મહાભારત · અધ્યાય 3.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.80.1
अनेन तव धर्मज्ञ प्रश्रयेण दमेन च ।
सत्येन च महाभाग तुष्टोस्मि तव सुव्रत ॥ ३.८०.१ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, તારી આ વિનમ્રતા, સંયમ અને સત્યથી હું તારા પર પ્રસન્ન છું, હે મહાભાગ, હે સુવ્રત.
3.80.2
यस्येदृशस्ते धर्मोऽयं पितृवाक्याश्रितोऽनघ ।
तेन पश्यसि मां पुत्र प्रीतिश्च परमा त्वयि ॥ ३.८०.२ ॥
હે અનઘ, પિતાના વચન પર આશ્રિત તારો ધર્મ આવો છે; તેથી તું મને જુએ છે, હે પુત્ર, અને તારા પર મારો પરમ પ્રેમ છે.
3.80.3
अमोघदर्शी भीष्माहं ब्रूहि किं करवाणि ते ।
यद्वक्ष्यसि कुरुश्रेष्ठ तस्य दाताऽस्मि तेऽनघ ॥ ३.८०.३ ॥
અમોઘદર્શી હું, ભીષ્મ — કહે, તારા માટે હું શું કરું? હે કુરુશ્રેષ્ઠ, તું જે કહીશ તે હું તને આપીશ, હે અનઘ.
3.80.4
प्रीते त्वयि महाभाग सर्वलोकाभिपूजिते ।
कृतमित्येव मन्येऽहं यदहं दृष्टवान्प्रभुम् ॥ ३.८०.४ ॥
હે મહાભાગ, સર્વલોકપૂજિત, તું પ્રસન્ન છે, એટલે પ્રભુનાં દર્શન મેં કર્યાં છે, તેથી મારું કાર્ય પૂર્ણ થયું એમ હું માનું છું.
3.80.5
यदि त्वहमनुग्राह्यस्तव धर्मभृतांवर ।
संदेहं ते प्रवक्ष्यामि तन्मे त्वं छेत्तुमर्हसि ॥ ३.८०.५ ॥
જો હું તારી કૃપાને પાત્ર હોઉં, તો હે ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, હું તને મારો સંદેહ કહીશ; તે તું દૂર કરવો.
3.80.6
अस्ति मे भगवन्कश्चित्तीर्थानि प्रति संशयः ।
तमहं श्रोतुमिच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ ३.८०.६ ॥
હે ભગવન, તીર્થો વિશે મને એક સંદેહ છે; તે હું સાંભળવા ઇચ્છું છું, અને તે કહેવા આપ જ યોગ્ય છો.
3.80.7
प्रदक्षिणां यः पृथिवीं करोत्यमरसन्निभ ।
किं फलं तस्य विप्रर्षे तन्मे ब्रूहि तषोधन ॥ ३.८०.७ ॥
હે અમર સમાન, જે પૃથ્વીની પ્રદક્ષિણા કરે છે તેને શું ફળ મળે? હે વિપ્રર્ષિ, હે તપોધન, તે મને કહો.
3.80.8
हन्त तेऽहंप्रवक्ष्यामि यदृषीणां परायणम् ।
तदेकाग्रमनास्तात शृणु तीर्थेषु यत्फलम् ॥ ३.८०.८ ॥
ઠીક છે, ઋષિઓનો જે પરમ આશ્રય છે તે હું તને કહીશ. વત્સ, એકાગ્ર મનથી તીર્થોમાં રહેલું ફળ સાંભળ.
3.80.9
यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् ।
विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते ॥ ३.८०.९ ॥
જેના હાથ, પગ અને મન સારી રીતે સંયમિત છે, જેની પાસે વિદ્યા, તપ અને કીર્તિ છે, તે તીર્થફળ પામે છે.
3.80.10
प्रतिग्रहादपावृत्तः संतुष्टो येन केनचित् ।
अहंकारनिवृत्तश्च स तीर्थफलमश्नुते ॥ ३.८०.१० ॥
દાન સ્વીકારથી દૂર રહેલો, જે મળે તેમાં સંતુષ્ટ, અહંકારથી મુક્ત — તે તીર્થફળ પામે છે.
3.80.11
अकल्कको निरारम्भो लध्वाहारो जितेन्द्रियः ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः स तीर्थफलमश्नुते ॥ ३.८०.११ ॥
નિષ્કલંક, કર્મારંભરહિત, અલ્પાહારી, ઇન્દ્રિયજયી, સર્વ પાપોથી મુક્ત — તે તીર્થફળ પામે છે.
3.80.12
अक्रोधनश्च राजेन्द्र सत्यशीलो दृढव्रतः ।
आत्मोपमश्च भूतेषु स तीर्धफलमश्नुते ॥ ३.८०.१२ ॥
હે રાજેન્દ્ર, જે ક્રોધરહિત, સત્યશીલ, દૃઢવ્રતી અને સર્વ પ્રાણીઓને પોતાના જેવા જુએ છે, તે તીર્થફળ પામે છે.
3.80.13
ऋषिभिः क्रतवः प्रोक्ता देवेष्विह यथाक्रमम् ।
फलं चैव यथातत्त्वं प्रेत्य चेह च सर्वशः ॥ ३.८०.१३ ॥
ઋષિઓએ અહીં દેવો માટેના યજ્ઞો તેમના ક્રમ પ્રમાણે કહ્યા છે; તેમનું ફળ પણ યથાર્થ રીતે, મૃત્યુ પછી અને આ લોકમાં, સર્વ પ્રકારે.
3.80.14
न ते शक्या दरिद्रेण यज्ञाः प्राप्तुं महीपते ।
बहूपकरणा यज्ञा नानासंभारविस्तराः ॥ ३.८०.१४ ॥
હે મહીપતિ, દરિદ્ર માણસ માટે આ યજ્ઞો પ્રાપ્ત કરવા શક્ય નથી; યજ્ઞો ઘણા ઉપકરણો અને વિવિધ સામગ્રીના વિસ્તારવાળા હોય છે.
3.80.15
प्राप्यन्ते पार्थिवैरेतैः समृद्धैर्वा नरैः क्वचित् ।
नार्थन्यूनोपकरणैरेकात्मभिरसंहतैः ॥ ३.८०.१५ ॥
આ યજ્ઞો ક્યારેક રાજાઓ દ્વારા અથવા સમૃદ્ધ માણસો દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે; ધન અને ઉપકરણોથી ઊણા, એકલા અને અસંગઠિત લોકો દ્વારા નહીં.
3.80.16
यो दरिद्रैरपि विधिः शक्यः प्राप्तुं नरेश्वर ।
तुल्यो यज्ञफलैः पुण्यैस्तं निबोध युधांवर ॥ ३.८०.१६ ॥
હે નરેશ્વર, દરિદ્રો માટે પણ પ્રાપ્ત કરવી શક્ય એવી, યજ્ઞફળ સમાન પુણ્યકારી વિધિ સાંભળો, હે યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
3.80.17
ऋषीणां परमं गुह्यमिदं भरतसत्तम ।
तीर्थाभिगमनं पुण्यं यज्ञैरपि विशिष्यते ॥ ३.८०.१७ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આ ઋષિઓનું પરમ ગુહ્ય છે: પવિત્ર તીર્થોએ જવું પુણ્યકારી છે; તે યજ્ઞો કરતાં પણ ચડિયાતું ગણાય છે.
