् ॥ ३.७४.४ ॥
ขอให้พระมารดาโปรดให้เขาเข้ามาเถิด หรือไม่ก็โปรดอนุญาตให้ข้าพเจ้าไปพบเขา ขอให้การของพระบิดาไม่ว่าจะรู้หรือไม่รู้ ได้รับการจัดการ
3.74.5
एवमुक्ता तु वैदर्भ्या सा देवी भीममब्रवीत् ।
दुहितुस्तमभिप्रायमन्वजानात्स पार्थिवः ॥ ३.७४.५ ॥
เมื่อวไทรภีพูดดังนี้ พระมเหสีจึงกล่าวกับภีมะ และพระราชาก็ทรงยินยอมตามพระประสงค์ของพระธิดา
3.74.6
सा चै पित्राऽभ्यनुज्ञाता मात्रा च भरतर्षभ ।
तयोर्नियोगात्कौरव्य केशिनीमिदमब्रवीत् ॥ ३.७४.६ ॥
โอ้ผู้เป็นยอดแห่งภรตะ โอ้ผู้สืบเชื้อสายกุรุ เมื่อพระบิดาและพระมารดาทรงอนุญาตตามควรแล้ว นางจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่เกศินีตามที่ทั้งสองได้สั่งไว้
3.74.7
गच्छ केशिनि शीघ्रं त्वंबाहुकं पितृशासनात् ।
आनयस्व यथा माता त्वं तथा कुरु मे प्रियम् ॥ ३.७४.७ ॥
เกศินี จงไปโดยเร็วตามพระบัญชาของบิดา นำบาหุกมา และทำตามที่มารดาของเจ้าได้กล่าวไว้ ทำในสิ่งที่เป็นที่รักของข้า
3.74.8
गत्वा तु केशिनी शिघ्रं बाहुकं वाक्यमब्रवीत् ।
भीमस्य शासनात्सूतागताहं विद्धि बाहुक ॥ ३.७४.८ ॥
เมื่อเกศินีไปหาบาหุกโดยเร็ว นางจึงกล่าวว่า ข้าพเจ้ามาตามคำสั่งของภีมะ จงรู้ไว้เถิด สารถีบาหุก
3.74.9
प्रविश्यतां राजवेश्म इत्युक्तो भरतर्षभ ।
बाहुकस्तु चिरं ध्यात्वा केशिन्या सह भारत।
प्रविवेश महाबाहुर्दमयन्तीनिवेशनम् ॥ ३.७४.९ ॥
โอ้ยอดแห่งภรตะ เมื่อได้รับการบอกว่า จงเข้าไปในพระราชวัง บาหุกผู้มีแขนทรงพลังก็ครุ่นคิดอยู่นาน แล้วจึงเข้าไปกับเกศินีในที่พำนักของทมยันตี
3.74.10
नलं प्रवेशयामास यत्रतस्याः प्रतिश्रयः ॥ ३.७४.१० ॥
เขาพานลเข้าไปยังที่ซึ่งเป็นที่พักของนาง
3.74.11
तां स्म दृष्ट्वैव सहसा दमयन्तीं नलो नृपः ।
आविष्टः शोकदुःखाभ्यां बभूवाश्रुपरिप्लुतः ॥ ३.७४.११ ॥
เมื่อเห็นทมยันตี พระราชานลก็เกิดความโศกและทุกข์ใจขึ้นทันที และน้ำตาก็ท่วมพระพักตร์
3.74.12
तं तु दृष्ट्वातथायुक्तं दमयन्ती नलं तदा ।
तीव्रशोकसमाविष्टा बभूव वरवर्णिनी ॥ ३.७४.१२ ॥
เมื่อทมยันตีผู้มีผิวพรรณงดงามเห็นนลมีอาการเช่นนั้น นางก็เต็มไปด้วยความโศกอันแรงกล้า
3.74.13
ततः काषायवसना जटिला मलपङ्किनी ।
दमयन्ती महाराज बाहुकं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.७४.१३ ॥
จากนั้น โอ้มหาราช ทมยันตีผู้สวมผ้าสีแดงเหลือง ผมเผ้ารุงรังและเปรอะด้วยฝุ่นโคลน ได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่บาหุก
