మహాభారతం · అధ్యాయం 3.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.78.1
भगवान्काम्यकात्पार्थे गते मे प्रपितामहे ।
पाण्डवाः किमकुर्वंस्ते तमृते सव्यसाचिनम् ॥ ३.७८.१ ॥
భగవంతుడా, కామ్యక వనం నుండి పార్థుడు (అర్జునుడు) వెళ్లిన తర్వాత, ఆ సవ్యసాచిని లేకుండా నా ముత్తాత పాండవులు ఏమి చేశారు?
3.78.2
स हि तेषां महेष्वासो गतिरासीदनीकजित् ।
आदित्यानां यथा विष्णुस्तथैव प्रतिभाति मे ॥ ३.७८.२ ॥
ఆ మహాధనుర్ధారి వారికి ఆశ్రయంగా ఉండినాడు, సేనలను జయించేవాడు. ఆదిత్యులలో విష్ణువు వలె ఆయన నాకు కనిపిస్తున్నాడు.
3.78.3
तेनेन्द्रसमवीर्येण संग्रामेष्वनिवर्तिना ।
विनाभूता वने वीराः कथमासन्पितामहाः ॥ ३.७८.३ ॥
ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమం కలవాడు, యుద్ధాలలో వెనుదిరగనివాడు ఆయన లేకుండా, అడవిలో ఆ వీర పితామహులు ఎలా ఉన్నారు?
3.78.4
गते तु पाण्डवेतात काम्यकात्सव्यसाचिनि ।
बभूवुः कौरवेयास्ते दुःखशोकपरायणाः ॥ ३.७८.४ ॥
పాండవ ప్రియుడు, సవ్యసాచి కామ్యక వనం నుండి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, ఆ కౌరవ వంశీకులు దుఃఖశోకాలలో మునిగిపోయారు.
3.78.5
आक्षिप्तसूत्रा मणयश्छिन्नपक्षा इवाण्डजाः ।
अप्रीतमनसः सर्वे बभूवुरथ पाण्डवाः ॥ ३.७८.५ ॥
దారాలు తెగిపోయిన మణుల వలె, రెక్కలు తెగిన పక్షుల వలె, పాండవులందరూ మనసు కుంగినవారయ్యారు.
3.78.6
वनं तु तदभूत्तेन हीनमक्लिष्टकर्मणा ।
कुबेरेण यथाहीनं वनं चैत्ररथं तथा ॥ ३.७८.६ ॥
అనాయాసంగా కార్యాలు చేసే ఆయన లేకపోవడంతో ఆ వనం, కుబేరుడు లేని చైత్రరథ వనంలా అయింది.
3.78.7
तमृते ते नरव्याघ्राः पाण्डवा जनमेजय ।
मुदमप्राप्नुवन्तो वै काम्यके न्यवसंस्तदा ॥ ३.७८.७ ॥
ఓ జనమేజయా, అతడు లేకుండా ఆ నరవ్యాఘ్రులైన పాండవులు ఆనందం పొందక అప్పుడు కామ్యక వనంలో నివసించారు.
3.78.8
ब्राह्मणार्थे पराक्रान्ताः शुद्धैर्वाणैर्महारथाः ।
निघ्नन्तो भरतश्रेष्ठ मेध्यान्बहुविधान्मृगान् ॥ ३.७८.८ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, బ్రాహ్మణుల కోసం పరాక్రమించిన ఆ మహారథులు శుద్ధ బాణాలతో అనేక రకాల యజ్ఞార్హ మృగాలను చంపారు.
3.78.9
नित्यंहि पुरुषव्याघ्रा वन्याहारमरिंदमाः ।
प्रविसृत्य समाहृत्य ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयन् ॥ ३.७८.९ ॥
నరవ్యాఘ్రులు, శత్రుదమనులైన వారు నిత్యం అడవి ఆహారం కోసం వెళ్లి, సేకరించి బ్రాహ్మణులకు సమర్పించేవారు.
3.78.10
एवं ते न्यवसंस्तत्रसोत्कणअठाः पुरुषर्षभाः ।
अहृष्टमनसः सर्वेगते राजन्धनंजये ॥ ३.७८.१० ॥
ఈ విధంగా ఆ పురుషర్షభులు అక్కడ ఉత్కంఠతో నివసించారు; రాజా, ధనంజయుడు వెళ్లిన తర్వాత అందరి మనసులు సంతోషం లేనివి.
3.78.11
अथ विप्रोषितं राजन्पाञ्चाली मध्यमं पतिम् ।
स्मरन्ती पाण्डवश्रेष्ठमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.७८.११ ॥
అప్పుడు, రాజా, దూరంగా వెళ్లిన మధ్యముడైన భర్తను స్మరిస్తూ పాంచాలి పాండవశ్రేష్ఠుని గురించి ఈ మాటలు పలికింది.