3.80.18
अनपोष्य त्रिरात्राणि तीर्थान्यनभिगम्य च ।
अदत्त्वा काञ्चनं गाश्च दरिद्रो नाम जायते ॥ ३.८०.१८ ॥
ત્રણ રાત્રિ ઉપવાસ ન કરીને, તીર્થોએ ન જઈને, અને સોનું તથા ગાયો દાનમાં ન આપીને જે રહે છે, તે દરિદ્ર તરીકે જન્મે છે.
3.80.19
अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वा विपुलदक्षिणैः ।
न तत्फलमवाप्नोति तीर्थाभिगमनेन यत् ॥ ३.८०.१९ ॥
અગ્નિષ્ટોમ વગેરે યજ્ઞો વિપુલ દક્ષિણા સાથે કરવા છતાં તીર્થગમનથી મળતું ફળ મળતું નથી.
3.80.20
सर्वतीर्थेषु राजेन्द्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ।
पुष्करं नाम विख्यातं महाभागः समाविशेत् ॥ ३.८०.२० ॥
હે રાજેન્દ્ર! બધા તીર્થોમાં ત્રિલોકપ્રસિદ્ધ 'પુષ્કર' નામનું તીર્થ છે; મહાભાગ્યશાળીએ તેમાં પ્રવેશ કરવો.
3.80.21
दशकोटिसहस्राणि तीर्थानां वै महामते ।
सान्निध्यं पुष्करे येषां त्रिसन्ध्यं कुरुनन्दन ॥ ३.८०.२१ ॥
હે મહામતિ! દસ કરોડ હજાર તીર્થો ખરેખર પુષ્કરની નજીક છે; હે કુરુનંદન! તે ત્રણે સંધ્યાઓમાં ત્યાં હોય છે.
3.80.22
आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश्च समरुद्गणाः ।
गन्धर्वाप्सरसश्चैव नित्यं सन्निहिता विभो ॥ ३.८०.२२ ॥
હે વિભો! આદિત્યો, વસુઓ, રુદ્રો, સાધ્યો અને મરુદ્ગણો, તેમજ ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ સદા ત્યાં હાજર રહે છે.
3.80.23
यत्र देवास्तपस्तप्त्वा दैत्या ब्रह्मर्षयस्तथा ।
तपोविशेषैर्बहुभिः स्थानान्यापुर्महौजसः।
दिव्ययोगा महाराज पुण्येन महताऽन्विताः ॥ ३.८०.२३ ॥
જ્યાં દેવો, દૈત્યો અને બ્રહ્મર્ષિઓએ તપ કરીને, અનેક વિશેષ તપથી, મહાતેજસ્વી થઈને સ્થાન મેળવ્યાં; હે મહારાજ! દિવ્ય યોગ અને મહાન પુણ્યથી યુક્ત થઈને તેઓ ત્યાં પહોંચ્યા.
3.80.24
मनसाभ्येतुकामस्य पुष्कराणि मनस्विनः ।
पूयन्ते सर्वपापानि नाकपृष्ठे च पूज्यते ॥ ३.८०.२४ ॥
મનથી પુષ્કરમાં પહોંચવાની ઇચ્છા રાખનાર મનસ્વીના સર્વ પાપો શુદ્ધ થાય છે; અને તે સ્વર્ગમાં પણ પૂજાય છે.
3.80.25
तस्मिंस्तीर्थे महाभागो नित्यमेव पितामहः ।
उवास परमप्रीतो देवदानवसत्तमः ॥ ३.८०.२५ ॥
તે તીર્થમાં મહાભાગ, દેવ-દાનવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પિતામહ સદા પરમ પ્રસન્ન થઈ નિવાસ કરતા હતા.
3.80.26
पुष्करेषु महाभाग देवाः सर्पिगणाः पुरा ।
सिद्धिं समभिसंप्राप्ताः पुण्येन महताऽन्विताः ॥ ३.८०.२६ ॥
હે મહાભાગ, પુષ્કરમાં પૂર્વે દેવો અને સર્પગણો મહાન પુણ્યથી યુક્ત થઈ સિદ્ધિ પામ્યા.
3.80.27
तत्राभिषेकं यः कुर्यात्पितृदेवांश्च तर्पयेत् ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके च पूज्यते ॥ ३.८०.२७ ॥
જે ત્યાં અભિષેક કરે છે અને પિતૃ તથા દેવોનું તર્પણ કરે છે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ બ્રહ્મલોકમાં પણ પૂજાય છે.
3.80.28
अप्येकं भोजयेद्विप्रं पुष्करारण्यमाश्रितः ।
तेनासौ कर्मणा भीष्म प्रेत् यचेह च मोदते ॥ ३.८०.२८ ॥
પુષ્કરારણ્યમાં રહીને જે એક બ્રાહ્મણને પણ ભોજન કરાવે, હે ભીષ્મ, તે કર્મથી તે અહીં અને મૃત્યુ પછી પણ આનંદ પામે છે.
3.80.29
शाकैर्मूलैः फलैर्वाऽपिचेन वर्तयते स्वयम् ।
तद्वै दद्याद्ब्राह्मणाय श्रद्धावाननसूयकः।
तेनैव प्राप्नुयात्प्राज्ञो हयमेधफलं नरः ॥ ३.८०.२९ ॥
શાક, મૂળ કે ફળોથી જે પોતે નિર્વાહ કરે છે, તે શ્રદ્ધાવાન અને અસૂયારહિત થઈ તે જ બ્રાહ્મણને આપે; તે કર્મથી જ બુદ્ધિમાન મનુષ્ય અશ્વમેધનું ફળ પામે છે.
3.80.30
अपि वाऽप्युदपात्रेण ब्राह्मणान्स्वस्ति वाचयेत् ।
तेनापि पूजनेनाशु प्रेत्यानन्त्याय कल्पते ॥ ३.८०.३० ॥
અથવા જળપાત્ર સાથે બ્રાહ્મણો પાસે સ્વસ્તિવાચન કરાવે; તે પૂજનથી પણ મૃત્યુ પછી તરત અનંત ફળને તે યોગ્ય બને છે.
3.80.31
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वा राजसत्तम ।
न वै योनौ प्रजायन्ते स्नातास्तीर्थे महात्मनः ॥ ३.८०.३१ ॥
હે રાજશ્રેષ્ઠ, બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય કે શૂદ્ર — મહાત્માના તીર્થમાં સ્નાન કરનારા ગર્ભયોનિમાં ફરી જન્મતા નથી.
3.80.32
कार्तिक्यां तु विशेषेण योऽभिगच्छति पुष्करम् ।
फलं तत्राक्षयं तेन लभते भरतर्षभ ॥ ३.८०.३२ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, કારતક માસમાં ખાસ કરીને જે પુષ્કર જાય છે, તેને ત્યાં અક્ષય ફળ મળે છે.
