ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.74.1
सर्वं विकारं दृष्ट्वा तु पुण्यश्लोकस्य धीमतः ।
आगत्य केशिनी क्षिप्रं दमयन्त्यै न्यवेदयत् ॥ ३.७४.१ ॥
ਪੁੰਨ੍ਯਸ਼ਲੋਕ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਦਲਾਵ ਵੇਖ ਕੇ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਝੱਟ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਦਮਯੰਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
3.74.2
दमयन्ती ततो भूयः प्रेषयामास केशिनीम् ।
मातुः सकाशं दुःखार्ता नलशङ्कासमुत्सुका ॥ ३.७४.२ ॥
ਫਿਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਨਲ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ।
3.74.3
परीक्षितो मे बहुशो बाहुको नलशङ्कया ।
रूपे मे संशयस्त्वेकः स्वयमिच्छमि वेदितुम् ॥ ३.७४.३ ॥
ਨਲ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬਾਹੁਕ ਦੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਖੁਦ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।
3.74.4
स वा प्रवेश्यतां मातर्मां वाऽनुज्ञातुमर्हसि ।
विदितं वाऽथवाऽज्ञातं पितुर्मे संविधीयताम् ॥ ३.७४.४ ॥
ਮਾਂ, ਉਸਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ; ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
3.74.5
एवमुक्ता तु वैदर्भ्या सा देवी भीममब्रवीत् ।
दुहितुस्तमभिप्रायमन्वजानात्स पार्थिवः ॥ ३.७४.५ ॥
ਵੈਦਰਭੀ (ਦਮਯੰਤੀ) ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਉਸ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਿਆ।
3.74.6
सा चै पित्राऽभ्यनुज्ञाता मात्रा च भरतर्षभ ।
तयोर्नियोगात्कौरव्य केशिनीमिदमब्रवीत् ॥ ३.७४.६ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ! ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
3.74.7
गच्छ केशिनि शीघ्रं त्वंबाहुकं पितृशासनात् ।
आनयस्व यथा माता त्वं तथा कुरु मे प्रियम् ॥ ३.७४.७ ॥
ਹੇ ਕੇਸ਼ਿਨੀ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਜਾ ਅਤੇ ਬਾਹੁਕ ਨੂੰ ਲੈ ਆ; ਜਿਵੇਂ ਮਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰ।
3.74.8
गत्वा तु केशिनी शिघ्रं बाहुकं वाक्यमब्रवीत् ।
भीमस्य शासनात्सूतागताहं विद्धि बाहुक ॥ ३.७४.८ ॥
ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਛੇਤੀ ਬਾਹੁਕ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੋਲੀ: ਭੀਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਈ ਹਾਂ; ਹੇ ਸੂਤ ਬਾਹੁਕ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ।
3.74.9
प्रविश्यतां राजवेश्म इत्युक्तो भरतर्षभ ।
बाहुकस्तु चिरं ध्यात्वा केशिन्या सह भारत।
प्रविवेश महाबाहुर्दमयन्तीनिवेशनम् ॥ ३.७४.९ ॥
'ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਹੇ ਭਰਤ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬਾਹੁਕ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
3.74.10
नलं प्रवेशयामास यत्रतस्याः प्रतिश्रयः ॥ ३.७४.१० ॥
ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਨਲ ਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾਇਆ।
3.74.11
तां स्म दृष्ट्वैव सहसा दमयन्तीं नलो नृपः ।
आविष्टः शोकदुःखाभ्यां बभूवाश्रुपरिप्लुतः ॥ ३.७४.११ ॥
ਦਮਯੰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਰਾਜਾ ਨਲ ਅਚਾਨਕ ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
3.74.12
तं तु दृष्ट्वातथायुक्तं दमयन्ती नलं तदा ।
तीव्रशोकसमाविष्टा बभूव वरवर्णिनी ॥ ३.७४.१२ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਲ ਨੂੰ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਦਮਯੰਤੀ ਤੀਬਰ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।
3.74.13
ततः काषायवसना जटिला मलपङ्किनी ।
दमयन्ती महाराज बाहुकं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.७४.१३ ॥
ਤਦ ਕਾਸ਼ਾਇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੀ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੀ ਦਮਯੰਤੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਬਾਹੁਕ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।
3.74.14
पूर्वं दृष्टस्त्वया कश्चिद्धर्मज्ञो नाम बाहुक ।
सुप्तामुत्सृज्यविपिने गतो यः पुरुषः स्त्रियम् ॥ ३.७४.१४ ॥
ਬਾਹੁਕ, ਕੀ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮਜ੍ਞ ਨਾਮ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ?
