Mahābhārata · Adhyāya 3.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.77.1
प्रशान्ते तु पुरे हृष्टे संप्रवृत्ते महोत्सवे ।
महत्या सेनया राजा दमयन्तीमुपानयत् ॥ ३.७७.१ ॥
Cuando la ciudad se había calmado y regocijado y comenzó una gran fiesta, el rey trajo a Damayantī con un ejército poderoso.
3.77.2
पुण्यश्लोकं तु राज्यस्थं श्रुत्वा भीमो महीपतिः ।
मुदा परमया युक्तो बभूव भरतर्षभ ॥ ३.७७.२ ॥
Al oír que el de santa fama estaba establecido en su reino, el rey Bhīma se llenó de suprema alegría, oh toro de los Bharatas.
3.77.3
अथ हृष्टमना राजा महत्या सेनया सह ।
सुतां प्रस्थापयामास पुण्यश्लोकाय धीमते ॥ ३.७७.३ ॥
Entonces el rey, con el ánimo alegre, envió a su hija con un gran ejército al sabio de santa fama.
3.77.4
दमयन्तीमपि पिता सत्कृत्यपरवीरहा ।
प्रास्थापयदमेयात्मा भीमो भीमपराक्रमः ॥ ३.७७.४ ॥
Su padre Bhīma, matador de héroes enemigos, de espíritu inconmensurable y terrible valor, también honró a Damayantī y la envió.
3.77.5
आगतायां तु वैदर्भ्यां सपुत्रायां नलो नृपः ।
वर्तयामास मुदितो दोवराडिव नन्दने ॥ ३.७७.५ ॥
Cuando la princesa de Vidarbha llegó con su hijo, el rey Nala vivió alegre, como el señor de los dioses en Nandana.
3.77.6
तथा प्रकाशतां यातो जम्बूद्वीपे स राजसु ।
पुनः स्वे चावसद्राज्ये प्रत्याहृत्य महायशाः ॥ ३.७७.६ ॥
Así se hizo renombrado entre los reyes de Jambudvīpa, y el de gran fama, habiendo recuperado su reino, volvió a residir en su propio reino.
3.77.7
ईजे च विविधैर्यज्ञैर्विधिवच्चाप्तदक्षिणैः ।
तथा त्वमपि राजेन्द्र ससुहृद्वक्ष्यसे चिरात् ॥ ३.७७.७ ॥
Él realizó diversos sacrificios conforme al rito, con abundantes honorarios. Así también tú, oh señor de reyes, con tus amigos lo alcanzarás tras largo tiempo.
3.77.8
दुःखमेतादृशंप्राप्तो नलः परपुरंजयः ।
देवनेन नरश्रेष्ठ सभार्यो भरतर्षभ ॥ ३.७७.८ ॥
Nala, conquistador de ciudades enemigas, cayó en tal sufrimiento por el juego de dados, oh mejor de los hombres, oh toro de los Bharatas, junto con su esposa.
3.77.9
एकाकिनैव सुमहन्नलेन पृथिवीपते ।
दुःखमासादितं घोरं प्राप्तश्चाभ्युदयः पुनः ॥ ३.७७.९ ॥
Solo, Nala soportó un sufrimiento muy grande y terrible, oh señor de la tierra; y luego volvió a alcanzar la prosperidad.
3.77.10
त्वं पुनर्भ्रातृसहितः कृष्णया चैव पाण्डव ।
कथाश्चापि समाकर्ण्य धर्ममेवानुचिन्तयन् ॥ ३.७७.१० ॥
Tú también, oh Pāṇḍava, junto con tus hermanos y Kṛṣṇā, al escuchar estos relatos, meditarás solo en el dharma.
3.77.11
ब्राह्मणैश्च महाभागैर्वेदवेदाङ्गपारगैः ।
नित्यमन्वास्यसे राजंस्तत्र का परिदेवना ॥ ३.७७.११ ॥
Eres constantemente atendido por brahmanes de gran fortuna, versados en los Vedas y sus miembros, oh rey; ¿qué lamento hay en eso?
