മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.80.1
अनेन तव धर्मज्ञ प्रश्रयेण दमेन च ।
सत्येन च महाभाग तुष्टोस्मि तव सुव्रत ॥ ३.८०.१ ॥
ധർമ്മജ്ഞാ, നിന്റെ ഈ വിനയം, സംയമം, സത്യം എന്നിവയാൽ ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തുഷ്ടനായിരിക്കുന്നു, മഹാഭാഗാ, സുവ്രതാ.
3.80.2
यस्येदृशस्ते धर्मोऽयं पितृवाक्याश्रितोऽनघ ।
तेन पश्यसि मां पुत्र प्रीतिश्च परमा त्वयि ॥ ३.८०.२ ॥
നിഷ്പാപാ, പിതാവിന്റെ വാക്കുകളെ ആശ്രയിക്കുന്ന നിന്റെ ധർമ്മം ഇങ്ങനെയാണ്; അതിനാൽ നീ എന്നെ കാണുന്നു, പുത്രാ, നിന്നോട് എനിക്ക് പരമമായ സ്നേഹമുണ്ട്.
3.80.3
अमोघदर्शी भीष्माहं ब्रूहि किं करवाणि ते ।
यद्वक्ष्यसि कुरुश्रेष्ठ तस्य दाताऽस्मि तेऽनघ ॥ ३.८०.३ ॥
അമോഘദർശിയായ ഞാൻ, ഭീഷ്മൻ — പറയൂ, നിനക്കായി ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? കുരുശ്രേഷ്ഠാ, നീ എന്തു പറയുന്നുവോ അതു ഞാൻ നിനക്കു തരും, നിഷ്പാപാ.
3.80.4
प्रीते त्वयि महाभाग सर्वलोकाभिपूजिते ।
कृतमित्येव मन्येऽहं यदहं दृष्टवान्प्रभुम् ॥ ३.८०.४ ॥
മഹാഭാഗാ, സർവലോകപൂജിതാ, നീ പ്രസന്നനായിരിക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ പ്രഭുവിനെ ദർശിച്ചതിനാൽ എന്റെ കർമ്മം പൂർത്തിയായി എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.
3.80.5
यदि त्वहमनुग्राह्यस्तव धर्मभृतांवर ।
संदेहं ते प्रवक्ष्यामि तन्मे त्वं छेत्तुमर्हसि ॥ ३.८०.५ ॥
ഞാൻ നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിന് അർഹനാണെങ്കിൽ, ധർമ്മം ധരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ നിന്നോട് എന്റെ സംശയം പറയാം; അതു നീ നീക്കേണ്ടതാണ്.
3.80.6
अस्ति मे भगवन्कश्चित्तीर्थानि प्रति संशयः ।
तमहं श्रोतुमिच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ ३.८०.६ ॥
ഭഗവാനേ, തീർത്ഥങ്ങളെക്കുറിച്ച് എനിക്കൊരു സംശയമുണ്ട്; അതു ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അതു പറയാൻ അങ്ങ് യോഗ്യനാണ്.
3.80.7
प्रदक्षिणां यः पृथिवीं करोत्यमरसन्निभ ।
किं फलं तस्य विप्रर्षे तन्मे ब्रूहि तषोधन ॥ ३.८०.७ ॥
അമരതുല്യനേ, ഭൂമിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവന് എന്ത് ഫലം? ഓ വിപ്രർഷേ, തപോധനാ, അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
3.80.8
हन्त तेऽहंप्रवक्ष्यामि यदृषीणां परायणम् ।
तदेकाग्रमनास्तात शृणु तीर्थेषु यत्फलम् ॥ ३.८०.८ ॥
ശരി, ഋഷിമാരുടെ പരമാശ്രയം നിനക്ക് ഞാൻ പറയാം. പ്രിയമകനേ, ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ തീർത്ഥങ്ങളിലെ ഫലം കേൾക്കൂ.
3.80.9
यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् ।
विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते ॥ ३.८०.९ ॥
കൈകളും കാലുകളും മനസ്സും നന്നായി നിയന്ത്രിച്ചവനും, വിദ്യയും തപസ്സും കീർത്തിയുമുള്ളവനും തീർത്ഥഫലം നേടുന്നു.
3.80.10
प्रतिग्रहादपावृत्तः संतुष्टो येन केनचित् ।
अहंकारनिवृत्तश्च स तीर्थफलमश्नुते ॥ ३.८०.१० ॥
ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് പിന്മാറി, എന്തു കിട്ടിയാലും സന്തുഷ്ടനായി, അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായവൻ തീർത്ഥഫലം നേടുന്നു.
3.80.11
अकल्कको निरारम्भो लध्वाहारो जितेन्द्रियः ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः स तीर्थफलमश्नुते ॥ ३.८०.११ ॥
കളങ്കരഹിതനും, ആരംഭങ്ങളില്ലാത്തവനും, ലഘുവായി ഭക്ഷിക്കുന്നവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനും, സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനുമായവൻ തീർത്ഥഫലം നേടുന്നു.