3.80.33
सायंप्रातः स्मरेद्यस्तु पुष्कराणि कृताञ्जलिः ।
उपस्पृष्टं भवेत्तेन सर्वतीर्थेषु भारत।
प्राप्नुयाच्च नरो लोकान्ब्रह्मणः सदनेऽक्षयान् ॥ ३.८०.३३ ॥
સવાર-સાંજ હાથ જોડીને જે પુષ્કરોનું સ્મરણ કરે છે, હે ભારત, તે સર્વ તીર્થોમાં શુદ્ધ થાય છે; બ્રહ્માના સદનમાં અક્ષય લોક પામે છે.
3.80.34
जन्मप्रभृतियत्पापं स्त्रिया वा पुरुषस् वा ।
पुष्करे स्नातमात्रस्य सर्वमेव प्रणश्यति ॥ ३.८०.३४ ॥
જન્મથી સ્ત્રી કે પુરુષનું જે પણ પાપ હોય, તે પુષ્કરમાં માત્ર સ્નાન કરવાથી સંપૂર્ણ નાશ પામે છે.
3.80.35
यथा सुराणां सर्वेषामादिस्तु मधुसूदनः ।
तथैव पुष्करं राजंस्तीर्थानामादिरुच्यते ॥ ३.८०.३५ ॥
જેમ સર્વ દેવોમાં આદિ મધુસૂદન છે, તેમ હે રાજન્, તીર્થોમાં પુષ્કર આદિ કહેવાય છે.
3.80.36
उष्य द्वादशवर्षाणि पुष्करे नियतः शुचिः ।
क्रतून्सर्वानवाप्नोति ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ ३.८०.३६ ॥
પુષ્કરમાં બાર વર્ષ સંયમ અને શુચિતાથી રહેનાર સર્વ યજ્ઞોનું ફળ પામીને બ્રહ્મલોકમાં જાય છે.
3.80.37
यस्तु वर्षशतं पूर्णमग्निहोत्रमुपासते ।
कार्तिकीं वा वसेदेकां पुष्करे सममेव तत् ॥ ३.८०.३७ ॥
જે સો વર્ષ સંપૂર્ણ અગ્નિહોત્રની ઉપાસના કરે છે, અથવા કારતક માસમાં પુષ્કરમાં એક રાત રહે છે, તે સમાન જ છે.
3.80.38
त्रीणि शृङ्गाणि शुभ्राणि त्रीणि प्रस्रवणानि च ।
पुष्कराण्यादिसिद्धानि न विद्मस्तत्र कारणम् ॥ ३.८०.३८ ॥
ત્રણ ઉજળાં શિખરો અને ત્રણ ઝરણાં છે; પુષ્કરો આદિકાળથી સિદ્ધ છે — તેનું કારણ આપણે જાણતા નથી.
3.80.39
दुष्करं पुष्करं गन्तुं दुष्करं पुष्करे तपः ।
दुष्करं पुष्करे दानं वस्तुं चैव सुदुष्करम् ॥ ३.८०.३९ ॥
પુષ્કર જવું દુષ્કર છે; પુષ્કરમાં તપ દુષ્કર છે; પુષ્કરમાં દાન દુષ્કર છે; અને ત્યાં વસવું તો અતિ દુષ્કર છે.
3.80.40
उष्य द्वादशरात्रं तु नियतो नियताशनः ।
प्रदक्षिणमुपावृत्य जम्बूमार्गं समाविशेत् ॥ ३.८०.४० ॥
બાર રાત્રિ રહીને, સંયમી અને નિયમિત આહાર લઈને, પ્રદક્ષિણા કરીને જંબૂમાર્ગમાં પ્રવેશ કરવો.
3.80.41
जम्बूमार्गं समाक्श्यि देवर्षिपितृसेवितम् ।
अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ ३.८०.४१ ॥
દેવો, ઋષિઓ અને પિતૃઓ દ્વારા સેવાયેલા જંબૂમાર્ગમાં સમ્યક્ પ્રવેશ કરીને તે અશ્વમેધનું ફળ પામે છે અને વિષ્ણુલોકે જાય છે.
3.80.42
तत्रोष्य रजनीः पञ्च कषष्ठकालक्षमी नरः ।
न दुर्गतिमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ ३.८०.४२ ॥
ત્યાં પાંચ રાત્રિ રહીને, કઠિન કાળ સહન કરનાર માણસ દુર્ગતિ પામતો નથી; તે વિષ્ણુલોકે જાય છે.
3.80.43
तत्रगत्वा महाप्राज्ञः कुर्याच्छ्राद्धं दृढव्रतः ।
वाजपेयमवाप्नोति दुष्कृतं चास्य नश्यति ॥ ३.८०.४३ ॥
ત્યાં જઈને મહાપ્રાજ્ઞ, દૃઢવ્રત પુરુષે શ્રાદ્ધ કરવું; તે વાજપેય યજ્ઞનું ફળ પામે છે અને તેનું દુષ્કૃત નાશ પામે છે.
3.80.44
जम्बूमार्गादुपावृकत्यगच्छेत्स्थण्डिलकाश्रमम् ।
न दुर्गतिमवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ ३.८०.४४ ॥
જંબૂમાર્ગથી વળીને જે સ્થંડિલના આશ્રમે જાય છે, તેને દુર્ગતિ પ્રાપ્ત થતી નથી; તે બ્રહ્મલોકમાં જાય છે.
3.80.45
आगस्त्यं सर आसाद्य पितृदेवार्चने रतः ।
त्रिरात्रोपोषितो राजन्नग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.४५ ॥
અગસ્ત્ય સરોવર પહોંચીને, પિતૃઓ અને દેવોની પૂજામાં રત થઈ, ત્રણ રાત્રિ ઉપવાસ કરનારને, હે રાજન, અગ્નિષ્ટોમનું ફળ મળે.
3.80.46
शाकवृत्तिः फलैर्वाऽपि कौमारं विन्दते पदम् ।
कण्वाश्रमं ततो गच्छेच्ध्रीजुष्टं लोकपूजितम् ॥ ३.८०.४६ ॥
શાક કે ફળ ખાઈને જીવનારને પણ કૌમાર પદ મળે છે; પછી શ્રીથી સેવિત, લોકપૂજિત કણ્વાશ્રમે જવું.
3.80.47
धर्मारण्यं हि तत्पुण्यमाद्यं च भरतर्षभ ।
यत्र प्रविष्टमात्रो वै सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.८०.४७ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે ધર્મારણ્ય પવિત્ર અને પ્રથમ છે; ત્યાં પ્રવેશ માત્રથી માણસ બધાં પાપોથી મુક્ત થાય છે.
3.80.48
अर्चयुत्वा पितॄन्देवान्नियतो नियताशनः ।
सर्वकामसमृद्धः स्याद्यज्ञस्य फलमश्नुते ॥ ३.८०.४८ ॥
પિતૃઓ અને દેવોની પૂજા કરીને, સંયમી અને નિયમિત આહાર લેનાર, સર્વ કામનાઓથી સમૃદ્ધ થઈને યજ્ઞનું ફળ ભોગવે છે.
