महाभारत · अध्याय 3.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.80.1
अनेन तव धर्मज्ञ प्रश्रयेण दमेन च ।
सत्येन च महाभाग तुष्टोस्मि तव सुव्रत ॥ ३.८०.१ ॥
हे धर्मज्ञा, तुझ्या या नम्रतेने, संयमाने आणि सत्याने मी तुझ्यावर प्रसन्न झालो आहे, हे महाभागा, हे सुव्रता.
3.80.2
यस्येदृशस्ते धर्मोऽयं पितृवाक्याश्रितोऽनघ ।
तेन पश्यसि मां पुत्र प्रीतिश्च परमा त्वयि ॥ ३.८०.२ ॥
हे निष्पापा, वडिलांच्या वचनांवर आधारलेला तुझा धर्म असा आहे; म्हणूनच तू मला पाहतोस, हे पुत्रा, आणि तुझ्यावर माझे परम प्रेम आहे.
3.80.3
अमोघदर्शी भीष्माहं ब्रूहि किं करवाणि ते ।
यद्वक्ष्यसि कुरुश्रेष्ठ तस्य दाताऽस्मि तेऽनघ ॥ ३.८०.३ ॥
अमोघदर्शी मी, भीष्म — सांग, तुझ्यासाठी मी काय करू? हे कुरुश्रेष्ठा, तू जे म्हणशील ते मी तुला देईन, हे निष्पापा.
3.80.4
प्रीते त्वयि महाभाग सर्वलोकाभिपूजिते ।
कृतमित्येव मन्येऽहं यदहं दृष्टवान्प्रभुम् ॥ ३.८०.४ ॥
हे महाभागा, सर्वलोकपूजिता, तू प्रसन्न झालास म्हणजे प्रभूचे दर्शन मला घडले, त्यामुळे माझे कार्य पूर्ण झाले असे मी मानतो.
3.80.5
यदि त्वहमनुग्राह्यस्तव धर्मभृतांवर ।
संदेहं ते प्रवक्ष्यामि तन्मे त्वं छेत्तुमर्हसि ॥ ३.८०.५ ॥
मी जर तुझ्या अनुग्रहास पात्र असेन, तर हे धर्मधारकांत श्रेष्ठा, मी तुला माझा संशय सांगेन; तो तू दूर करावास.
3.80.6
अस्ति मे भगवन्कश्चित्तीर्थानि प्रति संशयः ।
तमहं श्रोतुमिच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ ३.८०.६ ॥
हे भगवन्, तीर्थांविषयी मला एक संशय आहे; तो मी ऐकू इच्छितो, आणि तो सांगण्यास आपणच योग्य आहात.
3.80.7
प्रदक्षिणां यः पृथिवीं करोत्यमरसन्निभ ।
किं फलं तस्य विप्रर्षे तन्मे ब्रूहि तषोधन ॥ ३.८०.७ ॥
हे अमरांसारख्या, जो पृथ्वीची प्रदक्षिणा करतो त्याला कोणते फळ मिळते? हे विप्रर्षी, हे तपोधन, ते मला सांगा.
3.80.8
हन्त तेऽहंप्रवक्ष्यामि यदृषीणां परायणम् ।
तदेकाग्रमनास्तात शृणु तीर्थेषु यत्फलम् ॥ ३.८०.८ ॥
ठीक आहे, ऋषींचा जो परम आश्रय आहे ते मी तुला सांगतो. वत्सा, एकाग्र मनाने तीर्थांतील फल ऐक.
3.80.9
यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् ।
विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते ॥ ३.८०.९ ॥
ज्याचे हात, पाय आणि मन चांगले संयमित आहे, ज्याच्याकडे विद्या, तप आणि कीर्ती आहे, तो तीर्थफळ प्राप्त करतो.
3.80.10
प्रतिग्रहादपावृत्तः संतुष्टो येन केनचित् ।
अहंकारनिवृत्तश्च स तीर्थफलमश्नुते ॥ ३.८०.१० ॥
दान स्वीकारण्यापासून परावृत्त, जे मिळेल त्यात संतुष्ट, अहंकारापासून मुक्त असा तो तीर्थफळ प्राप्त करतो.
3.80.11
अकल्कको निरारम्भो लध्वाहारो जितेन्द्रियः ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः स तीर्थफलमश्नुते ॥ ३.८०.११ ॥
निर्मल, कर्मारंभरहित, अल्पाहारी, इंद्रियजयी आणि सर्व पापांपासून मुक्त असा तीर्थफळ प्राप्त करतो.
3.80.12
अक्रोधनश्च राजेन्द्र सत्यशीलो दृढव्रतः ।
आत्मोपमश्च भूतेषु स तीर्धफलमश्नुते ॥ ३.८०.१२ ॥
हे राजेंद्रा, जो क्रोधरहित, सत्यशील, दृढव्रती आणि सर्व प्राण्यांना स्वतःसारखे पाहणारा तीर्थफळ प्राप्त करतो.
3.80.13
ऋषिभिः क्रतवः प्रोक्ता देवेष्विह यथाक्रमम् ।
फलं चैव यथातत्त्वं प्रेत्य चेह च सर्वशः ॥ ३.८०.१३ ॥
ऋषींनी येथे देवतांसाठी यज्ञ त्यांच्या क्रमाने सांगितले आहेत; त्यांचे फळही यथार्थपणे, मृत्यूनंतर आणि इह लोकी, सर्व प्रकारे.
3.80.14
न ते शक्या दरिद्रेण यज्ञाः प्राप्तुं महीपते ।
बहूपकरणा यज्ञा नानासंभारविस्तराः ॥ ३.८०.१४ ॥
हे महीपते, दरिद्री माणसाला हे यज्ञ मिळवणे शक्य नाही; यज्ञांना पुष्कळ साधने आणि नाना प्रकारच्या सामग्रीचा विस्तार असतो.
3.80.15
प्राप्यन्ते पार्थिवैरेतैः समृद्धैर्वा नरैः क्वचित् ।
नार्थन्यूनोपकरणैरेकात्मभिरसंहतैः ॥ ३.८०.१५ ॥
हे यज्ञ कधी कधी राजांकडून किंवा समृद्ध माणसांकडून प्राप्त होतात; धन व साधनांच्या अभावी एकाकी व असंघटित लोकांकडून नव्हे.
3.80.16
यो दरिद्रैरपि विधिः शक्यः प्राप्तुं नरेश्वर ।
तुल्यो यज्ञफलैः पुण्यैस्तं निबोध युधांवर ॥ ३.८०.१६ ॥
हे नरेश्वरा, दरिद्रांनाही प्राप्त करणे शक्य असलेली, यज्ञफळाइतकी पुण्यकारक अशी विधी जाण, हे योद्ध्यांमधील श्रेष्ठा.
