มหาภารตะ · อัธยายะ 3.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.77.1
प्रशान्ते तु पुरे हृष्टे संप्रवृत्ते महोत्सवे ।
महत्या सेनया राजा दमयन्तीमुपानयत् ॥ ३.७७.१ ॥
เมื่อเมืองสงบและรื่นเริง และงานมหาอุตสวะเริ่มขึ้นแล้ว พระราชาได้นำพระนางทมยันตีออกมาพร้อมกองทัพอันยิ่งใหญ่
3.77.2
पुण्यश्लोकं तु राज्यस्थं श्रुत्वा भीमो महीपतिः ।
मुदा परमया युक्तो बभूव भरतर्षभ ॥ ३.७७.२ ॥
เมื่อได้ยินว่าผู้มีเกียรติคุณอันศักดิ์สิทธิ์ได้ขึ้นครองราชย์แล้ว พระราชาภีมะผู้เป็นเจ้าแผ่นดินก็เปี่ยมด้วยความยินดีอย่างยิ่ง ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภรต
3.77.3
अथ हृष्टमना राजा महत्या सेनया सह ।
सुतां प्रस्थापयामास पुण्यश्लोकाय धीमते ॥ ३.७७.३ ॥
ครั้นนั้น พระราชาผู้มีใจชื่นบาน ได้ส่งพระธิดาไปพร้อมกองทัพอันยิ่งใหญ่ ถวายแด่ผู้มีเกียรติคุณอันศักดิ์สิทธิ์ ผู้มีปัญญา
3.77.4
दमयन्तीमपि पिता सत्कृत्यपरवीरहा ।
प्रास्थापयदमेयात्मा भीमो भीमपराक्रमः ॥ ३.७७.४ ॥
แม้พระบิดาคือพระภีมะ ผู้ปลงชีพวีรบุรุษของข้าศึก มีจิตใจที่หยั่งไม่ถึง และมีความกล้าหาญอันน่าครั่นคร้าม ก็ได้ถวายเกียรติแก่พระนางทมยันตี และส่งพระนางไป
3.77.5
आगतायां तु वैदर्भ्यां सपुत्रायां नलो नृपः ।
वर्तयामास मुदितो दोवराडिव नन्दने ॥ ३.७७.५ ॥
เมื่อพระนางไวทรภีมาถึงพร้อมพระโอรส พระราชานลก็ทรงดำรงชีวิตอย่างเปี่ยมสุข ดุจพระอินทร์เจ้าแห่งเทวดาในสวนนันทนะ
3.77.6
तथा प्रकाशतां यातो जम्बूद्वीपे स राजसु ।
पुनः स्वे चावसद्राज्ये प्रत्याहृत्य महायशाः ॥ ३.७७.६ ॥
ด้วยเหตุนี้ พระองค์จึงเป็นที่รู้จักในหมู่พระราชาแห่งชมพูทวีป และพระนลผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ เมื่อได้กลับคืนราชอาณาจักร ก็ประทับอยู่ในแคว้นของตนอีกครั้ง
3.77.7
ईजे च विविधैर्यज्ञैर्विधिवच्चाप्तदक्षिणैः ।
तथा त्वमपि राजेन्द्र ससुहृद्वक्ष्यसे चिरात् ॥ ३.७७.७ ॥
พระองค์ทรงประกอบยัญพิธีหลายประเภทตามวิธีที่ถูกต้อง พร้อมทั้งถวายทักษิณาอย่างเพียงพอ ข้าแต่จอมกษัตริย์ แม้พระองค์ก็จะได้บรรลุสิ่งนั้นพร้อมมิตรสหาย ในกาลอันยาวนานต่อไป
3.77.8
दुःखमेतादृशंप्राप्तो नलः परपुरंजयः ।
देवनेन नरश्रेष्ठ सभार्यो भरतर्षभ ॥ ३.७७.८ ॥
พระนลผู้ชนะเมืองของศัตรู ต้องตกอยู่ในทุกข์เช่นนี้เพราะการเล่นพนัน ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งมนุษย์ ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภรต พร้อมทั้งพระชายา
3.77.9
एकाकिनैव सुमहन्नलेन पृथिवीपते ।
दुःखमासादितं घोरं प्राप्तश्चाभ्युदयः पुनः ॥ ३.७७.९ ॥
พระนลทรงทนทุกข์อันยิ่งใหญ่และน่าสยดสยองเพียงลำพัง ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน ต่อมาพระองค์จึงได้รับความรุ่งเรืองอีกครั้ง
3.77.10
त्वं पुनर्भ्रातृसहितः कृष्णया चैव पाण्डव ।
कथाश्चापि समाकर्ण्य धर्ममेवानुचिन्तयन् ॥ ३.७७.१० ॥
ส่วนท่านเอง ข้าแต่ปาณฑพ เมื่อประทับอยู่กับพี่น้องและพระนางกฤษณา และได้ฟังเรื่องราวเหล่านี้แล้ว ก็จะคิดถึงแต่ธรรมอีกครั้ง
3.77.11
ब्राह्मणैश्च महाभागैर्वेदवेदाङ्गपारगैः ।
नित्यमन्वास्यसे राजंस्तत्र का परिदेवना ॥ ३.७७.११ ॥
ท่านได้รับการดูแลอยู่เป็นนิตย์จากพราหมณ์ผู้มีบุญวาสนาอันยิ่งใหญ่ ผู้รอบรู้ในพระเวทและองค์ประกอบของพระเวท ข้าแต่พระราชา ในเรื่องนี้จะมีความโศกเศร้าอะไรเล่า
3.77.12
कर्कोटकस्य नागस् दमयन्त्या नलस्य च ।
ऋतुपर्णस्य राजर्षेः कीर्तनं कलिनाशनम् ॥ ३.७७.१२ ॥
การสดุดีนาคกรรโกฏกะ พระนางทมยันตี พระนล และราชฤษีฤตุปรรณะ เป็นสิ่งที่ทำลายกลิได้
3.77.13
इतिहासमिमं चापि कलिनाशनमच्युत ।
शक्यमाश्वसितुं श्रुत्वा त्वद्विधेन विशांपते ॥ ३.७७.१३ ॥
ข้าแต่อัจยุตะ แม้อิติหาสนี้ก็ทำลายกลิได้ ผู้เช่นท่านอาจได้รับการปลอบประโลมเมื่อได้ฟังเรื่องนี้ ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน
3.77.14
अस्थिरत्वं च संचिन्त्य पुरुषार्थस् नित्यदा ।
तस्योदये व्यये चापि न चिन्तयितुमर्हसि ॥ ३.७७.१४ ॥
ท่านควรพิจารณาความไม่เที่ยงของความพยายามของมนุษย์อยู่เสมอ และไม่ควรกังวลถึงการขึ้นหรือการลงของมัน
3.77.15
श्रुत्वेतिहासं नृषते समाश्वसिहि मा शुचः ।
व्यसने त्वं महाराज न विषीदितुमर्हसि ॥ ३.७७.१५ ॥
เมื่อได้ฟังอิติหาสนี้แล้ว ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ จงปลอบใจตนเองเถิด อย่าโศกเศร้าเลย ข้าแต่มหาราช ในยามทุกข์ยาก ท่านไม่ควรท้อแท้สิ้นหวัง
3.77.16
विषमावस्थिते दैवे पौरुषेऽफलतां गते ।
विषादयन्ति नात्मानं सत्त्वापाश्रयिणो नराः ॥ ३.७७.१६ ॥
เมื่อโชคชะตาพลิกผันไปในทางร้าย และความพยายามของมนุษย์ไร้ผล ผู้ที่พึ่งพาความกล้าหาญอันมั่นคงย่อมไม่ปล่อยตนให้จมอยู่ในความสิ้นหวัง
3.77.17
ये चेदं कथयिष्यन्ति नलस् चरितं महत् ।
श्रोष्यन्ति चाप्यभीक्ष्णं वै नालक्ष्मीस्तान्भजिष्यति ॥ ३.७७.१७ ॥
ผู้ใดที่จะเล่าเรื่องราวอันยิ่งใหญ่ของพระนลนี้ และฟังอยู่เนืองนิตย์ อัปมงคลจะไม่เข้าใกล้เขาเหล่านั้นเลย
3.77.18
अर्थास्तस्योपपत्स्यन्ते धन्यतां च गमिष्यति ।
इतिहासमिमं श्रुत्वा पुराणं शश्वदुत्तमम् ॥ ३.७७.१८ ॥
ทรัพย์สินและจุดมุ่งหมายจะบังเกิดแก่เขา และเขาจะถึงความเป็นมงคล เมื่อได้ฟังอิติหาสนี้ คือปุราณะอันประเสริฐยิ่งนี้เสมอและเนืองนิตย์