3.77.12
कर्कोटकस्य नागस् दमयन्त्या नलस्य च ।
ऋतुपर्णस्य राजर्षेः कीर्तनं कलिनाशनम् ॥ ३.७७.१२ ॥
La narración sobre la serpiente Karkoṭaka, Damayantī, Nala y el sabio real Ṛtuparṇa destruye a Kali.
3.77.13
इतिहासमिमं चापि कलिनाशनमच्युत ।
शक्यमाश्वसितुं श्रुत्वा त्वद्विधेन विशांपते ॥ ३.७७.१३ ॥
Oh Acyuta, al escuchar esta historia que destruye a Kali, es posible que alguien como tú se consuele, oh señor de los pueblos.
3.77.14
अस्थिरत्वं च संचिन्त्य पुरुषार्थस् नित्यदा ।
तस्योदये व्यये चापि न चिन्तयितुमर्हसि ॥ ३.७७.१४ ॥
Habiendo reflexionado siempre sobre la inestabilidad del esfuerzo humano, no debes inquietarte por su ascenso ni por su caída.
3.77.15
श्रुत्वेतिहासं नृषते समाश्वसिहि मा शुचः ।
व्यसने त्वं महाराज न विषीदितुमर्हसि ॥ ३.७७.१५ ॥
Habiendo escuchado esta historia, oh señor de los hombres, consuélate; no te aflijas. Oh gran rey, en la desgracia no debes desesperarte.
3.77.16
विषमावस्थिते दैवे पौरुषेऽफलतां गते ।
विषादयन्ति नात्मानं सत्त्वापाश्रयिणो नराः ॥ ३.७७.१६ ॥
Cuando el destino se torna adverso y el esfuerzo humano resulta infructuoso, los hombres que se apoyan en la fortaleza de ánimo no se sumen en la desesperación.
3.77.17
ये चेदं कथयिष्यन्ति नलस् चरितं महत् ।
श्रोष्यन्ति चाप्यभीक्ष्णं वै नालक्ष्मीस्तान्भजिष्यति ॥ ३.७७.१७ ॥
Quienes narren esta gran historia de Nala y la escuchen constantemente, la desgracia no los acompañará.
3.77.18
अर्थास्तस्योपपत्स्यन्ते धन्यतां च गमिष्यति ।
इतिहासमिमं श्रुत्वा पुराणं शश्वदुत्तमम् ॥ ३.७७.१८ ॥
Alcanzará riquezas y propósitos, y llegará a la bienaventuranza, habiendo escuchado esta historia, el más excelente de los antiguos relatos.
3.77.19
पुत्रान्पौत्रान्पशूंश्चापि लभते नृषु चाग्र्यताम् ।
आरोग्यप्रीतिमांश्चैव भविष्ति न संशयः ॥ ३.७७.१९ ॥
Obtendrá hijos, nietos y ganado, alcanzará el primer lugar entre los hombres, y sin duda será sano y feliz.
3.77.20
भयात्रस्यसि यच्च त्वमाह्वयिष्यति मां पुनः ।
अक्षज्ञ इति तत्तेऽहं नाशयिष्यामि पार्थिव ॥ ३.७७.२० ॥
Oh rey, tiemblas de miedo; y si de nuevo me desafías diciendo 'soy experto en los dados', yo destruiré esa jactancia tuya.
3.77.21
वेदाक्षहृदयं कृत्स्नमहं सत्यपराक्रम ।
उपपद्यस्व कौन्तेय प्रसन्नोऽहं ब्रवीमि ते ॥ ३.७७.२१ ॥
Oh tú, de verdadero valor, te diré el corazón entero de la ciencia de los dados. Tranquilízate, hijo de Kuntī; te hablo, complacido.
3.77.22
ततो हृष्टमना राजा बृहदश्वमुवाच ह ।
भगवन्नक्षहृदयं ज्ञातुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ३.७७.२२ ॥
Entonces el rey, con el ánimo alegre, dijo a Bṛhadaśva: 'Venerable señor, deseo conocer en verdad el corazón de la ciencia de los dados.'
3.77.23
कौन्तेयेनैवमुक्तस्तु बृहदश्वो महामुनिः ।
ततोऽक्षहृदयं प्रादात्पाण्डवाय महात्मने।
लब्ध्वा च पाण्डवो राजा विशोकः समपद्यत ॥ ३.७७.२३ ॥
Cuando el hijo de Kuntī habló así, el gran sabio Bṛhadaśva entregó el corazón de la ciencia de los dados al magnánimo Pāṇḍava; habiéndolo obtenido, el rey pāṇḍava quedó libre de pena.
3.77.24
पुनरेव तु वक्ष्यामि यस्त्वत्तो दुःखितो नृपः ।
तं शृणुष्व महाराज सर्वदुःखापनुत्तये ॥ ३.७७.२४ ॥
Sin embargo, lo diré de nuevo; escucha, gran rey, la historia del rey que sufrió por tu causa, para que se disipen todas las penas.
3.77.25
इक्ष्वाकूणां कुले जातो महात्मा पृथिवीपतिः ।
त्रिशङ्कुरिति विख्यातोराजराजो महाद्युतिः ॥ ३.७७.२५ ॥
En el linaje de los Ikṣvākus nació un soberano de alma elevada, famoso con el nombre de Triśaṅku, rey de reyes, de gran esplendor.
3.77.26
हरिश्चन्द्रस्ततो जज्ञे गुणरत्नाकरो नृपात् ।
ततो विशेषैर्विविधैर्यज्ञैर्विपुलदक्षिणैः ॥ ३.७७.२६ ॥
Luego, del rey nació Hariścandra, océano de joyas de virtud; realizó diversos sacrificios especiales con abundantes ofrendas.
3.77.27
स तु लोके वरः पुंसां पुण्यश्लोको महायशाः ।
सत्यवादी मधुरवाक्सत्येन बहुभाषिता ॥ ३.७७.२७ ॥
Fue el mejor de los hombres en el mundo, de santa fama y gran renombre; hablaba la verdad, de palabra dulce, muy alabado por su veracidad.
3.77.28
तस्य भार्याऽभवद्भूमौ सौशील्यसमलंकृता ।
उशीनरस्य राजर्षेर्दुहिता पुण्यलक्षणा ॥ ३.७७.२८ ॥
En la tierra se convirtió en su esposa aquella adornada de dulzura, hija del sabio real Uśīnara, de signos auspiciosos.
3.77.29
स्वयंवरे महाभागं वरयामास भामिनी ।
हरिश्चन्द्रं समेतानां राज्ञां मद्ये पतिं विभुम् ॥ ३.७७.२९ ॥
En su ceremonia de elección propia, aquella radiante dama eligió como esposo al muy afortunado y poderoso Hariścandra, en medio de los reyes reunidos.
3.77.30
तया सह महीपालः सत्यवत्या मनोज्ञया ।
रेमे च सुचिरं कालं राजा राज्यमवाप्य च ॥ ३.७७.३० ॥
Con aquella encantadora Satyavatī, el protector de la tierra, habiendo obtenido su reino, se regocijó durante mucho tiempo.
3.77.31
तस्यां देव्यां हरिश्चन्द्राज्जज्ञे राजीवलोचनः ।
पुत्रः पुण्यवतां श्रेष्ठो लोहिताश्व इति श्रुतः ॥ ३.७७.३१ ॥
De Hariścandra, a través de aquella reina, nació un hijo de ojos de loto, el mejor de los virtuosos, conocido como Lohitāśva.
3.77.32
देव्या पुत्रेण सहितः पुण्यश्लोको महायशाः ।
वसिष्ठयाज्यो नृपतिरीजे शुण्यैर्महाध्वरैः ॥ ३.७७.३२ ॥
Junto con la reina y el hijo, el rey de renombrada virtud y gran fama, cuyo sacerdote era Vasiṣṭha, ofreció sacrificios con los grandes ritos llamados Śunya.
3.77.33
एतस्मिन्नेव काले तु विश्वामित्रो दिवं गतः ।
पुरुहूतपुरीं रम्यामाजगामेन्द्रसेवया ॥ ३.७७.३३ ॥
En ese mismo tiempo Viśvāmitra había ido al cielo, y llegó a la hermosa ciudad de Puruhūta para servir a Indra.
