મહાભારત · અધ્યાય 3.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.78.1
भगवान्काम्यकात्पार्थे गते मे प्रपितामहे ।
पाण्डवाः किमकुर्वंस्ते तमृते सव्यसाचिनम् ॥ ३.७८.१ ॥
ભગવન્, કામ્યક વનમાંથી પાર્થ (અર્જુન) ગયા પછી, એ સવ્યસાચી વિના મારા પરદાદા પાંડવોએ શું કર્યું?
3.78.2
स हि तेषां महेष्वासो गतिरासीदनीकजित् ।
आदित्यानां यथा विष्णुस्तथैव प्रतिभाति मे ॥ ३.७८.२ ॥
તે મહાધનુર્ધર તેમનો આશ્રય હતો, સેનાઓને જીતનાર. આદિત્યોમાં વિષ્ણુ જેમ, તેમ જ તે મને દેખાય છે.
3.78.3
तेनेन्द्रसमवीर्येण संग्रामेष्वनिवर्तिना ।
विनाभूता वने वीराः कथमासन्पितामहाः ॥ ३.७८.३ ॥
ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી, યુદ્ધમાં ક્યારેય પીછેહઠ ન કરનાર એ વીર વિના, વનમાં એ વીર પિતામહો કેવી રીતે રહ્યા?
3.78.4
गते तु पाण्डवेतात काम्यकात्सव्यसाचिनि ।
बभूवुः कौरवेयास्ते दुःखशोकपरायणाः ॥ ३.७८.४ ॥
પાંડુનો પ્રિય પુત્ર સવ્યસાચી કામ્યક વનમાંથી ગયા પછી, એ કૌરવ વંશજો દુઃખ અને શોકમાં ડૂબી ગયા.
3.78.5
आक्षिप्तसूत्रा मणयश्छिन्नपक्षा इवाण्डजाः ।
अप्रीतमनसः सर्वे बभूवुरथ पाण्डवाः ॥ ३.७८.५ ॥
દોરો તૂટેલા મણકાઓ જેવા, કપાયેલી પાંખોવાળાં પંખીઓ જેવા, સર્વ પાંડવો ઉદાસ મનવાળા થયા.
3.78.6
वनं तु तदभूत्तेन हीनमक्लिष्टकर्मणा ।
कुबेरेण यथाहीनं वनं चैत्ररथं तथा ॥ ३.७८.६ ॥
અનાયાસ કર્મો કરનાર એના વિના એ વન, કુબેર વિનાના ચૈત્રરથ વન જેવું થયું.
3.78.7
तमृते ते नरव्याघ्राः पाण्डवा जनमेजय ।
मुदमप्राप्नुवन्तो वै काम्यके न्यवसंस्तदा ॥ ३.७८.७ ॥
હે જનમેજય, તેના વિના તે નરવ્યાઘ્ર પાંડવો આનંદ ન પામતા ત્યારે કામ્યક વનમાં રહ્યા.
3.78.8
ब्राह्मणार्थे पराक्रान्ताः शुद्धैर्वाणैर्महारथाः ।
निघ्नन्तो भरतश्रेष्ठ मेध्यान्बहुविधान्मृगान् ॥ ३.७८.८ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, બ્રાહ્મણો માટે પરાક્રમ કરતા તે મહારથીઓએ શુદ્ધ બાણોથી યજ્ઞયોગ્ય અનેક પ્રકારના મૃગોને હણ્યા.
3.78.9
नित्यंहि पुरुषव्याघ्रा वन्याहारमरिंदमाः ।
प्रविसृत्य समाहृत्य ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयन् ॥ ३.७८.९ ॥
નરવ્યાઘ્ર અને શત્રુદમન એવા તેઓ હંમેશાં વનનો આહાર લાવીને બ્રાહ્મણોને અર્પણ કરતા.
3.78.10
एवं ते न्यवसंस्तत्रसोत्कणअठाः पुरुषर्षभाः ।
अहृष्टमनसः सर्वेगते राजन्धनंजये ॥ ३.७८.१० ॥
આ રીતે તે પુરુષર્ષભો ત્યાં ઉત્કંઠા સાથે રહ્યા; હે રાજન, ધનંજય ગયા પછી સૌનાં મન અપ્રસન્ન હતાં.
3.78.11
अथ विप्रोषितं राजन्पाञ्चाली मध्यमं पतिम् ।
स्मरन्ती पाण्डवश्रेष्ठमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.७८.११ ॥
પછી, હે રાજન, દૂર ગયેલા મધ્યમ પતિને યાદ કરતી પાંચાલીએ પાંડવશ્રેષ્ઠ વિશે આ વચન કહ્યું.
