മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.74.1
सर्वं विकारं दृष्ट्वा तु पुण्यश्लोकस्य धीमतः ।
आगत्य केशिनी क्षिप्रं दमयन्त्यै न्यवेदयत् ॥ ३.७४.१ ॥
പുണ്യശ്ലോകനും ധീമാനുമായ നളന്റെ എല്ലാ രൂപമാറ്റങ്ങളും കണ്ട കേശിനി വേഗം മടങ്ങിവന്ന് ദമയന്തിയെ അറിയിച്ചു.
3.74.2
दमयन्ती ततो भूयः प्रेषयामास केशिनीम् ।
मातुः सकाशं दुःखार्ता नलशङ्कासमुत्सुका ॥ ३.७४.२ ॥
പിന്നെ ദുഃഖാർത്തയായ ദമയന്തി, നളനെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയത്താൽ ഉത്സുകയായി, കേശിനിയെ വീണ്ടും മാതാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് അയച്ചു.
3.74.3
परीक्षितो मे बहुशो बाहुको नलशङ्कया ।
रूपे मे संशयस्त्वेकः स्वयमिच्छमि वेदितुम् ॥ ३.७४.३ ॥
നളനെന്ന സംശയത്താൽ ഞാൻ ബാഹുകനെ പലതവണ പരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്; അവന്റെ രൂപത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് ഒരേയൊരു സംശയമുണ്ട്, അത് ഞാൻ തന്നെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
3.74.4
स वा प्रवेश्यतां मातर्मां वाऽनुज्ञातुमर्हसि ।
विदितं वाऽथवाऽज्ञातं पितुर्मे संविधीयताम् ॥ ३.७४.४ ॥
അമ്മേ, അവനെ അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ എന്നെ അനുവദിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ പിതാവിന് അറിയാവുന്നതോ അറിയാത്തതോ ആയത് ക്രമീകരിക്കട്ടെ.
3.74.5
एवमुक्ता तु वैदर्भ्या सा देवी भीममब्रवीत् ।
दुहितुस्तमभिप्रायमन्वजानात्स पार्थिवः ॥ ३.७४.५ ॥
വൈദർഭി (ദമയന്തി) ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ ദേവി ഭീമനോട് സംസാരിച്ചു; ആ രാജാവ് മകളുടെ ആ ആഗ്രഹത്തിന് സമ്മതം നൽകി.
3.74.6
सा चै पित्राऽभ्यनुज्ञाता मात्रा च भरतर्षभ ।
तयोर्नियोगात्कौरव्य केशिनीमिदमब्रवीत् ॥ ३.७४.६ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, കൗരവ്യാ! പിതാവും മാതാവും അനുവദിച്ചതോടെ, അവരുടെ നിയോഗപ്രകാരം അവൾ കേശിനിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
3.74.7
गच्छ केशिनि शीघ्रं त्वंबाहुकं पितृशासनात् ।
आनयस्व यथा माता त्वं तथा कुरु मे प्रियम् ॥ ३.७४.७ ॥
കേശിനീ, പിതാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം നീ വേഗം പോയി ബാഹുകനെ കൊണ്ടുവരിക; അമ്മ പറഞ്ഞതുപോലെ എനിക്ക് പ്രിയമുള്ളത് ചെയ്യുക.
3.74.8
गत्वा तु केशिनी शिघ्रं बाहुकं वाक्यमब्रवीत् ।
भीमस्य शासनात्सूतागताहं विद्धि बाहुक ॥ ३.७४.८ ॥
അപ്പോൾ കേശിനി വേഗം ബാഹുകന്റെ അടുത്തെത്തി പറഞ്ഞു: ഭീമന്റെ കല്പനയാൽ ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു; സൂതനായ ബാഹുകാ, അറിയുക.
3.74.9
प्रविश्यतां राजवेश्म इत्युक्तो भरतर्षभ ।
बाहुकस्तु चिरं ध्यात्वा केशिन्या सह भारत।
प्रविवेश महाबाहुर्दमयन्तीनिवेशनम् ॥ ३.७४.९ ॥
'രാജമന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചാലും' എന്ന് പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ബാഹുകൻ ഏറെനേരം ചിന്തിച്ചു; പിന്നെ കേശിനിയോടൊപ്പം ആ മഹാബാഹു ദമയന്തിയുടെ വാസസ്ഥലത്ത് പ്രവേശിച്ചു.
