ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.76.1
स मासमुष्य कौन्तेय भीममामन्त्र्य नैषधः ।
पुरादल्पपरीवारो जगाम निषधान्प्रति ॥ ३.७६.१ ॥
ସେ ଏକ ମାସ ରହି, କୌନ୍ତେୟ ଭୀମଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ନିଷଧର ନଳ ଅଳ୍ପ ପରିବାର ସହିତ ନଗରରୁ ନିଷଧ ଦେଶ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
3.76.2
रथेनैकेन शुभ्रेण दन्तिभिः परिषोडशै ।
पञ्चाशद्भिर्हयैश्चैव षट्शतैश्च पदातिभिः ॥ ३.७६.२ ॥
ଗୋଟିଏ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥ, ଷୋଳଟି ହାତୀ, ପଚାଶଟି ଘୋଡା ଏବଂ ଛଅ ଶହ ପଦାତିକ ସୈନିକ।
3.76.3
स कम्पयन्निव महीं त्वरमाणो महापुरीम् ।
प्रविवेशाथ संरब्धस्तरसैव महामनाः ॥ ३.७६.३ ॥
ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପାଇ ଦେଉଥିବା ପରି ସେ ଶୀଘ୍ର ସେହି ମହାନଗରୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେ କ୍ରୋଧିତ ଓ ମହାମନା ଥିଲେ।
3.76.4
ततः पुष्करमासाद्य वीरसेनसुतो नलः ।
उवाच दीव्याव पुनर्बहुवित्तं मयाऽर्जितम् ॥ ३.७६.४ ॥
ତା'ପରେ ପୁଷ୍କରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ବୀରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ନଳ କହିଲେ, "ଆମେ ପୁଣି ପାଶା ଖେଳିବା; ମୁଁ ବହୁତ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିଛି।"
3.76.5
दमयन्ती च यच्चान्यन्मम किंचन विद्यते ।
एष वै मम संन्यासस्तव राज्यंतु पुष्कर ॥ ३.७६.५ ॥
ଦମୟନ୍ତୀ ଏବଂ ମୋ ପାଖରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଯାହା କିଛି — ଏହା ମୋର ପଣ; ଓ ପୁଷ୍କର, ତୁମର ରାଜ୍ୟ।
3.76.6
पुनः प्रवर्ततां द्यूतमिति मे निश्चिता मतिः ।
एकपाणेन भद्रं ते प्राणयोश्च पणावहे ॥ ३.७६.६ ॥
"ପୁଣି ପାଶା ଆରମ୍ଭ ହେଉ — ଏହା ମୋର ନିଶ୍ଚିତ ସଂକଳ୍ପ। ଗୋଟିଏ ପାଶାରେ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଆମେ ଆମ ପ୍ରାଣକୁ ପଣ ରଖିବା।"
3.76.7
जित्वा परस्वमाहृत् राज्यंवा यदि वा वसु ।
प्रतिपाणः प्रदातव्यः प्राणो हि पणमुच्यते ॥ ३.७६.७ ॥
ଜିତି ଅନ୍ୟର ଧନ, ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ନେଲେ ତାହାର ବଦଳରେ ପ୍ରତିଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ପ୍ରାଣକୁ ହିଁ ପଣ କୁହାଯାଏ।
3.76.8
न चेद्वाञ्छसि तद्द्यूतं युद्धद्यूतं प्रवर्तताम् ।
द्वैरथेनास्तु वै शान्तिस्तव वा मम वा नृप ॥ ३.७६.८ ॥
ତୁମେ ସେ ଜୁଆ ଚାହୁଁ ନ ଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧରୂପୀ ଜୁଆ ଆରମ୍ଭ ହେଉ; ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ଓ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ହିଁ ଶାନ୍ତି ହେଉ।
3.76.9
वंशभोज्यमिदं राज्यमर्थितव्यं यथा तथा ।
येनकेनाप्युपायेन वृद्धानामिति शासनम् ॥ ३.७६.९ ॥
ଏହି ରାଜ୍ୟ ବଂଶର ଭୋଗ୍ୟ; ଯେମିତି ହେଉ, ଯେ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଏହାକୁ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କର ଆଦେଶ।