3.80.12
अक्रोधनश्च राजेन्द्र सत्यशीलो दृढव्रतः ।
आत्मोपमश्च भूतेषु स तीर्धफलमश्नुते ॥ ३.८०.१२ ॥
ഓ രാജേന്ദ്രാ, ക്രോധമില്ലാത്തവനും, സത്യശീലനും, ദൃഢവ്രതനും, സകല ജീവികളെയും തന്നെപ്പോലെ കാണുന്നവനും തീർത്ഥഫലം നേടുന്നു.
3.80.13
ऋषिभिः क्रतवः प्रोक्ता देवेष्विह यथाक्रमम् ।
फलं चैव यथातत्त्वं प्रेत्य चेह च सर्वशः ॥ ३.८०.१३ ॥
ഋഷിമാർ ഇവിടെ ദേവന്മാർക്കായുള്ള യജ്ഞങ്ങളെ അവയുടെ ക്രമമനുസരിച്ച് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവയുടെ ഫലവും യഥാർത്ഥമായി, മരണശേഷവും ഇഹലോകത്തിലും, എല്ലാ വിധത്തിലും.
3.80.14
न ते शक्या दरिद्रेण यज्ञाः प्राप्तुं महीपते ।
बहूपकरणा यज्ञा नानासंभारविस्तराः ॥ ३.८०.१४ ॥
മഹീപതേ, ദരിദ്രന് ഈ യജ്ഞങ്ങൾ നേടുക സാധ്യമല്ല; യജ്ഞങ്ങൾ അനേകം ഉപകരണങ്ങളും നാനാവിധ സാമഗ്രികളുടെ വിസ്താരവും ഉള്ളവയാണ്.
3.80.15
प्राप्यन्ते पार्थिवैरेतैः समृद्धैर्वा नरैः क्वचित् ।
नार्थन्यूनोपकरणैरेकात्मभिरसंहतैः ॥ ३.८०.१५ ॥
ഈ യജ്ഞങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ രാജാക്കന്മാരാലും സമ്പന്നരായ മനുഷ്യരാലും നേടപ്പെടുന്നു; സമ്പത്തും ഉപകരണങ്ങളും കുറഞ്ഞവരാലും ഏകാകികളാലും സംഘടിതരല്ലാത്തവരാലും അല്ല.
3.80.16
यो दरिद्रैरपि विधिः शक्यः प्राप्तुं नरेश्वर ।
तुल्यो यज्ञफलैः पुण्यैस्तं निबोध युधांवर ॥ ३.८०.१६ ॥
നരേശ്വരാ, ദരിദ്രർക്കും നേടാവുന്ന, യജ്ഞഫലത്തിന് തുല്യമായ പുണ്യമായ വിധി അറിയുക, യോദ്ധാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
3.80.17
ऋषीणां परमं गुह्यमिदं भरतसत्तम ।
तीर्थाभिगमनं पुण्यं यज्ञैरपि विशिष्यते ॥ ३.८०.१७ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇത് ഋഷിമാരുടെ പരമരഹസ്യമാണ്: പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളിലേക്കുള്ള യാത്ര പുണ്യമാണ്; അത് യജ്ഞങ്ങളെക്കാളും ശ്രേഷ്ഠമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
3.80.18
अनपोष्य त्रिरात्राणि तीर्थान्यनभिगम्य च ।
अदत्त्वा काञ्चनं गाश्च दरिद्रो नाम जायते ॥ ३.८०.१८ ॥
മൂന്നു രാത്രി ഉപവസിക്കാതെയും തീർത്ഥങ്ങളിൽ ചെല്ലാതെയും സ്വർണ്ണവും പശുക്കളും ദാനം ചെയ്യാതെയും ഇരിക്കുന്നവൻ ദരിദ്രനായി ജനിക്കുന്നു.
3.80.19
अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वा विपुलदक्षिणैः ।
न तत्फलमवाप्नोति तीर्थाभिगमनेन यत् ॥ ३.८०.१९ ॥
അഗ്നിഷ്ടോമം തുടങ്ങിയ യജ്ഞങ്ങൾ വിപുലമായ ദക്ഷിണയോടെ നടത്തിയാലും, തീർത്ഥയാത്ര ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ലഭിക്കില്ല.
3.80.20
सर्वतीर्थेषु राजेन्द्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ।
पुष्करं नाम विख्यातं महाभागः समाविशेत् ॥ ३.८०.२० ॥
ഹേ രാജേന്ദ്രാ! എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും മൂന്നുലോകത്തിലും പ്രസിദ്ധമായ പുഷ്കരം എന്ന തീർത്ഥമുണ്ട്; മഹാഭാഗ്യവാൻ അതിൽ പ്രവേശിക്കണം.
3.80.21
दशकोटिसहस्राणि तीर्थानां वै महामते ।
सान्निध्यं पुष्करे येषां त्रिसन्ध्यं कुरुनन्दन ॥ ३.८०.२१ ॥
ഹേ മഹാമതേ! പത്തുകോടി ആയിരം തീർത്ഥങ്ങൾ പുഷ്കരത്തിന് സമീപമുണ്ട്; ഹേ കുരുനന്ദനാ! അവ മൂന്നു സന്ധ്യകളിലും അവിടെയുണ്ട്.
3.80.22
आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश्च समरुद्गणाः ।
गन्धर्वाप्सरसश्चैव नित्यं सन्निहिता विभो ॥ ३.८०.२२ ॥
ഹേ വിഭോ! ആദിത്യർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, സാധ്യർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ എന്നിവർ എപ്പോഴും അവിടെയുണ്ട്.