3.78.12
योऽर्जुनेनार्जुनस्तुल्यो द्विबाहुर्बहुबाहुना ।
तमृते पाण्डवश्रेष्ठं वनं न प्रतिभाति मे ॥ ३.७८.१२ ॥
જે અર્જુન સમાન છે, બે બાહુ છતાં બહુબાહુ સમાન છે, તે પાંડવશ્રેષ્ઠ વિના આ વન મને શોભતું નથી.
3.78.13
शून्यामिव प्रपश्यामि तत्रतत्र महीमिमाम् ।
बह्वाश्चर्यमिदं चापि वनं कुसुमितद्रुमम् ॥ ३.७८.१३ ॥
અહીં-ત્યાં આ પૃથ્વી મને ખાલી દેખાય છે; ફૂલેલાં વૃક્ષો અને અનેક આશ્ચર્યોથી ભરેલું આ વન પણ એવું જ લાગે છે.
3.78.14
न तथा रमणीयं वै तमृते सव्यसाचिनम् ।
नीलाम्बुदसमप्रख्यं मत्तमातङ्गगामिनम् ॥ ३.७८.१४ ॥
નીલ વાદળ જેવા, મદમસ્ત હાથીની ચાલે ચાલતા સવ્યસાચી (અર્જુન) વિના આ એટલું રમણીય લાગતું નથી.
3.78.15
तमृते पुण्डरीकाक्षं काम्यकं नातिभाति मे ।
यस्य वा धनुषो घोषः श्रूयते चाशनिस्वनः।
न लभे शर्म वै राजन्स्मरन्ती सव्यसाचिनम् ॥ ३.७८.१५ ॥
કમળનયન (અર્જુન) વિના કામ્યક વન મને એટલું તેજસ્વી લાગતું નથી; જેના ધનુષ્યનો ટંકાર વીજળીના ગડગડાટ જેવો સંભળાતો. હે રાજન, સવ્યસાચીનું સ્મરણ કરતાં મને શાંતિ મળતી નથી.
3.78.16
तथा लालप्यमानां तां निशाम्य परवीरहा ।
भीमसेनो महाराज द्रौपदीमिदमब्रवीत् ॥ ३.७८.१६ ॥
આ રીતે વિલાપ કરતી તેને સાંભળીને શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર ભીમસેને, હે મહારાજ, દ્રૌપદીને આ કહ્યું.
3.78.17
मनःप्रीतिकरं भद्रे यद्ब्रवीषि सुमध्यमे ।
तन्म प्रीणाति हृदयममृतप्राशनोपमम् ॥ ३.७८.१७ ॥
હે ભદ્રે, હે સુમધ્યમે, તું જે કહે છે તે મનને પ્રિય છે; તે મારા હૃદયને અમૃતપાનની જેમ તૃપ્ત કરે છે.
3.78.18
यस्य दीर्घौ समौ पीनौ भुजौ परिघसन्निभौ ।
मौर्वीकृतकिणौ वृत्तौ खङ्गायुधधनुर्धरौ ॥ ३.७८.१८ ॥
જેના લાંબા, સમાન, પુષ્ટ બાહુ પરિઘ જેવા છે, ધનુષ્યની દોરીથી જેના પર કઠણાઈ પડી છે, જે ગોળ છે, જે ખડ્ગ, આયુધ અને ધનુષ ધારણ કરે છે (તે).
3.78.19
निष्काङ्गदकृतापीडौ पञ्चशीर्षाविवोरगौ ।
तमृते पुरुषव्याघ्रं नष्टसूर्यमिवाम्बरम् ॥ ३.७८.१९ ॥
બાજુબંધ અને મુકુટ ધારણ કરેલા બે પાંચ-મસ્તકવાળા નાગ જેવા, તે પુરુષવ્યાઘ્ર વિના સૂર્ય અસ્ત થયેલા આકાશ જેવા.
3.78.20
यमाश्रित्य महाबाहुं पाञ्चालाः कुरवस्तथा ।
सुराणामपि यत्तानां पृतनासु न बिभ्यति ॥ ३.७८.२० ॥
જે મહાબાહુનો આશ્રય લઈને પાંચાલો અને કુરુઓ, યુદ્ધ માટે તૈયાર દેવોની સેનાઓમાં પણ ભય પામતા નથી.
3.78.21
यस्य बाहू समाश्रित्य वयं सर्वेमहात्मनः ।
मन्यामहे जितानाजौ परान्प्राप्तां च मेदिनीम् ॥ ३.७८.२१ ॥
જે મહાત્માના બાહુનો આશ્રય લઈને આપણે બધા યુદ્ધમાં શત્રુઓને જીતેલા અને પૃથ્વી પ્રાપ્ત કરેલી માનીએ છીએ.