3.80.49
प्रदक्षिणं ततः कृत्वा ययातिपतनं व्रजेत् ।
हयमेधस्य यज्ञस्य फंल प्राप्नोति तत्र वै ॥ ३.८०.४९ ॥
પછી પ્રદક્ષિણા કરીને યયાતિના પતનસ્થાને જવું. ત્યાં ખરેખર અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ મળે છે.
3.80.50
महाकालं ततो गच्छेन्नियतो नियताशनः ।
कोटितीर्थमुपस्पृश्य हयमेधफलं लभेत् ॥ ३.८०.५० ॥
પછી સંયમી અને મિતાહારી થઈને મહાકાલ પાસે જવું; કોટિતીર્થમાં આચમન કરીને અશ્વમેધનું ફળ મેળવવું.
3.80.51
ततो गच्छेत धर्मज्ञः स्थाणोस्तीर्थमुमापतेः ।
नाम्ना भद्रवटं नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ३.८०.५१ ॥
પછી ધર્મજ્ઞે સ્થાણુ (શિવ), ઉમાપતિના તીર્થે જવું; તે ભદ્રવટ નામથી ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે.
3.80.52
तत्राभिगम्य चेशानं गोसहस्रफलं लभेत् ।
महादेवप्रसादाच्च गाणपत्यं च विन्दति ॥ ३.८०.५२ ॥
ત્યાં જઈને ઈશાનની આરાધના કરવાથી હજાર ગોદાનનું ફળ મળે છે; મહાદેવની કૃપાથી ગાણપત્ય પદ પણ મળે છે.
3.80.53
समृद्धमसपत्नं च श्रिया युक्तं नरोत्तमः ।
राज्ञां चैवाधिपत्यं हि तत्र गत्वा समाप्नुयात् ॥ ३.८०.५३ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, ત્યાં જઈને સમૃદ્ધ, શત્રુરહિત અને શ્રીયુક્ત રાજાઓનું આધિપત્ય પ્રાપ્ત થાય છે.
3.80.54
नर्मदां स समासाद्य नदीं त्रैलोक्यविश्रुताम् ।
तर्पयित्वा पितृन्देवानग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.५४ ॥
ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ નર્મદા નદીએ પહોંચીને પિતૃઓ અને દેવતાઓનું તર્પણ કરવાથી અગ્નિષ્ટોમ યજ્ઞનું ફળ મળે છે.
3.80.55
दक्षिमं सिन्धुमासाद्य ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ।
अग्निष्टोममवाप्नोति विमानं चाधिरोहति ॥ ३.८०.५५ ॥
દક્ષિણની સિંધુ નદી પાસે પહોંચીને બ્રહ્મચારી અને જિતેન્દ્રિય પુરુષ અગ્નિષ્ટોમનું ફળ મેળવે છે અને વિમાનમાં આરોહણ કરે છે.
3.80.56
चर्मण्वतीं समासाद्य नियतो नियताशनः ।
रन्तिदेवाभ्यनुज्ञातमग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.५६ ॥
ચર્મણ્વતી પહોંચીને નિયમનિષ્ઠ અને મિતાહારી પુરુષ રન્તિદેવે અનુમોદિત અગ્નિષ્ટોમનું ફળ મેળવે.
3.80.57
ततो गच्छेत धर्मज्ञं हिमवत्सुतमर्बुदम् ।
पृथिव्यां यत्रवै छिद्रं पूर्वमासीद्युधिष्ठिर ॥ ३.८०.५७ ॥
ત્યારબાદ, હે ધર્મજ્ઞ, હિમાલયપુત્ર અર્બુદ તરફ જવું; જ્યાં પૃથ્વીમાં પૂર્વે એક ફાટ હતી, હે યુધિષ્ઠિર.
3.80.58
तत्राश्रमो वसिष्ठस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।
तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८०.५८ ॥
ત્યાં ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ વસિષ્ઠનો આશ્રમ છે; ત્યાં એક રાત રહેવાથી હજાર ગાયોના દાનનું ફળ મળે છે.
3.80.59
पिङ्गतीर्थमुपस्पृश्य ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ।
कपिलानां नरश्रेष्ठ शतस् फलमश्नुते ॥ ३.८०.५९ ॥
પિંગતીર્થમાં સ્નાન કરીને બ્રહ્મચારી અને જિતેન્દ્રિય પુરુષ, હે નરશ્રેષ્ઠ, કપિલા ગાયોના સો ગણા ફળને ભોગવે છે.
3.80.60
ततो गच्छेत राजेन्द्र प्रभासं लोकविश्रुतम् ।
तीर्थं देवगणैः पूज्यमृषिभिश्च निषेवितम् ॥ ३.८०.६० ॥
ત્યારબાદ, હે રાજેન્દ્ર, લોકપ્રસિદ્ધ પ્રભાસ તરફ જવું; દેવગણો દ્વારા પૂજિત અને ઋષિઓ દ્વારા સેવિત તે તીર્થ છે.
3.80.61
देवतानां मुखं वीर ज्वलनोऽनिलसारथिः ।
देवतानां मुखं वीर ज्वलनोऽनिलसारथिः ॥ ३.८०.६१ ॥
હે વીર, દેવતાઓનું મુખ અગ્નિ છે, જેનો સારથિ વાયુ છે.
3.80.62
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः ।
अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ ३.८०.६२ ॥
તે તીર્થમાં સ્નાન કરી, શુચિ અને સંયમિત મનવાળો મનુષ્ય અગ્નિષ્ટોમ અને અતિરાત્ર યજ્ઞોનું ફળ પામે છે.
3.80.63
ततो गत्वा सरस्वत्याः सागरस्य च संगमे ।
गोसहस्रफलं तस्य स्वर्गलोकं च विन्दति।
प्रभया दीप्यते नित्यमग्निवद्भरतर्षभ ॥ ३.८०.६३ ॥
પછી સરસ્વતી અને સાગરના સંગમે જવાથી, હજાર ગાયોનું ફળ અને સ્વર્ગલોક મળે છે. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે હંમેશાં અગ્નિની જેમ પ્રભાથી ઝળહળે છે.
3.80.64
वरदानं ततो गच्छेत्तीर्थं भरतसत्तम ।
विष्णोर्दुर्वाससा यत्र वरो दत्तो युधिष्ठिर।
प्रभासते यथा सोमः सोश्वमेधं च विन्दति ॥ ३.८०.६४ ॥
પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, વરદાન તીર્થે જવું જોઈએ; ત્યાં દુર્વાસાએ વિષ્ણુને વરદાન આપ્યું હતું, હે યુધિષ્ઠિર. તે ચંદ્રની જેમ પ્રકાશે છે; અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ આપે છે.