3.80.17
ऋषीणां परमं गुह्यमिदं भरतसत्तम ।
तीर्थाभिगमनं पुण्यं यज्ञैरपि विशिष्यते ॥ ३.८०.१७ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, हे ऋषींचे परम गुह्य आहे: पवित्र तीर्थांस जाणे हे पुण्यकारक आहे; ते यज्ञांपेक्षाही श्रेष्ठ मानले जाते.
3.80.18
अनपोष्य त्रिरात्राणि तीर्थान्यनभिगम्य च ।
अदत्त्वा काञ्चनं गाश्च दरिद्रो नाम जायते ॥ ३.८०.१८ ॥
तीन रात्री उपवास न करता, तीर्थांस न जाता, आणि सोने व गाई दान न करता जो राहतो, तो दरिद्री म्हणून जन्माला येतो.
3.80.19
अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वा विपुलदक्षिणैः ।
न तत्फलमवाप्नोति तीर्थाभिगमनेन यत् ॥ ३.८०.१९ ॥
अग्निष्टोम इत्यादी यज्ञ विपुल दक्षिणेसह केले तरी तीर्थगमनाने जे फल मिळते ते मिळत नाही.
3.80.20
सर्वतीर्थेषु राजेन्द्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ।
पुष्करं नाम विख्यातं महाभागः समाविशेत् ॥ ३.८०.२० ॥
हे राजेंद्रा! सर्व तीर्थांमध्ये त्रैलोक्यप्रसिद्ध 'पुष्कर' नावाचे तीर्थ आहे; महाभाग्यवान पुरुषाने त्यात प्रवेश करावा.
3.80.21
दशकोटिसहस्राणि तीर्थानां वै महामते ।
सान्निध्यं पुष्करे येषां त्रिसन्ध्यं कुरुनन्दन ॥ ३.८०.२१ ॥
हे महामते! दहा कोटी हजार तीर्थे निश्चितपणे पुष्कराजवळ आहेत; हे कुरुनंदना! ती तिन्ही संध्यांच्या वेळी तेथे असतात.
3.80.22
आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश्च समरुद्गणाः ।
गन्धर्वाप्सरसश्चैव नित्यं सन्निहिता विभो ॥ ३.८०.२२ ॥
हे विभो! आदित्य, वसू, रुद्र, साध्य आणि मरुद्गण, तसेच गंधर्व व अप्सरा नेहमी तेथे उपस्थित असतात.
3.80.23
यत्र देवास्तपस्तप्त्वा दैत्या ब्रह्मर्षयस्तथा ।
तपोविशेषैर्बहुभिः स्थानान्यापुर्महौजसः।
दिव्ययोगा महाराज पुण्येन महताऽन्विताः ॥ ३.८०.२३ ॥
जेथे देव, दैत्य आणि ब्रह्मर्षींनी तप करून, अनेक विशेष तपांनी, महातेजस्वी होऊन स्थाने मिळवली; हे महाराजा! दिव्य योग आणि महान पुण्याने युक्त होऊन ते तेथे पोहोचले.
3.80.24
मनसाभ्येतुकामस्य पुष्कराणि मनस्विनः ।
पूयन्ते सर्वपापानि नाकपृष्ठे च पूज्यते ॥ ३.८०.२४ ॥
मनाने पुष्करांकडे जाण्याची इच्छा असणाऱ्या मनस्वीची सर्व पापे धुतली जातात; आणि तो स्वर्गातही पूजिला जातो.
3.80.25
तस्मिंस्तीर्थे महाभागो नित्यमेव पितामहः ।
उवास परमप्रीतो देवदानवसत्तमः ॥ ३.८०.२५ ॥
त्या तीर्थात महाभाग, देव-दानवांमध्ये श्रेष्ठ असा पितामह नित्य परम प्रसन्न होऊन वास करीत असे.
3.80.26
पुष्करेषु महाभाग देवाः सर्पिगणाः पुरा ।
सिद्धिं समभिसंप्राप्ताः पुण्येन महताऽन्विताः ॥ ३.८०.२६ ॥
हे महाभागा, पुष्करात पूर्वी देव आणि सर्पगण महान पुण्याने युक्त होऊन सिद्धी प्राप्त झाले.
3.80.27
तत्राभिषेकं यः कुर्यात्पितृदेवांश्च तर्पयेत् ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके च पूज्यते ॥ ३.८०.२७ ॥
जो तेथे अभिषेक करतो आणि पितर व देवांचे तर्पण करतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होऊन ब्रह्मलोकातही पूजला जातो.
3.80.28
अप्येकं भोजयेद्विप्रं पुष्करारण्यमाश्रितः ।
तेनासौ कर्मणा भीष्म प्रेत् यचेह च मोदते ॥ ३.८०.२८ ॥
पुष्करारण्यात राहून जो एका ब्राह्मणालाही भोजन घालतो, हे भीष्मा, त्या कर्माने तो येथे आणि मृत्युनंतरही आनंदित होतो.
3.80.29
शाकैर्मूलैः फलैर्वाऽपिचेन वर्तयते स्वयम् ।
तद्वै दद्याद्ब्राह्मणाय श्रद्धावाननसूयकः।
तेनैव प्राप्नुयात्प्राज्ञो हयमेधफलं नरः ॥ ३.८०.२९ ॥
भाज्या, मुळ्या किंवा फळांवर जो स्वतः उदरनिर्वाह करतो, त्याने श्रद्धेने व असूयारहित होऊन तेच ब्राह्मणाला द्यावे; त्यानेच प्राज्ञ मनुष्य अश्वमेधाचे फळ मिळवतो.
3.80.30
अपि वाऽप्युदपात्रेण ब्राह्मणान्स्वस्ति वाचयेत् ।
तेनापि पूजनेनाशु प्रेत्यानन्त्याय कल्पते ॥ ३.८०.३० ॥
किंवा जलपात्राने ब्राह्मणांकडून स्वस्तिवाचन करवावे; त्या पूजनानेही मृत्यूनंतर लवकरच अनंत फलाला तो पात्र ठरतो.
3.80.31
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वा राजसत्तम ।
न वै योनौ प्रजायन्ते स्नातास्तीर्थे महात्मनः ॥ ३.८०.३१ ॥
हे राजश्रेष्ठा, ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य किंवा शूद्र — महात्म्याच्या तीर्थात स्नान करणारे गर्भयोनीतून पुन्हा जन्माला येत नाहीत.
3.80.32
कार्तिक्यां तु विशेषेण योऽभिगच्छति पुष्करम् ।
फलं तत्राक्षयं तेन लभते भरतर्षभ ॥ ३.८०.३२ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, कार्तिक मासात विशेषतः जो पुष्कराला जातो, त्याला तेथे अक्षय फल मिळते.
3.80.33
सायंप्रातः स्मरेद्यस्तु पुष्कराणि कृताञ्जलिः ।
उपस्पृष्टं भवेत्तेन सर्वतीर्थेषु भारत।
प्राप्नुयाच्च नरो लोकान्ब्रह्मणः सदनेऽक्षयान् ॥ ३.८०.३३ ॥
सकाळी आणि संध्याकाळी हात जोडून जो पुष्करांचे स्मरण करतो, हे भारता, तो सर्व तीर्थांमध्ये शुद्ध होतो; ब्रह्मदेवाच्या सदनात अक्षय लोक प्राप्त करतो.
3.80.34
जन्मप्रभृतियत्पापं स्त्रिया वा पुरुषस् वा ।
पुष्करे स्नातमात्रस्य सर्वमेव प्रणश्यति ॥ ३.८०.३४ ॥
जन्मापासून स्त्री किंवा पुरुषाचे जे पाप असेल, ते सर्व पुष्करात केवळ स्नान केल्याने नष्ट होते.
3.80.35
यथा सुराणां सर्वेषामादिस्तु मधुसूदनः ।
तथैव पुष्करं राजंस्तीर्थानामादिरुच्यते ॥ ३.८०.३५ ॥
जसे सर्व देवांमध्ये आदी मधुसूदन आहेत, तसेच हे राजा, तीर्थांमध्ये पुष्कर आदी म्हटले जाते.
3.80.36
उष्य द्वादशवर्षाणि पुष्करे नियतः शुचिः ।
क्रतून्सर्वानवाप्नोति ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ ३.८०.३६ ॥
पुष्करात बारा वर्षे संयमाने व शुचिर्भूत होऊन राहणारा सर्व यज्ञांचे फल मिळवतो आणि ब्रह्मलोकाला जातो.
3.80.37
यस्तु वर्षशतं पूर्णमग्निहोत्रमुपासते ।
कार्तिकीं वा वसेदेकां पुष्करे सममेव तत् ॥ ३.८०.३७ ॥
जो शंभर वर्षे पूर्णपणे अग्निहोत्राची उपासना करतो, किंवा कार्तिक महिन्यात पुष्करात एक रात्र राहतो, ते समानच आहे.
3.80.38
त्रीणि शृङ्गाणि शुभ्राणि त्रीणि प्रस्रवणानि च ।
पुष्कराण्यादिसिद्धानि न विद्मस्तत्र कारणम् ॥ ३.८०.३८ ॥
तीन उजळ शिखरे आणि तीन झरे आहेत; पुष्करे आदिकालापासून सिद्ध आहेत — त्याचे कारण आम्हांस ठाऊक नाही.
3.80.39
दुष्करं पुष्करं गन्तुं दुष्करं पुष्करे तपः ।
दुष्करं पुष्करे दानं वस्तुं चैव सुदुष्करम् ॥ ३.८०.३९ ॥
पुष्करास जाणे कठीण; पुष्करात तप कठीण; पुष्करात दान कठीण; आणि तेथे वास करणे तर अत्यंत कठीण.
3.80.40
उष्य द्वादशरात्रं तु नियतो नियताशनः ।
प्रदक्षिणमुपावृत्य जम्बूमार्गं समाविशेत् ॥ ३.८०.४० ॥
बारा रात्री राहून, संयमी आणि नियमित आहार घेऊन, प्रदक्षिणा करून जंबूमार्गात प्रवेश करावा.
3.80.41
जम्बूमार्गं समाक्श्यि देवर्षिपितृसेवितम् ।
अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ ३.८०.४१ ॥
देव, ऋषी आणि पितरांनी सेविलेल्या जंबूमार्गात पूर्णपणे प्रवेश करणारा अश्वमेधाचे फल मिळवतो आणि विष्णुलोकाला जातो.
3.80.42
तत्रोष्य रजनीः पञ्च कषष्ठकालक्षमी नरः ।
न दुर्गतिमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ ३.८०.४२ ॥
तेथे पाच रात्री राहून, कठीण काळ सोसणारा मनुष्य दुर्गती पावत नाही; तो विष्णुलोकाला जातो.
3.80.43
तत्रगत्वा महाप्राज्ञः कुर्याच्छ्राद्धं दृढव्रतः ।
वाजपेयमवाप्नोति दुष्कृतं चास्य नश्यति ॥ ३.८०.४३ ॥
तेथे जाऊन महाप्राज्ञ, दृढव्रत पुरुषाने श्राद्ध करावे; त्याला वाजपेय यज्ञाचे फळ मिळते आणि त्याचे दुष्कृत नष्ट होते.
3.80.44
जम्बूमार्गादुपावृकत्यगच्छेत्स्थण्डिलकाश्रमम् ।
न दुर्गतिमवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ ३.८०.४४ ॥
जंबूमार्गातून वळून जो स्थंडिलाच्या आश्रमात जातो, त्याला दुर्गती प्राप्त होत नाही; तो ब्रह्मलोकाला जातो.
3.80.45
आगस्त्यं सर आसाद्य पितृदेवार्चने रतः ।
त्रिरात्रोपोषितो राजन्नग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.४५ ॥
अगस्त्य सरोवरी पोहोचून, पितर व देवांच्या पूजनात रत होऊन, तीन रात्री उपवास करणाऱ्याला, हे राजा, अग्निष्टोम यज्ञाचे फळ मिळावे.
3.80.46
शाकवृत्तिः फलैर्वाऽपि कौमारं विन्दते पदम् ।
कण्वाश्रमं ततो गच्छेच्ध्रीजुष्टं लोकपूजितम् ॥ ३.८०.४६ ॥
शाक किंवा फळांवर जगणाराही कौमार पद मिळवतो; नंतर श्रीने सेविलेल्या, लोकपूजित कण्वाश्रमात जावे.
3.80.47
धर्मारण्यं हि तत्पुण्यमाद्यं च भरतर्षभ ।
यत्र प्रविष्टमात्रो वै सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.८०.४७ ॥
हे भरतर्षभा, ते धर्मारण्य पवित्र आणि प्रथम आहे; तेथे प्रवेश करताच माणूस सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
3.80.48
अर्चयुत्वा पितॄन्देवान्नियतो नियताशनः ।
सर्वकामसमृद्धः स्याद्यज्ञस्य फलमश्नुते ॥ ३.८०.४८ ॥
पितर आणि देवांचे पूजन करून, संयमाने व नियमित आहार घेणारा, सर्व कामनांनी समृद्ध होऊन यज्ञाचे फळ भोगतो.
