มหาภารตะ · อัธยายะ 3.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.78.1
भगवान्काम्यकात्पार्थे गते मे प्रपितामहे ।
पाण्डवाः किमकुर्वंस्ते तमृते सव्यसाचिनम् ॥ ३.७८.१ ॥
ท่านผู้เจริญ เมื่อปารถะ (อรชุน) จากป่ากาമ्यกไปแล้ว หลานปู่ทวดของข้าพเจ้า พวกปาณฑพจะทำอย่างไร เมื่อปราศจากท่านผู้ใช้ธนูซ้ายได้ (สวยสาจิน)
3.78.2
स हि तेषां महेष्वासो गतिरासीदनीकजित् ।
आदित्यानां यथा विष्णुस्तथैव प्रतिभाति मे ॥ ३.७८.२ ॥
ท่านผู้เป็นนักธนูยิ่งใหญ่นั้นเป็นที่พึ่งของพวกเขา ผู้พิชิตกองทัพ เหมือนพระวิษณุในหมู่อาทิตย์ ข้าพเจ้าเห็นท่านเป็นเช่นนั้นเอง
3.78.3
तेनेन्द्रसमवीर्येण संग्रामेष्वनिवर्तिना ।
विनाभूता वने वीराः कथमासन्पितामहाः ॥ ३.७८.३ ॥
เมื่อปราศจากวีรบุรุษผู้มีพลังเสมอพระอินทร์ ผู้ไม่เคยถอยหลังในการสงคราม บรรพบุรุษผู้กล้าหาญเหล่านั้นจะเป็นอยู่ในป่าได้อย่างไร
3.78.4
गते तु पाण्डवेतात काम्यकात्सव्यसाचिनि ।
बभूवुः कौरवेयास्ते दुःखशोकपरायणाः ॥ ३.७८.४ ॥
เมื่อบุตรที่รักของปาณฑุ คือสวยสาจิน จากป่ากาമ्यกไปแล้ว บรรดาลูกหลานแห่งกุรุเหล่านั้นก็จมอยู่ในความทุกข์และโศก
3.78.5
आक्षिप्तसूत्रा मणयश्छिन्नपक्षा इवाण्डजाः ।
अप्रीतमनसः सर्वे बभूवुरथ पाण्डवाः ॥ ३.७८.५ ॥
ดุจอัญมณีที่เชือกขาด ดุจนกที่ปีกถูกตัด ปาณฑพทั้งหมดก็หมดความยินดีในใจ
3.78.6
वनं तु तदभूत्तेन हीनमक्लिष्टकर्मणा ।
कुबेरेण यथाहीनं वनं चैत्ररथं तथा ॥ ३.७८.६ ॥
ป่านั้นกลายเป็นว่างเปล่าเพราะขาดท่าน ผู้มีการกระทำไม่ยากลำบาก เหมือนป่าไจตรรถที่ว่างเปล่าเมื่อกุเวรไม่อยู่
3.78.7
तमृते ते नरव्याघ्राः पाण्डवा जनमेजय ।
मुदमप्राप्नुवन्तो वै काम्यके न्यवसंस्तदा ॥ ३.७८.७ ॥
ชนเมชัยชนก ปราศจากท่าน บรรดาปาณฑพผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ไม่พบความยินดี จึงพักอยู่ในป่ากาമ्यกในเวลานั้น
3.78.8
ब्राह्मणार्थे पराक्रान्ताः शुद्धैर्वाणैर्महारथाः ।
निघ्नन्तो भरतश्रेष्ठ मेध्यान्बहुविधान्मृगान् ॥ ३.७८.८ ॥
ผู้ยิ่งใหญ่ในรถศึกผู้ดีเด่นของพระภรตะ พยายามเพื่อพราหมณ์ ยิงด้วยลูกศรบริสุทธิ์ ฆ่าเนื้อหลายชนิดที่คู่ควรแก่การบูชายัญ
3.78.9
नित्यंहि पुरुषव्याघ्रा वन्याहारमरिंदमाः ।