3.74.10
नलं प्रवेशयामास यत्रतस्याः प्रतिश्रयः ॥ ३.७४.१० ॥
അവളുടെ വാസസ്ഥലമുള്ളിടത്തേക്ക് അവൻ നളനെ കടത്തി.
3.74.11
तां स्म दृष्ट्वैव सहसा दमयन्तीं नलो नृपः ।
आविष्टः शोकदुःखाभ्यां बभूवाश्रुपरिप्लुतः ॥ ३.७४.११ ॥
ദമയന്തിയെ കണ്ടമാത്രയിൽ നളരാജാവ് പെട്ടെന്ന് ശോകദുഃഖങ്ങളാൽ ആവൃതനായി കണ്ണീരിൽ മുങ്ങി.
3.74.12
तं तु दृष्ट्वातथायुक्तं दमयन्ती नलं तदा ।
तीव्रशोकसमाविष्टा बभूव वरवर्णिनी ॥ ३.७४.१२ ॥
അപ്പോൾ അങ്ങനെ വികാരാധീനനായ നളനെ കണ്ട്, സുന്ദരവർണ്ണയായ ദമയന്തി കഠിനശോകത്താൽ നിറഞ്ഞു.
3.74.13
ततः काषायवसना जटिला मलपङ्किनी ।
दमयन्ती महाराज बाहुकं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.७४.१३ ॥
അപ്പോൾ കാഷായ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ജടയുള്ളവളും അഴുക്കു പുരണ്ടവളുമായ ദമയന്തി, മഹാരാജാവേ, ബാഹുകനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
3.74.14
पूर्वं दृष्टस्त्वया कश्चिद्धर्मज्ञो नाम बाहुक ।
सुप्तामुत्सृज्यविपिने गतो यः पुरुषः स्त्रियम् ॥ ३.७४.१४ ॥
ബാഹുകാ, മുൻപ് നീ ധർമ്മജ്ഞനെന്ന് പേരുള്ള ഏതെങ്കിലും പുരുഷനെ കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? കാട്ടിൽ ഉറങ്ങിക്കിടന്ന സ്ത്രീയെ ഉപേക്ഷിച്ചു പോയവൻ?
3.74.15
अनागसं प्रियां भार्यां विजने श्रममोहिताम् ।
अपहाय तु को गच्चेत्पुण्यश्लोकमृतेनलम् ॥ ३.७४.१५ ॥
കുറ്റമറ്റ, പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയെ, ആളൊഴിഞ്ഞ കാട്ടിൽ ക്ഷീണത്താൽ മയങ്ങിയവളെ, പുണ്യകീർത്തിയായ നളനല്ലാതെ ആര് ഉപേക്ഷിച്ചു പോകും?
3.74.16
किमु तस्य मया बाल्यादपराद्धं महीपतेः ।
यो मामुत्सृज्य विपिने गतवान्निद्रयाऽर्दिताम् ॥ ३.७४.१६ ॥
ബാല്യം കൊണ്ട് ഞാൻ ആ രാജാവിനോട് എന്ത് തെറ്റ് ചെയ്തു? ഉറക്കത്താൽ വലഞ്ഞ എന്നെ കാട്ടിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു പോയല്ലോ!
3.74.17
साक्षाद्देवानपाहाय वृतो यः स पुरा मया ।
अनुव्रतामभिमतां पुत्रिणीं त्यक्तवान्कथम् ॥ ३.७४.१७ ॥
ദേവന്മാരെ നേരിട്ട് തള്ളിക്കളഞ്ഞ് മുൻപ് ഞാൻ വരിച്ചവൻ, അനുരാഗിണിയും പ്രിയപ്പെട്ടവളും പുത്രവതിയുമായ എന്നെ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിച്ചു?