3.78.22
तमृते फल्गुनं वीरं न लभे काम्यके धृतिम् ।
पश्यामि च दिशः सर्वास्तिमिरेणावृता इव ॥ ३.७८.२२ ॥
તે વીર ફાલ્ગુન વિના કામ્યક વનમાં મને ધીરજ મળતી નથી; બધી દિશાઓ અંધકારથી ઢંકાયેલી હોય તેમ દેખાય છે.
3.78.23
ततोऽब्रवीत्साश्रुकण्ठो नकुलः पाण्डुनन्दनः ।
यस्मिन्दिव्यानि कर्माणि कथयन्ति रणाजिरे।
देवा अपि युधांश्रेष्ठं तमृतेका रतिर्वने ॥ ३.७८.२३ ॥
ત્યારે આંસુભર્યા કંઠે પાંડુના પુત્ર નકુલે કહ્યું — રણભૂમિમાં દેવો પણ જેનાં દિવ્ય કર્મોનું વર્ણન કરે છે, તે યોદ્ધાશ્રેષ્ઠ વિના આ વનમાં મને એકલતા જ સુખ આપે છે.
3.78.24
उदीचीं चो दिशं गत्वा जित्वा युधि महाबलान् ।
गन्धर्वमुख्याञ्शतशो हर्याँल्लेबे महाद्युतिः ॥ ३.७८.२४ ॥
ઉત્તર દિશામાં જઈને, યુદ્ધમાં મહાબલી ગંધર્વપ્રમુખોને સેંકડોની સંખ્યામાં જીતીને તે મહાતેજસ્વીએ શ્રેષ્ઠ અશ્વો પ્રાપ્ત કર્યા.
3.78.25
राज्ञे तित्तिरिकल्माषाञ्श्रीमतोऽनिलरंहसः ।
प्रादाद्भात्रे प्रियः प्रेम्णा राजसूये महाक्रतौ ॥ ३.७८.२५ ॥
રાજસૂય મહાયજ્ઞમાં પ્રિય અર્જુને પ્રેમથી પવનના વેગવાળા, તિત્તિરના ટપકાંવાળા શ્રેષ્ઠ અશ્વો પોતાના ભાઈ રાજાને આપ્યા.
3.78.26
तमृतेभीमधन्वानं भीमादवरजं वने ।
कामये काम्यके वासं नेदानीममरोपमम् ॥ ३.७८.२६ ॥
ભીમથી નાના, ભીમધન્વા એવા તે અર્જુન વિના, હવે દેવતુલ્ય કામ્યક વનમાં વસવાની મારી ઇચ્છા નથી.
3.78.27
यो धनानिन कन्याश्च युधि हित्वा महाबलान् ।
शतशो घातयित्वाऽरीन्पृतनामध्यगस्तदा।
आजहार पुरा राज्ञे राजसूये महाक्रतौ ॥ ३.७८.२७ ॥
યુદ્ધમાં મહાબલીઓને પાછળ છોડીને, સેંકડો શત્રુઓનો વધ કરાવીને, સેનાને પાર કરીને, પૂર્વે રાજસૂય મહાયજ્ઞમાં ધન અને કન્યાઓ લાવીને રાજાને અર્પણ કરનાર જે હતો.
3.78.28
यः समेतान्मृधे जित्वायादवानमितद्युतिः ।
सुभद्रामाजहारैको वासुदेवस्य संमते ॥ ३.७८.२८ ॥
યુદ્ધમાં એકત્ર થયેલા યાદવોને જીતીને, વાસુદેવની સંમતિથી, અમિત તેજવાળા તેણે એકલાએ સુભદ્રાનું હરણ કર્યું.
3.78.29
येनार्धराज्यमाच्छिद्य द्रुपदस्य महात्मनः ।
आचार्यदक्षिणा दत्ता रणे द्रोणश्यभारत ॥ ३.७८.२९ ॥
હે ભારત! યુદ્ધમાં મહાત્મા દ્રુપદનું અડધું રાજ્ય છીનવીને આચાર્ય દ્રોણને ગુરુદક્ષિણા તરીકે આપનાર તે હતો.
3.78.30
तस्य जिष्णोर्बृसीं दृष्ट्वा सून्यत्रेव निवेशने ।
हृदयं मे महाराज न शाम्यात्रकदाचन ॥ ३.७८.३० ॥
હે મહારાજ! વિજયી અર્જુનનું આસન ઘરમાં ખાલી જોઈને મારું હૃદય ક્યારેય શાંત થતું નથી.
3.78.31
विनादस्माद्विवासं तु रोचयेऽहमरिंदम ।
न हि नस्तमृते वीरं रमणीयमिदं वनम् ॥ ३.७८.३१ ॥
હે અરિંદમ! આ વનવાસ વિના પણ હું આને પસંદ કરું છું; પરંતુ તે વીર વિના આ રમણીય વન અમને આનંદદાયક નથી.