3.80.23
यत्र देवास्तपस्तप्त्वा दैत्या ब्रह्मर्षयस्तथा ।
तपोविशेषैर्बहुभिः स्थानान्यापुर्महौजसः।
दिव्ययोगा महाराज पुण्येन महताऽन्विताः ॥ ३.८०.२३ ॥
ദേവന്മാരും ദൈത്യന്മാരും ബ്രഹ്മർഷിമാരും തപസ്സു ചെയ്ത്, പല വിശിഷ്ട തപസ്സുകളാൽ, മഹാതേജസ്സോടെ സ്ഥാനങ്ങൾ നേടി; ഹേ മഹാരാജാവേ! ദിവ്യയോഗവും മഹാപുണ്യവും ഉള്ളവരായി അവർ അവിടെയെത്തി.
3.80.24
मनसाभ्येतुकामस्य पुष्कराणि मनस्विनः ।
पूयन्ते सर्वपापानि नाकपृष्ठे च पूज्यते ॥ ३.८०.२४ ॥
മനസ്സാ പുഷ്കരങ്ങളിൽ എത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനസ്വിയുടെ സകല പാപങ്ങളും ശുദ്ധമാകുന്നു; സ്വർഗ്ഗത്തിലും അവൻ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.
3.80.25
तस्मिंस्तीर्थे महाभागो नित्यमेव पितामहः ।
उवास परमप्रीतो देवदानवसत्तमः ॥ ३.८०.२५ ॥
ആ തീർത്ഥത്തിൽ മഹാഭാഗ്യവാനും ദേവദാനവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ പിതാമഹൻ എപ്പോഴും അത്യന്തം പ്രസന്നനായി വസിച്ചു.
3.80.26
पुष्करेषु महाभाग देवाः सर्पिगणाः पुरा ।
सिद्धिं समभिसंप्राप्ताः पुण्येन महताऽन्विताः ॥ ३.८०.२६ ॥
മഹാഭാഗാ, പുഷ്കരത്തിൽ പണ്ട് ദേവന്മാരും സർപ്പഗണങ്ങളും മഹാപുണ്യത്തോടെ സിദ്ധി നേടി.
3.80.27
तत्राभिषेकं यः कुर्यात्पितृदेवांश्च तर्पयेत् ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके च पूज्यते ॥ ३.८०.२७ ॥
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃക്കളെയും ദേവന്മാരെയും തർപ്പണം ചെയ്യുന്നവൻ സർവപാപങ്ങളിൽനിന്നും മുക്തനായി ബ്രഹ്മലോകത്തിലും പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.
3.80.28
अप्येकं भोजयेद्विप्रं पुष्करारण्यमाश्रितः ।
तेनासौ कर्मणा भीष्म प्रेत् यचेह च मोदते ॥ ३.८०.२८ ॥
പുഷ്കരാരണ്യത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെയെങ്കിലും ഊട്ടിയാൽ, ഭീഷ്മാ, ആ കർമ്മത്താൽ അവൻ ഇവിടെയും മരണശേഷവും ആനന്ദിക്കുന്നു.
3.80.29
शाकैर्मूलैः फलैर्वाऽपिचेन वर्तयते स्वयम् ।
तद्वै दद्याद्ब्राह्मणाय श्रद्धावाननसूयकः।
तेनैव प्राप्नुयात्प्राज्ञो हयमेधफलं नरः ॥ ३.८०.२९ ॥
പച്ചക്കറി, കിഴങ്ങ്, പഴങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് സ്വയം ജീവിക്കുന്നവൻ, ശ്രദ്ധയോടും അസൂയയില്ലാതെയും അതുതന്നെ ബ്രാഹ്മണനു നൽകണം; അതിനാൽ ബുദ്ധിമാനായ മനുഷ്യൻ അശ്വമേധഫലം നേടുന്നു.
3.80.30
अपि वाऽप्युदपात्रेण ब्राह्मणान्स्वस्ति वाचयेत् ।
तेनापि पूजनेनाशु प्रेत्यानन्त्याय कल्पते ॥ ३.८०.३० ॥
അല്ലെങ്കിൽ ജലപാത്രത്തോടെ ബ്രാഹ്മണരെക്കൊണ്ട് സ്വസ്തിവാചനം ചെയ്യിക്കണം; ആ പൂജയാലും മരണശേഷം വേഗത്തിൽ അനന്തഫലത്തിന് അവൻ യോഗ്യനാകുന്നു.
3.80.31
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वा राजसत्तम ।
न वै योनौ प्रजायन्ते स्नातास्तीर्थे महात्मनः ॥ ३.८०.३१ ॥
ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ, ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ — മഹാത്മാവിന്റെ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ ഗർഭത്തിൽ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നില്ല.
3.80.32
कार्तिक्यां तु विशेषेण योऽभिगच्छति पुष्करम् ।
फलं तत्राक्षयं तेन लभते भरतर्षभ ॥ ३.८०.३२ ॥
ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, കാർത്തിക മാസത്തിൽ വിശേഷിച്ച് പുഷ്കരത്തിൽ പോകുന്നവൻ അവിടെ അക്ഷയ ഫലം നേടുന്നു.