3.74.15
अनागसं प्रियां भार्यां विजने श्रममोहिताम् ।
अपहाय तु को गच्चेत्पुण्यश्लोकमृतेनलम् ॥ ३.७४.१५ ॥
ਨਿਰਦੋਸ਼, ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਸੁੰਨਸਾਨ ਬਨ ਵਿੱਚ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਈ ਨੂੰ, ਪੁੰਨਯਸ਼ਲੋਕ ਨਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਵੇਗਾ?
3.74.16
किमु तस्य मया बाल्यादपराद्धं महीपतेः ।
यो मामुत्सृज्य विपिने गतवान्निद्रयाऽर्दिताम् ॥ ३.७४.१६ ॥
ਬਚਪਨ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਕੀ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮੈਨੂੰ ਬਨ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਗਿਆ?
3.74.17
साक्षाद्देवानपाहाय वृतो यः स पुरा मया ।
अनुव्रतामभिमतां पुत्रिणीं त्यक्तवान्कथम् ॥ ३.७४.१७ ॥
ਸਾਖਿਆਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਕੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਅਨੁਰਾਗੀ, ਪਿਆਰੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ, ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ?
3.74.18
अग्नौ पाणिगृहीता च हंसानां वचने स्थिताम् ।
भरिष्यामीति सत्यं तु प्रतिश्रुत्य क्व तद्गतम् ॥ ३.७४.१८ ॥
ਅੱਗ ਅੱਗੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਨ ਵਾਲਾ, ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਾਲਣ ਕਰਾਂਗਾ' ਇਹ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ?
3.74.19
दमयन्त्या ब्रुवन्त्यास्तु सर्वमेतदरिदम ।
शोकजं वारिनेत्राभ्यामसुखं प्रास्रवद्बहु ॥ ३.७४.१९ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਦਮਯੰਤੀ ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਦੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਤੁਰੇ।
3.74.20
अतीव कृष्णताराभ्यां रक्तान्ताभ्यां जलंतु तत् ।
परिस्रवन्नलो राजा शोकार्तइदमब्रवीत् ॥ ३.७४.२० ॥
ਬਹੁਤ ਕਾਲੀਆਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਾਜਾ ਨਲ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
3.74.21
नलोऽहं विपुलश्रोणि त्वामुत्सृज्य यतो गतः ।
आविष्टः कलिना भद्रे तेन मोहवशं गतः ॥ ३.७४.२१ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਨਲ ਹਾਂ; ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਕਲੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਕੇ ਮੋਹ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
3.74.22
मम राज्यं प्रनष्टं यन्नाहं तत्कृतवान्स्वयम् ।
कलिना तत्कृतं भीरु यच्च त्वामहमत्यजम् ॥ ३.७४.२२ ॥
ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਜੋ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਭੀਰੂ, ਉਹ ਕਲੀ ਨੇ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਕਲੀ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤਾ।
3.74.23
यत्त्वया धर्मकृच्छ्रे तु शापेनाभिहतः पुरा ।
वनस्थया दुःखितया शोचन्त्या मांदिवानिशम् ॥ ३.७४.२३ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੋਗ ਕਰਦਿਆਂ ਤੂੰ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
3.74.24
स मच्छरीरे त्वच्छापाद्दह्यमानोऽवसत्कलिः ।
त्वच्छापदग्धः सततं सोऽग्नावग्निरिवाहितः ॥ ३.७४.२४ ॥
ਉਹ ਕਲੀ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ; ਤੇਰੇ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸੜ ਕੇ ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਰਿਹਾ।
3.74.25
मम च व्यवसायेन तपसा चैव निर्जितः ।
दुःखस्यान्तेन चानेन भवितव्यं हि नौ शुभे ॥ ३.७४.२५ ॥
ਮੇਰੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਉਹ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇਗਾ।
3.74.26
विमुच्य मां गतः पापस्ततोऽहमिह चागतः ।
त्वदर्थं विपुलश्रोणि न हि मेऽन्यत्प्रयोजनम् ॥ ३.७४.२६ ॥
ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਪਾਪੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦੋਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਪੁਲਸ਼੍ਰੋਣੀ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ।
3.74.27
कथं नु नारी भर्तारमनुरक्तमनुव्रतम् ।
उत्सृज्य वरयेदन्यं यथा त्वं भीरु कर्हिचित् ॥ ३.७४.२७ ॥
ਅਨੁਰਕਤ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤਨਿਸ਼ਠ ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਔਰਤ ਕਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਵਰ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਭੀਰੂ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਨਾ ਕਰੇਂ।
3.74.28
दूताश्चरन्ति पृथिवीं कृत्स्नां नृपतिशासनात् ।
भैमी किल स्म भर्तारं द्वितीयं वरयिष्यति ॥ ३.७४.२८ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਦੂਤ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ; ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੈਮੀ ਦੂਜਾ ਪਤੀ ਚੁਣੇਗੀ।
3.74.29
स्वैरवृत्ता यथाकाममनुरूपमिवात्मनः ।
श्रुत्वैव चैवं त्वरितो भागस्वरिरुपस्थितः ॥ ३.७४.२९ ॥
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਵਰਤੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਪਤੀ ਚੁਣੇਗੀ। ਇਹ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਮੈਂ ਝੱਟ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹਾਂ।
3.74.30
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा नलस्य परिदेवितम् ।
प्राञ्जलिर्वेपमाना च भीता वचनमब्रवीत् ॥ ३.७४.३० ॥
ਪਰ ਨਲ ਦਾ ਉਹ ਵਿਰਲਾਪ ਸੁਣ ਕੇ ਦਮਯੰਤੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਕੰਬਦੀ ਅਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਇਹ ਬੋਲੀ।
3.74.31
न मामर्हसि कल्याण पापेन परिशङ्कितुम् ।
मया हि देवानुत्सृज्य वृतस्त्वं निषधाधिप ॥ ३.७४.३१ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਪਾਪ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਵਰਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।
3.74.32
तवाभिगमनार्थं तु सर्वतो ब्राह्मणा गताः ।
वाक्यानि मम गाथाभिर्गायमाना दिशो दश ॥ ३.७४.३२ ॥
ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗਏ; ਮੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਗਾਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ।
3.74.33
ततस्त्वां ब्राह्मणो विद्वान्पर्णादो नाम पार्थिव ।
अभ्यगच्छत्कोसलायामृतुपर्णनिवेशने ॥ ३.७४.३३ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਰਣਾਦ ਨਾਮ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਸਲ ਵਿੱਚ ਰਿਤੁਪਰਣ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ।
3.74.34
तेन वाक्ये कृतेसम्यक्प्रतिवाक्ये तथा हृते ।
उपायोऽयंमया दृष्टो नैषधानयने तव ॥ ३.७४.३४ ॥
ਉਸ ਨੇ ਬਚਨ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਹੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਇਹ ਉਪਾਅ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ।
3.74.35
त्वामृते नहि लोकेऽन्य एकाह्ना पृथिवीपते ।
समर्थो योजनशतं गन्तुमश्वैर्नराधिप ॥ ३.७४.३५ ॥
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੌ ਯੋਜਨ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ।
3.74.36
तथापि मां महीपाल भजेतां चरणौ तव ।
स्पृशेयं तेन सत्येन पादावेतौ महीपते।
यथा नासत्कृतं किंचिन्मनसाऽपि चराम्यहम् ॥ ३.७४.३६ ॥
ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ। ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਉਸ ਸੱਚ ਦੀ ਸਹੁੰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਇਹਨਾਂ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਾਂ।