3.74.14
पूर्वं दृष्टस्त्वया कश्चिद्धर्मज्ञो नाम बाहुक ।
सुप्तामुत्सृज्यविपिने गतो यः पुरुषः स्त्रियम् ॥ ३.७४.१४ ॥
บาหุก เคยพบชายที่ชื่อธรรมชญบ้างไหม ผู้ที่ทิ้งภรรยาซึ่งกำลังหลับอยู่ไว้ในป่าแล้วจากไป
3.74.15
अनागसं प्रियां भार्यां विजने श्रममोहिताम् ।
अपहाय तु को गच्चेत्पुण्यश्लोकमृतेनलम् ॥ ३.७४.१५ ॥
ใครเล่าที่จะทิ้งภรรยาผู้รักและไม่มีความผิด ซึ่งกำลังอ่อนล้าและหลงใหลอยู่ในที่เปลี่ยว นอกจากนลผู้มีเกียรติอันศักดิ์สิทธิ์
3.74.16
किमु तस्य मया बाल्यादपराद्धं महीपतेः ।
यो मामुत्सृज्य विपिने गतवान्निद्रयाऽर्दिताम् ॥ ३.७४.१६ ॥
ข้าพเจ้าเคยทำความผิดอะไรต่อพระราชาองค์นั้นเมื่อยังเยาว์วัย จึงทำให้พระองค์ทิ้งข้าพเจ้าไว้ในป่า ทั้งที่ข้าพเจ้ากำลังถูกความง่วงเหงาเข้าครอบงำ
3.74.17
साक्षाद्देवानपाहाय वृतो यः स पुरा मया ।
अनुव्रतामभिमतां पुत्रिणीं त्यक्तवान्कथम् ॥ ३.७४.१७ ॥
พระองค์ผู้ที่ข้าพเจ้าเคยเลือกไว้แม้จะละทิ้งเทพเจ้าทั้งหลาย ไฉนพระองค์จึงทิ้งข้าพเจ้าผู้ซื่อสัตย์ ผู้เป็นที่รักและเป็นมารดาของบุตรได้เล่า
3.74.18
अग्नौ पाणिगृहीता च हंसानां वचने स्थिताम् ।
भरिष्यामीति सत्यं तु प्रतिश्रुत्य क्व तद्गतम् ॥ ३.७४.१८ ॥
พระองค์ผู้จับมือข้าพเจ้าต่อหน้าไฟ ผู้ดำรงตามคำของหงส์ ผู้ปฏิญาณอย่างสัตย์จริงว่า ข้าจะเลี้ยงดูเจ้า บัดนี้คำปฏิญาณนั้นหายไปไหนเสียแล้ว
3.74.19
दमयन्त्या ब्रुवन्त्यास्तु सर्वमेतदरिदम ।
शोकजं वारिनेत्राभ्यामसुखं प्रास्रवद्बहु ॥ ३.७४.१९ ॥
โอ้ผู้ปราบศัตรู ขณะที่ทมยันตีกล่าวทั้งหมดนี้ น้ำตาแห่งความทุกข์อันเกิดจากความโศกก็ไหลพรั่งพรูจากดวงตาที่เต็มไปด้วยน้ำ
3.74.20
अतीव कृष्णताराभ्यां रक्तान्ताभ्यां जलंतु तत् ।
परिस्रवन्नलो राजा शोकार्तइदमब्रवीत् ॥ ३.७४.२० ॥
น้ำตานั้นไหลลงจากดวงตาที่มีรูม่านตาดำสนิทและหัวตาแดงระเรื่อ พระราชานลผู้ทุกข์ระทมด้วยความโศก จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
3.74.21
नलोऽहं विपुलश्रोणि त्वामुत्सृज्य यतो गतः ।
आविष्टः कलिना भद्रे तेन मोहवशं गतः ॥ ३.७४.२१ ॥
ข้าคือนล โอ้ผู้มีสะโพกกว้าง ข้าละท่านไปจากไป เพราะโอ้ผู้มีความเจริญ ถูกกลีเข้าสิงจึงตกอยู่ใต้อำนาจของโมหะ
3.74.22
मम राज्यं प्रनष्टं यन्नाहं तत्कृतवान्स्वयम् ।
कलिना तत्कृतं भीरु यच्च त्वामहमत्यजम् ॥ ३.७४.२२ ॥
ราชอาณาจักรของข้าที่สูญเสียไปนั้น ข้ามิได้เป็นผู้ก่อขึ้นเอง กลีเป็นผู้ก่อ โอ้ผู้ขี้กลัว และที่ข้าละทิ้งท่านนั้น ก็เป็นกลีที่ก่อขึ้นเช่นกัน
3.74.23
यत्त्वया धर्मकृच्छ्रे तु शापेनाभिहतः पुरा ।
वनस्थया दुःखितया शोचन्त्या मांदिवानिशम् ॥ ३.७४.२३ ॥
สิ่งที่ท่านเคยสาปข้าในเวลาที่ธรรมะตกอยู่ในความทุกข์ยาก เมื่อครั้งก่อนที่ท่านอยู่ในป่า ทุกข์ระทมและโศกเศร้าทั้งกลางวันและกลางคืน
3.74.24
स मच्छरीरे त्वच्छापाद्दह्यमानोऽवसत्कलिः ।
त्वच्छापदग्धः सततं सोऽग्नावग्निरिवाहितः ॥ ३.७४.२४ ॥
กลีนั้นอาศัยอยู่ในร่างของข้า ถูกเผาไหม้ด้วยคำสาปของท่าน ถูกคำสาปของท่านแผดเผาอยู่เสมอ เหมือนไฟที่ถูกวางลงในกองไฟ
3.74.25
मम च व्यवसायेन तपसा चैव निर्जितः ।
दुःखस्यान्तेन चानेन भवितव्यं हि नौ शुभे ॥ ३.७४.२५ ॥
ข้าได้ชนะกลีด้วยความมุ่งมั่นของข้าและด้วยการบำเพ็ญตบะ และด้วยสิ่งนี้ โอ้ผู้เป็นมงคล ความทุกข์ของพวกเราทั้งสองย่อมถึงที่สิ้นสุด
3.74.26
विमुच्य मां गतः पापस्ततोऽहमिह चागतः ।
त्वदर्थं विपुलश्रोणि न हि मेऽन्यत्प्रयोजनम् ॥ ३.७४.२६ ॥
คนชั่วนั้นละข้าไปแล้ว ข้าจึงมาที่นี่ โอ้ผู้มีสะโพกกว้าง ข้ามาเพื่อท่านเท่านั้น ข้าไม่มีจุดประสงค์อื่นใดเลย
3.74.27
कथं नु नारी भर्तारमनुरक्तमनुव्रतम् ।
उत्सृज्य वरयेदन्यं यथा त्वं भीरु कर्हिचित् ॥ ३.७४.२७ ॥
สตรีผู้ใดเล่าจะละทิ้งสามีผู้ซื่อสัตย์ ผู้รักษาคำปฏิญาณ แล้วเลือกชายอื่น อย่างที่ท่านอาจทำได้สักวัน โอ้ผู้ขี้กลัว
3.74.28
दूताश्चरन्ति पृथिवीं कृत्स्नां नृपतिशासनात् ।
भैमी किल स्म भर्तारं द्वितीयं वरयिष्यति ॥ ३.७४.२८ ॥
ตามพระราชโองการของพระราชา เหล่าทูตเที่ยวไปทั่วแผ่นดิน กล่าวกันว่าภีมีจะเลือกสามีคนที่สอง
3.74.29
स्वैरवृत्ता यथाकाममनुरूपमिवात्मनः ।
श्रुत्वैव चैवं त्वरितो भागस्वरिरुपस्थितः ॥ ३.७४.२९ ॥
นางจะประพฤติตามใจชอบ เลือกสามีตามที่ตนพอใจ ราวกับว่านั่นเหมาะสมกับตน เมื่อข้าได้ยินเช่นนี้ ข้าจึงรีบมาที่นี่
3.74.30
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा नलस्य परिदेवितम् ।
प्राञ्जलिर्वेपमाना च भीता वचनमब्रवीत् ॥ ३.७४.३० ॥
ส่วนพระนางทมยันตี เมื่อได้ยินคำคร่ำครวญของนล ก็พนมมือ ตัวสั่นและหวาดกลัว จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
3.74.31
न मामर्हसि कल्याण पापेन परिशङ्कितुम् ।
मया हि देवानुत्सृज्य वृतस्त्वं निषधाधिप ॥ ३.७४.३१ ॥
โอ้ผู้เป็นมงคล ขอท่านอย่าได้สงสัยข้าว่าทำความชั่วเลย เพราะข้าได้ละทิ้งเหล่าเทพ เลือกท่านเป็นสามี โอ้ผู้เป็นใหญ่แห่งนิษธะ
3.74.32
तवाभिगमनार्थं तु सर्वतो ब्राह्मणा गताः ।
वाक्यानि मम गाथाभिर्गायमाना दिशो दश ॥ ३.७४.३२ ॥
เหล่าพราหมณ์ได้ไปทุกทิศ เพื่อไปหาท่าน โดยขับร้องถ้อยคำของข้าเป็นคาถาไปทั่วทั้งสิบทิศ
3.74.33
ततस्त्वां ब्राह्मणो विद्वान्पर्णादो नाम पार्थिव ।
अभ्यगच्छत्कोसलायामृतुपर्णनिवेशने ॥ ३.७४.३३ ॥
ต่อมา โอ้พระราชา พราหมณ์ผู้รอบรู้ชื่อปรรณาทได้มาหาท่านที่โกศล ณ ที่พำนักของฤตุปรรณะ
3.74.34
तेन वाक्ये कृतेसम्यक्प्रतिवाक्ये तथा हृते ।
उपायोऽयंमया दृष्टो नैषधानयने तव ॥ ३.७४.३४ ॥
เมื่อเขากล่าวถ้อยคำอย่างถูกต้อง และได้รับคำตอบเช่นนั้นกลับมา ข้าจึงเห็นวิธีนี้เพื่อนำพระราชาแห่งนิษธะกลับมา
3.74.35
त्वामृते नहि लोकेऽन्य एकाह्ना पृथिवीपते ।
समर्थो योजनशतं गन्तुमश्वैर्नराधिप ॥ ३.७४.३५ ॥
โอ้เจ้าแผ่นดิน ในโลกนี้ไม่มีผู้ใดนอกจากท่านที่สามารถเดินทางร้อยโยชน์ในวันเดียวด้วยม้า โอ้ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์
3.74.36
तथापि मां महीपाल भजेतां चरणौ तव ।
स्पृशेयं तेन सत्येन पादावेतौ महीपते।
यथा नासत्कृतं किंचिन्मनसाऽपि चराम्यहम् ॥ ३.७४.३६ ॥
ถึงกระนั้น โอ้ผู้พิทักษ์แผ่นดิน ขอให้ท่านยอมให้ข้าได้รับใช้พระบาทของท่าน โอ้เจ้าแผ่นดิน ข้าสัมผัสพระบาทคู่นี้ด้วยความจริงนั้น เพื่อให้ข้าไม่ได้กระทำสิ่งผิดใดแม้ในใจ
3.74.37
अयं चरति लोकेऽस्मिन्भूतसाक्षी सदागतिः ।
एष मे मुञ्चतु प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३७ ॥
ผู้ที่เคลื่อนไปในโลกนี้ในฐานะพยานของสรรพสัตว์ เคลื่อนไปอยู่เสมอ หากข้าได้ทำผิด ขอให้ท่านนั้นพรากชีวิตข้าไป
3.74.38
यथा चरति तिग्मांशुः परितो भुवनं सदा ।
स मुञ्चतु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३८ ॥
ดั่งที่พระอาทิตย์ผู้มีรัศมีคมกล้าเคลื่อนไปรอบโลกเสมอ หากข้าได้ทำผิด ขอให้พระองค์นั้นพรากชีวิตข้าไป
3.74.39
चन्द्रमाः सर्वभूतानामन्तश्चरति साक्षिवत् ।
स मुञ्चतु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३९ ॥
พระจันทร์เคลื่อนอยู่ภายในสรรพสัตว์ในฐานะพยาน หากข้าได้ทำผิด ขอให้พระองค์นั้นพรากชีวิตข้าไป
3.74.40
एते देवास्त्रयः कृत्स्नं त्रैलोक्यं धारयन्ति वै ।
विब्रुवन्तु यथा सत्यमेतद्देवास्त्यजन्तु माम् ॥ ३.७४.४० ॥
เหล่าเทพทั้งสามนี้ค้ำจุนไตรโลกทั้งสิ้นไว้ หากสิ่งนี้เป็นความจริง ขอให้เหล่าเทพประกาศเถิด และขอให้เหล่าเทพละทิ้งข้าไป
3.74.41