3.80.33
सायंप्रातः स्मरेद्यस्तु पुष्कराणि कृताञ्जलिः ।
उपस्पृष्टं भवेत्तेन सर्वतीर्थेषु भारत।
प्राप्नुयाच्च नरो लोकान्ब्रह्मणः सदनेऽक्षयान् ॥ ३.८०.३३ ॥
രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും കൈകൂപ്പി പുഷ്കരങ്ങളെ സ്മരിക്കുന്നവൻ, ഹേ ഭാരതാ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ശുദ്ധനാകുന്നു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ സദനത്തിൽ അക്ഷയ ലോകങ്ങൾ നേടുന്നു.
3.80.34
जन्मप्रभृतियत्पापं स्त्रिया वा पुरुषस् वा ।
पुष्करे स्नातमात्रस्य सर्वमेव प्रणश्यति ॥ ३.८०.३४ ॥
ജനനം മുതൽ സ്ത്രീക്കോ പുരുഷനോ ഉള്ള എല്ലാ പാപവും പുഷ്കരത്തിൽ കുളിച്ച ഉടൻ നശിക്കുന്നു.
3.80.35
यथा सुराणां सर्वेषामादिस्तु मधुसूदनः ।
तथैव पुष्करं राजंस्तीर्थानामादिरुच्यते ॥ ३.८०.३५ ॥
എല്ലാ ദേവന്മാരിലും ആദ്യൻ മധുസൂദനനാണ്; അതുപോലെ, ഹേ രാജാവേ, തീർത്ഥങ്ങളിൽ പുഷ്കരമാണ് ആദ്യമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
3.80.36
उष्य द्वादशवर्षाणि पुष्करे नियतः शुचिः ।
क्रतून्सर्वानवाप्नोति ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ ३.८०.३६ ॥
പുഷ്കരത്തിൽ പന്ത്രണ്ട് വർഷം നിയമത്തോടെയും ശുദ്ധിയോടെയും വസിക്കുന്നവൻ എല്ലാ യാഗങ്ങളുടെയും ഫലം നേടി ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു.
3.80.37
यस्तु वर्षशतं पूर्णमग्निहोत्रमुपासते ।
कार्तिकीं वा वसेदेकां पुष्करे सममेव तत् ॥ ३.८०.३७ ॥
നൂറു വർഷം പൂർണ്ണമായി അഗ്നിഹോത്രം ഉപാസിക്കുന്നവനോ, അല്ലെങ്കിൽ കാർത്തിക മാസത്തിൽ പുഷ്കരത്തിൽ ഒരു രാത്രി വസിക്കുന്നവനോ — അത് തുല്യമാണ്.
3.80.38
त्रीणि शृङ्गाणि शुभ्राणि त्रीणि प्रस्रवणानि च ।
पुष्कराण्यादिसिद्धानि न विद्मस्तत्र कारणम् ॥ ३.८०.३८ ॥
മൂന്ന് വെളുത്ത ശൃംഗങ്ങളും മൂന്ന് ഉറവുകളും ഉണ്ട്; പുഷ്കരങ്ങൾ ആദിയിൽ തന്നെ സിദ്ധമായവയാണ് — അതിന്റെ കാരണം നമുക്കറിയില്ല.
3.80.39
दुष्करं पुष्करं गन्तुं दुष्करं पुष्करे तपः ।
दुष्करं पुष्करे दानं वस्तुं चैव सुदुष्करम् ॥ ३.८०.३९ ॥
പുഷ്കരത്തിലേക്ക് പോകുന്നത് ദുഷ്കരം; പുഷ്കരത്തിൽ തപസ്സ് ദുഷ്കരം; പുഷ്കരത്തിൽ ദാനം ദുഷ്കരം; അവിടെ വസിക്കുന്നതോ അതീവ ദുഷ്കരം.
3.80.40
उष्य द्वादशरात्रं तु नियतो नियताशनः ।
प्रदक्षिणमुपावृत्य जम्बूमार्गं समाविशेत् ॥ ३.८०.४० ॥
പന്ത്രണ്ട് രാത്രി വസിച്ച്, നിയമത്തോടെയും നിയമിതമായ ആഹാരത്തോടെയും, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് ജംബൂമാർഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കണം.
3.80.41
जम्बूमार्गं समाक्श्यि देवर्षिपितृसेवितम् ।
अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ ३.८०.४१ ॥
ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും പിതൃക്കളും സേവിക്കുന്ന ജംബൂമാർഗത്തിൽ പൂർണ്ണമായി പ്രവേശിച്ചവൻ അശ്വമേധത്തിന്റെ ഫലം നേടി വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
3.80.42
तत्रोष्य रजनीः पञ्च कषष्ठकालक्षमी नरः ।
न दुर्गतिमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ ३.८०.४२ ॥
അവിടെ അഞ്ച് രാത്രി വസിച്ച്, കഠിനകാലം സഹിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ദുർഗതി പ്രാപിക്കുന്നില്ല; അവൻ വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
3.80.43
तत्रगत्वा महाप्राज्ञः कुर्याच्छ्राद्धं दृढव्रतः ।
वाजपेयमवाप्नोति दुष्कृतं चास्य नश्यति ॥ ३.८०.४३ ॥
അവിടെ ചെന്ന് മഹാപ്രാജ്ഞനും ദൃഢവ്രതനുമായവൻ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം; അവൻ വാജപേയയാഗഫലം നേടുന്നു, അവന്റെ ദുഷ്കൃതം നശിക്കുന്നു.
