ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.8

3.8.1

धतराष्ट्र महाप्राज्ञ निबोध वचनं मम ।
वक्ष्यामि त्वां कौरवाणां सर्वेषां हितमुत्तमम् ॥ ३.८.१ ॥

ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ମୋ କଥା ଶୁଣ। କୌରବମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିତର କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।

न मे प्रियं महाबाहो यद्गताः पाण्डवा वनम् ।
निकृत्त्या निकृताश्चैव दुर्योधनपुरोगमैः ॥ ३.८.२ ॥

ହେ ମହାବାହୁ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ବନକୁ ଯାଇଛନ୍ତି ଏହା ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ। ଦୁର୍ଯୋଧନ ପ୍ରମୁଖଙ୍କ ଛଳନାରେ ସେମାନେ ପ୍ରତାରିତ ହୋଇଥିଲେ।

ते स्मरन्तः परिक्लेशान्वर्षे पूर्णे त्रयोदशे ।
विमोक्ष्यन्ति विषं क्रुद्धाः कौरवेयेषु भारत ॥ ३.८.३ ॥

ହେ ଭାରତ, ସେମାନେ ଭୋଗିଥିବା କ୍ଲେଶ ସ୍ମରଣ କରି, ତେରବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, କ୍ରୋଧରେ କୌରବମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଷ ଛାଡ଼ିବେ।

तदयं किंनु पापात्मा तव पुत्रः सुमन्दधीः ।
पाण्डवान्नित्यसंक्रुद्धो राज्यहेतोर्जिघांसति ॥ ३.८.४ ॥

ତେବେ ଏହି ପାପମନା, ଅତି ମୂର୍ଖ ତୁମ ପୁତ୍ର ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ସର୍ବଦା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

वार्यतां साध्वयं मूढः शमं गच्छतु ते सुतः ।
वनस्थांस्तानयं हन्तुमिच्छन्प्राणान्विमोक्ष्यति ॥ ३.८.५ ॥

ଏହି ମୂଢ଼ ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ ଭଲ ଭାବରେ ନିବାରଣ କରାଯାଉ, ସେ ଶାନ୍ତି ପାଉ। ବନରେ ରହୁଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ନିଜେ ପ୍ରାଣ ହରାଇବ।

यथाऽऽह विदुरः प्राज्ञो यथा भीष्मो यथा वयम् ।
यथा कृपश्च द्रोणश्च तथा साधु विधीयताम् ॥ ३.८.६ ॥

ପ୍ରାଜ୍ଞ ବିଦୁର ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ଭୀଷ୍ମ ଯେପରି, ଆମେ ଯେପରି, କୃପ ଓ ଦ୍ରୋଣ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସେପରି ଭଲ ଭାବରେ କରାଯାଉ।

विग्रहो हि महाप्राज्ञ स्वजनेन विगर्हितः ।
अधर्म्यमयशस्यं च मा राजन्प्रतिपद्यथाः ॥ ३.८.७ ॥

ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ସ୍ୱଜନଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ ନିନ୍ଦନୀୟ। ହେ ରାଜନ୍, ଅଧର୍ମ ଓ ଅପଯଶକାରୀ ପଥ ଗ୍ରହଣ କର ନାହିଁ।

समीक्षा यादृशी ह्मस्य पाण्डवान्प्रति भारत ।
उपेक्ष्यमाणा सा राजन्महान्तमनयं व्रजेत् ॥ ३.८.८ ॥

ହେ ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପ୍ରତି ତାର ଯେଉଁ ଦୃଷ୍ଟି, ତାହା ଉପେକ୍ଷିତ ହେଲେ, ହେ ରାଜନ୍, ତାହା ମହା ଅନର୍ଥକୁ ନେଇଯିବ।

अथवाऽयं सुमन्दात्मा वनं गच्छतु ते सुतः ।
पाण्डवैः सहितो राजन्नेक एवासहायवान् ॥ ३.८.९ ॥

କିମ୍ବା ଏହି ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ତୁମର ପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ବନକୁ ଯାଉ। ହେ ରାଜନ୍, ସହାୟହୀନ ହୋଇ ଏକାକୀ।

ततः संसर्गजः स्नेहः पुत्रस्य तव पाण्डवैः ।
यदि स्यात्कृतकृत्यस्त्वं भवेथाः पुरषर्षभ ॥ ३.८.१० ॥

ତା'ପରେ ତୁମ ପୁତ୍ରର ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ସଂସର୍ଗରୁ ଜନ୍ମିତ ସ୍ନେହ ହେଲେ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କୃତକୃତ୍ୟ ହେବ।

अथवा जायमानस्य यच्छीलमनुजायते ।
श्रूयते तन्महाराज नामृतस्यापसर्पति ॥ ३.८.११ ॥

କିମ୍ବା, ହେ ମହାରାଜ, ଜନ୍ମ ସହିତ ଜାତ ଯେଉଁ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁସରଣ କରେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ; ତାହା ଅମୃତରୁ ଦୂରେଇ ଯାଏ ନାହିଁ।

कथं वा मन्यते भीष्मो द्रोणोऽथ विदुरोपिवा ।
भवान्वाऽत्र परं कार्यं पुरा चार्थो निवर्तते ॥ ३.८.१२ ॥

ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ କିମ୍ବା ବିଦୁର ଏ ବିଷୟରେ କ'ଣ ଭାବନ୍ତି? କିମ୍ବା ତୁମେ? ଏଥିରେ ପରମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ'ଣ, ଏବଂ ପୂର୍ବର କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଫେରିପାରେ?