મહાભારત · અધ્યાય 3.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.76.1
स मासमुष्य कौन्तेय भीममामन्त्र्य नैषधः ।
पुरादल्पपरीवारो जगाम निषधान्प्रति ॥ ३.७६.१ ॥
તેઓ એક મહિનો રહીને, કૌન્તેય ભીમ પાસેથી વિદાય લઈને, નિષધના રાજા નળ થોડા પરિવાર સાથે નગરમાંથી નિષધ દેશ તરફ ગયા.
3.76.2
रथेनैकेन शुभ्रेण दन्तिभिः परिषोडशै ।
पञ्चाशद्भिर्हयैश्चैव षट्शतैश्च पदातिभिः ॥ ३.७६.२ ॥
એક તેજસ્વી રથ, સોળ હાથી, પચાસ ઘોડા અને છસો પાયદળ સૈનિકો.
3.76.3
स कम्पयन्निव महीं त्वरमाणो महापुरीम् ।
प्रविवेशाथ संरब्धस्तरसैव महामनाः ॥ ३.७६.३ ॥
જાણે પૃથ્વીને ધ્રુજાવતા તેઓ ઝડપથી તે મહાનગરીમાં પ્રવેશ્યા; તેઓ ક્રોધિત અને મહામના હતા.
3.76.4
ततः पुष्करमासाद्य वीरसेनसुतो नलः ।
उवाच दीव्याव पुनर्बहुवित्तं मयाऽर्जितम् ॥ ३.७६.४ ॥
પછી પુષ્કર પાસે જઈને વીરસેનના પુત્ર નળે કહ્યું, "આપણે ફરી જુગાર રમીએ; મેં ઘણું ધન મેળવ્યું છે."
3.76.5
दमयन्ती च यच्चान्यन्मम किंचन विद्यते ।
एष वै मम संन्यासस्तव राज्यंतु पुष्कर ॥ ३.७६.५ ॥
દમયંતી અને મારી પાસે જે કંઈ બીજું છે — આ મારી શરત છે; અને હે પુષ્કર, તારું રાજ્ય.
3.76.6
पुनः प्रवर्ततां द्यूतमिति मे निश्चिता मतिः ।
एकपाणेन भद्रं ते प्राणयोश्च पणावहे ॥ ३.७६.६ ॥
"ફરીથી જુગાર શરૂ થાય — આ મારો નિશ્ચય છે. એક જ પાસાથી તારું કલ્યાણ થાય; આપણે આપણા પ્રાણ દાવ પર લગાવીએ."
3.76.7
जित्वा परस्वमाहृत् राज्यंवा यदि वा वसु ।
प्रतिपाणः प्रदातव्यः प्राणो हि पणमुच्यते ॥ ३.७६.७ ॥
જીતીને બીજાનું ધન, રાજ્ય કે બીજી સંપત્તિ લેવાય તો તેના બદલામાં પ્રતિદાન આપવું; પ્રાણને જ પણ કહેવામાં આવે છે.
3.76.8
न चेद्वाञ्छसि तद्द्यूतं युद्धद्यूतं प्रवर्तताम् ।
द्वैरथेनास्तु वै शान्तिस्तव वा मम वा नृप ॥ ३.७६.८ ॥
જો તું એ જુગાર ન ઇચ્છે, તો યુદ્ધરૂપી જુગાર શરૂ થાય; હે રાજા, તારા અને મારા વચ્ચે દ્વંદ્વયુદ્ધથી જ શાંતિ થાઓ.
3.76.9
वंशभोज्यमिदं राज्यमर्थितव्यं यथा तथा ।
येनकेनाप्युपायेन वृद्धानामिति शासनम् ॥ ३.७६.९ ॥
આ રાજ્ય વંશે ભોગવવા યોગ્ય છે; ગમે તે રીતે, ગમે તે ઉપાયથી તે મેળવવા પ્રયત્ન કરવો; આ વડીલોની આજ્ઞા છે.
3.76.10
द्वयोरेकतरे बुद्धिः क्रियतामद्य पुष्कर ।
कैतवेनाक्षवत्यां वा युद्धे वा नाम्यतां धनुः ॥ ३.७६.१० ॥
હે પુષ્કર, બેમાંથી એક માટે આજે જ નિર્ણય કર: કપટથી પાસાની રમતમાં, અથવા યુદ્ધમાં ધનુષ્ય વાળીને.
3.76.11
नैषधेनैवमुक्तस्तु पुष्करः प्रहसन्निव ।
ध्रुवमात्मजयं मत्वा प्रत्याह निषधाधिपम् ॥ ३.७६.११ ॥
નૈષધે આમ કહેતાં, પુષ્કર જાણે હસતો હોય તેમ, પોતાનો વિજય નિશ્ચિત માનીને નિષધાધિપતિને જવાબ આપ્યો.
3.76.12
दिष्ट्या त्वयाऽर्जितं वित्तं प्रतिपाणाय नैषध ।
दिष्ट्या च दुष्कृतंकर्म दमयन्त्याः क्षयं गतम् ॥ ३.७६.१२ ॥
હે નૈષધ, ભાગ્યથી તેં પણ માટે ધન મેળવ્યું છે; ભાગ્યથી દમયંતીનું દુષ્કૃત્ય પણ નાશ પામ્યું છે.
3.76.13
दिष्ट्या वै प्रीसे राजन्मम लाभाय नैषध ।
पुनर्द्यूते च ते बुद्धिर्दिष्ट्या पुरुषसत्तम ॥ ३.७६.१३ ॥
હે રાજા, હે નૈષધ, મારા લાભ માટે હું ભાગ્યથી પ્રસન્ન છું. હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, ભાગ્યથી તારી બુદ્ધિ ફરી જુગાર તરફ વળી છે.
3.76.14
धनेनानेन वै भैमी जितेन समलंकृता ।
मामुपस्थास्यति व्यक्तं दिवि शक्रमिवाप्सराः ॥ ३.७६.१४ ॥
આ જીતેલા ધનથી શણગારાયેલી ભૈમી (દમયંતી) સ્વર્ગમાં અપ્સરા ઇન્દ્રની સેવા કરે તેમ સ્પષ્ટપણે મારી સેવા કરશે.
3.76.15
नित्यशो हि स्मरामि त्वां प्रतीक्षेऽपि च नैषध ।
देवने च मभ प्रीतिर्भवत्येवासुहृद्गणैः ॥ ३.७६.१५ ॥
હે નૈષધ, હું સદા તને સ્મરું છું અને તારી રાહ પણ જોઉં છું. જુગારમાં શત્રુગણો સાથે મને આનંદ થાય છે.
3.76.16
जित्वात्वद्य वरारोहां दमयन्तीमनिन्दिताम् ।
कतकृत्यो भविष्यामि सा हिमे नित्यशो हृदि ॥ ३.७६.१६ ॥
આજે સુંદર કમરવાળી, નિર્દોષ દમયંતીને જીતીને હું કૃતકૃત્ય થઈશ. તે નિશ્ચયે સદા મારા હૃદયમાં છે.
3.76.17
श्रुत्वा तु तस् ता वाचो बह्वबद्धप्रलापिनः ।
इयेष स शिरश्छेत्तुं खङ्गेन कुपितो नलः ॥ ३.७६.१७ ॥
તેના એ અસંબદ્ધ બકવાસ ભર્યા શબ્દો સાંભળીને ક્રોધિત નળે તલવારથી તેનું મસ્તક કાપવા ઈચ્છ્યું.
3.76.18
स्मयंस्तु रोषताम्राक्षस्तमुवाच नलो नृपः ।
पणावः किं व्याहरसे जितो न व्याहरिष्यसि ॥ ३.७६.१८ ॥
પરંતુ ક્રોધથી લાલ આંખોવાળો રાજા નળ હસીને તેને બોલ્યો: "હે પણાવ (જુગારી), તું શું બોલે છે? તું હાર્યો છે, હવે બોલીશ નહીં."
3.76.19
ततः प्रावर्तत द्यूतं पुष्करस्य नलस्य च ।
एकपाणेन भद्रं ते नलेन स पराजितः ॥ ३.७६.१९ ॥
પછી પુષ્કર અને નળ વચ્ચે જુગાર શરૂ થયો. તારું કલ્યાણ થાઓ, એક જ ફેંકમાં નળે તેને હરાવ્યો.
3.76.20
स रत्नकोशनिचयैः प्राणेन पणितोपि च ।
जित्वा च पुष्करं राजा प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ ३.७६.२० ॥
રત્નભંડારો અને દાવ પર મૂકેલા પ્રાણ સહિત પુષ્કરને જીતીને રાજા નળ હસતાં હસતાં આમ બોલ્યો.
3.76.21
मम सर्वमिदं राज्यमव्यग्रं हतकण्ठकम् ।
वैदर्भी न त्वया शक्या राजापशद वीक्षितम्।
तस्यास्त्वं सपरीवारो मूढ दासत्वमागतः ॥ ३.७६.२१ ॥
આ આખું રાજ્ય હવે મારું છે, કાંટા વગરનું અને નિશ્ચિંત. હે નીચ રાજા, વૈદર્ભીને તું જોઈ પણ નહીં શકે. હે મૂર્ખ, તું પરિવાર સહિત તેની દાસતામાં આવ્યો છે.
3.76.22
न त्वया तत्कृतंकर्म येनाहं विजितः पुरा ।
कलिना तत्कृतं कर्म त्वं च मूढ न बुध्यसे ॥ ३.७६.२२ ॥
પહેલાં જે કર્મથી મને હરાવવામાં આવ્યો હતો, તે કર્મ તેં કર્યું નથી. તે કર્મ કલિએ કર્યું હતું, અને હે મૂર્ખ, તું એ સમજતો નથી.
3.76.23
नाहं परकृतं दोषं त्वय्याधास्ये कथंचन ।
यथासुखं वै जीवत्वंप्राणानवसृजामि ते ॥ ३.७६.२३ ॥
બીજાએ કરેલો દોષ હું કોઈ પણ રીતે તારા પર નહીં મૂકું. તું સુખેથી જીવ; હું તને તારા પ્રાણ પાછા આપું છું.
3.76.24
तथैव सर्वसंभारं स्वमंशं वितरामि ते ।
तथैव च मम प्रीतिस्त्वयि वीर न संशयः ॥ ३.७६.२४ ॥
એ જ રીતે તારી બધી સામગ્રી અને તારો પોતાનો ભાગ પણ હું તને પાછો આપું છું. અને હે વીર, તારા પ્રત્યેનો મારો પ્રેમ પણ એવો જ છે; એમાં સંશય નથી.
3.76.25
सौहार्दं चापि मे त्वत्तो न कदाचित्प्रहास्यति ।
पुष्कर त्वं हि मे भ्राता संजीव शरदः शतम् ॥ ३.७६.२५ ॥
તારા પ્રત્યેનો મારો સૌહાર્દ ક્યારેય તૂટશે નહીં. પુષ્કર, તું મારો ભાઈ છે; સો શરદ ઋતુ જીવ.
3.76.26
एवं नलः सान्त्वयित्वा भ्रातरं सत्यविक्रमः ।
वचनैस्तोषयामास परिष्वज्य पुनः पुनः ॥ ३.७६.२६ ॥
આ રીતે સત્યપરાક્રમી નળે ભાઈને સાંત્વન આપ્યું, વારંવાર આલિંગન કરીને વચનોથી તેને પ્રસન્ન કર્યો.
3.76.27
सान्त्वितो नैषधेनैवं पुष्ररः प्रत्युवाच तम् ।
पुण्यश्लोकं तदा राजन्नभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥ ३.७६.२७ ॥
નૈષધ વડે આ રીતે સાંત્વન પામેલ પુષ્કરે તે પુણ્યકીર્તિને ઉત્તર આપ્યો. હે રાજન્, ત્યારે હાથ જોડી પ્રણામ કરીને.
3.76.28
कीर्तिरस्तु तवाक्षय्या जीव वर्षायुतं सुखी ।
यो मे वितरसि प्राणानधिष्ठानं च पार्थिव ॥ ३.७६.२८ ॥
તારી કીર્તિ અક્ષય થાઓ; સુખી થઈ દસ હજાર વર્ષ જીવ, કારણ કે હે પાર્થિવ, તું મને પ્રાણ અને આશ્રય આપે છે.
3.76.29
स तथा सत्कृतो राज्ञा मासमुष्य तदा नृपः ।
प्रययौ पुषरो हृष्टः स्वपुरं स्वजनावृतः ॥ ३.७६.२९ ॥
રાજા વડે આ રીતે સત્કાર પામી તે રાજા એક માસ રહ્યો; પછી હર્ષિત પુષ્કર પોતાના સ્વજનો સાથે પોતાના નગરે ગયો.
3.76.30
महत्या सेनया सार्धंविनीतैः परिचारकैः ।
भ्राजमान इवादित्यो वपुषा पुरुषर्षभ ॥ ३.७६.३० ॥
મહાન સેના અને વિનયી સેવકો સાથે, હે પુરુષર્ષભ, શરીરથી સૂર્ય સમાન ઝળહળતો.
3.76.31
प्रस्थाप्य पुष्करं राजा वित्तवन्तमनामयम् ।
प्रविवेश पुरं श्रीमानत्यर्थमुपशोभिताम् ॥ ३.७६.३१ ॥
રાજાએ ધનવાન અને નિરોગી પુષ્કરને મોકલીને અત્યંત શોભિત નગરમાં તેજસ્વી રીતે પ્રવેશ કર્યો.
3.76.32
प्रविश्य सान्त्वयामास पौरांश्च निषधाधिपः ।
हितेषु चैषां सततं पितेवावहितोऽभवत् ॥ ३.७६.३२ ॥
પ્રવેશીને નિષધાધિપતિએ નગરજનોને સાંત્વના આપી અને તેમના હિતમાં સદા પિતાની જેમ સાવધ રહ્યા.
3.76.33
पौरा जानपदाश्चापि संप्रहृष्टतनूरुहाः ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे सामात्यप्रमुखा जनाः ॥ ३.७६.३३ ॥
નગરજનો અને ગ્રામજનો પણ, હર્ષથી રોમાંચિત થઈને, અમાત્યો સહિત સર્વ લોકો હાથ જોડીને બોલ્યા.
3.76.34
अद्यस्म निर्वृता राजन्पुरे जनपदेऽपि च ।
उपासितुं पुनः प्राप्ता देवा इव शतक्रतुम् ॥ ३.७६.३४ ॥
હે રાજન્! આજે અમે નગરમાં અને દેશમાં સુખી થયા છીએ, જાણે દેવો ફરી શતક્રતુ (ઇન્દ્ર)ની ઉપાસના કરવા પામ્યા હોય.