3.76.10
द्वयोरेकतरे बुद्धिः क्रियतामद्य पुष्कर ।
कैतवेनाक्षवत्यां वा युद्धे वा नाम्यतां धनुः ॥ ३.७६.१० ॥
ହେ ପୁଷ୍କର, ଦୁଇଟିରୁ ଗୋଟିଏ ପାଇଁ ଆଜି ହିଁ ସ୍ଥିର କର: ଛଳରେ ପାଶା ଖେଳରେ, କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନୁ ନମାଇ।
3.76.11
नैषधेनैवमुक्तस्तु पुष्करः प्रहसन्निव ।
ध्रुवमात्मजयं मत्वा प्रत्याह निषधाधिपम् ॥ ३.७६.११ ॥
ନୈଷଧ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ପୁଷ୍କର ଯେମିତି ହସୁଥିଲା, ନିଜ ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବି ନିଷଧାଧିପତିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲା।
3.76.12
दिष्ट्या त्वयाऽर्जितं वित्तं प्रतिपाणाय नैषध ।
दिष्ट्या च दुष्कृतंकर्म दमयन्त्याः क्षयं गतम् ॥ ३.७६.१२ ॥
ହେ ନୈଷଧ, ଭାଗ୍ୟବଶେ ତୁମେ ପଣ ପାଇଁ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିଛ; ଭାଗ୍ୟବଶେ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।
3.76.13
दिष्ट्या वै प्रीसे राजन्मम लाभाय नैषध ।
पुनर्द्यूते च ते बुद्धिर्दिष्ट्या पुरुषसत्तम ॥ ३.७६.१३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ହେ ନୈଷଧ, ମୋ ଲାଭ ପାଇଁ ମୁଁ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମ ମନ ପୁଣି ପାଶା ଖେଳକୁ ଗଲା।
3.76.14
धनेनानेन वै भैमी जितेन समलंकृता ।
मामुपस्थास्यति व्यक्तं दिवि शक्रमिवाप्सराः ॥ ३.७६.१४ ॥
ଏହି ଜିତା ଧନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଭୈମୀ (ଦମୟନ୍ତୀ) ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅପ୍ସରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି ପରି ମୋର ସେବା କରିବେ।
3.76.15
नित्यशो हि स्मरामि त्वां प्रतीक्षेऽपि च नैषध ।
देवने च मभ प्रीतिर्भवत्येवासुहृद्गणैः ॥ ३.७६.१५ ॥
ହେ ନୈଷଧ, ମୁଁ ସର୍ବଦା ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରେ ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରେ। ପାଶାଖେଳରେ ଶତ୍ରୁଗଣ ସହିତ ମୋର ଆନନ୍ଦ ହୁଏ।
3.76.16
जित्वात्वद्य वरारोहां दमयन्तीमनिन्दिताम् ।
कतकृत्यो भविष्यामि सा हिमे नित्यशो हृदि ॥ ३.७६.१६ ॥
ଆଜି ସୁନ୍ଦର କଟିଯୁକ୍ତା, ନିର୍ଦୋଷ ଦମୟନ୍ତୀକୁ ଜିତି ମୁଁ କୃତକୃତ୍ୟ ହେବି। ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସର୍ବଦା ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଛନ୍ତି।
3.76.17
श्रुत्वा तु तस् ता वाचो बह्वबद्धप्रलापिनः ।
इयेष स शिरश्छेत्तुं खङ्गेन कुपितो नलः ॥ ३.७६.१७ ॥
ତାର ସେହି ଅସଂଲଗ୍ନ ବହୁ ପ୍ରଳାପ ଶୁଣି କ୍ରୋଧିତ ନଳ ଖଡ୍ଗରେ ତାର ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
3.76.18
स्मयंस्तु रोषताम्राक्षस्तमुवाच नलो नृपः ।
पणावः किं व्याहरसे जितो न व्याहरिष्यसि ॥ ३.७६.१८ ॥
କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ଆଖିରେ ହସି ରାଜା ନଳ ତାକୁ କହିଲେ, "ହେ ପଣାବ (ଜୁଆଡ଼ିଆ), ତୁମେ କ'ଣ କହୁଛ? ତୁମେ ହାରିଛ, ଆଉ କହିବ ନାହିଁ।"
3.76.19
ततः प्रावर्तत द्यूतं पुष्करस्य नलस्य च ।
एकपाणेन भद्रं ते नलेन स पराजितः ॥ ३.७६.१९ ॥
ଏବେ ପୁଷ୍କର ଓ ନଳ ମଧ୍ୟରେ ଜୁଆ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ଏକ ପାଶାରେ ନଳ ତାଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କଲେ।
3.76.20
स रत्नकोशनिचयैः प्राणेन पणितोपि च ।
जित्वा च पुष्करं राजा प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ ३.७६.२० ॥
ରତ୍ନକୋଷ ଓ ପଣରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରାଣ ସହିତ ପୁଷ୍କରଙ୍କୁ ଜିତି, ରାଜା ନଳ ହସି ହସି ଏହା କହିଲେ।
3.76.21
मम सर्वमिदं राज्यमव्यग्रं हतकण्ठकम् ।
वैदर्भी न त्वया शक्या राजापशद वीक्षितम्।
तस्यास्त्वं सपरीवारो मूढ दासत्वमागतः ॥ ३.७६.२१ ॥
ଏହି ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟ ଏବେ ମୋର, କଣ୍ଟକ ବିହୀନ ଓ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ। ହେ ଅଧମ ରାଜା, ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପାରିବ ନାହିଁ। ହେ ମୂଢ, ପରିବାର ସହିତ ତୁମେ ତାଙ୍କର ଦାସ ହୋଇଛ।
3.76.22
न त्वया तत्कृतंकर्म येनाहं विजितः पुरा ।
कलिना तत्कृतं कर्म त्वं च मूढ न बुध्यसे ॥ ३.७६.२२ ॥
ପୂର୍ବେ ଯେଉଁ କର୍ମରେ ମୁଁ ପରାସ୍ତ ହୋଇଥିଲି, ତାହା ତୁମେ କରିନାହଁ। ସେହି କର୍ମ କଳି କରିଥିଲା, ଏବଂ ହେ ମୂଢ, ତୁମେ ତାହା ବୁଝୁ ନାହଁ।
3.76.23
नाहं परकृतं दोषं त्वय्याधास्ये कथंचन ।
यथासुखं वै जीवत्वंप्राणानवसृजामि ते ॥ ३.७६.२३ ॥
ଅନ୍ୟ କେହି କରିଥିବା ଦୋଷ ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତୁମ ଉପରେ ଲଦିବି ନାହିଁ। ତୁମେ ସୁଖରେ ବାଞ୍ଚ; ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରାଣ ତୁମକୁ ଫେରାଇ ଦେଉଛି।
3.76.24
तथैव सर्वसंभारं स्वमंशं वितरामि ते ।
तथैव च मम प्रीतिस्त्वयि वीर न संशयः ॥ ३.७६.२४ ॥
ସେହିପରି ତୁମର ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ତୁମର ନିଜ ଅଂଶ ମୁଁ ତୁମକୁ ଫେରାଇ ଦେଉଛି। ଏବଂ ହେ ବୀର, ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ସ୍ନେହ ମଧ୍ୟ ସେମିତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
3.76.25
सौहार्दं चापि मे त्वत्तो न कदाचित्प्रहास्यति ।
पुष्कर त्वं हि मे भ्राता संजीव शरदः शतम् ॥ ३.७६.२५ ॥
ତୁମ ପ୍ରତି ମୋ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ କେବେ ଭାଙ୍ଗିବ ନାହିଁ। ପୁଷ୍କର, ତୁମେ ମୋ ଭାଇ; ଶହେ ଶରତ ବଞ୍ଚ।
3.76.26
एवं नलः सान्त्वयित्वा भ्रातरं सत्यविक्रमः ।
वचनैस्तोषयामास परिष्वज्य पुनः पुनः ॥ ३.७६.२६ ॥
ଏହିପରି ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ନଳ ଭାଇକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ବାରମ୍ବାର ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ବଚନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