3.80.65
वरदानं ततो गच्छेत्तीर्थं भरतसत्तम ।
विष्णोर्दुर्वाससा यत्र वरो दत्तो युधिष्ठिर।
वरदाने नरः स्नात्वा गोसहस्रफंल लभेत् ॥ ३.८०.६५ ॥
પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, વરદાન તીર્થે જવું જોઈએ; ત્યાં દુર્વાસાએ વિષ્ણુને વરદાન આપ્યું હતું, હે યુધિષ્ઠિર. વરદાનમાં સ્નાન કરનાર મનુષ્ય હજાર ગાયોનું ફળ મેળવે.
3.80.66
ततो द्वारवतीं गच्छेन्नियतो नियताशनः ।
पिण्डारके नरः स्नात्वा लभेद्बहुसुवर्णकम् ॥ ३.८०.६६ ॥
પછી, સંયમી અને નિયમિત આહારવાળાએ દ્વારવતી જવું; પિંડારકમાં સ્નાન કરીને મનુષ્ય પુષ્કળ સુવર્ણ મેળવે.
3.80.67
तस्मिंस्तीर्थे महाभाग पद्मलक्षणलक्षिताः ।
अद्यापि मुद्रा दृश्यन्ते तदद्भुतमरिंदम ॥ ३.८०.६७ ॥
હે મહાભાગ, એ તીર્થમાં કમળનાં ચિહ્નોથી અંકિત મુદ્રાઓ આજે પણ દેખાય છે; તે અદ્ભુત છે, હે શત્રુદમન.
3.80.68
त्रिशूलाङ्कानि पद्मानि दृश्यन्ते कुरुनन्दन ।
महादेवस्य सांनिध्यं तत्र वै पुरुषर्षभ ॥ ३.८०.६८ ॥
હે કુરુનંદન, ત્યાં ત્રિશૂળનાં ચિહ્નોવાળાં કમળો દેખાય છે; હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, ત્યાં નિશ્ચય જ મહાદેવનું સાન્નિધ્ય છે.
3.80.69
सागरस्य च सिन्धोश्च संगमं प्राप्य दुर्लभम् ।
तीर्थे सलिलराजस्य स्नात्वा प्रयतमानसः ॥ ३.८०.६९ ॥
સમુદ્ર અને સિંધુના દુર્લભ સંગમે પહોંચીને, જળરાજના તે તીર્થમાં, સંયત મનથી સ્નાન કરીને.
3.80.70
तर्पयित्वा पितॄन्देवानृषींश्च भरतर्षभ ।
प्राप्नोति वारुणं लोकं दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ ३.८०.७० ॥
હે ભરતર્ષભ, પિતૃઓ, દેવો અને ઋષિઓને તર્પણથી તૃપ્ત કરીને તે પોતાના તેજથી પ્રકાશતા વરુણલોકને પામે છે.
3.80.71
शङ्कुकर्णेश्वरं देवमर्चयित्वा युधिष्ठिर ।
अश्वमेधाद्दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ३.८०.७१ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, શંકુકર્ણેશ્વર દેવની પૂજા કરવાથી અશ્વમેધથી દસ ગણું ફળ મળે છે, એમ જ્ઞાનીઓ કહે છે.
3.80.72
प्रदक्षिणमुपावृत्य गच्छेत भरतर्षभ ।
तीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ३.८०.७२ ॥
હે ભરતર્ષભ, પ્રદક્ષિણા કરીને આગળ જવું જોઈએ; હે કુરુશ્રેષ્ઠ, આ તીર્થ ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત છે.
3.80.73
शमीति नाम्ना विख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् ।
तत्रब्रह्मादयो देवा उपासन्ते महेश्वरम् ॥ ३.८०.७३ ॥
શમી નામે વિખ્યાત, સર્વ પાપોનો નાશ કરનારું. ત્યાં બ્રહ્માદિ દેવતાઓ મહેશ્વરની ઉપાસના કરે છે.
3.80.74
तत्रस्नात्वाऽर्चयित्वा च रुद्रं देवगणैर्वृतम् ।
जन्मप्रभृतियत्पापं तत्स्नातस्य प्रणश्यति ॥ ३.८०.७४ ॥
ત્યાં સ્નાન કરીને દેવગણોથી ઘેરાયેલા રુદ્રની પૂજા કરવાથી, જન્મથી લઈને જે પાપ હોય તે સ્નાન કરનારનું નાશ પામે છે.
3.80.75
शमी चात्रनरश्रेष्ठ सर्वदेवैरभिष्टुता ।
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र हयमेधमवाप्नुयात् ॥ ३.८०.७५ ॥
અહીં શમી પણ, હે નરશ્રેષ્ઠ, સર્વ દેવોથી સ્તુત છે. ત્યાં સ્નાન કરવાથી, હે નરવ્યાઘ્ર, અશ્વમેધનું ફળ મળે છે.
3.80.76
गत्वा यत्रमहाप्राज्ञ विष्णुना प्रभविष्णुना ।
पुरा शौचं कृतंराजन्हत्वा दैवतकण्टकान् ॥ ३.८०.७६ ॥
હે મહાપ્રાજ્ઞ, જ્યાં પૂર્વે પ્રભવિષ્ણુ વિષ્ણુએ દેવોના કંટકોનો વધ કરીને શૌચ કર્યું હતું ત્યાં જઈને, હે રાજન્.
3.80.77
ततो गच्छेत धर्मज्ञ वसोर्धारामभिष्टुताम् ।
गमनादेवतस्यां हि हयमेधफलं लभेत् ॥ ३.८०.७७ ॥
પછી, હે ધર્મજ્ઞ, વસુની સ્તુતિ પામેલી ધારા તરફ જવું જોઈએ. ત્યાં જવાથી જ અશ્વમેધનું ફળ મળે છે.
3.80.78
स्नात्वा कुरुवरश्रेष्ठ प्रयतात्मा समाहितः ।
तर्प्य देवान्पितॄंश्चैव विष्णुलोके महीयते ॥ ३.८०.७८ ॥
હે કુરુશ્રેષ્ઠ, સ્નાન કરીને, સંયમી મન અને એકાગ્રતાથી દેવો અને પિતૃઓનું તર્પણ કરનાર વિષ્ણુલોકમાં સન્માનિત થાય છે.
3.80.79
तीर्थे चात्र सर पुण्यं वसूनां भरतर्षभ ।
तत्र स्नात्वा च पीत्वा च वसूनां संमतोभवेत् ॥ ३.८०.७९ ॥
હે ભરતર્ષભ, અહીં તીર્થમાં વસુઓનું પવિત્ર સરોવર છે. ત્યાં સ્નાન કરી જળ પીનાર વસુઓનો માનીતો બને છે.
3.80.80
सिन्धूत्तममिति ख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् ।
तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ लभेद्बहुसुवर्णकम् ॥ ३.८०.८० ॥
સિંધૂત્તમ નામે પ્રસિદ્ધ એ તીર્થ સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે. હે નરશ્રેષ્ઠ, ત્યાં સ્નાન કરનાર ઘણું સોનું પામે છે.