3.77.19
पुत्रान्पौत्रान्पशूंश्चापि लभते नृषु चाग्र्यताम् ।
आरोग्यप्रीतिमांश्चैव भविष्ति न संशयः ॥ ३.७७.१९ ॥
เขาจะได้บุตร หลาน และฝูงสัตว์เลี้ยง และจะได้ความเป็นเลิศในหมู่มนุษย์ เขาจะมีความไม่มีโรคและความยินดี ไม่ต้องสงสัยเลย
3.77.20
भयात्रस्यसि यच्च त्वमाह्वयिष्यति मां पुनः ।
अक्षज्ञ इति तत्तेऽहं नाशयिष्यामि पार्थिव ॥ ३.७७.२० ॥
ข้าแต่พระราชา ท่านกำลังสั่นด้วยความกลัว และคำท้าทายใดที่ท่านจะกล่าวกับข้าอีกว่า ข้าเชี่ยวชาญการเล่นลูกเต๋า ข้าจะทำลายคำอวดอ้างนั้นให้ท่านเอง
3.77.21
वेदाक्षहृदयं कृत्स्नमहं सत्यपराक्रम ।
उपपद्यस्व कौन्तेय प्रसन्नोऽहं ब्रवीमि ते ॥ ३.७७.२१ ॥
ข้าแต่ผู้มีวีรภาพอันแท้จริง เราจะบอกหัวใจทั้งหมดของวิชาการพนันให้แก่ท่าน ท่านจงสงบใจเถิด บุตรแห่งกุนตี เราพอใจแล้วจึงกล่าวแก่ท่าน
3.77.22
ततो हृष्टमना राजा बृहदश्वमुवाच ह ।
भगवन्नक्षहृदयं ज्ञातुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ३.७७.२२ ॥
ครั้นนั้น พระราชาผู้มีใจยินดีตรัสแก่พฤหทัศว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้หัวใจของวิชาการพนันตามความเป็นจริง
3.77.23
कौन्तेयेनैवमुक्तस्तु बृहदश्वो महामुनिः ।
ततोऽक्षहृदयं प्रादात्पाण्डवाय महात्मने।
लब्ध्वा च पाण्डवो राजा विशोकः समपद्यत ॥ ३.७७.२३ ॥
เมื่อบุตรแห่งกุนตีกล่าวดังนี้แล้ว มหาฤๅษีพฤหทัศวจึงประทานหัวใจของวิชาการพนันแก่ปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ พระราชาปาณฑพได้รับแล้วก็พ้นจากความโศก
3.77.24
पुनरेव तु वक्ष्यामि यस्त्वत्तो दुःखितो नृपः ।
तं शृणुष्व महाराज सर्वदुःखापनुत्तये ॥ ३.७७.२४ ॥
เราจะเล่าอีกครั้ง ข้าแต่มหาราช จงฟังเรื่องพระราชาผู้โศกเศร้าเพราะท่าน เพื่อให้ความทุกข์ทั้งปวงสิ้นไป
3.77.25
इक्ष्वाकूणां कुले जातो महात्मा पृथिवीपतिः ।
त्रिशङ्कुरिति विख्यातोराजराजो महाद्युतिः ॥ ३.७७.२५ ॥
ในวงศ์ของพระอิกษวากุ มีพระมหากษัตริย์ผู้มีใจยิ่งใหญ่พระองค์หนึ่งประสูติขึ้น พระนามว่าตริศังกุ เป็นจอมราชาแห่งราชาทั้งหลาย มีความรุ่งเรืองยิ่งนัก
3.77.26
हरिश्चन्द्रस्ततो जज्ञे गुणरत्नाकरो नृपात् ।
ततो विशेषैर्विविधैर्यज्ञैर्विपुलदक्षिणैः ॥ ३.७७.२६ ॥
จากพระองค์นั้น หริศจันทร์ผู้เป็นแก้วมณีแห่งคุณธรรมประสูติขึ้น หริศจันทร์ได้ประกอบยัญพิธีต่าง ๆ เป็นพิเศษหลายอย่าง พร้อมด้วยทักษิณาอันอุดม
3.77.27
स तु लोके वरः पुंसां पुण्यश्लोको महायशाः ।
सत्यवादी मधुरवाक्सत्येन बहुभाषिता ॥ ३.७७.२७ ॥