3.74.18
अग्नौ पाणिगृहीता च हंसानां वचने स्थिताम् ।
भरिष्यामीति सत्यं तु प्रतिश्रुत्य क्व तद्गतम् ॥ ३.७४.१८ ॥
അഗ്നിക്ക് മുന്നിൽ എന്റെ കൈ പിടിച്ചവനും, ഹംസങ്ങളുടെ വാക്കിൽ ഉറച്ചുനിന്നവനും, 'നിന്നെ പോറ്റും' എന്ന് സത്യമായി വാക്ക് നൽകിയവനും എവിടെ പോയി?
3.74.19
दमयन्त्या ब्रुवन्त्यास्तु सर्वमेतदरिदम ।
शोकजं वारिनेत्राभ्यामसुखं प्रास्रवद्बहु ॥ ३.७४.१९ ॥
ശത്രുദമനാ, ദമയന്തി ഇതെല്ലാം പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കവേ, ദുഃഖത്താൽ ഉണ്ടായ വേദനയോടെ അവളുടെ ജലം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് വളരെയധികം കണ്ണീർ ഒഴുകി.
3.74.20
अतीव कृष्णताराभ्यां रक्तान्ताभ्यां जलंतु तत् ।
परिस्रवन्नलो राजा शोकार्तइदमब्रवीत् ॥ ३.७४.२० ॥
വളരെ കറുത്ത കൃഷ്ണമണികളും ചുവന്ന കോണുകളുമുള്ള കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് ആ ജലം ഒഴുകിയിറങ്ങവേ, ദുഃഖപീഡിതനായ രാജാവ് നളൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
3.74.21
नलोऽहं विपुलश्रोणि त्वामुत्सृज्य यतो गतः ।
आविष्टः कलिना भद्रे तेन मोहवशं गतः ॥ ३.७४.२१ ॥
വിപുലമായ ഇടുപ്പുള്ളവളേ, ഞാൻ നളനാണ്; ഭദ്രേ, കലിയാൽ ബാധിതനായി മോഹവശനായതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു പോയി.
3.74.22
मम राज्यं प्रनष्टं यन्नाहं तत्कृतवान्स्वयम् ।
कलिना तत्कृतं भीरु यच्च त्वामहमत्यजम् ॥ ३.७४.२२ ॥
എന്റെ രാജ്യം നശിച്ചത് ഞാൻ സ്വയം ചെയ്തതല്ല; ഭീരൂ, അത് കലി ചെയ്തതാണ്; നിന്നെ ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ചതും കലി ചെയ്തതുതന്നെ.
3.74.23
यत्त्वया धर्मकृच्छ्रे तु शापेनाभिहतः पुरा ।
वनस्थया दुःखितया शोचन्त्या मांदिवानिशम् ॥ ३.७४.२३ ॥
ധർമ്മസങ്കടകാലത്ത്, പണ്ട് വനത്തിൽ വസിച്ച്, ദുഃഖിതയായി, രാവും പകലും വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന നീ ശാപത്താൽ എന്നെ ബാധിച്ചു.
3.74.24
स मच्छरीरे त्वच्छापाद्दह्यमानोऽवसत्कलिः ।
त्वच्छापदग्धः सततं सोऽग्नावग्निरिवाहितः ॥ ३.७४.२४ ॥
അവൻ നിന്റെ ശാപത്താൽ എരിഞ്ഞുകൊണ്ട് എന്റെ ശരീരത്തിൽ വസിച്ചു; നിന്റെ ശാപത്താൽ നിരന്തരം വെന്തുകൊണ്ട്, തീയിൽ വെച്ച തീപോലെ അവൻ ഇരുന്നു.
3.74.25
मम च व्यवसायेन तपसा चैव निर्जितः ।
दुःखस्यान्तेन चानेन भवितव्यं हि नौ शुभे ॥ ३.७४.२५ ॥
എന്റെ ദൃഢനിശ്ചയത്താലും തപസ്സിനാലും അവൻ പരാജിതനായി; ശുഭേ, ഇതിനാൽ നമ്മുടെ ഇരുവരുടെയും ദുഃഖത്തിന് അവസാനമുണ്ടാകും.