प्रविसृत्य समाहृत्य ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयन् ॥ ३.७८.९ ॥
เสือในหมู่มนุษย์ ผู้ปราบศัตรูเหล่านั้น ออกไปทุกวัน เก็บอาหารจากป่า แล้วนำถวายแก่พราหมณ์
3.78.10
एवं ते न्यवसंस्तत्रसोत्कणअठाः पुरुषर्षभाः ।
अहृष्टमनसः सर्वेगते राजन्धनंजये ॥ ३.७८.१० ॥
ดังนั้น บรรดาวัวผู้ในหมู่มนุษย์เหล่านั้นอยู่ที่นั่นด้วยความคิดถึง ข้าแต่พระราชา เมื่อธนัญชัยจากไป ใจของทุกคนก็ไม่เป็นสุข
3.78.11
अथ विप्रोषितं राजन्पाञ्चाली मध्यमं पतिम् ।
स्मरन्ती पाण्डवश्रेष्ठमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.७८.११ ॥
ข้าแต่พระราชา ขณะนั้นพระนางเทราปที ระลึกถึงพระสวามีองค์กลางที่จากไปไกล ผู้ประเสริฐที่สุดในปาณฑพ จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้
3.78.12
योऽर्जुनेनार्जुनस्तुल्यो द्विबाहुर्बहुबाहुना ।
तमृते पाण्डवश्रेष्ठं वनं न प्रतिभाति मे ॥ ३.७८.१२ ॥
ผู้ที่เสมอด้วยอรชุน และแม้มีสองแขนก็เสมอด้วยผู้มีแขนมาก ปราศจากปาณฑพผู้ประเสริฐนั้น ป่านี้ดูไม่งดงามในสายตาข้าพเจ้า
3.78.13
शून्यामिव प्रपश्यामि तत्रतत्र महीमिमाम् ।
बह्वाश्चर्यमिदं चापि वनं कुसुमितद्रुमम् ॥ ३.७८.१३ ॥
ข้าพเจ้าเห็นแผ่นดินนี้ทุกหนทุกแห่งราวกับว่างเปล่า และป่านี้ที่มีต้นไม้ออกดอก กับความอัศจรรย์มากมาย ก็ดูเช่นนั้นเช่นกัน
3.78.14
न तथा रमणीयं वै तमृते सव्यसाचिनम् ।
नीलाम्बुदसमप्रख्यं मत्तमातङ्गगामिनम् ॥ ३.७८.१४ ॥
ปราศจากสวยสาจิน (อรชุน) ผู้สว่างดุจเมฆสีน้ำเงินเข้ม และเดินด้วยท่วงท่าของช้างตกมัน สถานที่นี้ก็ไม่ดูน่ารื่นรมย์เช่นนั้น
3.78.15
तमृते पुण्डरीकाक्षं काम्यकं नातिभाति मे ।
यस्य वा धनुषो घोषः श्रूयते चाशनिस्वनः।
न लभे शर्म वै राजन्स्मरन्ती सव्यसाचिनम् ॥ ३.७८.१५ ॥
ปราศจากผู้มีดวงตาดุจดอกบัว ป่ากาമ्यกก็ไม่สว่างไสวในสายตาข้าพเจ้า เสียงสายธนูของท่านได้ยินดุจเสียงฟ้าคำราม ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าระลึกถึงสวยสาจินแล้วก็ไม่พบความสงบ
3.78.16
तथा लालप्यमानां तां निशाम्य परवीरहा ।
भीमसेनो महाराज द्रौपदीमिदमब्रवीत् ॥ ३.७८.१६ ॥
เมื่อได้ฟังพระนางคร่ำครวญเช่นนั้น ภีมเสน ผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรู ข้าแต่มหาราช ได้ตรัสถ้อยคำนี้แก่พระนางเทราปที