3.78.12
योऽर्जुनेनार्जुनस्तुल्यो द्विबाहुर्बहुबाहुना ।
तमृते पाण्डवश्रेष्ठं वनं न प्रतिभाति मे ॥ ३.७८.१२ ॥
అర్జునునితో సమానుడు, ద్విబాహువైనా బహుబాహువుతో సమానుడైనవాడు; ఆ పాండవశ్రేష్ఠుడు లేకుండా ఈ వనం నాకు శోభించడం లేదు.
3.78.13
शून्यामिव प्रपश्यामि तत्रतत्र महीमिमाम् ।
बह्वाश्चर्यमिदं चापि वनं कुसुमितद्रुमम् ॥ ३.७८.१३ ॥
ఇక్కడ అక్కడ ఈ భూమి శూన్యంగా కనిపిస్తోంది; పూలతో నిండిన వృక్షాలు, ఎన్నో అద్భుతాలు ఉన్న ఈ అడవి కూడా అలాగే కనిపిస్తోంది.
3.78.14
न तथा रमणीयं वै तमृते सव्यसाचिनम् ।
नीलाम्बुदसमप्रख्यं मत्तमातङ्गगामिनम् ॥ ३.७८.१४ ॥
నీలమేఘంలా ప్రకాశించే, మత్తగజం నడకతో నడిచే సవ్యసాచి (అర్జునుడు) లేకుండా ఇది అంత రమణీయంగా కనిపించడం లేదు.
3.78.15
तमृते पुण्डरीकाक्षं काम्यकं नातिभाति मे ।
यस्य वा धनुषो घोषः श्रूयते चाशनिस्वनः।
न लभे शर्म वै राजन्स्मरन्ती सव्यसाचिनम् ॥ ३.७८.१५ ॥
పుండరీకాక్షుడైన (అర్జునుడు) లేకుండా కామ్యక వనం నాకు అంత ప్రకాశవంతంగా కనిపించడం లేదు; ఆయన ధనుస్సు ధ్వని పిడుగు ధ్వనిలా వినిపించేది. ఓ రాజా, సవ్యసాచిని స్మరిస్తూ నాకు శాంతి లభించడం లేదు.
3.78.16
तथा लालप्यमानां तां निशाम्य परवीरहा ।
भीमसेनो महाराज द्रौपदीमिदमब्रवीत् ॥ ३.७८.१६ ॥
ఇలా విలపిస్తున్న ఆమె మాటలు విని, శత్రువీరులను సంహరించే భీమసేనుడు, మహారాజా, ద్రౌపదితో ఇలా అన్నాడు.
3.78.17
मनःप्रीतिकरं भद्रे यद्ब्रवीषि सुमध्यमे ।
तन्म प्रीणाति हृदयममृतप्राशनोपमम् ॥ ३.७८.१७ ॥
ఓ భద్రే, ఓ సుమధ్యమే, నీవు చెప్పిన మాటలు మనసుకు ఇంపుగా ఉన్నాయి; అవి నా హృదయాన్ని అమృతం తాగినట్లు తృప్తిపరుస్తున్నాయి.
3.78.18
यस्य दीर्घौ समौ पीनौ भुजौ परिघसन्निभौ ।
मौर्वीकृतकिणौ वृत्तौ खङ्गायुधधनुर्धरौ ॥ ३.७८.१८ ॥
ఎవరి పొడవైన, సమమైన, బలిష్టమైన బాహువులు పరిఘల వంటివో, ధనుస్త్రాడుతో కాయలు పడినవో, గుండ్రంగా ఉన్నవో, ఖడ్గం-ఆయుధం-ధనుస్సు ధరించేవో (ఆయన).
3.78.19
निष्काङ्गदकृतापीडौ पञ्चशीर्षाविवोरगौ ।
तमृते पुरुषव्याघ्रं नष्टसूर्यमिवाम्बरम् ॥ ३.७८.१९ ॥
బాహువలయాలు, కిరీటం ధరించిన ఇద్దరు ఐదు-తలల సర్పాల వలె, ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు లేకుండా సూర్యుడు అస్తమించిన ఆకాశం వలె.
3.78.20
यमाश्रित्य महाबाहुं पाञ्चालाः कुरवस्तथा ।
सुराणामपि यत्तानां पृतनासु न बिभ्यति ॥ ३.७८.२० ॥
ఆ మహాబాహువును ఆశ్రయించి పాంచాలురు, కురువులు, యుద్ధానికి సిద్ధమైన దేవతల సేనల్లో కూడా భయపడరు.
3.78.21
यस्य बाहू समाश्रित्य वयं सर्वेमहात्मनः ।
मन्यामहे जितानाजौ परान्प्राप्तां च मेदिनीम् ॥ ३.७८.२१ ॥
ఆ మహాత్ముని బాహువులను ఆశ్రయించి, మనమంతా యుద్ధంలో శత్రువులను జయించినట్లుగా, భూమిని పొందినట్లుగా భావిస్తాము.