3.74.26
विमुच्य मां गतः पापस्ततोऽहमिह चागतः ।
त्वदर्थं विपुलश्रोणि न हि मेऽन्यत्प्रयोजनम् ॥ ३.७४.२६ ॥
എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് ആ പാപി പോയി; അതിനുശേഷം ഞാൻ ഇവിടെ വന്നു. വിപുലശ്രോണീ, നിനക്കുവേണ്ടിയാണ് ഞാൻ വന്നത്; എനിക്ക് മറ്റൊരു ലക്ഷ്യമില്ല.
3.74.27
कथं नु नारी भर्तारमनुरक्तमनुव्रतम् ।
उत्सृज्य वरयेदन्यं यथा त्वं भीरु कर्हिचित् ॥ ३.७४.२७ ॥
അനുരക്തനും വ്രതനിഷ്ഠനുമായ ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് സ്ത്രീ എങ്ങനെ മറ്റൊരാളെ വരിക്കും? ഭീരുവേ, നീ ഒരിക്കലും അങ്ങനെ ചെയ്യരുത്.
3.74.28
दूताश्चरन्ति पृथिवीं कृत्स्नां नृपतिशासनात् ।
भैमी किल स्म भर्तारं द्वितीयं वरयिष्यति ॥ ३.७४.२८ ॥
രാജാവിന്റെ കൽപ്പനയാൽ ദൂതന്മാർ ഭൂമി മുഴുവൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഭീമന്റെ മകൾ രണ്ടാമതൊരു ഭർത്താവിനെ വരിക്കുമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
3.74.29
स्वैरवृत्ता यथाकाममनुरूपमिवात्मनः ।
श्रुत्वैव चैवं त्वरितो भागस्वरिरुपस्थितः ॥ ३.७४.२९ ॥
അവൾ സ്വേച്ഛപ്രകാരം പെരുമാറുമെന്നും തനിക്കനുയോജ്യനായ ഭർത്താവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുമെന്നും കേട്ട ഉടനെ ഞാൻ വേഗം ഇവിടെയെത്തി.
3.74.30
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा नलस्य परिदेवितम् ।
प्राञ्जलिर्वेपमाना च भीता वचनमब्रवीत् ॥ ३.७४.३० ॥
എന്നാൽ നളന്റെ ആ വിലാപം കേട്ട ദമയന്തി കൈകൂപ്പി വിറച്ചും ഭയന്നും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
3.74.31
न मामर्हसि कल्याण पापेन परिशङ्कितुम् ।
मया हि देवानुत्सृज्य वृतस्त्वं निषधाधिप ॥ ३.७४.३१ ॥
ഓ മംഗളവതീ, പാപബുദ്ധിയോടെ എന്നെ സംശയിക്കരുത്. ദേവന്മാരെ വെടിഞ്ഞ് ഞാൻ നിന്നെയാണ് വരിച്ചത്, നിഷധാധിപതേ.
3.74.32
तवाभिगमनार्थं तु सर्वतो ब्राह्मणा गताः ।
वाक्यानि मम गाथाभिर्गायमाना दिशो दश ॥ ३.७४.३२ ॥
നിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകുവാനായി ബ്രാഹ്മണർ എല്ലായിടത്തും പോയി; എന്റെ വാക്കുകൾ ഗാഥകളായി പാടിക്കൊണ്ട് പത്ത് ദിക്കുകളിലും.
3.74.33
ततस्त्वां ब्राह्मणो विद्वान्पर्णादो नाम पार्थिव ।
अभ्यगच्छत्कोसलायामृतुपर्णनिवेशने ॥ ३.७४.३३ ॥
പിന്നീട്, ഹേ രാജാവേ, പർണാദൻ എന്ന പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണൻ കോസലത്തിൽ ഋതുപർണന്റെ വസതിയിൽ നിന്റെ അടുത്തെത്തി.
3.74.34
तेन वाक्ये कृतेसम्यक्प्रतिवाक्ये तथा हृते ।
उपायोऽयंमया दृष्टो नैषधानयने तव ॥ ३.७४.३४ ॥
അവൻ വാക്കുകൾ യഥോചിതം പറഞ്ഞ്, അതിന് പ്രതിവാക്യം അപ്രകാരം ലഭിച്ചപ്പോൾ, നിഷധരാജനെ കൊണ്ടുവരാനുള്ള ഈ ഉപായം ഞാൻ കണ്ടു.