एवमुक्ते ततो वायुरन्तरिक्षादभाषत ।
नैषा कृतवती पापं नल सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ३.७४.४१ ॥
เมื่อได้ตรัสดังนั้นแล้ว พระวายุจึงตรัสจากท้องฟ้าว่า ดูก่อนนล นางมิได้ทำบาปเลย เราพูดความจริงแก่ท่าน
3.74.42
राजञ्शीलनिधिः स्फीतो दमयन्त्या सुरक्षितः ।
साक्षिणो रक्षिणश्चास्या वयं त्रीन्परिवत्सरान् ॥ ३.७४.४२ ॥
ดูก่อนพระราชา ทมยันตีเป็นขุมทรัพย์แห่งศีลอันบริบูรณ์และได้รับการคุ้มครองดี ตลอดสามปีพวกเราเป็นพยานและเป็นผู้พิทักษ์นางมาโดยตลอด
3.74.43
उपायो विहितश्चायं त्वदर्थमतुलोऽनया ।
न ह्येकाह्ना शतं गन्ता त्वामृतेऽन्यः पुमानिह ॥ ३.७४.४३ ॥
อุบายอันหาที่เปรียบมิได้นี้ นางได้คิดขึ้นเพื่อประโยชน์ของท่าน เพราะนอกจากท่านแล้ว ไม่มีชายอื่นใดในที่นี้ที่จะไปได้ถึงหนึ่งร้อยโยชน์ในวันเดียว
3.74.44
उपपन्ना त्वया भैमी त्वं च भैम्या महीपते ।
नात्र शङ्का त्वया कार्या संगच्छ सह भार्यया ॥ ३.७४.४४ ॥
ดูก่อนเจ้าแผ่นดิน ภีมีคู่ควรกับท่าน และท่านก็คู่ควรกับภีมี อย่าสงสัยในเรื่องนี้เลย จงไปหาภริยาของท่านและกลับมาอยู่ร่วมกับนางเถิด
3.74.45
तथा ब्रुवति वायौ तु पुष्पवृष्टिः पपात ह ।
देवदुन्दुभयो नेदुर्ववौ च पवनः शिवः ॥ ३.७४.४५ ॥
เมื่อพระวายุตรัสดังนั้น ฝนดอกไม้ก็โปรยลงมา กลองของทวยเทพก็ดังขึ้น และลมอ่อนอันเป็นมงคลก็พัดมา
3.74.46
तदद्भुतमयं दृष्ट्वा नलो राजाऽथ भारत ।
दमयन्त्यां विशङ्कां तामुपाकर्षदरिंदमः ॥ ३.७४.४६ ॥
ดูก่อนภารตะ เมื่อพระราชานลผู้ปราบศัตรูเห็นเหตุการณ์อัศจรรย์นี้ ก็เกิดความสงสัยต่อทมยันตี
3.74.47
ततस्तद्वस्त्रमरजः प्रावृणोद्वसुधाधिपः ।
संस्मृत्य नागराजं तं ततो लेभे स्वकं वपुः ॥ ३.७४.४७ ॥
ครั้นแล้ว เจ้าแผ่นดินก็ห่อตัวด้วยผ้าที่สะอาดปราศจากฝุ่น ระลึกถึงพญานาคราชนั้น แล้วจึงได้กลับคืนรูปเดิมของตน
3.74.48
स्वरूपिणं तु भर्तारं दृष्ट्वा भीमसुता तदा ।
प्राक्रोशदुच्चैरालिङ्ग्य पुण्यश्लोकमनिन्दिता ॥ ३.७४.४८ ॥
เมื่อเห็นสามีคืนสู่รูปเดิม ธิดาของภีมะผู้ไร้ตำหนิก็กอดพระองค์ไว้ ร้องไห้ออกมาเสียงดังด้วยความดีใจ ผู้มีเกียรติคุณอันศักดิ์สิทธิ์
3.74.49
भैमीमपि नलो राजा भ्राजमानो यथा पुरा ।
सस्वजे स्वसुतौ चापि यथावत्प्रत्यनन्दत ॥ ३.७४.४९ ॥
พระราชานลผู้เรืองรองดังเช่นแต่ก่อนก็กอดภีมีไว้ และทรงกอดโอรสทั้งสองด้วย พระองค์ทรงยินดีกับโอรสทั้งสองตามสมควร
3.74.50
ततः स्वोरसि विन्यस्य वक्रं तस्य शुभानना ।