3.74.37
अयं चरति लोकेऽस्मिन्भूतसाक्षी सदागतिः ।
एष मे मुञ्चतु प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३७ ॥
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਾਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ — ਜੇ ਮੈਂ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈ ਲਵੇ।
3.74.38
यथा चरति तिग्मांशुः परितो भुवनं सदा ।
स मुञ्चतु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३८ ॥
ਤਿੱਖੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਜਿਵੇਂ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ — ਜੇ ਮੈਂ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈ ਲਵੇ।
3.74.39
चन्द्रमाः सर्वभूतानामन्तश्चरति साक्षिवत् ।
स मुञ्चतु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३९ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਖੀ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ — ਜੇ ਮੈਂ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈ ਲਵੇ।
3.74.40
एते देवास्त्रयः कृत्स्नं त्रैलोक्यं धारयन्ति वै ।
विब्रुवन्तु यथा सत्यमेतद्देवास्त्यजन्तु माम् ॥ ३.७४.४० ॥
ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤੇ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਸੱਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਦੱਸਣ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ।
3.74.41
एवमुक्ते ततो वायुरन्तरिक्षादभाषत ।
नैषा कृतवती पापं नल सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ३.७४.४१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵਾਯੂ ਬੋਲਿਆ — ਹੇ ਨਲ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
3.74.42
राजञ्शीलनिधिः स्फीतो दमयन्त्या सुरक्षितः ।
साक्षिणो रक्षिणश्चास्या वयं त्रीन्परिवत्सरान् ॥ ३.७४.४२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਮਯੰਤੀ ਸ਼ੀਲ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ; ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਉਸਦੇ ਸਾਖੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਰਹੇ ਹਾਂ।
3.74.43
उपायो विहितश्चायं त्वदर्थमतुलोऽनया ।
न ह्येकाह्ना शतं गन्ता त्वामृतेऽन्यः पुमानिह ॥ ३.७४.४३ ॥
ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਸ ਨੇ ਰਚਿਆ ਬੇਮਿਸਾਲ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੌ ਯੋਜਨ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
3.74.44
उपपन्ना त्वया भैमी त्वं च भैम्या महीपते ।
नात्र शङ्का त्वया कार्या संगच्छ सह भार्यया ॥ ३.७४.४४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੈਮੀ ਤੇਰੇ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਭੈਮੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾ।
3.74.45
तथा ब्रुवति वायौ तु पुष्पवृष्टिः पपात ह ।
देवदुन्दुभयो नेदुर्ववौ च पवनः शिवः ॥ ३.७४.४५ ॥
ਵਾਯੂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ ਤਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ; ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਵਾ ਵਗਣ ਲੱਗੀ।
3.74.46
तदद्भुतमयं दृष्ट्वा नलो राजाऽथ भारत ।
दमयन्त्यां विशङ्कां तामुपाकर्षदरिंदमः ॥ ३.७४.४६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨਲ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਮਯੰਤੀ ਬਾਰੇ ਉਹ ਸ਼ੱਕ ਉੱਠਿਆ।
3.74.47
ततस्तद्वस्त्रमरजः प्रावृणोद्वसुधाधिपः ।
संस्मृत्य नागराजं तं ततो लेभे स्वकं वपुः ॥ ३.७४.४७ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਭੂਮੀਪਤੀ ਨੇ ਉਹ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜਾ ਲਪੇਟਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਗਰਾਜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