3.80.49
प्रदक्षिणं ततः कृत्वा ययातिपतनं व्रजेत् ।
हयमेधस्य यज्ञस्य फंल प्राप्नोति तत्र वै ॥ ३.८०.४९ ॥
नंतर प्रदक्षिणा करून ययातीच्या पतनस्थानी जावे. तेथे निश्चितपणे अश्वमेध यज्ञाचे फळ प्राप्त होते.
3.80.50
महाकालं ततो गच्छेन्नियतो नियताशनः ।
कोटितीर्थमुपस्पृश्य हयमेधफलं लभेत् ॥ ३.८०.५० ॥
नंतर संयमी व मिताहारी होऊन महाकालाकडे जावे; कोटितीर्थात आचमन करून अश्वमेधाचे फळ मिळवावे.
3.80.51
ततो गच्छेत धर्मज्ञः स्थाणोस्तीर्थमुमापतेः ।
नाम्ना भद्रवटं नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ३.८०.५१ ॥
नंतर धर्मज्ञाने स्थाणू (शिव), उमापतीच्या तीर्थाला जावे; ते भद्रवट नावाने त्रिलोकात प्रसिद्ध आहे.
3.80.52
तत्राभिगम्य चेशानं गोसहस्रफलं लभेत् ।
महादेवप्रसादाच्च गाणपत्यं च विन्दति ॥ ३.८०.५२ ॥
तेथे जाऊन ईशानाची उपासना केल्यास सहस्र गोदानाचे फळ मिळते; महादेवाच्या प्रसादाने गाणपत्य पदही मिळते.
3.80.53
समृद्धमसपत्नं च श्रिया युक्तं नरोत्तमः ।
राज्ञां चैवाधिपत्यं हि तत्र गत्वा समाप्नुयात् ॥ ३.८०.५३ ॥
हे नरश्रेष्ठा, तेथे जाऊन समृद्ध, शत्रुरहित व श्रीयुक्त राजांचे अधिपत्य प्राप्त होते.
3.80.54
नर्मदां स समासाद्य नदीं त्रैलोक्यविश्रुताम् ।
तर्पयित्वा पितृन्देवानग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.५४ ॥
त्रैलोक्यात प्रसिद्ध नर्मदा नदीजवळ पोहोचून पितर व देवांचे तर्पण केल्यास अग्निष्टोमाचे फळ मिळते.
3.80.55
दक्षिमं सिन्धुमासाद्य ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ।
अग्निष्टोममवाप्नोति विमानं चाधिरोहति ॥ ३.८०.५५ ॥
दक्षिणेतील सिंधूपर्यंत पोहोचून ब्रह्मचारी व जितेंद्रिय पुरुष अग्निष्टोम यज्ञाचे फल मिळवतो आणि विमानात आरूढ होतो.
3.80.56
चर्मण्वतीं समासाद्य नियतो नियताशनः ।
रन्तिदेवाभ्यनुज्ञातमग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.५६ ॥
चर्मण्वतीला पोहोचून नियमनिष्ठ व मिताहारी पुरुषाने रन्तिदेवाने अनुमोदित केलेले अग्निष्टोम फल मिळवावे.
3.80.57
ततो गच्छेत धर्मज्ञं हिमवत्सुतमर्बुदम् ।
पृथिव्यां यत्रवै छिद्रं पूर्वमासीद्युधिष्ठिर ॥ ३.८०.५७ ॥
मग, हे धर्मज्ञ, हिमालयपुत्र अर्बुदाकडे जावे; जिथे पूर्वी पृथ्वीत एक भेग होती, हे युधिष्ठिरा.
3.80.58
तत्राश्रमो वसिष्ठस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।
तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८०.५८ ॥
तेथे त्रिलोकप्रसिद्ध वसिष्ठांचा आश्रम आहे; तेथे एक रात्र राहिल्यास हजार गायींच्या दानाचे फल मिळते.
3.80.59
पिङ्गतीर्थमुपस्पृश्य ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ।
कपिलानां नरश्रेष्ठ शतस् फलमश्नुते ॥ ३.८०.५९ ॥
पिंगतीर्थात स्नान करून ब्रह्मचारी व जितेंद्रिय पुरुष, हे नरश्रेष्ठा, कपिला गायींच्या शंभरपट फलाचा भागीदार होतो.
3.80.60
ततो गच्छेत राजेन्द्र प्रभासं लोकविश्रुतम् ।
तीर्थं देवगणैः पूज्यमृषिभिश्च निषेवितम् ॥ ३.८०.६० ॥
मग, हे राजेंद्रा, लोकप्रसिद्ध प्रभासाकडे जावे; देवगणांनी पूजलेले आणि ऋषींनी सेवलेले ते तीर्थ आहे.
3.80.61
देवतानां मुखं वीर ज्वलनोऽनिलसारथिः ।
देवतानां मुखं वीर ज्वलनोऽनिलसारथिः ॥ ३.८०.६१ ॥
हे वीरा, देवतांचे मुख अग्नी आहे, ज्याचा सारथी वायू आहे.
3.80.62
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः ।
अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ ३.८०.६२ ॥
त्या तीर्थात स्नान करून, शुचिर्भूत आणि संयमित मनाचा मनुष्य अग्निष्टोम व अतिरात्र यज्ञांचे फळ प्राप्त करतो.
3.80.63
ततो गत्वा सरस्वत्याः सागरस्य च संगमे ।
गोसहस्रफलं तस्य स्वर्गलोकं च विन्दति।
प्रभया दीप्यते नित्यमग्निवद्भरतर्षभ ॥ ३.८०.६३ ॥
नंतर सरस्वती व सागर यांच्या संगमावर गेल्यास, हजार गायींचे फळ आणि स्वर्गलोक प्राप्त होतो. हे भरतश्रेष्ठा, तो नेहमी अग्नीप्रमाणे आपल्या तेजाने प्रकाशतो.
3.80.64
वरदानं ततो गच्छेत्तीर्थं भरतसत्तम ।
विष्णोर्दुर्वाससा यत्र वरो दत्तो युधिष्ठिर।
प्रभासते यथा सोमः सोश्वमेधं च विन्दति ॥ ३.८०.६४ ॥
नंतर, हे भरतश्रेष्ठा, वरदान तीर्थाला जावे; तेथेच दुर्वाससाने विष्णूला वर दिला, हे युधिष्ठिरा. ते चंद्रासारखे प्रकाशते; अश्वमेध यज्ञाचे फळ देते.