3.77.34
उपस्थाने च संवृत्ते देवेन्द्रस्य महात्मनः ।
आजगाम वसिष्ठोऽपि वामदेवसहायवान् ॥ ३.७७.३४ ॥
Cuando se celebró la asamblea del magnánimo Indra, también llegó Vasiṣṭha, acompañado de Vāmadeva.
3.77.35
उपस्थाने च संवृत्ते सुखासीने पुरंदरे ।
वर्ण्यमानेषु च तदा सत्यवादिषु राजसु ॥ ३.७७.३५ ॥
Cuando la asamblea se celebraba y Puraṃdara estaba sentado cómodamente, se estaba alabando entonces a los reyes veraces.
3.77.36
तस्यां संसदिसर्वस्माद्धरिश्चन्द्रोऽपि पप्रथे ।
यज्ञदानतपःशीलसत्यवाक्यदृझव्रतैः ॥ ३.७७.३६ ॥
En aquella asamblea, por encima de todos, también Hariścandra se hizo famoso por el sacrificio, las donaciones, la austeridad, el buen carácter, la palabra veraz y los votos firmes.
3.77.37
वसिष्ठः परमप्रीतः स्वयाज्यपरिकीर्तनात् ।
तथापि विश्वामित्रस्तं न सेहे सत्यभूषितम् ॥ ३.७७.३७ ॥
Vasiṣṭha, muy complacido por la alabanza de su propio cliente de sacrificio; sin embargo, Viśvāmitra no pudo soportarlo, adornado de verdad.
3.77.38
हरिश्चन्द्रं प्रति तदा विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
पणः कृतस्तदा पश्चाद्विश्वामित्रेण पार्थिवः ॥ ३.७७.३८ ॥
Entonces se hizo una apuesta entre Viśvāmitra y Vasiṣṭha sobre Hariścandra; luego Viśvāmitra apostó (algo) sobre aquel rey.
3.77.39
राज्याच्चापि सुखाच्चापि सहसा चावरोपितः ।
अवाप परमं दुःखं मरणादमनोहरम् ॥ ३.७७.३९ ॥
Derribado de repente tanto del reino como de la felicidad, obtuvo un dolor supremo, más desagradable que la muerte.
3.77.40
तच्छ्रुत्वा परमप्रीतो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिर्ब्राह्मणैश्चैव द्रौपद्या च समन्वितः।
विस्मयं परमं गत्वा साधुसाध्वित्यभाषत ॥ ३.७७.४० ॥
Al oír aquello, Yudhiṣṭhira, el rey del dharma, muy complacido, acompañado de sus hermanos, los brahmanes y Draupadī, alcanzando un asombro supremo, dijo: '¡Bien, bien!'
3.77.41
ततो हरिश्चन्द्रकथां च सर्वे ।
श्रुत्वा तु राजा मनुजेन्द्रकेतुः।
विहाय शोकं विजहार भूयः ।
स्मरन्हरिश्चन्द्रमनन्तकीर्तिम् ॥ ३.७७.४१ ॥
Entonces todos oyeron la historia de Hariścandra; aquel rey, estandarte de los señores de los hombres, abandonando el dolor, volvió a disfrutar, recordando a Hariścandra de fama infinita.
3.77.42
कथामेवं तथा कृत्वा हरिश्चन्द्रनलाश्रयाम् ।
आमन्त्र्य पाण्डवान्सर्वान्बृहदश्वो जगाम ह।
उक्त्वा चाशु सरोऽगच्छदुपस्प्रष्टुं महातपाः ॥ ३.७७.४२ ॥
Habiendo contado así la historia de Hariścandra y Nala, y despedido a todos los Pāṇḍavas, el gran asceta Bṛhadaśva partió; rápidamente fue al lago para hacer la purificación con agua.