3.74.35
त्वामृते नहि लोकेऽन्य एकाह्ना पृथिवीपते ।
समर्थो योजनशतं गन्तुमश्वैर्नराधिप ॥ ३.७४.३५ ॥
നിന്നെയല്ലാതെ ഈ ലോകത്ത് മറ്റാരും ഒറ്റ ദിവസംകൊണ്ട് കുതിരകളാൽ നൂറു യോജന പോകാൻ കഴിവുള്ളവനല്ല, ഹേ നരാധിപാ.
3.74.36
तथापि मां महीपाल भजेतां चरणौ तव ।
स्पृशेयं तेन सत्येन पादावेतौ महीपते।
यथा नासत्कृतं किंचिन्मनसाऽपि चराम्यहम् ॥ ३.७४.३६ ॥
എങ്കിലും, ഹേ മഹീപാലാ, നിന്റെ പാദങ്ങളെ ഞാൻ സേവിക്കട്ടെ. ഹേ മഹീപതേ, ആ സത്യത്താൽ ഈ പാദങ്ങളെ ഞാൻ സ്പർശിക്കുന്നു; മനസ്സുകൊണ്ടും ഒരു തെറ്റും ഞാൻ ചെയ്യാതിരിക്കാൻ.
3.74.37
अयं चरति लोकेऽस्मिन्भूतसाक्षी सदागतिः ।
एष मे मुञ्चतु प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३७ ॥
ഈ ലോകത്തിൽ ഭൂതങ്ങൾക്ക് സാക്ഷിയായി എപ്പോഴും സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ — ഞാൻ പാപം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അവൻ എന്റെ പ്രാണൻ എടുക്കട്ടെ.
3.74.38
यथा चरति तिग्मांशुः परितो भुवनं सदा ।
स मुञ्चतु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३८ ॥
തീക്ഷ്ണരശ്മിയായ സൂര്യൻ എപ്പോഴും ലോകത്തെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ — ഞാൻ പാപം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അവൻ എന്റെ പ്രാണൻ എടുക്കട്ടെ.
3.74.39
चन्द्रमाः सर्वभूतानामन्तश्चरति साक्षिवत् ।
स मुञ्चतु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३९ ॥
ചന്ദ്രൻ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെയും ഉള്ളിൽ സാക്ഷിയെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു — ഞാൻ പാപം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അവൻ എന്റെ പ്രാണൻ എടുക്കട്ടെ.
3.74.40
एते देवास्त्रयः कृत्स्नं त्रैलोक्यं धारयन्ति वै ।
विब्रुवन्तु यथा सत्यमेतद्देवास्त्यजन्तु माम् ॥ ३.७४.४० ॥
ഈ മൂന്നു ദേവന്മാർ മുഴുവൻ ത്രിലോകത്തെയും താങ്ങുന്നു — ഇത് സത്യമെങ്കിൽ ദേവന്മാർ പറയട്ടെ, എന്നെ അവർ കൈവിടട്ടെ.
3.74.41
एवमुक्ते ततो वायुरन्तरिक्षादभाषत ।
नैषा कृतवती पापं नल सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ३.७४.४१ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആകാശത്തുനിന്ന് വായു പറഞ്ഞു — ഹേ നളാ, അവൾ പാപം ചെയ്തിട്ടില്ല; സത്യം നിന്നോടു ഞാൻ പറയുന്നു.
3.74.42
राजञ्शीलनिधिः स्फीतो दमयन्त्या सुरक्षितः ।
साक्षिणो रक्षिणश्चास्या वयं त्रीन्परिवत्सरान् ॥ ३.७४.४२ ॥
രാജാവേ, ദമയന്തി ശീലത്തിന്റെ സമൃദ്ധമായ നിധിയാണ്, നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടവളാണ്; ഞങ്ങൾ മൂന്നു വർഷം അവൾക്ക് സാക്ഷികളും കാവൽക്കാരുമായിരുന്നു.
3.74.43
उपायो विहितश्चायं त्वदर्थमतुलोऽनया ।
न ह्येकाह्ना शतं गन्ता त्वामृतेऽन्यः पुमानिह ॥ ३.७४.४३ ॥
ഇത് നിനക്കുവേണ്ടി ഇവൾ ഒരുക്കിയ അതുല്യമായ ഉപായമാണ്. നിന്നെയല്ലാതെ ഇവിടെ മറ്റാരും ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് നൂറ് യോജന പോകില്ല.
3.74.44
उपपन्ना त्वया भैमी त्वं च भैम्या महीपते ।
नात्र शङ्का त्वया कार्या संगच्छ सह भार्यया ॥ ३.७४.४४ ॥
രാജാവേ, ഭൈമി നിനക്കു യോഗ്യയാണ്; നീ ഭൈമിക്കും യോഗ്യനാണ്. ഇതിൽ നിനക്ക് സംശയം വേണ്ട; ഭാര്യയോടൊപ്പം ചേരുക.
3.74.45
तथा ब्रुवति वायौ तु पुष्पवृष्टिः पपात ह ।
देवदुन्दुभयो नेदुर्ववौ च पवनः शिवः ॥ ३.७४.४५ ॥
വായു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പുഷ്പവൃഷ്ടി ഉണ്ടായി; ദേവദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി; ശുഭമായ കാറ്റ് വീശി.
3.74.46
तदद्भुतमयं दृष्ट्वा नलो राजाऽथ भारत ।
दमयन्त्यां विशङ्कां तामुपाकर्षदरिंदमः ॥ ३.७४.४६ ॥
ഭാരതാ, ഈ അത്ഭുതം കണ്ട ശത്രുനാശകനായ നളരാജാവിന് ദമയന്തിയെക്കുറിച്ച് ആ സംശയം ഉദിച്ചു.
3.74.47
ततस्तद्वस्त्रमरजः प्रावृणोद्वसुधाधिपः ।
संस्मृत्य नागराजं तं ततो लेभे स्वकं वपुः ॥ ३.७४.४७ ॥
പിന്നീട് ആ ഭൂപതി ആ ശുദ്ധവസ്ത്രം പുതച്ച്, ആ നാഗരാജനെ ഓർമ്മിച്ച്, തന്റെ സ്വന്തം രൂപം വീണ്ടും പ്രാപിച്ചു.
3.74.48
स्वरूपिणं तु भर्तारं दृष्ट्वा भीमसुता तदा ।
प्राक्रोशदुच्चैरालिङ्ग्य पुण्यश्लोकमनिन्दिता ॥ ३.७४.४८ ॥
സ്വരൂപത്തിലുള്ള ഭർത്താവിനെ കണ്ട ഭീമപുത്രി, നിഷ്കളങ്കയായ അവൾ, പുണ്യശ്ലോകനെ പുണർന്ന് ഉച്ചത്തിൽ വിലപിച്ചു.
3.74.49
भैमीमपि नलो राजा भ्राजमानो यथा पुरा ।
सस्वजे स्वसुतौ चापि यथावत्प्रत्यनन्दत ॥ ३.७४.४९ ॥
ഭീമപുത്രിയായ ദമയന്തിയെയും, മുമ്പത്തെപ്പോലെ തിളങ്ങിയിരുന്ന രാജാവായ നളൻ ആലിംഗനം ചെയ്തു; തന്റെ ഇരു പുത്രന്മാരെയും ആലിംഗനം ചെയ്ത് യഥാവിധി ആനന്ദിച്ചു.
3.74.50
ततः स्वोरसि विन्यस्य वक्रं तस्य शुभानना ।
परीता तेन दुःखेन निशश्वासायतेक्षणा ॥ ३.७४.५० ॥
അപ്പോൾ ശുഭമുഖിയും വിശാലനേത്രയുമായ അവൾ അവന്റെ മുഖം തന്റെ മാറിൽ വെച്ച് ആ ദുഃഖത്താൽ വലയപ്പെട്ട് നെടുവീർപ്പിട്ടു.