พระองค์เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ในโลก มีชื่อเสียงอันบริสุทธิ์และเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ทรงพูดแต่ความจริง มีวาจาอ่อนหวาน และได้รับการยกย่องมากเพราะความสัตย์จริง
3.77.28
तस्य भार्याऽभवद्भूमौ सौशील्यसमलंकृता ।
उशीनरस्य राजर्षेर्दुहिता पुण्यलक्षणा ॥ ३.७७.२८ ॥
บนแผ่นดิน มีมเหสีของพระองค์ผู้ประดับด้วยความอ่อนโยน เป็นธิดาของพระราชฤๅษีอุศีนระ ผู้มีลักษณะอันเป็นมงคล
3.77.29
स्वयंवरे महाभागं वरयामास भामिनी ।
हरिश्चन्द्रं समेतानां राज्ञां मद्ये पतिं विभुम् ॥ ३.७७.२९ ॥
ในพิธีเลือกคู่ด้วยตนเอง สตรีผู้งดงามนั้นได้เลือกหริศจันทร์ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่และทรงอานุภาพเป็นสวามี ท่ามกลางบรรดากษัตริย์ที่มาชุมนุมกัน
3.77.30
तया सह महीपालः सत्यवत्या मनोज्ञया ।
रेमे च सुचिरं कालं राजा राज्यमवाप्य च ॥ ३.७७.३० ॥
พระราชาผู้พิทักษ์แผ่นดินอยู่กับสัตยวตีผู้น่ารักนั้น ได้รับราชสมบัติแล้วทรงรื่นเริงอยู่เป็นเวลานาน
3.77.31
तस्यां देव्यां हरिश्चन्द्राज्जज्ञे राजीवलोचनः ।
पुत्रः पुण्यवतां श्रेष्ठो लोहिताश्व इति श्रुतः ॥ ३.७७.३१ ॥
จากหริศจันทร์ กับพระมเหสีองค์นั้น มีโอรสตาดอกบัวประสูติขึ้น เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีบุญ มีพระนามว่าโลหิตาศวะ
3.77.32
देव्या पुत्रेण सहितः पुण्यश्लोको महायशाः ।
वसिष्ठयाज्यो नृपतिरीजे शुण्यैर्महाध्वरैः ॥ ३.७७.३२ ॥
พระราชาผู้มีบุญและมีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ พร้อมด้วยพระมเหสีและโอรส มีวสิษฐเป็นโหตฤ ได้ประกอบยัญพิธีอันยิ่งใหญ่ที่เรียกว่าศุนยะ
3.77.33
एतस्मिन्नेव काले तु विश्वामित्रो दिवं गतः ।
पुरुहूतपुरीं रम्यामाजगामेन्द्रसेवया ॥ ३.७७.३३ ॥
ในขณะนั้นเอง วิศวามิตรได้ขึ้นสวรรค์ไป และเดินทางมายังนครปุรุหูตาอันงดงามเพื่อรับใช้พระอินทร์
3.77.34
उपस्थाने च संवृत्ते देवेन्द्रस्य महात्मनः ।
आजगाम वसिष्ठोऽपि वामदेवसहायवान् ॥ ३.७७.३४ ॥
เมื่อที่ประชุมของพระอินทร์ผู้ยิ่งใหญ่เริ่มขึ้น วสิษฐก็มาถึงพร้อมกับวามเทวะเป็นผู้ช่วย
3.77.35
उपस्थाने च संवृत्ते सुखासीने पुरंदरे ।
वर्ण्यमानेषु च तदा सत्यवादिषु राजसु ॥ ३.७७.३५ ॥
เมื่อที่ประชุมเริ่มขึ้น และพุรันทรนั่งอยู่อย่างสบาย ในขณะนั้นมีการสรรเสริญบรรดากษัตริย์ผู้พูดความจริง
3.77.36
तस्यां संसदिसर्वस्माद्धरिश्चन्द्रोऽपि पप्रथे ।
यज्ञदानतपःशीलसत्यवाक्यदृझव्रतैः ॥ ३.७७.३६ ॥
ในที่ประชุมนั้น หริศจันทร์ก็ได้เป็นที่กล่าวขวัญเหนือผู้อื่นทั้งปวง ด้วยการบูชายัญ การให้ทาน การบำเพ็ญตบะ ความประพฤติดี วาจาสัตย์ และคำปฏิญาณอันมั่นคง
3.77.37
वसिष्ठः परमप्रीतः स्वयाज्यपरिकीर्तनात् ।
तथापि विश्वामित्रस्तं न सेहे सत्यभूषितम् ॥ ३.७७.३७ ॥
วสิษฐมีความยินดียิ่งนัก เพราะได้ยินผู้ที่ตนเป็นโหตฤให้ถูกสรรเสริญ แต่กระนั้น วิศวามิตรก็ไม่อาจอดทนต่อหริศจันทร์ผู้ประดับด้วยความสัตย์ได้
3.77.38
हरिश्चन्द्रं प्रति तदा विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
पणः कृतस्तदा पश्चाद्विश्वामित्रेण पार्थिवः ॥ ३.७७.३८ ॥
ครั้งนั้น ระหว่างวิศวามิตรกับวสิษฐ มีการพนันเกิดขึ้นเกี่ยวกับหริศจันทร์ ภายหลังวิศวามิตรได้นำการพนันนั้นไปตั้งเดิมพันกับพระราชาพระองค์นั้น
3.77.39
राज्याच्चापि सुखाच्चापि सहसा चावरोपितः ।
अवाप परमं दुःखं मरणादमनोहरम् ॥ ३.७७.३९ ॥
พระองค์ถูกถอดลงจากทั้งราชสมบัติและความสุขโดยฉับพลัน ได้รับความทุกข์อย่างยิ่ง ซึ่งเลวร้ายยิ่งกว่าความตาย
3.77.40
तच्छ्रुत्वा परमप्रीतो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिर्ब्राह्मणैश्चैव द्रौपद्या च समन्वितः।
विस्मयं परमं गत्वा साधुसाध्वित्यभाषत ॥ ३.७७.४० ॥
เมื่อได้ฟังเรื่องนั้น พระยุธิษฐิระผู้เป็นพระราชาแห่งธรรม มีความยินดียิ่งนัก พร้อมด้วยพี่น้อง พราหมณ์ และเทราปที เกิดความอัศจรรย์ใจอย่างยิ่ง จึงตรัสว่า สาธุ สาธุ
3.77.41
ततो हरिश्चन्द्रकथां च सर्वे ।
श्रुत्वा तु राजा मनुजेन्द्रकेतुः।
विहाय शोकं विजहार भूयः ।
स्मरन्हरिश्चन्द्रमनन्तकीर्तिम् ॥ ३.७७.४१ ॥
ครั้นได้ฟังเรื่องของพระหริศจันทร์ทั้งหมดแล้ว พระราชาผู้เป็นธงแห่งเจ้ามนุษย์ ละความโศกได้แล้ว ก็ท่องเที่ยวไปอีก ระลึกถึงพระหริศจันทร์ผู้มีเกียรติคุณไม่สิ้นสุด
3.77.42
कथामेवं तथा कृत्वा हरिश्चन्द्रनलाश्रयाम् ।
आमन्त्र्य पाण्डवान्सर्वान्बृहदश्वो जगाम ह।
उक्त्वा चाशु सरोऽगच्छदुपस्प्रष्टुं महातपाः ॥ ३.७७.४२ ॥
ครั้นเล่าเรื่องของพระหริศจันทร์และพระนลดังนี้แล้ว และลาปาณฑพทั้งหมด ฤๅษีพฤหทศวะผู้มีตบะยิ่งใหญ่ก็จากไป รีบไปยังสระน้ำเพื่อชำระร่างด้วยการซดน้ำ
3.77.43
बृहदश्व गते पार्थमश्रौषीत्सव्यसाचिनम् ।
वर्तमनं तपस्युग्रे वायुभक्षं मनीषिणम् ॥ ३.७७.४३ ॥
เมื่อพฤหทศวะจากไปแล้ว (ยุธิษฐิระ) ได้ยินข่าวของปารถะ สวยสาจินผู้มีปัญญา ที่กำลังบำเพ็ญตบะอันเข้มงวด กินแต่ลมเป็นอาหาร
3.77.44
ब्राह्मणएभ्यस्तपस्विभ्यः संपतद्भ्यस्ततस्ततः ।
तीर्थशैलवनेभ्यश्च समेतेभ्यो दृढव्रतः ॥ ३.७७.४४ ॥
จากพราหมณ์และนักพรตทั้งหลายที่มาจากที่นั่นที่นี่ และจากผู้ที่มารวมกันจากท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ ภูเขา และป่า ผู้มีวัตรมั่นคง (ยุธิษฐิระ) ได้ฟังเรื่องของปารถะ
3.77.45
इतिपार्थो महाबाहुर्दुरापं तप आस्थितः ।
न तथा दृष्टपूर्वोऽन्यः कश्चिदुग्रतपा इति ॥ ३.७७.४५ ॥
ดังนี้ ปารถะผู้มีแขนทรงพลังได้บำเพ็ญตบะอันยากจะทำได้ ไม่เคยมีนักพรตผู้เข้มงวดอีกคนใดที่เคยพบเห็นมาก่อนเป็นเช่นนี้
3.77.46
यथा धनंजयः पार्थस्तपस्वी नियतव्रतः ।
मुनिरेकचरः श्रीमान्धर्मो विग्रहवानिव ॥ ३.७७.४६ ॥
เหมือนธนัญชัย ปารถะ นักพรตผู้มีวัตรมั่นคง ฤๅษีผู้ท่องไปแต่ผู้เดียว ผู้รุ่งเรือง ราวกับว่าพระธรรมเองได้ทรงร่างกาย
3.77.47
तं श्रुत्वा पाण्डवो राजंस्तप्यमानं महावने ।
अन्वशोचत कौन्तेयः प्रियं वै भ्रातरं जयम् ॥ ३.७७.४७ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อได้ยินว่าพี่ชายผู้นั้นกำลังบำเพ็ญตบะอยู่ในป่าใหญ่ ปาณฑพผู้เป็นบุตรของกุนตีก็เศร้าโศกถึงพี่ชายที่รักของตน คือชัยะ (อรชุน)
3.77.48
दह्यमानेन तु हृदा शरणार्थी महावने ।
ब्राह्मणान्विविधज्ञानान्पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ ३.७७.४८ ॥
ด้วยใจที่ร้อนรนและแสวงหาที่พึ่งในป่าใหญ่ ยุธิษฐิระ บุตรของกุนตี ได้ไต่ถามพราหมณ์ผู้รู้วิชาต่าง ๆ มากมาย
3.77.49
प्रतिगृह्याक्षहृदयं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
आसीद्धृष्टमना राजन्भीमसेनादिभिर्युतः ॥ ३.७७.४९ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อได้รับความลับแห่งการพนันแล้ว ยุธิษฐิระ บุตรของกุนตี ก็มีใจชื่นบาน พร้อมด้วยภีมเสนและคนอื่น ๆ
3.77.50
स्वभ्रातॄन्सहितान्पश्यन्कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अपश्यन्नर्जुनं तत्रबभूवाश्रुपरिप्लुतः ॥ ३.७७.५० ॥
เมื่อเห็นพี่น้องของตนมารวมกันอยู่ แต่ไม่เห็นอรชุนที่นั่น ยุธิษฐิระ บุตรของกุนตี ก็ท่วมท้นด้วยน้ำตา
3.77.51
संतप्यमानः कौन्तेयो भीमसेनमुवाच ह ।
कदा द्रक्ष्यामि वै भीम पार्तमत्र तवानुजम् ॥ ३.७७.५१ ॥
บุตรของกุนตีผู้กำลังเศร้าโศกได้กล่าวกับภีมะว่า "ข้าแต่ภีมะ เมื่อใดหนอ เราจะได้เห็นปารถะ น้องชายของท่าน ที่นี่"
3.77.52
मत्कृते हि कुरुश्रेष्ठ तष्यते परमं तपः ।
तस्याक्षहृदयज्ञानमाख्यास्यामि कदा न्बहम् ॥ ३.७७.५२ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ เพราะเห็นแก่ข้าพเจ้า เขาจึงกำลังทรมานตนด้วยตบะอันยิ่งใหญ่ เมื่อใดหนอข้าพเจ้าจะบอกความรู้เรื่องหัวใจแห่งการพนันแก่เขา
3.77.53
स हि श्रुत्वाऽक्षहृदयं समुपात्तं मया विभो ।
प्रहृष्टः पुरुषव्याघ्रो भविष्यति न संशयः ॥ ३.७७.५३ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงอานุภาพ เมื่อเขาได้ฟังหัวใจแห่งการพนันที่ข้าพเจ้าได้มาแล้ว บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์นั้นจะปีติยินดีอย่างแน่นอน ไม่มีข้อสงสัย