3.80.44
जम्बूमार्गादुपावृकत्यगच्छेत्स्थण्डिलकाश्रमम् ।
न दुर्गतिमवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ ३.८०.४४ ॥
ജംബൂമാർഗത്തിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞ് സ്ഥണ്ഡിലാശ്രമത്തിലേക്ക് പോകുന്നവൻ ദുർഗതി നേടുന്നില്ല; അവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
3.80.45
आगस्त्यं सर आसाद्य पितृदेवार्चने रतः ।
त्रिरात्रोपोषितो राजन्नग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.४५ ॥
അഗസ്ത്യ സരസ്സിലെത്തി, പിതൃക്കളെയും ദേവന്മാരെയും ആരാധിക്കുന്നതിൽ മുഴുകി, മൂന്ന് രാത്രി ഉപവസിച്ചവൻ, ഓ രാജാവേ, അഗ്നിഷ്ടോമഫലം നേടട്ടെ.
3.80.46
शाकवृत्तिः फलैर्वाऽपि कौमारं विन्दते पदम् ।
कण्वाश्रमं ततो गच्छेच्ध्रीजुष्टं लोकपूजितम् ॥ ३.८०.४६ ॥
പച്ചക്കറികളോ പഴങ്ങളോ കഴിച്ചു ജീവിക്കുന്നവനും കൗമാരപദം നേടുന്നു; പിന്നെ ശ്രീയാൽ സേവിതവും ലോകപൂജിതവുമായ കണ്വാശ്രമത്തിൽ പോകണം.
3.80.47
धर्मारण्यं हि तत्पुण्यमाद्यं च भरतर्षभ ।
यत्र प्रविष्टमात्रो वै सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.८०.४७ ॥
ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ആ ധർമാരണ്യം പുണ്യവും ആദ്യവുമാണ്; അതിൽ പ്രവേശിച്ച ഉടനെ മനുഷ്യൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തനാകുന്നു.
3.80.48
अर्चयुत्वा पितॄन्देवान्नियतो नियताशनः ।
सर्वकामसमृद्धः स्याद्यज्ञस्य फलमश्नुते ॥ ३.८०.४८ ॥
പിതൃക്കളെയും ദേവന്മാരെയും ആരാധിച്ച്, നിയമത്തോടെ നിയന്ത്രിത ആഹാരം കഴിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ കാമനകളിലും സമൃദ്ധനായി യാഗഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.
3.80.49
प्रदक्षिणं ततः कृत्वा ययातिपतनं व्रजेत् ।
हयमेधस्य यज्ञस्य फंल प्राप्नोति तत्र वै ॥ ३.८०.४९ ॥
പിന്നെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് യയാതിയുടെ പതനസ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം. അവിടെ നിശ്ചയമായും അശ്വമേധയജ്ഞത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
3.80.50
महाकालं ततो गच्छेन्नियतो नियताशनः ।
कोटितीर्थमुपस्पृश्य हयमेधफलं लभेत् ॥ ३.८०.५० ॥
പിന്നെ നിയമബദ്ധനായി, മിതാഹാരിയായി മഹാകാലന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകണം; കോടിതീർത്ഥത്തിൽ ആചമനം ചെയ്ത് അശ്വമേധഫലം നേടണം.
3.80.51
ततो गच्छेत धर्मज्ञः स्थाणोस्तीर्थमुमापतेः ।
नाम्ना भद्रवटं नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ३.८०.५१ ॥
പിന്നെ ധർമ്മജ്ഞൻ സ്ഥാണു (ശിവൻ), ഉമാപതിയുടെ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അത് ഭദ്രവടം എന്ന പേരിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്.
3.80.52
तत्राभिगम्य चेशानं गोसहस्रफलं लभेत् ।
महादेवप्रसादाच्च गाणपत्यं च विन्दति ॥ ३.८०.५२ ॥
അവിടെ ചെന്ന് ഈശാനനെ വണങ്ങിയാൽ ആയിരം പശുദാനത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും; മഹാദേവന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഗാണപത്യപദവിയും നേടും.
3.80.53
समृद्धमसपत्नं च श्रिया युक्तं नरोत्तमः ।
राज्ञां चैवाधिपत्यं हि तत्र गत्वा समाप्नुयात् ॥ ३.८०.५३ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, അവിടെ ചെന്ന് സമൃദ്ധവും ശത്രുരഹിതവും ശ്രീയുക്തവുമായ രാജാധിപത്യം നേടും.
3.80.54
नर्मदां स समासाद्य नदीं त्रैलोक्यविश्रुताम् ।
तर्पयित्वा पितृन्देवानग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.५४ ॥
ത്രിലോകപ്രസിദ്ധമായ നർമ്മദാനദിയിൽ എത്തി പിതൃക്കളെയും ദേവന്മാരെയും തർപ്പണം ചെയ്താൽ അഗ്നിഷ്ടോമഫലം ലഭിക്കും.
