महाभारत · अध्याय 3.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.75.1
अथ तां व्युषितो रात्रिं नलो राजा स्वलंकृतः ।
वैदर्भ्या सहितः काल्यं ददर्श वसुधाधिपम् ॥ ३.७५.१ ॥
नंतर ती रात्र घालवून, सुशोभित राजा नल वैदर्भीसह प्रभातकाळी पृथ्वीच्या अधिपतीला भेटला.
3.75.2
ततोऽभिवादयामास प्रयतः श्वशुरं नलः ।
ततो नु दमयन्ती च ववन्दे पितरं शुभा ॥ ३.७५.२ ॥
नंतर नळाने विनम्रपणे आपल्या सासऱ्यांना अभिवादन केले; मग शुभा दमयंतीनेही आपल्या वडिलांना वंदन केले.
3.75.3
तं भीमः प्रतिजग्राह पुत्रवत्परया मुदा ।
यथार्हं पूजयित्वा च समाश्वासयत प्रभुः ॥ ३.७५.३ ॥
भीमाने त्याला पुत्राप्रमाणे अत्यानंदाने स्वीकारले; यथोचित सत्कार करून त्या प्रभूने त्याचे सांत्वन केले.
3.75.4
नलेन सहितां तत्रदमयन्तीं पतिव्रताम् ।
अनुजग्राह महता सत्कारेण क्षितीश्वरः ॥ ३.७५.४ ॥
तेथे नळासह असलेल्या पतिव्रता दमयंतीलाही पृथ्वीच्या अधिपतीने मोठ्या सत्काराने अनुग्रहित केले.
3.75.5
तामर्हणां नलो राजा प्रतिगृह्य यथाविधि ।
परिचर्यां स्वकां तस्मै यथावत्प्रत्यवेदयत् ॥ ३.७५.५ ॥
राजा नळाने ती सन्मानाची गोष्ट विधिपूर्वक स्वीकारली आणि आपली सेवा त्यांना यथायोग्य निवेदन केली.
3.75.6
ततो बभूव नमरे सुमहान्हर्षजः स्वनः ।
जनस्य संप्रहृष्टस्य नलं दृष्ट्वा तथाऽऽगतम् ॥ ३.७५.६ ॥
मग नगरात नळाला असे आलेले पाहून आनंदित झालेल्या लोकांचा मोठा हर्षनाद उठला.
3.75.7
अशोभयच्च नगरीं पताकाध्वजमालिनीम् ।
सिक्ताः सुमृष्टपुष्पाढ्या राजमार्गाः स्वलंकृताः ॥ ३.७५.७ ॥
त्यांनी पताका व ध्वजांच्या माळांनी नटलेले ते नगर सुशोभित केले; राजमार्ग शिंपडलेले, नीट झाडलेले, फुलांनी भरलेले आणि सुंदर सजवलेले होते.
3.75.8
द्वारिद्वारि च पौराणां पुष्पभङ्गः प्रकल्पितः ।
अर्चितानि च सर्वाणि देवतायतनानि च ॥ ३.७५.८ ॥
प्रत्येक दारावर नागरिकांनी फुलांची सजावट केली; आणि सर्व देवालये पूजली गेली.
3.75.9
ऋतुपर्णोऽपिशुश्राव बाहुकच्छद्मिनं नलम् ।
दमयन्त्या समायुक्तं जहृषे च नराधिपः ॥ ३.७५.९ ॥
बाहुकाच्या वेषात लपलेला नल दमयंतीस पुन्हा भेटला हे ऋतुपर्णाने ऐकले; तो नरेश आनंदला.
3.75.10
तमानाय्य नलं राजा क्षमयामास पार्थिवः ।
स च तं क्षमयामास हेतुभिर्बुद्धिसंमितः ॥ ३.७५.१० ॥
राजाने नलाला आणून त्याची क्षमा मागितली; आणि नलानेही कारणे देऊन, बुद्धीला साजेशा रीतीने त्याला क्षमा केली.
3.75.11
स सत्कृतोमहीपालो नैषधं विस्मिताननः ।
दिष्ट्या समेतो दारैः स्वैर्भवानित्यभ्यनन्दत ॥ ३.७५.११ ॥
सत्कार पावलेल्या त्या राजाने विस्मित मुखाने निषधपुत्र नलाला, 'भाग्याने आपण आपल्या पत्नीसह पुन्हा मिळालात' असे म्हणून अभिनंदन केले.
3.75.12
कच्चित्तु नापराधं ते कृतवानस्मि नैषध ।
अज्ञातवासे वसतो मद्गृहेवसुधाधिप ॥ ३.७५.१२ ॥
हे निषधपुत्रा! मी आपला काही अपराध केला आहे का? हे पृथ्वीपती, अज्ञातवासात माझ्या घरी राहत असताना.
3.75.13
यदि वाऽबुद्धिपूर्वाणि यदि बुद्ध्याऽपि कानिचित् ।
मया कृतान्यकार्याणि तानि त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ ३.७५.१३ ॥
मी नकळत किंवा जाणूनबुजून काही अनुचित कृत्ये केली असतील, तर ती तू क्षमा करण्यास योग्य आहेस.
3.75.14
न मेऽपराधं कृतवांस्त्वं स्वल्पमपि पार्थिव ।
कृतेऽपि च न मे कोपः क्षन्तव्यं हि मया तव ॥ ३.७५.१४ ॥
हे राजा, तू माझ्याप्रती थोडाही अपराध केलेला नाहीस. केला असता तरी माझा राग नाही; मी तुला क्षमा करतो.
3.75.15
पूर्वं ह्यापि सखा मेऽसि संबन्धी च जनाधिप ।
अत ऊर्ध्वं तु भूयस्त्वं प्रीतिमाहर्तुमर्हसि ॥ ३.७५.१५ ॥
हे जनाधिपा, तू पूर्वीही माझा मित्र आणि नातेवाईक होतास. म्हणून आता पुन्हा माझ्याबद्दलचे प्रेम परत मिळवणे तुला योग्य आहे.
3.75.16
सर्वकामैः सुविहितैः सुखमस्म्युषितस्त्वयि ।
न तथा स्वगृहेराजन्यथा तव गृहे सदा ॥ ३.७५.१६ ॥
तुझ्याकडे माझ्या सर्व इच्छा उत्तम प्रकारे पुरवल्या जात असताना मी सुखाने राहिलो. हे राजा, माझ्या स्वतःच्या घरातही तुझ्या घरासारखे मी सदैव सुखी नव्हतो.
3.75.17
इदं चैव हयज्ञानं त्वदीयं मयि तिष्ठति ।
तदुपाकर्तुमिच्छामि मन्यसे यदि पार्थिव ॥ ३.७५.१७ ॥
तुझे हे अश्वविज्ञान माझ्याजवळ आहे. हे पार्थिवा, तुला योग्य वाटत असेल तर ते मी तुला परत देऊ इच्छितो.
3.75.18
एवमुक्त्वा ददौ विद्यामृतुपर्णाय नैषधः ।
स च तां प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन क्रमणा ॥ ३.७५.१८ ॥
असे बोलून नैषधाने (नळाने) ऋतुपर्णाला ती विद्या दिली. त्यानेही विधीनुसार सांगितलेल्या क्रमाने ती स्वीकारली.
3.75.19
गृहीत्वा चाश्वहृदयं प्रीतो भागस्वरिर्नृप ।
निषधाधिपतेश्चापि दत्ताऽक्षहृदयं नृपः।
सूतमन्यमुपादाय ययौ स्वपुरमेव ह ॥ ३.७५.१९ ॥
हे राजा, अश्वहृदय घेऊन प्रसन्न झालेला भागस्वरी; निषधाधिपतीलाही अक्षहृदय दिले गेले; राजा दुसरा सारथी घेऊन आपल्या नगराकडेच गेला.
3.75.20
ऋतुपर्णे गते राजन्नलो राजा विशांपते ।
नगरे कुण्डिने कालं नातिदीर्गमिवावसत् ॥ ३.७५.२० ॥
हे राजा, ऋतुपर्ण गेल्यावर, हे विशांपती, राजा नल कुंडिन नगरात फार काळ नाही असे राहिला.