3.80.81
ब्रह्मतीर्थं समासाद्य शुचिः शीलसमन्वितः ।
ब्रह्मलोकमवाप्नोति गतिं च परमां व्रजेत् ॥ ३.८०.८१ ॥
બ્રહ્મતીર્થે પહોંચી, શુચિ અને શીલસંપન્ન થઈ મનુષ્ય બ્રહ્મલોક પામે છે અને પરમ ગતિ પામે છે.
3.80.82
कुमारिकाणां शक्रस्य तीर्थं सिद्धनिषेवितम् ।
तत्र स्नात्वा नरः क्षिप्रं स्वर्गलोकमवाप्नुयात् ॥ ३.८०.८२ ॥
કુમારિકાઓનું, શક્રનું તીર્થ સિદ્ધોથી સેવાયેલું છે. ત્યાં સ્નાન કરનાર મનુષ્ય ઝડપથી સ્વર્ગલોક પામે છે.
3.80.83
रेणुकायाश्च तत्रैव तीर्थं सिद्धनिषेवितम् ।
तत्र स्नात्वा भवेद्विप्रो निर्मलश्चन्द्रमा यथा ॥ ३.८०.८३ ॥
રેણુકાનું તીર્થ પણ ત્યાં જ છે, જે સિદ્ધોથી સેવાયેલું છે. ત્યાં સ્નાન કરનાર બ્રાહ્મણ ચંદ્ર સમાન નિર્મળ થાય છે.
3.80.84
अथ पञ्चनदं गत्वा नियतो नियताशनः ।
पञ्चयज्ञानवाप्नोति क्रमशो येऽनुकीर्तिताः ॥ ३.८०.८४ ॥
પછી પંચનદ જઈ, સંયમી અને મિતાહારી થઈ મનુષ્ય ક્રમથી કહેલા પાંચ યજ્ઞો પામે છે.
3.80.85
ततो गच्छेत राजेन्द्र भीमायाः स्थानमुत्तमम् ।
तत्रस्नात्वा न योन्यां वै भवेद्भरतसत्तम ॥ ३.८०.८५ ॥
પછી, હે રાજેન્દ્ર, ભીમાના ઉત્તમ સ્થાને જવું જોઈએ. ત્યાં સ્નાન કરવાથી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, માણસ નિશ્ચયે ફરી ગર્ભમાં જન્મતો નથી.
3.80.86
देव्याः पुत्रो भवेद्राजंस्तप्तकुण्डलभूषणः ।
गवां शतसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ ३.८०.८६ ॥
હે રાજન, તે દેવીનો પુત્ર થશે, તપ્ત સુવર્ણનાં કુંડળોથી શોભિત. માનવ લાખ ગાયોનું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.
3.80.87
गिरिकुञ्जं समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
पितामहं नमस्कृत्य गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८०.८७ ॥
ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત પર્વતકુંજે પહોંચીને, પિતામહને નમન કરવાથી હજાર ગાયોનું ફળ મળે.
3.80.88
ततो गच्छेत धर्मज्ञ विमलं तीर्थमुत्तमम् ।
अद्यापि यत्रदृश्यन्ते मत्स्याः सौवर्णराजताः ॥ ३.८०.८८ ॥
પછી, હે ધર્મજ્ઞ, નિર્મળ ઉત્તમ તીર્થે જવું; જ્યાં આજે પણ સોના અને ચાંદીના રંગની માછલીઓ દેખાય છે.
3.80.89
तत्र स्नात्वा नरः क्षिप्रं वासवं लोकमाप्नुयात् ।
सर्वपापविशुद्धात्मा गच्छेत परमां गतिम् ॥ ३.८०.८९ ॥
ત્યાં સ્નાન કરીને માણસ ઝડપથી ઇન્દ્રલોક પામે છે. સર્વ પાપોથી શુદ્ધ આત્મા થઈને તે પરમ ગતિ પામે.
3.80.90
वितस्तां च समासाद्य संतर्प्य पितृदेवताः ।
नरः फलमवाप्नोति वाजपेयस्य भारत ॥ ३.८०.९० ॥
વિતસ્તા નદીએ પહોંચીને, પિતૃઓ અને દેવોને તૃપ્ત કરવાથી, હે ભારત, માણસ વાજપેય યજ્ઞનું ફળ પામે.
3.80.91
काश्मीरष्वेव नागस्य भवनं तक्षकस्य च ।
वितस्ताख्यमिति ख्यातं सर्वपापप्रमोचनम् ॥ ३.८०.९१ ॥
કાશ્મીરમાં જ નાગ તક્ષકનું ભવન છે; ત્યાં વિતસ્તા નામે પ્રસિદ્ધ, સર્વ પાપોથી મુક્તિ આપનારું તીર્થ છે.
3.80.92
तत्रस्नात्वा नरो नूनं वाजपेयमवाप्नुयात् ।
सर्वपापविशुद्धात्मा गच्छेच्च परमां गतिम् ॥ ३.८०.९२ ॥
ત્યાં સ્નાન કરનાર માણસ નિશ્ચિતપણે વાજપેય યજ્ઞનું ફળ મેળવે છે; સર્વ પાપોથી શુદ્ધ આત્મા થઈને તે પરમ ગતિ પામે છે.
3.80.93
ततो गच्छेत मलदां त्रिषु लोकेषु विश्रुताम् ।
पश्चिमायां तु संध्यायामुपस्पृश्य यथाविधि ॥ ३.८०.९३ ॥
પછી ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત મલદા જવું જોઈએ; ત્યાં પશ્ચિમ સંધ્યા સમયે વિધિ પ્રમાણે આચમન કરીને.
3.80.94
चरुं सप्तार्चिषे राजन्यथाशक्ति निवेदयेत् ।
पितॄणामक्षयं दानं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ३.८०.९४ ॥
હે રાજન, સપ્તાર્ચિ અગ્નિને પોતાની શક્તિ પ્રમાણે ચરુ અર્પણ કરવો; પિતૃઓ માટે આપેલું દાન અક્ષય છે એમ જ્ઞાનીઓ કહે છે.
3.80.95
ऋषयः पितरो देवा गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
गुह्यकाः किन्नरा यक्षाः सिद्धा विद्याधरा नराः ॥ ३.८०.९५ ॥
ઋષિઓ, પિતૃઓ, દેવો, ગંધર્વ-અપ્સરાઓના ગણો, ગુહ્યકો, કિન્નરો, યક્ષો, સિદ્ધો, વિદ્યાધરો અને મનુષ્યો.
3.80.96
राक्षसा दितिजा रुद्रा ब्रह्मा च मनुजाधिप ।
नियतः परमां दीक्षामास्थायाब्दसहस्रिकीम् ॥ ३.८०.९६ ॥
રાક્ષસો, દૈત્યો, રુદ્રો અને બ્રહ્મા પણ, હે મનુજાધિપ; સંયમપૂર્વક પરમ દીક્ષા ધારણ કરીને હજાર વર્ષ સુધી.
3.80.97
विष्णोः प्रसादनं कुर्वंश्चरुं च श्रपयंस्तथा ।
सप्तभिः सप्तभिश्चैव ऋग्भिस्तुष्टाव केशवम् ॥ ३.८०.९७ ॥
વિષ્ણુને પ્રસન્ન કરવા યજ્ઞ કરતા અને ચરુ રાંધતા, એમ સાત-સાત ઋચાઓથી તેમણે કેશવની સ્તુતિ કરી.
