মহাভারত · অধ্যায় 3.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.75.1
अथ तां व्युषितो रात्रिं नलो राजा स्वलंकृतः ।
वैदर्भ्या सहितः काल्यं ददर्श वसुधाधिपम् ॥ ३.७५.१ ॥
তারপর সেই রাত কাটিয়ে, সুসজ্জিত রাজা নল বিদর্ভকন্যার সঙ্গে ভোরবেলায় পৃথিবীর অধিপতিকে দেখলেন।
3.75.2
ततोऽभिवादयामास प्रयतः श्वशुरं नलः ।
ततो नु दमयन्ती च ववन्दे पितरं शुभा ॥ ३.७५.२ ॥
তারপর নল বিনীতভাবে তাঁর শ্বশুরকে প্রণাম করলেন; পরে শুভা দময়ন্তীও তাঁর পিতাকে বন্দনা করলেন।
3.75.3
तं भीमः प्रतिजग्राह पुत्रवत्परया मुदा ।
यथार्हं पूजयित्वा च समाश्वासयत प्रभुः ॥ ३.७५.३ ॥
ভীম তাঁকে পুত্রের মতো পরম আনন্দে গ্রহণ করলেন; যথাযোগ্য সমাদর করে সেই প্রভু তাঁকে সান্ত্বনা দিলেন।
3.75.4
नलेन सहितां तत्रदमयन्तीं पतिव्रताम् ।
अनुजग्राह महता सत्कारेण क्षितीश्वरः ॥ ३.७५.४ ॥
সেখানে নলের সঙ্গে থাকা পতিব্রতা দময়ন্তীকেও রাজাধিরাজ মহা সমাদরে অনুগ্রহ করলেন।
3.75.5
तामर्हणां नलो राजा प्रतिगृह्य यथाविधि ।
परिचर्यां स्वकां तस्मै यथावत्प्रत्यवेदयत् ॥ ३.७५.५ ॥
রাজা নল বিধিমতো সেই সমাদর গ্রহণ করে, নিজের সেবা তাঁর কাছে যথাযথভাবে নিবেদন করলেন।
3.75.6
ततो बभूव नमरे सुमहान्हर्षजः स्वनः ।
जनस्य संप्रहृष्टस्य नलं दृष्ट्वा तथाऽऽगतम् ॥ ३.७५.६ ॥
তখন নগরে নলকে এভাবে আসতে দেখে আনন্দিত জনগণের এক বিপুল হর্ষধ্বনি উঠল।
3.75.7
अशोभयच्च नगरीं पताकाध्वजमालिनीम् ।
सिक्ताः सुमृष्टपुष्पाढ्या राजमार्गाः स्वलंकृताः ॥ ३.७५.७ ॥
তারা পতাকা ও ধ্বজমালায় সজ্জিত সেই নগরীকে সুশোভিত করল; রাজপথগুলি জল ছিটিয়ে, ভালোভাবে পরিষ্কার করা ফুলে পূর্ণ এবং সুন্দরভাবে অলংকৃত হল।
3.75.8
द्वारिद्वारि च पौराणां पुष्पभङ्गः प्रकल्पितः ।
अर्चितानि च सर्वाणि देवतायतनानि च ॥ ३.७५.८ ॥
প্রতিটি দ্বারে নগরবাসীরা ফুলের সজ্জা সাজালেন; এবং সব দেবালয় পূজিত হল।
3.75.9
ऋतुपर्णोऽपिशुश्राव बाहुकच्छद्मिनं नलम् ।
दमयन्त्या समायुक्तं जहृषे च नराधिपः ॥ ३.७५.९ ॥
ঋতুপর্ণ শুনলেন যে বাহুকের ছদ্মবেশে থাকা নল দময়ন্তীর সঙ্গে মিলিত হয়েছেন; সেই নৃপতি আনন্দিত হলেন।
3.75.10
तमानाय्य नलं राजा क्षमयामास पार्थिवः ।
स च तं क्षमयामास हेतुभिर्बुद्धिसंमितः ॥ ३.७५.१० ॥
রাজা নলকে ডেকে এনে তাঁর কাছে ক্ষমা চাইলেন; এবং নলও যুক্তি দিয়ে, বুদ্ধিসম্মতভাবে তাঁকে ক্ষমা করলেন।
3.75.11
स सत्कृतोमहीपालो नैषधं विस्मिताननः ।
दिष्ट्या समेतो दारैः स्वैर्भवानित्यभ्यनन्दत ॥ ३.७५.११ ॥
সম্মানিত সেই রাজা বিস্মিত মুখে নিষধপুত্র নলকে বললেন, 'সৌভাগ্যক্রমে আপনি আপনার স্ত্রীর সঙ্গে মিলিত হয়েছেন'—এভাবে তিনি অভিনন্দন জানালেন।
3.75.12
कच्चित्तु नापराधं ते कृतवानस्मि नैषध ।
अज्ञातवासे वसतो मद्गृहेवसुधाधिप ॥ ३.७५.१२ ॥
হে নিষধপুত্র! আমি কি আপনার প্রতি কোনো অপরাধ করেছি? হে ভূপতি, অজ্ঞাতবাসে আমার গৃহে বাস করার সময়।
3.75.13
यदि वाऽबुद्धिपूर्वाणि यदि बुद्ध्याऽपि कानिचित् ।
मया कृतान्यकार्याणि तानि त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ ३.७५.१३ ॥
আমি অজ্ঞাতসারে বা জেনেশুনে যদি কোনো অনুচিত কাজ করে থাকি, তবে তুমি তা ক্ষমা করার যোগ্য।
3.75.14
न मेऽपराधं कृतवांस्त्वं स्वल्पमपि पार्थिव ।
कृतेऽपि च न मे कोपः क्षन्तव्यं हि मया तव ॥ ३.७५.१४ ॥
হে রাজা, তুমি আমার প্রতি সামান্যও অপরাধ করোনি। করলেও আমার ক্রোধ নেই; আমি তোমাকে ক্ষমা করব।
3.75.15
पूर्वं ह्यापि सखा मेऽसि संबन्धी च जनाधिप ।
अत ऊर्ध्वं तु भूयस्त्वं प्रीतिमाहर्तुमर्हसि ॥ ३.७५.१५ ॥
হে জনাধিপ, তুমি পূর্বেও আমার সখা ও আত্মীয় ছিলে। তাই এখন তোমার পুনরায় আমার প্রতি প্রীতি ফিরিয়ে আনা উচিত।
3.75.16
सर्वकामैः सुविहितैः सुखमस्म्युषितस्त्वयि ।
न तथा स्वगृहेराजन्यथा तव गृहे सदा ॥ ३.७५.१६ ॥
তোমার কাছে আমার সব বাসনা সুন্দরভাবে পূর্ণ করা হয়েছিল, আমি সুখে বাস করেছি। হে রাজা, নিজের গৃহেও আমি তোমার গৃহের মতো সর্বদা সুখে থাকতাম না।
3.75.17
इदं चैव हयज्ञानं त्वदीयं मयि तिष्ठति ।
तदुपाकर्तुमिच्छामि मन्यसे यदि पार्थिव ॥ ३.७५.१७ ॥
তোমার এই অশ্ববিদ্যা আমার মধ্যে রয়েছে। হে রাজা, তুমি যদি মনে করো, আমি তা তোমাকে ফিরিয়ে দিতে চাই।
3.75.18
एवमुक्त्वा ददौ विद्यामृतुपर्णाय नैषधः ।
स च तां प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन क्रमणा ॥ ३.७५.१८ ॥
এভাবে বলে নৈষধ (নল) ঋতুপর্ণকে সেই বিদ্যা দিলেন। তিনিও বিধিসম্মত ক্রমে তা গ্রহণ করলেন।
3.75.19
गृहीत्वा चाश्वहृदयं प्रीतो भागस्वरिर्नृप ।
निषधाधिपतेश्चापि दत्ताऽक्षहृदयं नृपः।
सूतमन्यमुपादाय ययौ स्वपुरमेव ह ॥ ३.७५.१९ ॥
হে রাজা, অশ্বহৃদয় গ্রহণ করে প্রীত ভাগস্বরি; নিষধাধিপতিকেও অক্ষহৃদয় দেওয়া হল; রাজা অন্য এক সারথি নিয়ে নিজ নগরেই চলে গেলেন।
3.75.20
ऋतुपर्णे गते राजन्नलो राजा विशांपते ।
नगरे कुण्डिने कालं नातिदीर्गमिवावसत् ॥ ३.७५.२० ॥
হে রাজা, ঋতুপর্ণ চলে যাওয়ার পর, হে প্রজাপতি, রাজা নল কুণ্ডিন নগরে বেশি দিন না কাটানোর মতো বাস করলেন।