3.78.17
मनःप्रीतिकरं भद्रे यद्ब्रवीषि सुमध्यमे ।
तन्म प्रीणाति हृदयममृतप्राशनोपमम् ॥ ३.७८.१७ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นมงคล ข้าแต่ผู้มีเอวบางงาม สิ่งที่เธอกล่าวนั้นน่ายินดีแก่ใจ มันทำให้หัวใจของข้าพเจ้าชื่นบาน ดุจการดื่มน้ำอมฤต
3.78.18
यस्य दीर्घौ समौ पीनौ भुजौ परिघसन्निभौ ।
मौर्वीकृतकिणौ वृत्तौ खङ्गायुधधनुर्धरौ ॥ ३.७८.१८ ॥
แขนทั้งสองที่ยาว เท่ากัน และแข็งแรง ดุจกระบองเหล็ก มีรอยด้านจากการดึงสาย กลม ถือดาบ อาวุธ และธนู ย่อมเป็นของท่านนั้น
3.78.19
निष्काङ्गदकृतापीडौ पञ्चशीर्षाविवोरगौ ।
तमृते पुरुषव्याघ्रं नष्टसूर्यमिवाम्बरम् ॥ ३.७८.१९ ॥
ดุจงูห้าเศียรสองตัวที่ประดับด้วยกำไลแขนและมงกุฎ ปราศจากเสือในหมู่มนุษย์ผู้นั้น ท้องฟ้าก็ดุจไร้ดวงอาทิตย์
3.78.20
यमाश्रित्य महाबाहुं पाञ्चालाः कुरवस्तथा ।
सुराणामपि यत्तानां पृतनासु न बिभ्यति ॥ ३.७८.२० ॥
ด้วยการพึ่งพาผู้มีแขนอันทรงพลังนั้น ชาวปาญจาละและชาวกุรุก็ไม่หวาดกลัวแม้กองทัพของเหล่าเทพที่พร้อมรบ
3.78.21
यस्य बाहू समाश्रित्य वयं सर्वेमहात्मनः ।
मन्यामहे जितानाजौ परान्प्राप्तां च मेदिनीम् ॥ ३.७८.२१ ॥
เพราะเราทั้งหลายพึ่งพาแขนของพระองค์ผู้ยิ่งใหญ่ จึงถือว่าศัตรูถูกพิชิตในการรบ และแผ่นดินนี้ก็ได้มาแล้ว
3.78.22
तमृते फल्गुनं वीरं न लभे काम्यके धृतिम् ।
पश्यामि च दिशः सर्वास्तिमिरेणावृता इव ॥ ३.७८.२२ ॥
หากปราศจากวีรบุรุษผู้นั้น คืออรชุน ข้าพเจ้าไม่พบความสงบใจในป่ากามยกะ ข้าพเจ้าเห็นทิศทั้งปวงราวกับถูกความมืดปกคลุม
3.78.23
ततोऽब्रवीत्साश्रुकण्ठो नकुलः पाण्डुनन्दनः ।
यस्मिन्दिव्यानि कर्माणि कथयन्ति रणाजिरे।
देवा अपि युधांश्रेष्ठं तमृतेका रतिर्वने ॥ ३.७८.२३ ॥
ลำดับนั้น นกุลผู้เป็นโอรสของปาณฑุ มีลำคอสั่นเครือด้วยน้ำตา กล่าวว่า "หากปราศจากผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบ ผู้ซึ่งเทพเจ้าเองยังเล่าถึงกรรมอันเป็นทิพย์ของท่านในสนามรบ ข้าพเจ้าไม่พบความยินดีใดเลยในป่านี้"
3.78.24
उदीचीं चो दिशं गत्वा जित्वा युधि महाबलान् ।
गन्धर्वमुख्याञ्शतशो हर्याँल्लेबे महाद्युतिः ॥ ३.७८.२४ ॥
เมื่อไปยังทิศเหนือและชนะในการรบ ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ได้ปราบคันธรรพ์ผู้เป็นหัวหน้าผู้มีกำลังมหาศาลนับร้อย และได้ม้าชั้นเลิศมา
3.78.25
राज्ञे तित्तिरिकल्माषाञ्श्रीमतोऽनिलरंहसः ।
प्रादाद्भात्रे प्रियः प्रेम्णा राजसूये महाक्रतौ ॥ ३.७८.२५ ॥
ในพิธียัญราชสูยะอันยิ่งใหญ่ อรชุนผู้เป็นที่รัก ด้วยความรักใคร่ ได้มอบม้าชั้นดีที่งามสง่า เร็วดุจลม และมีลายดุจนกกระทาแก่พระเชษฐาผู้เป็นกษัตริย์
3.78.26
तमृतेभीमधन्वानं भीमादवरजं वने ।
कामये काम्यके वासं नेदानीममरोपमम् ॥ ३.७८.२६ ॥
หากปราศจากอรชุนผู้มีธนูดุจภีมะ น้องชายของภีมะ ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาจะพำนักในป่ากามยกะในบัดนี้ ป่านี้ราวกับเทวดาผู้ไม่รู้ตาย
3.78.27
यो धनानिन कन्याश्च युधि हित्वा महाबलान् ।
शतशो घातयित्वाऽरीन्पृतनामध्यगस्तदा।
आजहार पुरा राज्ञे राजसूये महाक्रतौ ॥ ३.७८.२७ ॥
ผู้ซึ่งในการรบ ได้ทิ้งนักรบผู้มีกำลังมหาศาลไว้เบื้องหลัง ทำให้ศัตรูนับร้อยถูกฆ่า และได้เอาชนะกองทัพ แล้วนำทรัพย์สมบัติและสตรีมาถวายแด่พระราชาในพิธีราชสูยะอันยิ่งใหญ่ในกาลก่อน
3.78.28
यः समेतान्मृधे जित्वायादवानमितद्युतिः ।
सुभद्रामाजहारैको वासुदेवस्य संमते ॥ ३.७८.२८ ॥
ผู้ซึ่งชนะชาวยาทพที่มาชุมนุมกันในการรบ ผู้มีรัศมีหาประมาณมิได้ เพียงผู้เดียวได้พาสุภัทราไป โดยได้รับความยินยอมจากวาสุเทพ
3.78.29
येनार्धराज्यमाच्छिद्य द्रुपदस्य महात्मनः ।
आचार्यदक्षिणा दत्ता रणे द्रोणश्यभारत ॥ ३.७८.२९ ॥
ผู้ซึ่งในการรบ ได้ยึดกึ่งหนึ่งของแว่นแคว้นจากท้าวทรุปทะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ แล้วถวายแก่อาจารย์โทรณะเป็นค่าตอบแทนการสอน โอ ภารตะ
3.78.30
तस्य जिष्णोर्बृसीं दृष्ट्वा सून्यत्रेव निवेशने ।
हृदयं मे महाराज न शाम्यात्रकदाचन ॥ ३.७८.३० ॥
โอ มหาราช เมื่อข้าพเจ้าเห็นที่นั่งของอรชุนผู้เป็นผู้ชนะว่างเปล่าในที่พำนักนั้น ใจของข้าพเจ้าก็ไม่เคยสงบเลยสักครั้ง
3.78.31
विनादस्माद्विवासं तु रोचयेऽहमरिंदम ।
न हि नस्तमृते वीरं रमणीयमिदं वनम् ॥ ३.७८.३१ ॥
โอ ผู้ปราบศัตรู แม้ไม่มีการเนรเทศนี้ ข้าพเจ้าก็อยากจะอยู่ที่นี่ แต่หากปราศจากวีรบุรุษผู้นั้น ป่าอันน่ารื่นรมย์นี้ก็ไม่น่ายินดีสำหรับพวกเรา