3.80.98
ददावष्टगुणैश्वर्यं तेषां तुष्टस्तु केशवः ।
यथाभिलषितानन्यान्कामान्दत्वा महीपते ॥ ३.८०.९८ ॥
કેશવ પ્રસન્ન થઈને તેમને અષ્ટગુણ ઐશ્વર્ય આપ્યું; હે મહીપતિ, તેમની ઇચ્છિત બીજી કામનાઓ પણ આપી.
3.80.99
तत्रैवान्तर्दधे देवो विद्युदभ्रेषु वै यथा ।
नाम्ना सप्तचरुं तेन ख्यातं लोकेषु भारत ॥ ३.८०.९९ ॥
ત્યાં જ એ દેવ વાદળોમાં વીજળીની જેમ અંતર્ધાન થઈ ગયા; હે ભારત, તે નામથી એ સ્થાન લોકોમાં સપ્તચરુ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું.
3.80.100
गवां शतसहस्रेण राजसूयशतेन च ।
अश्वमेधसहस्रेण श्रेयान्सप्तार्चिषे चरुः ॥ ३.८०.१०० ॥
એક લાખ ગાયોના દાન, સો રાજસૂય અને હજાર અશ્વમેધ કરતાં સપ્તાર્ચિને અર્પિત ચરુ શ્રેષ્ઠ છે.
3.80.101
ततो निवृत्तो राजेन्द्र रुद्रं पदमथाविशेत् ।
अर्चयित्वामहादेवमश्वमेधफलं लभेत्। ॥ ३.८०.१०१ ॥
પછી, હે રાજેન્દ્ર, પાછા ફરીને રુદ્રના સ્થાનમાં પ્રવેશ કરવો; મહાદેવની પૂજા કરીને અશ્વમેધનું ફળ મેળવવું.
3.80.102
मणिमन्तं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः ।
एकरात्रोपितो राजन्नग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.१०२ ॥
મણિમંત પહોંચીને, સંયમી બ્રહ્મચારીએ એક રાત ત્યાં રહેવું; હે રાજન્, તેને અગ્નિષ્ટોમનું ફળ મળશે.
3.80.103
अथ गच्छेत राजेन्द्र देविकां लोकविश्रुतम् ।
प्रसूतिर्यत्र विप्राणां श्रूयते भरतर्षभ ॥ ३.८०.१०३ ॥
હે રાજેન્દ્ર, લોકવિખ્યાત દેવિકા તરફ જવું જોઈએ; જ્યાં બ્રાહ્મણોની ઉત્પત્તિ સંભળાય છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
3.80.104
त्रिशूलपाणएः स्थानं च त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
देविकायां नरः स्नात्वा समभ्यर्च्य महेश्वरम् ॥ ३.८०.१०४ ॥
ત્રિશૂળધારી (શિવ)નું સ્થાન ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે; દેવિકામાં સ્નાન કરીને મહેશ્વરની યથાવિધિ પૂજા કરવી.
3.80.105
यथाशक्ति चरुं तत्र निवेद्य भरतर्षभ ।
सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य लभते फलम् ॥ ३.८०.१०५ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ત્યાં યથાશક્તિ ચરુ અર્પણ કરવાથી સર્વકામસમૃદ્ધ યજ્ઞનું ફળ મળે છે.
3.80.106
कामाख्यं तत्र रुद्रस्य तीर्थं देवनिषेवितम् ।
तत्रस्नात्वा नरः क्षिप्रं सिद्धिं प्राप्नोति भारत ॥ ३.८०.१०६ ॥
ત્યાં રુદ્રનું કામાખ્ય નામનું તીર્થ છે, જેનું દેવો સેવન કરે છે; હે ભારત, ત્યાં સ્નાન કરનાર મનુષ્ય શીઘ્ર સિદ્ધિ પામે છે.
3.80.107
यजनं याजनं चैवतथैव ब्रह्मबालुकम् ।
पुष्पाम्भश्च उपस्पृश्य न शोचेन्मरणं गतः ॥ ३.८०.१०७ ॥
યજન, યાજન અને બ્રહ્મ-બાલુકા પણ એ જ રીતે છે; પુષ્પજળથી આચમન કરીને મૃત્યુ પામેલા માટે શોક ન કરવો.
3.80.108
अर्धयोजनविस्तारां पञ्चयोजनमायताम् ।
एतां हि देविकामाहुः पुण्यां देवर्षिसेविताम् ॥ ३.८०.१०८ ॥
પહોળાઈ અર્ધો યોજન, લંબાઈ પાંચ યોજન; આ દેવિકાને જ પુણ્ય અને દેવર્ષિઓએ સેવેલી કહેવામાં આવે છે.
3.80.109
ततो गच्छेत धर्मज्ञ दीर्घसत्रं यथाक्रमम् ।
तत्र ब्रह्मादयो देवाः सिद्धाश्च परमर्षपः।
दीर्घसत्रमुपासन्ते दीक्षिता नियतव्रताः ॥ ३.८०.१०९ ॥
પછી ધર્મજ્ઞે ક્રમાનુસાર દીર્ઘસત્રમાં જવું. ત્યાં બ્રહ્મા આદિ દેવો, સિદ્ધો અને પરમર્ષિઓ દીક્ષિત થઈ, નિયત વ્રતો ધારણ કરીને દીર્ઘસત્રની ઉપાસના કરે છે.
3.80.110
गमनादेव राजेन्द्र दीर्घसत्रमरिंदम ।
राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति भारत ॥ ३.८०.११० ॥
હે રાજેન્દ્ર, હે અરિંદમ, હે ભારત, ત્યાં જવાથી જ માણસ રાજસૂય અને અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ પામે છે.
3.80.111
ततो विनशनं गच्छेन्नियतो नियताशनः ।
गच्छत्यन्तर्हिता यत्रमेरुपृष्ठे सरस्वती ॥ ३.८०.१११ ॥
પછી નિયમિત અને સંયમિત ભોજન કરનારે વિનશન જવું, જ્યાં મેરુની પીઠ પર સરસ્વતી અંતર્હિત થઈને વહે છે.
3.80.112
चमसेऽथ शिवोद्भेदे नागोद्भेदे च दृश्यते ।
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र द्योतते शशिवत्वदा।
स्नात्वा तु चमसोद्भेदे अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.११२ ॥
પછી ચમસમાં, શિવોદ્ભેદમાં અને નાગોદ્ભેદમાં (તીર્થ) દેખાય છે. ત્યાં સ્નાન કરીને, હે નરવ્યાઘ્ર, માણસ ત્યારે જ ચંદ્ર સમાન ઝળહળે છે. ચમસોદ્ભેદમાં સ્નાન કરીને અગ્નિષ્ટોમનું ફળ મેળવે છે.