परीता तेन दुःखेन निशश्वासायतेक्षणा ॥ ३.७४.५० ॥
จากนั้น นางผู้มีใบหน้างดงามและนัยน์ตาโตก็วางใบหน้าของพระองค์ไว้บนอก ถูกความทุกข์นั้นครอบงำ จึงถอนใจยาวออกมา
3.74.51
तथैव मलदिग्धाङ्गीं परिष्वज्य शुचिस्मिताम् ।
सुचिरं पुरुषव्याघ्रस्तस्थौ शोकपरिप्लुतः ॥ ३.७४.५१ ॥
เช่นเดียวกัน บุรุษผู้ประเสริฐดุจเสือโคร่งก็กอดนางผู้มีกายเปรอะเปื้อนฝุ่นและมีรอยยิ้มบริสุทธิ์ไว้ ยืนอยู่นานด้วยความโศกเศร้าท่วมท้น
3.74.52
ततः सर्वं यथावृत्तं दमयन्त्या नलस्य च ।
भीमायाकथयत्प्रीत्या वैदर्भ्या जननी नृप ॥ ३.७४.५२ ॥
ดูก่อนพระราชา จากนั้นมารดาของไวทรภีก็เล่าเหตุการณ์ทั้งหมดที่เกิดขึ้นแก่ทมยันตีและนลให้ภีมะฟังด้วยความรัก ตามที่เป็นจริงทุกประการ
3.74.53
ततोऽब्रवीन्महाराजः कृतशौचमहंनलम् ।
दमयन्त्या सहोपेतं कल्ये द्रष्टा सुखोषितम् ॥ ३.७४.५३ ॥
ครั้งนั้น มหาราชตรัสแก่นลซึ่งชำระกายแล้ว และอยู่ร่วมกับทมยันตี ผู้ซึ่งได้พักผ่อนอย่างสุขสบายในคืนนั้น และผู้ที่ได้เห็นพระองค์ในยามเช้า
3.74.54
ततस्तौ सहितौ रात्रिं कथयन्तौ पुरातनम् ।
वने विचरितं सर्वमूषतुर्मुदितौ नृप ॥ ३.७४.५४ ॥
จากนั้นทั้งสองก็อยู่ด้วยกันตลอดคืน เล่าเรื่องราวในอดีตและสิ่งที่ได้ท่องเที่ยวไปในป่าทั้งหมด ดูก่อนพระราชา ทั้งสองอยู่ที่นั่นด้วยความยินดี
3.74.55
गृहे भीमस्य नृपतेः परस्परसुखैषिणौ ।
वसेतां हृष्टसंकल्पौ वैदर्भी च नलश् ह ॥ ३.७४.५५ ॥
ในเรือนของพระเจ้าภีมะ ทั้งสองปรารถนาความสุขของกันและกัน ด้วยใจที่เปี่ยมความยินดี ไวทรภีและนลได้อยู่ร่วมกัน
3.74.56
स चतुर्थे ततो वर्षे संगम्य सह भार्यया ।
सर्वकामैः सुसिद्धार्थो लब्धवान्परमां मुदम् ॥ ३.७४.५६ ॥
จากนั้น ในปีที่สี่ พระองค์ได้กลับมาพบกับภริยา ความมุ่งหมายทั้งปวงของพระองค์สำเร็จสมประสงค์ และพระองค์ได้รับความยินดีอย่างสูงสุด
3.74.57
दमयन्त्यपि भर्तारमासाद्याप्यायिता भृशम् ।
अर्धसंजातसस्येव तोयं प्राप्य वसुंधरा ॥ ३.७४.५७ ॥
ทมยันตีเองเมื่อได้พบสามีก็ฟื้นคืนกำลังอย่างยิ่ง เหมือนแผ่นดินที่มีพืชผลเติบโตได้ครึ่งหนึ่งเมื่อได้รับน้ำฝน
3.74.58
सैवं समेत्य व्यपनीय तन्द्रां ।
शान्तज्वरा हर्षविवृद्धसत्त्वा।
रराज भैमी समवाप्तकामा ।
शीतांशुना रात्रिरिवोदितेन ॥ ३.७४.५८ ॥
นางภีมีเช่นนี้ เมื่อได้กลับมาพบกันแล้ว ความอ่อนเพลียก็สลายไป ไข้ก็สงบ ใจก็เพิ่มพูนด้วยความยินดี และความปรารถนาของนางก็สมหวัง นางส่องสว่างดั่งราตรีเมื่อพระจันทร์ขึ้นแล้ว