3.80.65
वरदानं ततो गच्छेत्तीर्थं भरतसत्तम ।
विष्णोर्दुर्वाससा यत्र वरो दत्तो युधिष्ठिर।
वरदाने नरः स्नात्वा गोसहस्रफंल लभेत् ॥ ३.८०.६५ ॥
नंतर, हे भरतश्रेष्ठा, वरदान तीर्थाला जावे; तेथेच दुर्वाससाने विष्णूला वर दिला, हे युधिष्ठिरा. वरदानात स्नान करणाऱ्या मनुष्याला हजार गायींचे फळ मिळावे.
3.80.66
ततो द्वारवतीं गच्छेन्नियतो नियताशनः ।
पिण्डारके नरः स्नात्वा लभेद्बहुसुवर्णकम् ॥ ३.८०.६६ ॥
नंतर, संयमी आणि नियमित आहार घेणाऱ्याने द्वारवतीला जावे. पिंडारकात स्नान करून मनुष्याला भरपूर सुवर्ण मिळावे.
3.80.67
तस्मिंस्तीर्थे महाभाग पद्मलक्षणलक्षिताः ।
अद्यापि मुद्रा दृश्यन्ते तदद्भुतमरिंदम ॥ ३.८०.६७ ॥
हे महाभाग, त्या तीर्थात कमळाच्या चिन्हांनी अंकित मुद्रा आजही दिसतात; ते अद्भुत आहे, हे शत्रुदमना.
3.80.68
त्रिशूलाङ्कानि पद्मानि दृश्यन्ते कुरुनन्दन ।
महादेवस्य सांनिध्यं तत्र वै पुरुषर्षभ ॥ ३.८०.६८ ॥
हे कुरुनंदना, तेथे त्रिशूळाच्या चिन्हांची कमळे दिसतात; हे पुरुषश्रेष्ठा, तेथे निश्चितच महादेवांचे सान्निध्य आहे.
3.80.69
सागरस्य च सिन्धोश्च संगमं प्राप्य दुर्लभम् ।
तीर्थे सलिलराजस्य स्नात्वा प्रयतमानसः ॥ ३.८०.६९ ॥
समुद्र आणि सिंधू यांच्या दुर्लभ संगमावर पोहोचून, जलराजाच्या त्या तीर्थात संयत मनाने स्नान करून.
3.80.70
तर्पयित्वा पितॄन्देवानृषींश्च भरतर्षभ ।
प्राप्नोति वारुणं लोकं दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ ३.८०.७० ॥
हे भरतर्षभा, पितर, देव आणि ऋषी यांना तर्पणाने तृप्त करून तो आपल्या तेजाने प्रकाशमान वरुणलोक प्राप्त करतो.
3.80.71
शङ्कुकर्णेश्वरं देवमर्चयित्वा युधिष्ठिर ।
अश्वमेधाद्दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ३.८०.७१ ॥
हे युधिष्ठिरा, शंकुकर्णेश्वर देवाची पूजा केल्यास अश्वमेधापेक्षा दहापट फळ मिळते, असे ज्ञानी म्हणतात.
3.80.72
प्रदक्षिणमुपावृत्य गच्छेत भरतर्षभ ।
तीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ३.८०.७२ ॥
हे भरतर्षभा, प्रदक्षिणा करून पुढे जावे; हे कुरुश्रेष्ठा, हे तीर्थ त्रिलोकात प्रसिद्ध आहे.
3.80.73
शमीति नाम्ना विख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् ।
तत्रब्रह्मादयो देवा उपासन्ते महेश्वरम् ॥ ३.८०.७३ ॥
शमी नावाने प्रसिद्ध, सर्व पापांचा नाश करणारे. तेथे ब्रह्मादी देव महेश्वराची उपासना करतात.
3.80.74
तत्रस्नात्वाऽर्चयित्वा च रुद्रं देवगणैर्वृतम् ।
जन्मप्रभृतियत्पापं तत्स्नातस्य प्रणश्यति ॥ ३.८०.७४ ॥
तेथे स्नान करून देवगणांनी वेढलेल्या रुद्राची पूजा केल्यास, जन्मापासून जे पाप असेल ते स्नान करणाऱ्याचे नष्ट होते.
3.80.75
शमी चात्रनरश्रेष्ठ सर्वदेवैरभिष्टुता ।
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र हयमेधमवाप्नुयात् ॥ ३.८०.७५ ॥
येथे शमीही, हे नरश्रेष्ठा, सर्व देवांनी स्तुत केलेली आहे. तेथे स्नान केल्यास, हे नरव्याघ्रा, अश्वमेधाचे फल प्राप्त होईल.
3.80.76
गत्वा यत्रमहाप्राज्ञ विष्णुना प्रभविष्णुना ।
पुरा शौचं कृतंराजन्हत्वा दैवतकण्टकान् ॥ ३.८०.७६ ॥
हे महाप्राज्ञा, जिथे पूर्वी प्रभविष्णू विष्णूने देवांच्या कंटकांचा वध करून शौच केले होते, तेथे जाऊन, हे राजा.
3.80.77
ततो गच्छेत धर्मज्ञ वसोर्धारामभिष्टुताम् ।
गमनादेवतस्यां हि हयमेधफलं लभेत् ॥ ३.८०.७७ ॥
नंतर, हे धर्मज्ञा, वसूच्या स्तुत धारेकडे जावे. तेथे गेल्यानेच अश्वमेधाचे फल मिळते.
3.80.78
स्नात्वा कुरुवरश्रेष्ठ प्रयतात्मा समाहितः ।
तर्प्य देवान्पितॄंश्चैव विष्णुलोके महीयते ॥ ३.८०.७८ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा, स्नान करून, संयमित मनाने आणि एकाग्र होऊन देव व पितरांचे तर्पण केल्यास, मनुष्य विष्णुलोकात सन्मानित होतो.
3.80.79
तीर्थे चात्र सर पुण्यं वसूनां भरतर्षभ ।
तत्र स्नात्वा च पीत्वा च वसूनां संमतोभवेत् ॥ ३.८०.७९ ॥
हे भरतर्षभा, येथे तीर्थात वसूंचे पवित्र सरोवर आहे. तेथे स्नान करून पाणी प्यायल्यास मनुष्य वसूंचा मान्य होतो.
3.80.80
सिन्धूत्तममिति ख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् ।
तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ लभेद्बहुसुवर्णकम् ॥ ३.८०.८० ॥
सिंधूत्तम नावाने प्रसिद्ध असलेले ते सर्व पापांचा नाश करणारे आहे. हे नरश्रेष्ठा, तेथे स्नान केल्याने मनुष्याला पुष्कळ सुवर्ण प्राप्त होते.
3.80.81
ब्रह्मतीर्थं समासाद्य शुचिः शीलसमन्वितः ।
ब्रह्मलोकमवाप्नोति गतिं च परमां व्रजेत् ॥ ३.८०.८१ ॥
ब्रह्मतीर्थाला पोहोचून, शुचिर्भूत व शीलसंपन्न होऊन मनुष्य ब्रह्मलोक प्राप्त करतो आणि परम गती पावतो.
3.80.82
कुमारिकाणां शक्रस्य तीर्थं सिद्धनिषेवितम् ।
तत्र स्नात्वा नरः क्षिप्रं स्वर्गलोकमवाप्नुयात् ॥ ३.८०.८२ ॥
कुमारिकांचे, इंद्राचे तीर्थ सिद्धांनी सेवलेले आहे. तेथे स्नान केलेला मनुष्य लवकरच स्वर्गलोक प्राप्त करतो.
3.80.83
रेणुकायाश्च तत्रैव तीर्थं सिद्धनिषेवितम् ।
तत्र स्नात्वा भवेद्विप्रो निर्मलश्चन्द्रमा यथा ॥ ३.८०.८३ ॥
रेणुकेचे तीर्थही तेथेच आहे, ते सिद्धांनी सेवलेले आहे. तेथे स्नान केलेला ब्राह्मण चंद्रासारखा निर्मळ होतो.
3.80.84
अथ पञ्चनदं गत्वा नियतो नियताशनः ।
पञ्चयज्ञानवाप्नोति क्रमशो येऽनुकीर्तिताः ॥ ३.८०.८४ ॥
मग पंचनदाला जाऊन, संयमी व मिताहारी होऊन मनुष्य क्रमाने सांगितलेले पाच यज्ञ प्राप्त करतो.
3.80.85
ततो गच्छेत राजेन्द्र भीमायाः स्थानमुत्तमम् ।
तत्रस्नात्वा न योन्यां वै भवेद्भरतसत्तम ॥ ३.८०.८५ ॥
नंतर, हे राजेन्द्रा, भीमेच्या उत्तम स्थानी जावे. तेथे स्नान केल्यास, हे भरतश्रेष्ठा, मनुष्य निश्चितच पुन्हा गर्भात जन्म घेत नाही.
3.80.86
देव्याः पुत्रो भवेद्राजंस्तप्तकुण्डलभूषणः ।
गवां शतसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ ३.८०.८६ ॥
हे राजा, तो देवीचा पुत्र होईल, तप्त सुवर्णाच्या कुंडलांनी शोभणारा. मानव लाख गायींचे फळ प्राप्त करतो.
3.80.87
गिरिकुञ्जं समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
पितामहं नमस्कृत्य गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८०.८७ ॥
त्रिलोकात प्रसिद्ध असलेल्या गिरिकुंजात पोहोचून, पितामहाला नमस्कार केल्यास हजार गायींचे फळ मिळते.
3.80.88
ततो गच्छेत धर्मज्ञ विमलं तीर्थमुत्तमम् ।
अद्यापि यत्रदृश्यन्ते मत्स्याः सौवर्णराजताः ॥ ३.८०.८८ ॥
नंतर, हे धर्मज्ञा, निर्मल उत्तम तीर्थाला जावे; जिथे आजही सोनेरी व रुपेरी रंगाचे मासे दिसतात.
3.80.89
तत्र स्नात्वा नरः क्षिप्रं वासवं लोकमाप्नुयात् ।
सर्वपापविशुद्धात्मा गच्छेत परमां गतिम् ॥ ३.८०.८९ ॥
तेथे स्नान केल्यास मनुष्य लवकर इंद्रलोक प्राप्त करतो. सर्व पापांपासून शुद्ध आत्मा होऊन त्याने परम गती गाठावी.
3.80.90
वितस्तां च समासाद्य संतर्प्य पितृदेवताः ।
नरः फलमवाप्नोति वाजपेयस्य भारत ॥ ३.८०.९० ॥
वितस्ता नदीवर पोहोचून, पितर व देवतांना तृप्त केल्यास, हे भारता, मनुष्य वाजपेय यज्ञाचे फळ प्राप्त करतो.
3.80.91
काश्मीरष्वेव नागस्य भवनं तक्षकस्य च ।
वितस्ताख्यमिति ख्यातं सर्वपापप्रमोचनम् ॥ ३.८०.९१ ॥
काश्मीरमध्येच नाग तक्षकाचे भवन आहे; तेथे वितस्ता नावाने प्रसिद्ध, सर्व पापांपासून मुक्ती देणारे तीर्थ आहे.
3.80.92
तत्रस्नात्वा नरो नूनं वाजपेयमवाप्नुयात् ।
सर्वपापविशुद्धात्मा गच्छेच्च परमां गतिम् ॥ ३.८०.९२ ॥
तेथे स्नान केलेला मनुष्य निश्चितच वाजपेय यज्ञाचे फल मिळवतो; सर्व पापांनी शुद्ध आत्मा होऊन तो परम गती प्राप्त करतो.
3.80.93
ततो गच्छेत मलदां त्रिषु लोकेषु विश्रुताम् ।
पश्चिमायां तु संध्यायामुपस्पृश्य यथाविधि ॥ ३.८०.९३ ॥
नंतर तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध मलदेला जावे; तेथे पश्चिम संध्येच्या वेळी विधीनुसार आचमन करून.
3.80.94
चरुं सप्तार्चिषे राजन्यथाशक्ति निवेदयेत् ।
पितॄणामक्षयं दानं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ३.८०.९४ ॥
हे राजा, सप्तार्चि अग्नीला यथाशक्ती चरू अर्पण करावा; पितरांसाठी दिलेले दान अक्षय होते असे ज्ञानी म्हणतात.
3.80.95
ऋषयः पितरो देवा गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
गुह्यकाः किन्नरा यक्षाः सिद्धा विद्याधरा नराः ॥ ३.८०.९५ ॥
ऋषी, पितर, देव, गंधर्व व अप्सरांचे गण, गुह्यक, किन्नर, यक्ष, सिद्ध, विद्याधर आणि मनुष्य.
3.80.96
राक्षसा दितिजा रुद्रा ब्रह्मा च मनुजाधिप ।
नियतः परमां दीक्षामास्थायाब्दसहस्रिकीम् ॥ ३.८०.९६ ॥
राक्षस, दैत्य, रुद्र आणि ब्रह्मा देखील, हे मनुजाधिपा; संयमाने परम दीक्षा घेऊन हजार वर्षे.
3.80.97
विष्णोः प्रसादनं कुर्वंश्चरुं च श्रपयंस्तथा ।
सप्तभिः सप्तभिश्चैव ऋग्भिस्तुष्टाव केशवम् ॥ ३.८०.९७ ॥
विष्णूची प्रसन्नता मिळवण्यासाठी यज्ञ करत आणि चरू शिजवत, सात-सात ऋचांनी त्याने केशवाची स्तुती केली.
3.80.98
ददावष्टगुणैश्वर्यं तेषां तुष्टस्तु केशवः ।
यथाभिलषितानन्यान्कामान्दत्वा महीपते ॥ ३.८०.९८ ॥
केशव संतुष्ट होऊन त्यांना अष्टगुण ऐश्वर्य देता झाला; हे महीपते, त्यांच्या इच्छेनुसार इतर कामनाही दिल्या.
3.80.99
तत्रैवान्तर्दधे देवो विद्युदभ्रेषु वै यथा ।
नाम्ना सप्तचरुं तेन ख्यातं लोकेषु भारत ॥ ३.८०.९९ ॥
तेथेच तो देव ढगांत विजेसारखा अंतर्धान पावला; हे भारता, त्या नावाने ते स्थान जगात सप्तचरु म्हणून प्रसिद्ध झाले.
3.80.100
गवां शतसहस्रेण राजसूयशतेन च ।
अश्वमेधसहस्रेण श्रेयान्सप्तार्चिषे चरुः ॥ ३.८०.१०० ॥
लाख गोदान, शंभर राजसूय आणि हजार अश्वमेध यज्ञांपेक्षाही सप्तार्चीला दिलेला चरू श्रेष्ठ आहे.
3.80.101
ततो निवृत्तो राजेन्द्र रुद्रं पदमथाविशेत् ।
अर्चयित्वामहादेवमश्वमेधफलं लभेत्। ॥ ३.८०.१०१ ॥
नंतर, हे राजेंद्रा, परत फिरून रुद्राच्या स्थानी प्रवेश करावा; महादेवाची पूजा करून अश्वमेधाचे फल मिळवावे.
3.80.102
मणिमन्तं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः ।
एकरात्रोपितो राजन्नग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.१०२ ॥
मणिमंतास पोहोचून, संयमी ब्रह्मचारी एक रात्र राहावा; हे राजन्, त्याला अग्निष्टोमाचे फल मिळेल.
3.80.103
अथ गच्छेत राजेन्द्र देविकां लोकविश्रुतम् ।
प्रसूतिर्यत्र विप्राणां श्रूयते भरतर्षभ ॥ ३.८०.१०३ ॥
हे राजेंद्रा, लोकप्रसिद्ध देविकेकडे जावे; जेथे ब्राह्मणांची उत्पत्ती ऐकली जाते, हे भरतर्षभा.
3.80.104
त्रिशूलपाणएः स्थानं च त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
देविकायां नरः स्नात्वा समभ्यर्च्य महेश्वरम् ॥ ३.८०.१०४ ॥
त्रिशूलधारी (शिवाचे) स्थान त्रिलोकात प्रसिद्ध आहे; देविकेत स्नान करून महेश्वराची यथोचित पूजा करावी.
3.80.105
यथाशक्ति चरुं तत्र निवेद्य भरतर्षभ ।
सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य लभते फलम् ॥ ३.८०.१०५ ॥
हे भरतर्षभा, तेथे यथाशक्ती चरू अर्पण केल्यास सर्वकामसमृद्ध यज्ञाचे फल मिळते.
3.80.106
कामाख्यं तत्र रुद्रस्य तीर्थं देवनिषेवितम् ।
तत्रस्नात्वा नरः क्षिप्रं सिद्धिं प्राप्नोति भारत ॥ ३.८०.१०६ ॥
तेथे रुद्राचे कामाख्य नावाचे तीर्थ आहे, जे देवांनी सेवलेले आहे; हे भारता, तेथे स्नान करणारा मनुष्य लवकर सिद्धी प्राप्त करतो.
3.80.107
यजनं याजनं चैवतथैव ब्रह्मबालुकम् ।
पुष्पाम्भश्च उपस्पृश्य न शोचेन्मरणं गतः ॥ ३.८०.१०७ ॥
यजन, याजन आणि ब्रह्म-बालुका (तीर्थे) त्याचप्रमाणे आहेत; पुष्पजलाने आचमन करून मृत व्यक्तीसाठी शोक करू नये.
3.80.108
अर्धयोजनविस्तारां पञ्चयोजनमायताम् ।
एतां हि देविकामाहुः पुण्यां देवर्षिसेविताम् ॥ ३.८०.१०८ ॥
रुंदी अर्धा योजन, लांबी पाच योजने; या देविकेलाच पुण्य आणि देवर्षींनी सेवलेली म्हणतात.
3.80.109
ततो गच्छेत धर्मज्ञ दीर्घसत्रं यथाक्रमम् ।
तत्र ब्रह्मादयो देवाः सिद्धाश्च परमर्षपः।
दीर्घसत्रमुपासन्ते दीक्षिता नियतव्रताः ॥ ३.८०.१०९ ॥
नंतर धर्मज्ञाने यथाक्रम दीर्घसत्रास जावे. तेथे ब्रह्मादी देव, सिद्ध आणि परमर्षी दीक्षित होऊन, नियत व्रते पाळत दीर्घसत्राची उपासना करतात.
3.80.110
गमनादेव राजेन्द्र दीर्घसत्रमरिंदम ।
राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति भारत ॥ ३.८०.११० ॥
हे राजेंद्रा, हे अरिंदमा, हे भारता, तेथे गेल्यानेच मनुष्य राजसूय आणि अश्वमेध यज्ञांचे फळ प्राप्त करतो.
3.80.111
ततो विनशनं गच्छेन्नियतो नियताशनः ।
गच्छत्यन्तर्हिता यत्रमेरुपृष्ठे सरस्वती ॥ ३.८०.१११ ॥
नंतर नियमित आणि संयमित आहार घेणाऱ्याने विनशनाला जावे, जिथे मेरूच्या पृष्ठभागावर सरस्वती अंतर्धान पावून वाहते.
3.80.112
चमसेऽथ शिवोद्भेदे नागोद्भेदे च दृश्यते ।
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र द्योतते शशिवत्वदा।
स्नात्वा तु चमसोद्भेदे अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.११२ ॥
नंतर चमसात, शिवोद्भेदात आणि नागोद्भेदात (तीर्थ) दिसते. तेथे स्नान करून, हे नरव्याघ्रा, मनुष्य त्या क्षणी चंद्रासारखा तेजस्वी होतो. चमसोद्भेदात स्नान करून अग्निष्टोम यज्ञाचे फळ मिळवतो.
