ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.78.1
भगवान्काम्यकात्पार्थे गते मे प्रपितामहे ।
पाण्डवाः किमकुर्वंस्ते तमृते सव्यसाचिनम् ॥ ३.७८.१ ॥
ਭਗਵਾਨ, ਕਾਮਯਕ ਬਨ ਤੋਂ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਉਸ ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੇ ਪੜਦਾਦੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
3.78.2
स हि तेषां महेष्वासो गतिरासीदनीकजित् ।
आदित्यानां यथा विष्णुस्तथैव प्रतिभाति मे ॥ ३.७८.२ ॥
ਉਹ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਸੀ, ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ। ਆਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
3.78.3
तेनेन्द्रसमवीर्येण संग्रामेष्वनिवर्तिना ।
विनाभूता वने वीराः कथमासन्पितामहाः ॥ ३.७८.३ ॥
ਇੰਦਰ ਸਮਾਨ ਪਰਾਕਰਮੀ, ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬਿਨਾਂ, ਬਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀਰ ਪਿਤਾਮਹ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇ?
3.78.4
गते तु पाण्डवेतात काम्यकात्सव्यसाचिनि ।
बभूवुः कौरवेयास्ते दुःखशोकपरायणाः ॥ ३.७८.४ ॥
ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਕਾਮਯਕ ਬਨ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਉਹ ਕੌਰਵ ਵੰਸ਼ੀ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
3.78.5
आक्षिप्तसूत्रा मणयश्छिन्नपक्षा इवाण्डजाः ।
अप्रीतमनसः सर्वे बभूवुरथ पाण्डवाः ॥ ३.७८.५ ॥
ਧਾਗੇ ਟੁੱਟੇ ਮਣਕਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਕੱਟੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਮਨੋਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ।
3.78.6
वनं तु तदभूत्तेन हीनमक्लिष्टकर्मणा ।
कुबेरेण यथाहीनं वनं चैत्ररथं तथा ॥ ३.७८.६ ॥
ਅਨਾਇਆਸ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਬਨ, ਕੁਬੇਰ ਬਿਨਾਂ ਚੈਤਰਥ ਬਨ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ।
3.78.7
तमृते ते नरव्याघ्राः पाण्डवा जनमेजय ।
मुदमप्राप्नुवन्तो वै काम्यके न्यवसंस्तदा ॥ ३.७८.७ ॥
ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਨਰਵਿਆਘਰ ਪਾਂਡਵ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਦੋਂ ਕਾਮਯਕ ਵਣ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
3.78.8
ब्राह्मणार्थे पराक्रान्ताः शुद्धैर्वाणैर्महारथाः ।
निघ्नन्तो भरतश्रेष्ठ मेध्यान्बहुविधान्मृगान् ॥ ३.७८.८ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਕਰਦੇ ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਸ਼ੁੱਧ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਯੱਗ ਯੋਗ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ।
3.78.9
नित्यंहि पुरुषव्याघ्रा वन्याहारमरिंदमाः ।
प्रविसृत्य समाहृत्य ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयन् ॥ ३.७८.९ ॥
ਨਰਵਿਆਘਰ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਦਾ ਜੰਗਲੀ ਭੋਜਨ ਲਿਆ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ।
3.78.10
एवं ते न्यवसंस्तत्रसोत्कणअठाः पुरुषर्षभाः ।
अहृष्टमनसः सर्वेगते राजन्धनंजये ॥ ३.७८.१० ॥
ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ ਉੱਥੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਰਹੇ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਨੰਜਯ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਉਦਾਸ ਸਨ।
3.78.11
अथ विप्रोषितं राजन्पाञ्चाली मध्यमं पतिम् ।
स्मरन्ती पाण्डवश्रेष्ठमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.७८.११ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੂਰ ਗਏ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਪਾਂਚਾਲੀ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਾਰੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
3.78.12
योऽर्जुनेनार्जुनस्तुल्यो द्विबाहुर्बहुबाहुना ।
तमृते पाण्डवश्रेष्ठं वनं न प्रतिभाति मे ॥ ३.७८.१२ ॥
ਜੋ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਦੋ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਬਹੁਬਾਹੂ ਦੇ ਤੁੱਲ ਹੈ, ਉਸ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਣ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
3.78.13
शून्यामिव प्रपश्यामि तत्रतत्र महीमिमाम् ।
बह्वाश्चर्यमिदं चापि वनं कुसुमितद्रुमम् ॥ ३.७८.१३ ॥
ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਮੈਨੂੰ ਸੁੰਨੀ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ; ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਅਚੰਭਿਆਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਵਣ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
3.78.14
न तथा रमणीयं वै तमृते सव्यसाचिनम् ।
नीलाम्बुदसमप्रख्यं मत्तमातङ्गगामिनम् ॥ ३.७८.१४ ॥
ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਦੀ ਚਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸਵਿਆਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਏਨਾ ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
3.78.15
तमृते पुण्डरीकाक्षं काम्यकं नातिभाति मे ।
यस्य वा धनुषो घोषः श्रूयते चाशनिस्वनः।
न लभे शर्म वै राजन्स्मरन्ती सव्यसाचिनम् ॥ ३.७८.१५ ॥