3.74.51
तथैव मलदिग्धाङ्गीं परिष्वज्य शुचिस्मिताम् ।
सुचिरं पुरुषव्याघ्रस्तस्थौ शोकपरिप्लुतः ॥ ३.७४.५१ ॥
അതുപോലെ, അഴുക്കുപുരണ്ട ദേഹമുള്ളവളും പുണ്യമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളുമായ അവളെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ശോകത്തിൽ മുങ്ങിയ പുരുഷവ്യാഘ്രൻ ഏറെ നേരം നിന്നു.
3.74.52
ततः सर्वं यथावृत्तं दमयन्त्या नलस्य च ।
भीमायाकथयत्प्रीत्या वैदर्भ्या जननी नृप ॥ ३.७४.५२ ॥
അപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ! വൈദർഭിയായ ദമയന്തിയുടെ മാതാവ്, ദമയന്തിക്കും നളനും സംഭവിച്ചതെല്ലാം നടന്നതുപോലെ സ്നേഹപൂർവ്വം ഭീമനോട് പറഞ്ഞു.
3.74.53
ततोऽब्रवीन्महाराजः कृतशौचमहंनलम् ।
दमयन्त्या सहोपेतं कल्ये द्रष्टा सुखोषितम् ॥ ३.७४.५३ ॥
അപ്പോൾ മഹാരാജാവ് ശുദ്ധി വരുത്തിയ നളനോട് പറഞ്ഞു; ദമയന്തിയോടൊപ്പം വന്ന നളൻ സുഖമായി രാത്രി കഴിച്ചവനായിരുന്നു; രാവിലെ കാണുന്നവനായി.
3.74.54
ततस्तौ सहितौ रात्रिं कथयन्तौ पुरातनम् ।
वने विचरितं सर्वमूषतुर्मुदितौ नृप ॥ ३.७४.५४ ॥
അപ്പോൾ അവരിരുവരും ഒന്നിച്ച് രാത്രി മുഴുവൻ പഴയ കാര്യങ്ങളും കാട്ടിൽ അലഞ്ഞ സകലതും പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, ഹേ രാജാവേ, സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ പാർത്തു.
3.74.55
गृहे भीमस्य नृपतेः परस्परसुखैषिणौ ।
वसेतां हृष्टसंकल्पौ वैदर्भी च नलश् ह ॥ ३.७४.५५ ॥
ഭീമന്റെ ഗൃഹത്തിൽ, പരസ്പരസുഖം ആഗ്രഹിച്ച്, സന്തോഷസങ്കൽപ്പത്തോടെ വൈദർഭിയും നളനും വസിച്ചു.
3.74.56
स चतुर्थे ततो वर्षे संगम्य सह भार्यया ।
सर्वकामैः सुसिद्धार्थो लब्धवान्परमां मुदम् ॥ ३.७४.५६ ॥
പിന്നീട് നാലാം വർഷത്തിൽ ഭാര്യയോടുകൂടി വീണ്ടും ചേർന്ന്, എല്ലാ കാമനകളും സിദ്ധിച്ചവനായി അവൻ പരമാനന്ദം നേടി.
3.74.57
दमयन्त्यपि भर्तारमासाद्याप्यायिता भृशम् ।
अर्धसंजातसस्येव तोयं प्राप्य वसुंधरा ॥ ३.७४.५७ ॥
ദമയന്തിയും ഭർത്താവിനെ പ്രാപിച്ച് വളരെ പുനരുജ്ജീവിച്ചു, പാതി വളർന്ന വിളകളുള്ള ഭൂമി ജലം ലഭിച്ചതുപോലെ.
3.74.58
सैवं समेत्य व्यपनीय तन्द्रां ।
शान्तज्वरा हर्षविवृद्धसत्त्वा।
रराज भैमी समवाप्तकामा ।
शीतांशुना रात्रिरिवोदितेन ॥ ३.७४.५८ ॥
ഇങ്ങനെ ചേർന്ന്, ക്ഷീണം മാറി, പനി ശമിച്ച്, സന്തോഷത്താൽ വളർന്ന മനസ്സോടെ, കാമന സിദ്ധിച്ച ഭൈമി ഉദിച്ച ചന്ദ്രനാൽ രാത്രി പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.