3.80.55
दक्षिमं सिन्धुमासाद्य ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ।
अग्निष्टोममवाप्नोति विमानं चाधिरोहति ॥ ३.८०.५५ ॥
ദക്ഷിണത്തിലെ സിന്ധുനദിയിലെത്തി, ബ്രഹ്മചാരിയും ഇന്ദ്രിയജിതനുമായവൻ അഗ്നിഷ്ടോമഫലം നേടി വിമാനത്തിൽ കയറുന്നു.
3.80.56
चर्मण्वतीं समासाद्य नियतो नियताशनः ।
रन्तिदेवाभ्यनुज्ञातमग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.५६ ॥
ചർമണ്വതിയിലെത്തി, നിയമനിഷ്ഠനും മിതാഹാരിയുമായവൻ രന്തിദേവൻ അനുവദിച്ച അഗ്നിഷ്ടോമഫലം നേടട്ടെ.
3.80.57
ततो गच्छेत धर्मज्ञं हिमवत्सुतमर्बुदम् ।
पृथिव्यां यत्रवै छिद्रं पूर्वमासीद्युधिष्ठिर ॥ ३.८०.५७ ॥
പിന്നെ, ധർമ്മജ്ഞാ, ഹിമാലയപുത്രനായ അർബുദത്തിലേക്ക് പോകണം; ഭൂമിയിൽ പണ്ട് ഒരു വിള്ളലുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമാണത്, യുധിഷ്ഠിരാ.
3.80.58
तत्राश्रमो वसिष्ठस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।
तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८०.५८ ॥
അവിടെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ വസിഷ്ഠാശ്രമമുണ്ട്; അവിടെ ഒരു രാത്രി താമസിച്ചാൽ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും.
3.80.59
पिङ्गतीर्थमुपस्पृश्य ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ।
कपिलानां नरश्रेष्ठ शतस् फलमश्नुते ॥ ३.८०.५९ ॥
പിംഗതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ബ്രഹ്മചാരിയും ഇന്ദ്രിയജിതനുമായവൻ, നരശ്രേഷ്ഠാ, കപിലപ്പശുക്കളുടെ നൂറിരട്ടി ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.
3.80.60
ततो गच्छेत राजेन्द्र प्रभासं लोकविश्रुतम् ।
तीर्थं देवगणैः पूज्यमृषिभिश्च निषेवितम् ॥ ३.८०.६० ॥
പിന്നെ, രാജേന്ദ്രാ, ലോകപ്രസിദ്ധമായ പ്രഭാസത്തിലേക്ക് പോകണം; ദേവഗണങ്ങളാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ടതും ഋഷിമാരാൽ സേവിക്കപ്പെട്ടതുമായ തീർത്ഥമാണത്.
3.80.61
देवतानां मुखं वीर ज्वलनोऽनिलसारथिः ।
देवतानां मुखं वीर ज्वलनोऽनिलसारथिः ॥ ३.८०.६१ ॥
ധീരാ, ദേവന്മാരുടെ മുഖം അഗ്നിയാണ്; വായു അവന്റെ സാരഥിയാണ്.
3.80.62
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः ।
अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ ३.८०.६२ ॥
ആ തീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ച്, ശുദ്ധനും സംയമിത മനസ്സുള്ളവനുമായ മനുഷ്യൻ അഗ്നിഷ്ടോമ, അതിരാത്ര യജ്ഞങ്ങളുടെ ഫലം നേടുന്നു.
3.80.63
ततो गत्वा सरस्वत्याः सागरस्य च संगमे ।
गोसहस्रफलं तस्य स्वर्गलोकं च विन्दति।
प्रभया दीप्यते नित्यमग्निवद्भरतर्षभ ॥ ३.८०.६३ ॥
പിന്നെ സരസ്വതിയും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്ന ഇടത്തു ചെന്നാൽ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലവും സ്വർഗലോകവും ലഭിക്കുന്നു. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ അഗ്നിപോലെ തേജസ്സോടെ എന്നും പ്രകാശിക്കുന്നു.
3.80.64
वरदानं ततो गच्छेत्तीर्थं भरतसत्तम ।
विष्णोर्दुर्वाससा यत्र वरो दत्तो युधिष्ठिर।
प्रभासते यथा सोमः सोश्वमेधं च विन्दति ॥ ३.८०.६४ ॥
പിന്നെ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, വരദാന തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെയാണ് ദുർവാസാവ് വിഷ്ണുവിന് വരം നൽകിയത്, യുധിഷ്ഠിരാ. ചന്ദ്രനെപ്പോലെ അത് പ്രകാശിക്കുന്നു; അശ്വമേധ യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലവും നേടുന്നു.
3.80.65
वरदानं ततो गच्छेत्तीर्थं भरतसत्तम ।
विष्णोर्दुर्वाससा यत्र वरो दत्तो युधिष्ठिर।
वरदाने नरः स्नात्वा गोसहस्रफंल लभेत् ॥ ३.८०.६५ ॥
പിന്നെ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, വരദാന തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെയാണ് ദുർവാസാവ് വിഷ്ണുവിന് വരം നൽകിയത്, യുധിഷ്ഠിരാ. വരദാനത്തിൽ കുളിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം നേടട്ടെ.
