મહાભારત · અધ્યાય 3.8

3.8.1

धतराष्ट्र महाप्राज्ञ निबोध वचनं मम ।
वक्ष्यामि त्वां कौरवाणां सर्वेषां हितमुत्तमम् ॥ ३.८.१ ॥

હે મહાપ્રાજ્ઞ ધૃતરાષ્ટ્ર, મારી વાત સાંભળ. કૌરવોના સર્વના હિતની ઉત્તમ વાત હું તને કહીશ.

न मे प्रियं महाबाहो यद्गताः पाण्डवा वनम् ।
निकृत्त्या निकृताश्चैव दुर्योधनपुरोगमैः ॥ ३.८.२ ॥

હે મહાબાહો, પાંડવો વનમાં ગયા એ મને પ્રિય નથી. દુર્યોધન આદિથી છળપૂર્વક તેઓ છેતરાયા છે.

ते स्मरन्तः परिक्लेशान्वर्षे पूर्णे त्रयोदशे ।
विमोक्ष्यन्ति विषं क्रुद्धाः कौरवेयेषु भारत ॥ ३.८.३ ॥

હે ભારત, તેઓ પોતાના કષ્ટોને સ્મરીને, તેરમું વર્ષ પૂરું થતાં, ક્રોધે ભરાઈને કૌરવો પર ઝેર છોડશે.

तदयं किंनु पापात्मा तव पुत्रः सुमन्दधीः ।
पाण्डवान्नित्यसंक्रुद्धो राज्यहेतोर्जिघांसति ॥ ३.८.४ ॥

તો આ પાપી મનવાળો, અતિ મૂર્ખ તારો પુત્ર રાજ્ય માટે સદા ક્રોધિત થઈને પાંડવોને મારવા ઇચ્છે છે.

वार्यतां साध्वयं मूढः शमं गच्छतु ते सुतः ।
वनस्थांस्तानयं हन्तुमिच्छन्प्राणान्विमोक्ष्यति ॥ ३.८.५ ॥

આ મૂઢ તારા પુત્રને સારી રીતે રોકવામાં આવે, તે શાંતિ પામે. વનમાં રહેનારાઓને મારવા ઇચ્છતો તે પોતે જ પ્રાણ ગુમાવશે.

यथाऽऽह विदुरः प्राज्ञो यथा भीष्मो यथा वयम् ।
यथा कृपश्च द्रोणश्च तथा साधु विधीयताम् ॥ ३.८.६ ॥

પ્રાજ્ઞ વિદુરે કહ્યું તેમ, ભીષ્મે કહ્યું તેમ, અમે કહ્યું તેમ, કૃપ અને દ્રોણે કહ્યું તેમ, એમ જ સારી રીતે કરવામાં આવે.

विग्रहो हि महाप्राज्ञ स्वजनेन विगर्हितः ।
अधर्म्यमयशस्यं च मा राजन्प्रतिपद्यथाः ॥ ३.८.७ ॥

હે મહાપ્રાજ્ઞ, સ્વજનો સાથેનો વિગ્રહ નિંદનીય છે. હે રાજન્, અધર્મી અને અપયશકારક માર્ગ ન અપનાવો.

समीक्षा यादृशी ह्मस्य पाण्डवान्प्रति भारत ।
उपेक्ष्यमाणा सा राजन्महान्तमनयं व्रजेत् ॥ ३.८.८ ॥

હે ભારત, પાંડવો પ્રત્યે તેની જે દૃષ્ટિ છે, તે ઉપેક્ષિત રહે તો, હે રાજન્, તે મહાન અનર્થ તરફ લઈ જશે.

अथवाऽयं सुमन्दात्मा वनं गच्छतु ते सुतः ।
पाण्डवैः सहितो राजन्नेक एवासहायवान् ॥ ३.८.९ ॥

અથવા આ મંદબુદ્ધિ તારો પુત્ર પાંડવો સાથે વનમાં જાય. હે રાજન્, સહાયક વિનાનો એકલો જ.

ततः संसर्गजः स्नेहः पुत्रस्य तव पाण्डवैः ।
यदि स्यात्कृतकृत्यस्त्वं भवेथाः पुरषर्षभ ॥ ३.८.१० ॥

પછી તારા પુત્રને પાંડવો સાથેના સંસર્ગથી સ્નેહ થાય, તો હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, તું કૃતકૃત્ય થઈશ.

अथवा जायमानस्य यच्छीलमनुजायते ।
श्रूयते तन्महाराज नामृतस्यापसर्पति ॥ ३.८.११ ॥

અથવા, હે મહારાજ, જન્મ સાથે જે શીલ જન્મે છે તે અનુસરે છે એવું સંભળાય છે; તે અમૃતથી દૂર જતું નથી.

कथं वा मन्यते भीष्मो द्रोणोऽथ विदुरोपिवा ।
भवान्वाऽत्र परं कार्यं पुरा चार्थो निवर्तते ॥ ३.८.१२ ॥

ભીષ્મ, દ્રોણ કે વિદુર આ વિશે શું વિચારે છે? અથવા તમે પોતે? આમાં પરમ કર્તવ્ય શું છે, અને પહેલાંનો કયો હેતુ પાછો વળી શકે?