3.80.113
शिवोद्भेदे नरः स्नात्वा गोसहस्रफंल लभेत् ।
नागोद्भेदे नरः स्नात्वा नागलोकमवाप्नुयात् ॥ ३.८०.११३ ॥
શિવોદ્ભેદમાં સ્નાન કરનાર માણસ હજાર ગાયોનું ફળ મેળવે છે. નાગોદ્ભેદમાં સ્નાન કરનાર માણસ નાગલોક પામે છે.
3.80.114
शशयानं च राजेन्द्रतीर्थमासाद्य दुर्लभम् ।
शतरूपप्रतिच्छन्नाः पुष्करा यत्र भारत ॥ ३.८०.११४ ॥
હે રાજેન્દ્ર, દુર્લભ શશયાન તીર્થે પહોંચીને, હે ભારત, જ્યાં સો રૂપોથી ઢંકાયેલાં પુષ્કર (કમળો) છે.
3.80.115
सरस्वत्यां महाराज शतं संवत्सरं च ते ।
दृश्यन्ते भरतश्रेष्ठ वृत्तां वै कार्तिकीं सदा ॥ ३.८०.११५ ॥
હે મહારાજ, સરસ્વતીમાં સો વર્ષ સુધી તેઓ દેખાય છે. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, કાર્તિકી પૂર્ણિમાએ તે સદા આચરાય છે.
3.80.116
तत्रस्नात्वा नरव्याघ्र द्योतते शशिवत्सदा ।
गोसहस्रफलं चैव प्राप्नुयाद्भरतर्षभ ॥ ३.८०.११६ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, ત્યાં સ્નાન કરનાર સદા ચંદ્ર સમાન ઝળહળે છે. હે ભરતર્ષભ, તે હજાર ગાયોનું ફળ પામે છે.
3.80.117
कुमारकोटीमासाद्य नियतः कुरुनन्दन ।
तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः ॥ ३.८०.११७ ॥
હે કુરુનંદન, સંયમી થઈ કુમારકોટિ પહોંચી ત્યાં અભિષેક કરવો અને પિતૃ-દેવ પૂજનમાં રત રહેવું.
3.80.118
गवामयुतमाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ।
ततो गच्छेत धर्मज्ञ रुद्रकोटिं समाहितः ॥ ३.८०.११८ ॥
તેને દસ હજાર ગાયોનું ફળ મળે છે અને તે પોતાના કુળનો ઉદ્ધાર કરે છે. હે ધર્મજ્ઞ, પછી એકાગ્ર થઈ રુદ્રકોટિ જવું.
3.80.119
पुरा यत्र महाराज मुनिकोटिः समागता ।
हर्षेण महताऽऽविष्टा रुद्रदर्शनकाङ्क्षया ॥ ३.८०.११९ ॥
હે મહારાજ, પૂર્વે જ્યાં દસ કરોડ મુનિઓ ભેગા થયા હતા, મહાન હર્ષથી ભરેલા, રુદ્રદર્શનની ઇચ્છાથી.
3.80.120
अहंपूर्वमहंपूर्वं द्रक्ष्यामि वृषभध्वजम् ।
एवं संप्रस्थिता राजन्नृषयः किल भारत ॥ ३.८०.१२० ॥
"હું પહેલાં જોઈશ, હું પહેલાં જોઈશ વૃષભધ્વજને!" એમ કહી, હે રાજન, હે ભારત, ઋષિઓ આ રીતે પ્રસ્થાન કરી ગયા.
3.80.121
ततो योगीश्वरेणापि योगमास्थाय भूपते ।
तेषां मन्युप्रणाशार्थमृषीणां भावितात्मनाम् ॥ ३.८०.१२१ ॥
ત્યારે યોગેશ્વરે પણ યોગનો આશ્રય લઈને, હે રાજન, તે શુદ્ધાત્મા ઋષિઓનો ક્રોધ નાશ કરવા (એમ કર્યું).
3.80.122
स्रष्टा कोटीस्तु रुद्राणामृषीणामग्रतः स्थिता ।
मया पूर्वतरं दृष्ट इतिते मेनिरे पृथक् ॥ ३.८०.१२२ ॥
રુદ્રોના સર્જનહાર કરોડો (રુદ્રો) ઋષિઓની આગળ ઊભા હતા. 'મેં આમને પહેલાં જોયા છે' એમ તેમણે અલગ અલગ માન્યું.
3.80.123
तेषां तुष्टो महादेवो मुनीनां भावितात्मनाम् ।
भक्त्या परमया राजन्वरं तेषां प्रदिष्टवान् ॥ ३.८०.१२३ ॥
તે શુદ્ધાત્મા મુનિઓ પર મહાદેવ પ્રસન્ન થયા. હે રાજન, તેમની પરમ ભક્તિથી સંતુષ્ટ થઈને તેમણે તેમને વરદાન આપ્યું.
3.80.124
अद्यप्रभृति युष्माकं धर्मवृद्धिर्भविष्यति ।
तत्रस्नात्वा नरव्याघ्र रुद्रकोट्यां नरः शुचिः ॥ ३.८०.१२४ ॥
આજથી તમારો ધર્મ વૃદ્ધિ પામશે. હે નરવ્યાઘ્ર, ત્યાં રુદ્રકોટિમાં સ્નાન કરીને માણસ શુદ્ધ થાય છે.
3.80.125
अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ।
ततो गच्छेत राजेन्द्र संगमं लोकविश्रुतम् ॥ ३.८०.१२५ ॥
(માણસ) અશ્વમેધનું ફળ પામે છે અને કુળનો ઉદ્ધાર કરે છે. પછી, હે રાજેન્દ્ર, લોકપ્રસિદ્ધ સંગમે જવું જોઈએ.
3.80.126
सरस्वत्या महापुण्यं केशवं समुपासते ।
यत्रब्रह्माहयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ॥ ३.८०.१२६ ॥
તે સરસ્વતીનું મહાપુણ્ય સ્થાન છે; ત્યાં લોકો કેશવની ઉપાસના કરે છે. ત્યાં બ્રહ્મા, નાગો, દેવતાઓ અને તપોધન ઋષિઓ (તેમની ઉપાસના કરે છે).
3.80.127
अभिगच्छन्ति राजेन्द्र चैत्रशुक्लचतुर्दशीम् ।
तत्रस्नात्वा नरव्याघ्र विन्देद्बहुसुवर्णकम्।
सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ ३.८०.१२७ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ચૈત્ર શુક્લ ચતુર્દશીએ (લોકો) ત્યાં જાય છે. હે નરવ્યાઘ્ર, ત્યાં સ્નાન કરીને માણસ ઘણું સુવર્ણ મેળવે; સર્વ પાપોથી શુદ્ધ આત્મા થઈને તે બ્રહ્મલોકે જાય છે.
3.80.128
ऋषीणां यत्र सत्राणि समाप्तानि नराधिप ।
तत्रावसानमासाद्य गोसहस्रफलं लभेत् । ॥ ३.८०.१२८ ॥
હે નરાધિપ, જ્યાં ઋષિઓનાં સત્રો સમાપ્ત થયાં હતાં, ત્યાં પહોંચીને (માણસ) હજાર ગાયોનું ફળ મેળવે.