ਕਮਲ-ਨੈਣ (ਅਰਜੁਨ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਮਯਕ ਬਣ ਮੈਨੂੰ ਏਨਾ ਰੌਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਜਿਸ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
3.78.16
तथा लालप्यमानां तां निशाम्य परवीरहा ।
भीमसेनो महाराज द्रौपदीमिदमब्रवीत् ॥ ३.७८.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਵੈਰੀ-ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
3.78.17
मनःप्रीतिकरं भद्रे यद्ब्रवीषि सुमध्यमे ।
तन्म प्रीणाति हृदयममृतप्राशनोपमम् ॥ ३.७८.१७ ॥
ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਹੇ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈਂ ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਵਾਂਗ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.78.18
यस्य दीर्घौ समौ पीनौ भुजौ परिघसन्निभौ ।
मौर्वीकृतकिणौ वृत्तौ खङ्गायुधधनुर्धरौ ॥ ३.७८.१८ ॥
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ, ਬਰਾਬਰ, ਪੁਸ਼ਟ ਬਾਹਾਂ ਪਰਿਘ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਘੱਟੇ ਪਏ ਹਨ, ਜੋ ਗੋਲ ਹਨ, ਜੋ ਖੜਗ-ਆਯੁਧ-ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਦੀਆਂ ਹਨ (ਉਹ)।
3.78.19
निष्काङ्गदकृतापीडौ पञ्चशीर्षाविवोरगौ ।
तमृते पुरुषव्याघ्रं नष्टसूर्यमिवाम्बरम् ॥ ३.७८.१९ ॥
ਬਾਂਹਬੰਦ ਅਤੇ ਮੁਕਟ ਪਹਿਨੇ ਦੋ ਪੰਜ-ਫਨ ਵਾਲੇ ਨਾਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੂਰਜ ਛਿਪੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ।
3.78.20
यमाश्रित्य महाबाहुं पाञ्चालाः कुरवस्तथा ।
सुराणामपि यत्तानां पृतनासु न बिभ्यति ॥ ३.७८.२० ॥
ਜਿਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਕੁਰੂ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ।
3.78.21
यस्य बाहू समाश्रित्य वयं सर्वेमहात्मनः ।
मन्यामहे जितानाजौ परान्प्राप्तां च मेदिनीम् ॥ ३.७८.२१ ॥
ਜਿਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।
3.78.22
तमृते फल्गुनं वीरं न लभे काम्यके धृतिम् ।
पश्यामि च दिशः सर्वास्तिमिरेणावृता इव ॥ ३.७८.२२ ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਫਾਲਗੁਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਮਯਕ ਬਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
3.78.23
ततोऽब्रवीत्साश्रुकण्ठो नकुलः पाण्डुनन्दनः ।
यस्मिन्दिव्यानि कर्माणि कथयन्ति रणाजिरे।
देवा अपि युधांश्रेष्ठं तमृतेका रतिर्वने ॥ ३.७८.२३ ॥
ਤਦ ਹੰਝੂਆਂ ਭਰੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਕੁਲ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਵ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਬਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਲਤਾ ਹੀ ਰਾਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
3.78.24
उदीचीं चो दिशं गत्वा जित्वा युधि महाबलान् ।
गन्धर्वमुख्याञ्शतशो हर्याँल्लेबे महाद्युतिः ॥ ३.७८.२४ ॥
ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ ਗੰਧਰਵ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
3.78.25
राज्ञे तित्तिरिकल्माषाञ्श्रीमतोऽनिलरंहसः ।
प्रादाद्भात्रे प्रियः प्रेम्णा राजसूये महाक्रतौ ॥ ३.७८.२५ ॥
ਰਾਜਸੂਯ ਮਹਾਯੱਗ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ, ਤਿਤਰ ਵਰਗੇ ਧੱਬਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।
3.78.26
तमृतेभीमधन्वानं भीमादवरजं वने ।
कामये काम्यके वासं नेदानीममरोपमम् ॥ ३.७८.२६ ॥
ਭੀਮ ਤੋਂ ਛੋਟੇ, ਭੀਮਧਨਵਾ ਉਸ (ਅਰਜੁਨ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਕਾਮਯਕ ਵਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
3.78.27
यो धनानिन कन्याश्च युधि हित्वा महाबलान् ।
शतशो घातयित्वाऽरीन्पृतनामध्यगस्तदा।
आजहार पुरा राज्ञे राजसूये महाक्रतौ ॥ ३.७८.२७ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਵੱਧ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਸੂਯ ਮਹਾਯੱਗ ਵਿੱਚ ਧਨ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਲਿਆ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
3.78.28
यः समेतान्मृधे जित्वायादवानमितद्युतिः ।
सुभद्रामाजहारैको वासुदेवस्य संमते ॥ ३.७८.२८ ॥
ਜਿਸ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਇਕੱਲਿਆਂ ਸੁਭਦਰਾ ਨੂੰ ਹਰ ਲਿਆ।
3.78.29
येनार्धराज्यमाच्छिद्य द्रुपदस्य महात्मनः ।
आचार्यदक्षिणा दत्ता रणे द्रोणश्यभारत ॥ ३.७८.२९ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਜਿਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦਾ ਅੱਧਾ ਰਾਜ ਖੋਹ ਕੇ ਆਚਾਰੀਆ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
3.78.30
तस्य जिष्णोर्बृसीं दृष्ट्वा सून्यत्रेव निवेशने ।
हृदयं मे महाराज न शाम्यात्रकदाचन ॥ ३.७८.३० ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਜੇਤੂ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਆਸਣ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
3.78.31
विनादस्माद्विवासं तु रोचयेऽहमरिंदम ।
न हि नस्तमृते वीरं रमणीयमिदं वनम् ॥ ३.७८.३१ ॥
ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ! ਇਸ ਬਨਵਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਉਸ ਵੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਰਮਣੀਕ ਬਨ ਸਾਨੂੰ ਸੁਖਦਾਈ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।