3.74.48
स्वरूपिणं तु भर्तारं दृष्ट्वा भीमसुता तदा ।
प्राक्रोशदुच्चैरालिङ्ग्य पुण्यश्लोकमनिन्दिता ॥ ३.७४.४८ ॥
ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ, ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਇਸਤਰੀ, ਪੁੰਨਿਆਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਰੋ ਪਈ।
3.74.49
भैमीमपि नलो राजा भ्राजमानो यथा पुरा ।
सस्वजे स्वसुतौ चापि यथावत्प्रत्यनन्दत ॥ ३.७४.४९ ॥
ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ ਦਮਯੰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਰਾਜਾ ਨਲ ਨੇ ਗਲ ਲਗਾਇਆ; ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਯਥਾਯੋਗ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ।
3.74.50
ततः स्वोरसि विन्यस्य वक्रं तस्य शुभानना ।
परीता तेन दुःखेन निशश्वासायतेक्षणा ॥ ३.७४.५० ॥
ਫਿਰ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਉਸ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲਿਆ।
3.74.51
तथैव मलदिग्धाङ्गीं परिष्वज्य शुचिस्मिताम् ।
सुचिरं पुरुषव्याघ्रस्तस्थौ शोकपरिप्लुतः ॥ ३.७४.५१ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਦੇਰ ਤੱਕ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
3.74.52
ततः सर्वं यथावृत्तं दमयन्त्या नलस्य च ।
भीमायाकथयत्प्रीत्या वैदर्भ्या जननी नृप ॥ ३.७४.५२ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜਨ! ਵੈਦਰਭੀ ਦਮਯੰਤੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭੀਮ ਨੂੰ ਦਮਯੰਤੀ ਅਤੇ ਨਲ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵੱਤਰ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ।
3.74.53
ततोऽब्रवीन्महाराजः कृतशौचमहंनलम् ।
दमयन्त्या सहोपेतं कल्ये द्रष्टा सुखोषितम् ॥ ३.७४.५३ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ ਨਲ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਦਮਯੰਤੀ ਨਾਲ ਆਏ ਨਲ ਨੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ ਸੀ; ਸਵੇਰੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ।
3.74.54
ततस्तौ सहितौ रात्रिं कथयन्तौ पुरातनम् ।
वने विचरितं सर्वमूषतुर्मुदितौ नृप ॥ ३.७४.५४ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਰਾਤ ਭਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰਹੇ।
3.74.55
गृहे भीमस्य नृपतेः परस्परसुखैषिणौ ।
वसेतां हृष्टसंकल्पौ वैदर्भी च नलश् ह ॥ ३.७४.५५ ॥
ਭੀਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਰਸ਼ਿਤ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਵੈਦਰਭੀ ਅਤੇ ਨਲ ਰਹੇ।
3.74.56
स चतुर्थे ततो वर्षे संगम्य सह भार्यया ।
सर्वकामैः सुसिद्धार्थो लब्धवान्परमां मुदम् ॥ ३.७४.५६ ॥
ਫਿਰ ਚੌਥੇ ਸਾਲ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਫਲ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਪਾਇਆ।
3.74.57
दमयन्त्यपि भर्तारमासाद्याप्यायिता भृशम् ।
अर्धसंजातसस्येव तोयं प्राप्य वसुंधरा ॥ ३.७४.५७ ॥
ਦਮਯੰਤੀ ਵੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਧੇ ਉੱਗੇ ਫ਼ਸਲ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ।
3.74.58
सैवं समेत्य व्यपनीय तन्द्रां ।
शान्तज्वरा हर्षविवृद्धसत्त्वा।
रराज भैमी समवाप्तकामा ।
शीतांशुना रात्रिरिवोदितेन ॥ ३.७४.५८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲ ਕੇ, ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਤਾਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰਸ਼ ਨਾਲ ਵਧੇ ਮਨ ਵਾਲੀ, ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਭੈਮੀ ਉਦੇ ਹੋਏ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕੀ।