મહાભારત · અધ્યાય 3.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.74.1
सर्वं विकारं दृष्ट्वा तु पुण्यश्लोकस्य धीमतः ।
आगत्य केशिनी क्षिप्रं दमयन्त्यै न्यवेदयत् ॥ ३.७४.१ ॥
પુણ્યશ્લોક અને બુદ્ધિમાન નળના બધા ફેરફારો જોઈને કેશિની ઝડપથી પાછી આવી અને દમયંતીને જાણ કરી.
3.74.2
दमयन्ती ततो भूयः प्रेषयामास केशिनीम् ।
मातुः सकाशं दुःखार्ता नलशङ्कासमुत्सुका ॥ ३.७४.२ ॥
પછી દુઃખથી પીડિત દમયંતીએ નળ વિશેની શંકાથી ઉત્સુક થઈ કેશિનીને ફરી માતા પાસે મોકલી.
3.74.3
परीक्षितो मे बहुशो बाहुको नलशङ्कया ।
रूपे मे संशयस्त्वेकः स्वयमिच्छमि वेदितुम् ॥ ३.७४.३ ॥
નળની શંકાથી મેં બાહુકની ઘણી વાર કસોટી કરી છે; તેના રૂપ વિશે મને એક જ શંકા છે, જે હું પોતે જાણવા ઇચ્છું છું.
3.74.4
स वा प्रवेश्यतां मातर्मां वाऽनुज्ञातुमर्हसि ।
विदितं वाऽथवाऽज्ञातं पितुर्मे संविधीयताम् ॥ ३.७४.४ ॥
મા, તેને અંદર લાવવામાં આવે, અથવા મને જવાની અનુમતિ આપો; અથવા મારા પિતાને જાણીતું હોય કે ન હોય તેની વ્યવસ્થા થાય.
3.74.5
एवमुक्ता तु वैदर्भ्या सा देवी भीममब्रवीत् ।
दुहितुस्तमभिप्रायमन्वजानात्स पार्थिवः ॥ ३.७४.५ ॥
વૈદર્ભી (દમયંતી)એ આમ કહ્યું ત્યારે તે રાણીએ ભીમને કહ્યું; તે રાજાએ પોતાની પુત્રીના તે અભિપ્રાયને સંમતિ આપી.
3.74.6
सा चै पित्राऽभ्यनुज्ञाता मात्रा च भरतर्षभ ।
तयोर्नियोगात्कौरव्य केशिनीमिदमब्रवीत् ॥ ३.७४.६ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, હે કૌરવ્ય! પિતા અને માતાએ અનુમતિ આપતાં, તેમની આજ્ઞાથી તેણે કેશિનીને આ કહ્યું.
3.74.7
गच्छ केशिनि शीघ्रं त्वंबाहुकं पितृशासनात् ।
आनयस्व यथा माता त्वं तथा कुरु मे प्रियम् ॥ ३.७४.७ ॥
હે કેશિની, પિતાની આજ્ઞાથી તું ઝડપથી જા અને બાહુકને લઈ આવ; માતા જેમ કહે તેમ મારું પ્રિય કર.
3.74.8
गत्वा तु केशिनी शिघ्रं बाहुकं वाक्यमब्रवीत् ।
भीमस्य शासनात्सूतागताहं विद्धि बाहुक ॥ ३.७४.८ ॥
પછી કેશિની ઝડપથી બાહુક પાસે જઈને બોલી: ભીમની આજ્ઞાથી હું આવી છું; હે સૂત બાહુક, એ જાણ.
3.74.9
प्रविश्यतां राजवेश्म इत्युक्तो भरतर्षभ ।
बाहुकस्तु चिरं ध्यात्वा केशिन्या सह भारत।
प्रविवेश महाबाहुर्दमयन्तीनिवेशनम् ॥ ३.७४.९ ॥
'રાજમહેલમાં પ્રવેશ કર' એમ કહેવાયા પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, બાહુક લાંબો સમય વિચારતો રહ્યો; પછી કેશિની સાથે તે મહાબાહુ દમયંતીના નિવાસમાં પ્રવેશ્યો.
3.74.10
नलं प्रवेशयामास यत्रतस्याः प्रतिश्रयः ॥ ३.७४.१० ॥
જ્યાં તેનું નિવાસસ્થાન હતું ત્યાં તેણે નળને પ્રવેશ કરાવ્યો.
3.74.11
तां स्म दृष्ट्वैव सहसा दमयन्तीं नलो नृपः ।
आविष्टः शोकदुःखाभ्यां बभूवाश्रुपरिप्लुतः ॥ ३.७४.११ ॥
દમયંતીને જોતાં જ રાજા નળ અચાનક શોક અને દુઃખથી ઘેરાઈ ગયો અને આંસુઓથી ભરાઈ ગયો.
3.74.12
तं तु दृष्ट्वातथायुक्तं दमयन्ती नलं तदा ।
तीव्रशोकसमाविष्टा बभूव वरवर्णिनी ॥ ३.७४.१२ ॥
ત્યારે તેને એ રીતે વિહ્વળ થયેલો જોઈને, સુંદર વર્ણવાળી દમયંતી તીવ્ર શોકથી ભરાઈ ગઈ.
3.74.13
ततः काषायवसना जटिला मलपङ्किनी ।
दमयन्ती महाराज बाहुकं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.७४.१३ ॥
ત્યારે કાષાય વસ્ત્રો પહેરેલી, જટાધારી અને મેલથી ખરડાયેલી દમયંતી, હે મહારાજ, બાહુકને આ વચન બોલી.
3.74.14
पूर्वं दृष्टस्त्वया कश्चिद्धर्मज्ञो नाम बाहुक ।
सुप्तामुत्सृज्यविपिने गतो यः पुरुषः स्त्रियम् ॥ ३.७४.१४ ॥
બાહુક, શું તેં પહેલાં ધર્મજ્ઞ નામનો કોઈ પુરુષ જોયો છે, જે જંગલમાં સૂતેલી સ્ત્રીને છોડીને ગયો હતો?
3.74.15
अनागसं प्रियां भार्यां विजने श्रममोहिताम् ।
अपहाय तु को गच्चेत्पुण्यश्लोकमृतेनलम् ॥ ३.७४.१५ ॥
નિર્દોષ, પ્રિય પત્નીને, નિર્જન વનમાં થાકથી મૂર્છિત થયેલીને, પુણ્યશ્લોક નળ સિવાય બીજો કોણ છોડી જાય?
3.74.16
किमु तस्य मया बाल्यादपराद्धं महीपतेः ।
यो मामुत्सृज्य विपिने गतवान्निद्रयाऽर्दिताम् ॥ ३.७४.१६ ॥
બાળપણને કારણે મેં તે રાજાનો શો અપરાધ કર્યો, કે જે મને ઊંઘથી પીડાતી જંગલમાં છોડીને ગયો?
3.74.17
साक्षाद्देवानपाहाय वृतो यः स पुरा मया ।
अनुव्रतामभिमतां पुत्रिणीं त्यक्तवान्कथम् ॥ ३.७४.१७ ॥
સાક્ષાત દેવોને નકારીને મેં પૂર્વે જેને વર્યો હતો, તે મને, અનુરક્ત, પ્રિય, પુત્રવતી એવી મને, કેમ છોડી ગયો?
3.74.18
अग्नौ पाणिगृहीता च हंसानां वचने स्थिताम् ।
भरिष्यामीति सत्यं तु प्रतिश्रुत्य क्व तद्गतम् ॥ ३.७४.१८ ॥
અગ્નિ સમક્ષ મારો હાથ પકડનાર, હંસોના વચનમાં સ્થિર રહેનાર, 'હું તારું પાલન કરીશ' એવું સત્ય વચન આપીને તે ક્યાં ગયો?
3.74.19
दमयन्त्या ब्रुवन्त्यास्तु सर्वमेतदरिदम ।
शोकजं वारिनेत्राभ्यामसुखं प्रास्रवद्बहु ॥ ३.७४.१९ ॥
હે શત્રુદમન, દમયંતી આ બધું કહી રહી હતી ત્યારે શોકથી ઉત્પન્ન થયેલા દુઃખને કારણે તેની જળભરી આંખોમાંથી ઘણાં આંસુ વહેવા લાગ્યાં.
3.74.20
अतीव कृष्णताराभ्यां रक्तान्ताभ्यां जलंतु तत् ।
परिस्रवन्नलो राजा शोकार्तइदमब्रवीत् ॥ ३.७४.२० ॥
અતિ કાળી કીકીઓ અને લાલ કિનારીઓવાળી આંખોમાંથી તે જળ વહેતું હતું ત્યારે, શોકથી પીડિત રાજા નળે આ કહ્યું.
3.74.21
नलोऽहं विपुलश्रोणि त्वामुत्सृज्य यतो गतः ।
आविष्टः कलिना भद्रे तेन मोहवशं गतः ॥ ३.७४.२१ ॥
હે વિશાળ કટિવાળી, હું નળ છું; હે ભદ્રે, કલિથી આવિષ્ટ થઈને મોહને વશ થયો હોવાથી હું તને છોડીને ગયો.
3.74.22
मम राज्यं प्रनष्टं यन्नाहं तत्कृतवान्स्वयम् ।
कलिना तत्कृतं भीरु यच्च त्वामहमत्यजम् ॥ ३.७४.२२ ॥
મારું રાજ્ય જે નષ્ટ થયું, તે મેં પોતે કર્યું નથી; હે ભીરુ, તે કલિએ કર્યું છે; અને જે મેં તને ત્યજી, તે પણ કલિએ કરાવ્યું.
3.74.23
यत्त्वया धर्मकृच्छ्रे तु शापेनाभिहतः पुरा ।
वनस्थया दुःखितया शोचन्त्या मांदिवानिशम् ॥ ३.७४.२३ ॥
ધર્મસંકટના સમયમાં, પૂર્વે વનમાં રહીને, દુઃખી થઈને, રાતદિવસ શોક કરતાં તેં શાપથી મને પ્રહાર કર્યો.
3.74.24
स मच्छरीरे त्वच्छापाद्दह्यमानोऽवसत्कलिः ।
त्वच्छापदग्धः सततं सोऽग्नावग्निरिवाहितः ॥ ३.७४.२४ ॥
તે કલિ મારા શરીરમાં તારા શાપથી બળતો રહ્યો; તારા શાપથી સતત દાઝીને, અગ્નિમાં મૂકેલા અગ્નિ જેવો તે રહ્યો.
3.74.25
मम च व्यवसायेन तपसा चैव निर्जितः ।
दुःखस्यान्तेन चानेन भवितव्यं हि नौ शुभे ॥ ३.७४.२५ ॥
મારા દૃઢ સંકલ્પ અને તપથી તે પરાજિત થયો છે; હે શુભે, આનાથી આપણા બંનેના દુઃખનો અંત આવશે.
3.74.26
विमुच्य मां गतः पापस्ततोऽहमिह चागतः ।
त्वदर्थं विपुलश्रोणि न हि मेऽन्यत्प्रयोजनम् ॥ ३.७४.२६ ॥
મને છોડીને તે પાપી ચાલ્યો ગયો, અને પછી હું અહીં આવ્યો છું. હે વિપુલશ્રોણી, તારા માટે જ આવ્યો છું; મારો બીજો કોઈ હેતુ નથી.
3.74.27
कथं नु नारी भर्तारमनुरक्तमनुव्रतम् ।
उत्सृज्य वरयेदन्यं यथा त्वं भीरु कर्हिचित् ॥ ३.७४.२७ ॥
અનુરક્ત અને વ્રતનિષ્ઠ પતિને છોડીને સ્ત્રી બીજાને કેવી રીતે વરી શકે? હે ભીરુ, તું ક્યારેય તેમ ન કરે.
3.74.28
दूताश्चरन्ति पृथिवीं कृत्स्नां नृपतिशासनात् ।
भैमी किल स्म भर्तारं द्वितीयं वरयिष्यति ॥ ३.७४.२८ ॥
રાજાના આદેશથી દૂતો આખી પૃથ્વી પર ફરે છે; કહેવાય છે કે ભૈમી બીજા પતિને વરશે.
3.74.29
स्वैरवृत्ता यथाकाममनुरूपमिवात्मनः ।
श्रुत्वैव चैवं त्वरितो भागस्वरिरुपस्थितः ॥ ३.७४.२९ ॥
તે પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે સ્વચ્છંદ વર્તશે, જાણે પોતાને યોગ્ય પતિ પસંદ કરશે. આ સાંભળતાં જ હું ઉતાવળે અહીં આવી પહોંચ્યો.
3.74.30
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा नलस्य परिदेवितम् ।
प्राञ्जलिर्वेपमाना च भीता वचनमब्रवीत् ॥ ३.७४.३० ॥
પણ નળનો તે વિલાપ સાંભળીને દમયંતી હાથ જોડીને, કંપતી અને ભયભીત થઈને બોલી.
3.74.31
न मामर्हसि कल्याण पापेन परिशङ्कितुम् ।
मया हि देवानुत्सृज्य वृतस्त्वं निषधाधिप ॥ ३.७४.३१ ॥
હે કલ્યાણી, પાપની શંકાથી તારે મારા પર સંદેહ ન કરવો જોઈએ. દેવોને ત્યજીને મેં તને જ વરી છે, હે નિષધાધિપતિ.
3.74.32
तवाभिगमनार्थं तु सर्वतो ब्राह्मणा गताः ।
वाक्यानि मम गाथाभिर्गायमाना दिशो दश ॥ ३.७४.३२ ॥
તારી પાસે જવા માટે બ્રાહ્મણો ચારે બાજુ ગયા; મારાં વચનો ગાથાઓમાં ગાતાં દસે દિશાઓમાં.
3.74.33
ततस्त्वां ब्राह्मणो विद्वान्पर्णादो नाम पार्थिव ।
अभ्यगच्छत्कोसलायामृतुपर्णनिवेशने ॥ ३.७४.३३ ॥
પછી, હે રાજન, પર્ણાદ નામનો વિદ્વાન બ્રાહ્મણ કોસલમાં ઋતુપર્ણના નિવાસસ્થાને તારી પાસે આવ્યો.
3.74.34
तेन वाक्ये कृतेसम्यक्प्रतिवाक्ये तथा हृते ।
उपायोऽयंमया दृष्टो नैषधानयने तव ॥ ३.७४.३४ ॥
તેણે વચનો યોગ્ય રીતે કહ્યાં અને તેના પ્રત્યુત્તર પણ એવા જ મળ્યા, ત્યારે નિષધરાજને લાવવાનો આ ઉપાય મેં જોયો.
3.74.35
त्वामृते नहि लोकेऽन्य एकाह्ना पृथिवीपते ।
समर्थो योजनशतं गन्तुमश्वैर्नराधिप ॥ ३.७४.३५ ॥
તારા સિવાય આ લોકમાં બીજો કોઈ એક દિવસમાં ઘોડાઓ વડે સો યોજન જવા સમર્થ નથી, હે નરાધિપ.
3.74.36
तथापि मां महीपाल भजेतां चरणौ तव ।
स्पृशेयं तेन सत्येन पादावेतौ महीपते।
यथा नासत्कृतं किंचिन्मनसाऽपि चराम्यहम् ॥ ३.७४.३६ ॥
તોપણ, હે મહીપાલ, તમારા ચરણોની હું સેવા કરું. હે મહીપતિ, તે સત્યથી આ તમારા ચરણોને હું સ્પર્શું છું, જેથી મનથી પણ હું કંઈ અયોગ્ય ન કરું.
3.74.37
अयं चरति लोकेऽस्मिन्भूतसाक्षी सदागतिः ।
एष मे मुञ्चतु प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३७ ॥
આ લોકમાં ભૂતોના સાક્ષી થઈને સદા વિચરે છે — જો હું પાપ કરતો હોઉં તો તે મારા પ્રાણ હરી લે.
3.74.38
यथा चरति तिग्मांशुः परितो भुवनं सदा ।
स मुञ्चतु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३८ ॥
તીક્ષ્ણ કિરણોવાળો સૂર્ય જેમ સદા જગતની ચારેબાજુ ફરે છે — જો હું પાપ કરતો હોઉં તો તે મારા પ્રાણ હરી લે.
3.74.39
चन्द्रमाः सर्वभूतानामन्तश्चरति साक्षिवत् ।
स मुञ्चतु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.७४.३९ ॥
ચંદ્ર સર્વ ભૂતોની અંદર સાક્ષીની જેમ વિચરે છે — જો હું પાપ કરતો હોઉં તો તે મારા પ્રાણ હરી લે.
3.74.40
एते देवास्त्रयः कृत्स्नं त्रैलोक्यं धारयन्ति वै ।
विब्रुवन्तु यथा सत्यमेतद्देवास्त्यजन्तु माम् ॥ ३.७४.४० ॥
આ ત્રણ દેવતાઓ સમગ્ર ત્રિલોકને ધારણ કરે છે — આ સત્ય હોય તો દેવતાઓ કહે, અને મને તેઓ ત્યજે.
3.74.41
एवमुक्ते ततो वायुरन्तरिक्षादभाषत ।
नैषा कृतवती पापं नल सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ३.७४.४१ ॥
આમ કહેવાયા પછી આકાશમાંથી વાયુ બોલ્યો — હે નલ, તેણે પાપ કર્યું નથી; હું તને સત્ય કહું છું.
3.74.42
राजञ्शीलनिधिः स्फीतो दमयन्त्या सुरक्षितः ।
साक्षिणो रक्षिणश्चास्या वयं त्रीन्परिवत्सरान् ॥ ३.७४.४२ ॥
હે રાજન્, દમયંતી શીલની સમૃદ્ધ નિધિ છે અને સારી રીતે સુરક્ષિત છે; અમે ત્રણ વર્ષ સુધી તેના સાક્ષી અને રક્ષક રહ્યા છીએ.
3.74.43
उपायो विहितश्चायं त्वदर्थमतुलोऽनया ।
न ह्येकाह्ना शतं गन्ता त्वामृतेऽन्यः पुमानिह ॥ ३.७४.४३ ॥
આ તારા માટે આના દ્વારા રચાયેલો અતુલ્ય ઉપાય છે. તારા સિવાય અહીં બીજો કોઈ પુરુષ એક જ દિવસમાં સો યોજન જઈ શકશે નહીં.
3.74.44
उपपन्ना त्वया भैमी त्वं च भैम्या महीपते ।
नात्र शङ्का त्वया कार्या संगच्छ सह भार्यया ॥ ३.७४.४४ ॥
હે રાજા, ભૈમી તારા માટે યોગ્ય છે અને તું ભૈમી માટે યોગ્ય છે. આમાં તારે શંકા ન કરવી; તારી ભાર્યા સાથે મળ.
3.74.45
तथा ब्रुवति वायौ तु पुष्पवृष्टिः पपात ह ।
देवदुन्दुभयो नेदुर्ववौ च पवनः शिवः ॥ ३.७४.४५ ॥
વાયુ આમ બોલતાં પુષ્પવૃષ્ટિ થઈ; દેવદુંદુભિ વાગી; અને શુભ પવન વાયો.
3.74.46
तदद्भुतमयं दृष्ट्वा नलो राजाऽथ भारत ।
दमयन्त्यां विशङ्कां तामुपाकर्षदरिंदमः ॥ ३.७४.४६ ॥
હે ભારત, આ અદ્ભુત જોઈને શત્રુદમન રાજા નળના મનમાં દમયંતી વિશે તે શંકા ઉદ્ભવી.
3.74.47
ततस्तद्वस्त्रमरजः प्रावृणोद्वसुधाधिपः ।
संस्मृत्य नागराजं तं ततो लेभे स्वकं वपुः ॥ ३.७४.४७ ॥
ત્યારે તે ભૂપતિએ તે સ્વચ્છ વસ્ત્ર ઓઢ્યું, અને તે નાગરાજને સ્મરીને ફરી પોતાનું મૂળ રૂપ પામ્યો.
3.74.48
स्वरूपिणं तु भर्तारं दृष्ट्वा भीमसुता तदा ।
प्राक्रोशदुच्चैरालिङ्ग्य पुण्यश्लोकमनिन्दिता ॥ ३.७४.४८ ॥
પોતાના સાચા રૂપમાં રહેલા પતિને જોઈને ભીમની પુત્રી, તે નિષ્કલંક, પુણ્યશ્લોકને આલિંગીને મોટેથી પોકારી ઊઠી.
3.74.49
भैमीमपि नलो राजा भ्राजमानो यथा पुरा ।
सस्वजे स्वसुतौ चापि यथावत्प्रत्यनन्दत ॥ ३.७४.४९ ॥
ભીમપુત્રી દમયંતીને પણ, પહેલાંની જેમ ચમકતા રાજા નળે આલિંગન આપ્યું; પોતાના બંને પુત્રોને પણ આલિંગન આપી યથાવત્ આનંદ પામ્યો.
3.74.50
ततः स्वोरसि विन्यस्य वक्रं तस्य शुभानना ।
परीता तेन दुःखेन निशश्वासायतेक्षणा ॥ ३.७४.५० ॥
ત્યારે શુભમુખી, વિશાળનયના તેણીએ તેનું મુખ પોતાની છાતી પર મૂકીને તે દુઃખથી ઘેરાઈને લાંબો નિસાસો નાખ્યો.
3.74.51
तथैव मलदिग्धाङ्गीं परिष्वज्य शुचिस्मिताम् ।
सुचिरं पुरुषव्याघ्रस्तस्थौ शोकपरिप्लुतः ॥ ३.७४.५१ ॥
એવી જ રીતે, ધૂળથી ખરડાયેલા શરીરવાળી, શુદ્ધ સ્મિતવાળી તેણીને આલિંગન આપી, શોકમાં ડૂબેલો તે પુરુષવ્યાઘ્ર લાંબો સમય ઊભો રહ્યો.
3.74.52
ततः सर्वं यथावृत्तं दमयन्त्या नलस्य च ।
भीमायाकथयत्प्रीत्या वैदर्भ्या जननी नृप ॥ ३.७४.५२ ॥
ત્યારે હે રાજન્! વૈદર્ભી દમયંતીની માતાએ પ્રેમપૂર્વક દમયંતી અને નળની બધી વાત જેમ બની હતી તેમ ભીમને કહી.
3.74.53
ततोऽब्रवीन्महाराजः कृतशौचमहंनलम् ।
दमयन्त्या सहोपेतं कल्ये द्रष्टा सुखोषितम् ॥ ३.७४.५३ ॥
ત્યારે મહારાજ શુદ્ધ થયેલા નળને બોલ્યા; દમયંતી સાથે આવેલા નળે સુખપૂર્વક રાત વિતાવી હતી; સવારે જોનાર થયો.
3.74.54
ततस्तौ सहितौ रात्रिं कथयन्तौ पुरातनम् ।
वने विचरितं सर्वमूषतुर्मुदितौ नृप ॥ ३.७४.५४ ॥
પછી તે બંને સાથે રાત્રે પુરાણી વાતો અને વનમાં ભટક્યા તે બધું કહેતાં, હે રાજન્, આનંદિત થઈને ત્યાં રહ્યાં.
3.74.55
गृहे भीमस्य नृपतेः परस्परसुखैषिणौ ।
वसेतां हृष्टसंकल्पौ वैदर्भी च नलश् ह ॥ ३.७४.५५ ॥
ભીમના ગૃહમાં, એકબીજાના સુખની ઇચ્છા રાખતાં, હર્ષિત સંકલ્પથી વૈદર્ભી અને નળ રહ્યાં.
3.74.56
स चतुर्थे ततो वर्षे संगम्य सह भार्यया ।
सर्वकामैः सुसिद्धार्थो लब्धवान्परमां मुदम् ॥ ३.७४.५६ ॥
પછી ચોથા વર્ષે પત્ની સાથે ફરી મળીને, સર્વ કામનાઓથી સિદ્ધ-મનોરથ થઈ તેણે પરમ આનંદ મેળવ્યો.
3.74.57
दमयन्त्यपि भर्तारमासाद्याप्यायिता भृशम् ।
अर्धसंजातसस्येव तोयं प्राप्य वसुंधरा ॥ ३.७४.५७ ॥
દમયંતી પણ પતિને પામીને અત્યંત પુનર્જીવિત થઈ, જેમ અર્ધ-ઊગેલા પાકવાળી ભૂમિ જળ પામીને.
3.74.58
सैवं समेत्य व्यपनीय तन्द्रां ।
शान्तज्वरा हर्षविवृद्धसत्त्वा।
रराज भैमी समवाप्तकामा ।
शीतांशुना रात्रिरिवोदितेन ॥ ३.७४.५८ ॥
આ રીતે મળીને, થાક દૂર થઈ, જ્વર શાંત થઈ, હર્ષથી વધેલા સત્ત્વવાળી, કામના પૂર્ણ થયેલી ભૈમી ઉદિત ચંદ્રથી રાત્રિ શોભે તેમ શોભી.