3.77.43
बृहदश्व गते पार्थमश्रौषीत्सव्यसाचिनम् ।
वर्तमनं तपस्युग्रे वायुभक्षं मनीषिणम् ॥ ३.७७.४३ ॥
Después de que Bṛhadaśva partiera, (Yudhiṣṭhira) oyó hablar de Pārtha, el sabio Savyasācin, que se hallaba en una severa penitencia, alimentándose solo de aire.
3.77.44
ब्राह्मणएभ्यस्तपस्विभ्यः संपतद्भ्यस्ततस्ततः ।
तीर्थशैलवनेभ्यश्च समेतेभ्यो दृढव्रतः ॥ ३.७७.४४ ॥
De brahmanes y ascetas que llegaban de aquí y de allá, y de los reunidos desde los vados sagrados, montañas y bosques, el de voto firme (Yudhiṣṭhira) oyó (sobre Pārtha).
3.77.45
इतिपार्थो महाबाहुर्दुरापं तप आस्थितः ।
न तथा दृष्टपूर्वोऽन्यः कश्चिदुग्रतपा इति ॥ ३.७७.४५ ॥
Así, el de poderosos brazos, Pārtha, ha emprendido una austeridad difícil; ningún otro asceta feroz había sido visto antes así.
3.77.46
यथा धनंजयः पार्थस्तपस्वी नियतव्रतः ।
मुनिरेकचरः श्रीमान्धर्मो विग्रहवानिव ॥ ३.७७.४६ ॥
Como Dhanaṃjaya Pārtha, el asceta de votos firmes, el sabio solitario, el glorioso, como si el propio Dharma hubiera tomado cuerpo.
3.77.47
तं श्रुत्वा पाण्डवो राजंस्तप्यमानं महावने ।
अन्वशोचत कौन्तेयः प्रियं वै भ्रातरं जयम् ॥ ३.७७.४७ ॥
Oh rey, al oír que aquel hermano se hallaba en austeridad en el gran bosque, el Pāṇḍava, hijo de Kuntī, se afligió por su querido hermano Jaya (Arjuna).
3.77.48
दह्यमानेन तु हृदा शरणार्थी महावने ।
ब्राह्मणान्विविधज्ञानान्पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ ३.७७.४८ ॥
Con el corazón ardiente, Yudhiṣṭhira, buscando refugio en el gran bosque, preguntó a los brahmanes versados en muchos tipos de conocimiento.
3.77.49
प्रतिगृह्याक्षहृदयं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
आसीद्धृष्टमना राजन्भीमसेनादिभिर्युतः ॥ ३.७७.४९ ॥
Habiendo recibido el secreto de los dados, Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, oh rey, se alegró de corazón junto con Bhīmasena y los demás.
3.77.50
स्वभ्रातॄन्सहितान्पश्यन्कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अपश्यन्नर्जुनं तत्रबभूवाश्रुपरिप्लुतः ॥ ३.७७.५० ॥
Viendo a sus hermanos reunidos, pero sin ver allí a Arjuna, Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, quedó abrumado por las lágrimas.
3.77.51
संतप्यमानः कौन्तेयो भीमसेनमुवाच ह ।
कदा द्रक्ष्यामि वै भीम पार्तमत्र तवानुजम् ॥ ३.७७.५१ ॥
Afligido, el hijo de Kuntī dijo a Bhīma: "Oh Bhīma, ¿cuándo volveré a ver aquí a Pārtha, tu hermano menor?"
3.77.52
मत्कृते हि कुरुश्रेष्ठ तष्यते परमं तपः ।
तस्याक्षहृदयज्ञानमाख्यास्यामि कदा न्बहम् ॥ ३.७७.५२ ॥
Oh mejor de los Kurus, por mi causa él sufre una penitencia suprema. ¿Cuándo le revelaré entonces el conocimiento del corazón de los dados?
3.77.53
स हि श्रुत्वाऽक्षहृदयं समुपात्तं मया विभो ।
प्रहृष्टः पुरुषव्याघ्रो भविष्यति न संशयः ॥ ३.७७.५३ ॥
Oh poderoso, al escuchar el corazón de los dados que he obtenido, ese tigre entre los hombres sin duda se alegrará; no hay duda.