3.76.27
सान्त्वितो नैषधेनैवं पुष्ररः प्रत्युवाच तम् ।
पुण्यश्लोकं तदा राजन्नभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥ ३.७६.२७ ॥
ନୈଷଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇ ପୁଷ୍କର ସେହି ପୁଣ୍ୟଶ୍ଲୋକଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ସେତେବେଳେ ହାତଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କରି।
3.76.28
कीर्तिरस्तु तवाक्षय्या जीव वर्षायुतं सुखी ।
यो मे वितरसि प्राणानधिष्ठानं च पार्थिव ॥ ३.७६.२८ ॥
ତୁମ କୀର୍ତ୍ତି ଅକ୍ଷୟ ହେଉ; ସୁଖୀ ହୋଇ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ବଞ୍ଚ, କାରଣ ହେ ପାର୍ଥିବ, ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରାଣ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଦେଉଛ।
3.76.29
स तथा सत्कृतो राज्ञा मासमुष्य तदा नृपः ।
प्रययौ पुषरो हृष्टः स्वपुरं स्वजनावृतः ॥ ३.७६.२९ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ସତ୍କୃତ ହୋଇ ସେ ନୃପ ଏକ ମାସ ରହିଲେ; ତା'ପରେ ହୃଷ୍ଟ ପୁଷ୍କର ସ୍ୱଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ନିଜ ନଗରକୁ ଗଲେ।
3.76.30
महत्या सेनया सार्धंविनीतैः परिचारकैः ।
भ्राजमान इवादित्यो वपुषा पुरुषर्षभ ॥ ३.७६.३० ॥
ମହତୀ ସେନା ଓ ବିନୀତ ପରିଚାରକଙ୍କ ସହ, ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ, ଶରୀରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ ହୋଇ।
3.76.31
प्रस्थाप्य पुष्करं राजा वित्तवन्तमनामयम् ।
प्रविवेश पुरं श्रीमानत्यर्थमुपशोभिताम् ॥ ३.७६.३१ ॥
ରାଜା ଧନବାନ ଓ ନିରୋଗୀ ପୁଷ୍କରଙ୍କୁ ପଠାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭିତ ନଗରରେ ତେଜସ୍ୱୀ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
3.76.32
प्रविश्य सान्त्वयामास पौरांश्च निषधाधिपः ।
हितेषु चैषां सततं पितेवावहितोऽभवत् ॥ ३.७६.३२ ॥
ପ୍ରବେଶ କରି ନିଷଧାଧିପତି ପୌରମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ହିତରେ ସର୍ବଦା ପିତାଙ୍କ ପରି ସଚେତ ରହିଲେ।
3.76.33
पौरा जानपदाश्चापि संप्रहृष्टतनूरुहाः ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे सामात्यप्रमुखा जनाः ॥ ३.७६.३३ ॥
ପୌର ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ, ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ଅମାତ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତେ ହାତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ।
3.76.34
अद्यस्म निर्वृता राजन्पुरे जनपदेऽपि च ।
उपासितुं पुनः प्राप्ता देवा इव शतक्रतुम् ॥ ३.७६.३४ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଆଜି ଆମେ ନଗର ଓ ଦେଶରେ ସୁଖୀ ହୋଇଛୁ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ପୁନର୍ବାର ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ପାଇଛନ୍ତି।