3.78.22
तमृते फल्गुनं वीरं न लभे काम्यके धृतिम् ।
पश्यामि च दिशः सर्वास्तिमिरेणावृता इव ॥ ३.७८.२२ ॥
ఆ వీరుడు ఫల్గునుడు లేకుండా కామ్యక వనంలో నాకు ధైర్యం లభించదు; అన్ని దిక్కులు చీకటితో కప్పబడినట్లు కనిపిస్తున్నాయి.
3.78.23
ततोऽब्रवीत्साश्रुकण्ठो नकुलः पाण्डुनन्दनः ।
यस्मिन्दिव्यानि कर्माणि कथयन्ति रणाजिरे।
देवा अपि युधांश्रेष्ठं तमृतेका रतिर्वने ॥ ३.७८.२३ ॥
అప్పుడు కన్నీరు నిండిన కంఠంతో పాండుపుత్రుడు నకులుడు ఇలా అన్నాడు — రణరంగంలో దేవతలు సైతం ఎవని దివ్య కర్మలను వర్ణిస్తారో, ఆ యోధశ్రేష్ఠుడు లేకుండా ఈ వనంలో నాకు ఒకే ఒక్క ఆనందమూ లేదు.
3.78.24
उदीचीं चो दिशं गत्वा जित्वा युधि महाबलान् ।
गन्धर्वमुख्याञ्शतशो हर्याँल्लेबे महाद्युतिः ॥ ३.७८.२४ ॥
ఉత్తర దిక్కుకు వెళ్లి, యుద్ధంలో మహాబలులైన గంధర్వ ప్రధానులను వందల సంఖ్యలో జయించి, ఆ మహాతేజస్వి శ్రేష్ఠమైన అశ్వాలను పొందాడు.
3.78.25
राज्ञे तित्तिरिकल्माषाञ्श्रीमतोऽनिलरंहसः ।
प्रादाद्भात्रे प्रियः प्रेम्णा राजसूये महाक्रतौ ॥ ३.७८.२५ ॥
రాజసూయ మహాయాగంలో ప్రియుడైన అర్జునుడు ప్రేమతో, గాలివేగం గల, తిత్తిరి పిట్టల మచ్చలున్న శ్రేష్ఠ అశ్వాలను తన అన్నకు సమర్పించాడు.
3.78.26
तमृतेभीमधन्वानं भीमादवरजं वने ।
कामये काम्यके वासं नेदानीममरोपमम् ॥ ३.७८.२६ ॥
భీమునికంటే చిన్నవాడైన, భీమధన్వుడైన ఆ అర్జునుడు లేకుండా, ఇప్పుడు దేవతలతో సమానమైన కామ్యక వనంలో నివసించాలని నేను కోరను.
3.78.27
यो धनानिन कन्याश्च युधि हित्वा महाबलान् ।
शतशो घातयित्वाऽरीन्पृतनामध्यगस्तदा।
आजहार पुरा राज्ञे राजसूये महाक्रतौ ॥ ३.७८.२७ ॥
యుద్ధంలో మహాబలులను వదిలి, వందలాది శత్రువులను సంహరింపజేసి, సైన్యాన్ని దాటి, పూర్వం రాజసూయ మహాయాగంలో ధనాలను, కన్యలను తెచ్చి రాజుకు సమర్పించినవాడు.
3.78.28
यः समेतान्मृधे जित्वायादवानमितद्युतिः ।
सुभद्रामाजहारैको वासुदेवस्य संमते ॥ ३.७८.२८ ॥
యుద్ధంలో సమకూడిన యాదవులను జయించి, వాసుదేవుని అనుమతితో, అపరిమిత తేజస్సుగల అతడు ఒంటరిగా సుభద్రను అపహరించాడు.
3.78.29
येनार्धराज्यमाच्छिद्य द्रुपदस्य महात्मनः ।
आचार्यदक्षिणा दत्ता रणे द्रोणश्यभारत ॥ ३.७८.२९ ॥
ఓ భారతా! యుద్ధంలో మహాత్ముడైన ద్రుపదుని అర్ధరాజ్యాన్ని అపహరించి, ఆచార్యుడైన ద్రోణునికి గురుదక్షిణగా ఇచ్చినవాడు అతడు.
3.78.30
तस्य जिष्णोर्बृसीं दृष्ट्वा सून्यत्रेव निवेशने ।
हृदयं मे महाराज न शाम्यात्रकदाचन ॥ ३.७८.३० ॥
ఓ మహారాజా! విజేత అర్జునుని ఆసనం ఇంట్లో ఖాళీగా ఉండడం చూసి నా హృదయం ఎప్పటికీ శాంతించడం లేదు.
3.78.31
विनादस्माद्विवासं तु रोचयेऽहमरिंदम ।
न हि नस्तमृते वीरं रमणीयमिदं वनम् ॥ ३.७८.३१ ॥
అరిందమా! ఈ వనవాసం లేకుండానే నేను దీనిని ఇష్టపడతాను; కానీ ఆ వీరుడు (అర్జునుడు) లేకుండా ఈ రమణీయమైన అరణ్యం మనకు ఆనందదాయకం కాదు.