3.80.66
ततो द्वारवतीं गच्छेन्नियतो नियताशनः ।
पिण्डारके नरः स्नात्वा लभेद्बहुसुवर्णकम् ॥ ३.८०.६६ ॥
പിന്നെ, നിയമബദ്ധനും നിയതാഹാരിയുമായി ദ്വാരവതിയിലേക്ക് പോകണം. പിണ്ഡാരകത്തിൽ കുളിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഏറെ സ്വർണം നേടട്ടെ.
3.80.67
तस्मिंस्तीर्थे महाभाग पद्मलक्षणलक्षिताः ।
अद्यापि मुद्रा दृश्यन्ते तदद्भुतमरिंदम ॥ ३.८०.६७ ॥
മഹാഭാഗാ, ആ തീർത്ഥത്തിൽ താമര ചിഹ്നങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ മുദ്രകൾ ഇന്നും കാണപ്പെടുന്നു; അത് അത്ഭുതകരമാണ്, ശത്രുദമനാ.
3.80.68
त्रिशूलाङ्कानि पद्मानि दृश्यन्ते कुरुनन्दन ।
महादेवस्य सांनिध्यं तत्र वै पुरुषर्षभ ॥ ३.८०.६८ ॥
കുരുനന്ദനാ, അവിടെ ത്രിശൂല അടയാളങ്ങളുള്ള താമരകൾ കാണപ്പെടുന്നു; പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, അവിടെ മഹാദേവന്റെ സാന്നിധ്യം തീർച്ചയായുമുണ്ട്.
3.80.69
सागरस्य च सिन्धोश्च संगमं प्राप्य दुर्लभम् ।
तीर्थे सलिलराजस्य स्नात्वा प्रयतमानसः ॥ ३.८०.६९ ॥
സമുദ്രവും സിന്ധുവും ചേരുന്ന ദുർലഭമായ സംഗമത്തിലെത്തി, ജലരാജന്റെ തീർത്ഥത്തിൽ, സംയതമായ മനസ്സോടെ സ്നാനം ചെയ്ത്.
3.80.70
तर्पयित्वा पितॄन्देवानृषींश्च भरतर्षभ ।
प्राप्नोति वारुणं लोकं दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ ३.८०.७० ॥
ഭരതർഷഭാ, പിതൃക്കളെയും ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും തർപ്പണത്താൽ തൃപ്തരാക്കി, സ്വതേജസ്സാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന വരുണലോകം അവൻ പ്രാപിക്കുന്നു.
3.80.71
शङ्कुकर्णेश्वरं देवमर्चयित्वा युधिष्ठिर ।
अश्वमेधाद्दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ३.८०.७१ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, ശങ്കുകർണേശ്വര ദേവനെ പൂജിച്ചാൽ അശ്വമേധത്തേക്കാൾ പത്തിരട്ടി ഫലം ലഭിക്കുമെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
3.80.72
प्रदक्षिणमुपावृत्य गच्छेत भरतर्षभ ।
तीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ३.८०.७२ ॥
ഭരതർഷഭാ, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് മുന്നോട്ട് പോകണം; കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ഈ തീർത്ഥം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്.
3.80.73
शमीति नाम्ना विख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् ।
तत्रब्रह्मादयो देवा उपासन्ते महेश्वरम् ॥ ३.८०.७३ ॥
ശമീ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധവും സർവ്വപാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതുമായ അത്. അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് മുതലായ ദേവന്മാർ മഹേശ്വരനെ ഉപാസിക്കുന്നു.
3.80.74
तत्रस्नात्वाऽर्चयित्वा च रुद्रं देवगणैर्वृतम् ।
जन्मप्रभृतियत्पापं तत्स्नातस्य प्रणश्यति ॥ ३.८०.७४ ॥
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രുദ്രനെ പൂജിച്ചാൽ ജന്മം മുതൽ ചെയ്ത പാപം സ്നാനം ചെയ്തവന് നശിക്കുന്നു.
3.80.75
शमी चात्रनरश्रेष्ठ सर्वदेवैरभिष्टुता ।
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र हयमेधमवाप्नुयात् ॥ ३.८०.७५ ॥
ഇവിടെ ശമീയും, നരശ്രേഷ്ഠാ, സർവദേവന്മാരാലും സ്തുതിക്കപ്പെട്ടതാണ്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, നരവ്യാഘ്രാ, അശ്വമേധം നേടും.
3.80.76
गत्वा यत्रमहाप्राज्ञ विष्णुना प्रभविष्णुना ।
पुरा शौचं कृतंराजन्हत्वा दैवतकण्टकान् ॥ ३.८०.७६ ॥
ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ, മുൻകാലത്ത് പ്രഭവിഷ്ണുവായ വിഷ്ണു ദേവകണ്ടകന്മാരെ വധിച്ച് ശൗചം ചെയ്ത സ്ഥലത്തേക്ക് പോകുക, ഹേ രാജാവേ.
3.80.77
ततो गच्छेत धर्मज्ञ वसोर्धारामभिष्टुताम् ।
गमनादेवतस्यां हि हयमेधफलं लभेत् ॥ ३.८०.७७ ॥
പിന്നെ, ധർമ്മജ്ഞാ, വസുവിന്റെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ധാരയിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ പോകുന്നതിലൂടെത്തന്നെ അശ്വമേധഫലം ലഭിക്കും.