3.80.113
शिवोद्भेदे नरः स्नात्वा गोसहस्रफंल लभेत् ।
नागोद्भेदे नरः स्नात्वा नागलोकमवाप्नुयात् ॥ ३.८०.११३ ॥
शिवोद्भेदात स्नान केलेल्या माणसाला हजार गायींचे फळ मिळते. नागोद्भेदात स्नान केलेला माणूस नागलोक प्राप्त करतो.
3.80.114
शशयानं च राजेन्द्रतीर्थमासाद्य दुर्लभम् ।
शतरूपप्रतिच्छन्नाः पुष्करा यत्र भारत ॥ ३.८०.११४ ॥
हे राजेंद्रा, दुर्लभ शशयान तीर्थाला पोहोचून, हे भारता, जिथे शेकडो रूपांनी झाकलेली पुष्करे (कमळे) आहेत.
3.80.115
सरस्वत्यां महाराज शतं संवत्सरं च ते ।
दृश्यन्ते भरतश्रेष्ठ वृत्तां वै कार्तिकीं सदा ॥ ३.८०.११५ ॥
हे महाराजा, सरस्वतीमध्ये शंभर वर्षे ते दिसतात. हे भरतश्रेष्ठा, कार्तिकी पौर्णिमेला ते सदैव आचरले जातात.
3.80.116
तत्रस्नात्वा नरव्याघ्र द्योतते शशिवत्सदा ।
गोसहस्रफलं चैव प्राप्नुयाद्भरतर्षभ ॥ ३.८०.११६ ॥
हे नरव्याघ्रा, तेथे स्नान केल्याने माणूस सदैव चंद्राप्रमाणे तेजस्वी होतो. हे भरतर्षभा, त्याला हजार गायींचे फळ मिळते.
3.80.117
कुमारकोटीमासाद्य नियतः कुरुनन्दन ।
तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः ॥ ३.८०.११७ ॥
हे कुरुनंदना, संयमी होऊन कुमारकोटीस पोहोचून तेथे अभिषेक करावा आणि पितर व देवतांच्या पूजनात रत राहावे.
3.80.118
गवामयुतमाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ।
ततो गच्छेत धर्मज्ञ रुद्रकोटिं समाहितः ॥ ३.८०.११८ ॥
त्याला दहा हजार गायींचे फळ मिळते आणि तो आपल्या कुलाचा उद्धार करतो. हे धर्मज्ञा, मग एकाग्रचित्ताने रुद्रकोटीस जावे.
3.80.119
पुरा यत्र महाराज मुनिकोटिः समागता ।
हर्षेण महताऽऽविष्टा रुद्रदर्शनकाङ्क्षया ॥ ३.८०.११९ ॥
हे महाराजा, पूर्वी जेथे दहा कोटी मुनी एकत्र जमले होते, महान हर्षाने भरलेले, रुद्रदर्शनाच्या इच्छेने.
3.80.120
अहंपूर्वमहंपूर्वं द्रक्ष्यामि वृषभध्वजम् ।
एवं संप्रस्थिता राजन्नृषयः किल भारत ॥ ३.८०.१२० ॥
"मी आधी पाहीन, मी आधी पाहीन वृषभध्वजाला!" असे म्हणत, हे राजा, हे भारता, ऋषी असे निघाले.
3.80.121
ततो योगीश्वरेणापि योगमास्थाय भूपते ।
तेषां मन्युप्रणाशार्थमृषीणां भावितात्मनाम् ॥ ३.८०.१२१ ॥
मग योगेश्वरानेही योगाचा आश्रय घेऊन, हे राजा, त्या शुद्धात्मा ऋषींचा क्रोध नष्ट करण्यासाठी (असे केले).
3.80.122
स्रष्टा कोटीस्तु रुद्राणामृषीणामग्रतः स्थिता ।
मया पूर्वतरं दृष्ट इतिते मेनिरे पृथक् ॥ ३.८०.१२२ ॥
रुद्रांचा निर्माता कोट्यवधी (रुद्र) ऋषींसमोर उभा होता. 'मी यांना पूर्वीच पाहिले आहे' असे त्यांनी वेगवेगळे मानले.
3.80.123
तेषां तुष्टो महादेवो मुनीनां भावितात्मनाम् ।
भक्त्या परमया राजन्वरं तेषां प्रदिष्टवान् ॥ ३.८०.१२३ ॥
त्या शुद्धात्मा मुनींवर महादेव प्रसन्न झाले. हे राजा, त्यांच्या परम भक्तीने संतुष्ट होऊन त्यांनी त्यांना वर दिला.
3.80.124
अद्यप्रभृति युष्माकं धर्मवृद्धिर्भविष्यति ।
तत्रस्नात्वा नरव्याघ्र रुद्रकोट्यां नरः शुचिः ॥ ३.८०.१२४ ॥
आजपासून तुमच्यासाठी धर्माची वृद्धी होईल. हे नरव्याघ्रा, तेथे रुद्रकोटीत स्नान करून माणूस शुद्ध होतो.
3.80.125
अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ।
ततो गच्छेत राजेन्द्र संगमं लोकविश्रुतम् ॥ ३.८०.१२५ ॥
(माणूस) अश्वमेधाचे फळ मिळवतो आणि कुलाचा उद्धार करतो. मग, हे राजेंद्रा, जगप्रसिद्ध संगमाला जावे.
3.80.126
सरस्वत्या महापुण्यं केशवं समुपासते ।
यत्रब्रह्माहयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ॥ ३.८०.१२६ ॥
ते सरस्वतीचे महापुण्यस्थान आहे; तेथे लोक केशवाची उपासना करतात. तेथे ब्रह्मा, नाग, देव आणि तपोधन ऋषी (त्याची उपासना करतात).
3.80.127
अभिगच्छन्ति राजेन्द्र चैत्रशुक्लचतुर्दशीम् ।
तत्रस्नात्वा नरव्याघ्र विन्देद्बहुसुवर्णकम्।
सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ ३.८०.१२७ ॥
हे राजेन्द्रा, चैत्र शुक्ल चतुर्दशीला (लोक) तेथे जातात. हे नरव्याघ्रा, तेथे स्नान करून माणसाला पुष्कळ सुवर्ण मिळते; सर्व पापांपासून शुद्ध आत्मा होऊन तो ब्रह्मलोकाला जातो.
3.80.128
ऋषीणां यत्र सत्राणि समाप्तानि नराधिप ।
तत्रावसानमासाद्य गोसहस्रफलं लभेत् । ॥ ३.८०.१२८ ॥
हे नराधिपा, जिथे ऋषींची सत्रे पूर्ण झाली, तेथे पोहोचून (माणसाला) हजार गायींचे फळ मिळावे.