3.80.78
स्नात्वा कुरुवरश्रेष्ठ प्रयतात्मा समाहितः ।
तर्प्य देवान्पितॄंश्चैव विष्णुलोके महीयते ॥ ३.८०.७८ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠാ, സ്നാനം ചെയ്ത്, സംയമിതമായ മനസ്സോടെ ഏകാഗ്രനായി ദേവന്മാർക്കും പിതൃക്കൾക്കും തർപ്പണം ചെയ്യുന്നവൻ വിഷ്ണുലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
3.80.79
तीर्थे चात्र सर पुण्यं वसूनां भरतर्षभ ।
तत्र स्नात्वा च पीत्वा च वसूनां संमतोभवेत् ॥ ३.८०.७९ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇവിടെ തീർത്ഥത്തിൽ വസുക്കളുടെ പുണ്യസരസ്സുണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ജലം പാനം ചെയ്യുന്നവൻ വസുക്കൾക്ക് പ്രിയനാകുന്നു.
3.80.80
सिन्धूत्तममिति ख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् ।
तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ लभेद्बहुसुवर्णकम् ॥ ३.८०.८० ॥
സിന്ധൂത്തമം എന്ന് പ്രസിദ്ധമായ അത് സർവപാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു. നരശ്രേഷ്ഠാ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ധാരാളം സ്വർണം നേടുന്നു.
3.80.81
ब्रह्मतीर्थं समासाद्य शुचिः शीलसमन्वितः ।
ब्रह्मलोकमवाप्नोति गतिं च परमां व्रजेत् ॥ ३.८०.८१ ॥
ബ്രഹ്മതീർത്ഥത്തിലെത്തി, ശുദ്ധനും സദാചാരസമ്പന്നനുമായവൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു; പരമഗതിയിലേക്കും പോകുന്നു.
3.80.82
कुमारिकाणां शक्रस्य तीर्थं सिद्धनिषेवितम् ।
तत्र स्नात्वा नरः क्षिप्रं स्वर्गलोकमवाप्नुयात् ॥ ३.८०.८२ ॥
കുമാരികളുടെ, ശക്രന്റെ തീർത്ഥം സിദ്ധന്മാർ സേവിക്കുന്നതാണ്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ വേഗം സ്വർഗലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
3.80.83
रेणुकायाश्च तत्रैव तीर्थं सिद्धनिषेवितम् ।
तत्र स्नात्वा भवेद्विप्रो निर्मलश्चन्द्रमा यथा ॥ ३.८०.८३ ॥
രേണുകയുടെ തീർത്ഥവും അവിടെത്തന്നെയുണ്ട്; സിദ്ധന്മാർ സേവിക്കുന്നത്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന വിപ്രൻ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ നിർമലനാകുന്നു.
3.80.84
अथ पञ्चनदं गत्वा नियतो नियताशनः ।
पञ्चयज्ञानवाप्नोति क्रमशो येऽनुकीर्तिताः ॥ ३.८०.८४ ॥
പിന്നീട് പഞ്ചനദത്തിലെത്തി, നിയമവിധേയനും മിതാഹാരിയുമായി, പറയപ്പെട്ട അഞ്ചു യജ്ഞങ്ങളെ ക്രമമായി പ്രാപിക്കുന്നു.
3.80.85
ततो गच्छेत राजेन्द्र भीमायाः स्थानमुत्तमम् ।
तत्रस्नात्वा न योन्यां वै भवेद्भरतसत्तम ॥ ३.८०.८५ ॥
അനന്തരം, രാജേന്ദ്രാ, ഭീമയുടെ ഉത്തമമായ സ്ഥാനത്തേക്ക് പോകണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നിശ്ചയമായും വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കുകയില്ല.
3.80.86
देव्याः पुत्रो भवेद्राजंस्तप्तकुण्डलभूषणः ।
गवां शतसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ ३.८०.८६ ॥
രാജാവേ, അവൻ ദേവിയുടെ പുത്രനാകും, പഴുത്ത സ്വർണ്ണ കുണ്ഡലങ്ങൾ അണിഞ്ഞവനായി. മനുഷ്യൻ ഒരു ലക്ഷം പശുക്കളുടെ ഫലം നേടുന്നു.
3.80.87
गिरिकुञ्जं समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
पितामहं नमस्कृत्य गोसहस्रफलं लभेत् ॥ ३.८०.८७ ॥
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ പർവതകുഞ്ജത്തിൽ എത്തി, പിതാമഹനെ നമസ്കരിച്ചാൽ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും.
3.80.88
ततो गच्छेत धर्मज्ञ विमलं तीर्थमुत्तमम् ।
अद्यापि यत्रदृश्यन्ते मत्स्याः सौवर्णराजताः ॥ ३.८०.८८ ॥
അനന്തരം, ധർമ്മജ്ഞാ, നിർമ്മലവും ഉത്തമവുമായ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ ഇന്നും സ്വർണ്ണവും വെള്ളിയും നിറമുള്ള മത്സ്യങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.
3.80.89
तत्र स्नात्वा नरः क्षिप्रं वासवं लोकमाप्नुयात् ।
सर्वपापविशुद्धात्मा गच्छेत परमां गतिम् ॥ ३.८०.८९ ॥
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത മനുഷ്യൻ വേഗം ഇന്ദ്രലോകം പ്രാപിക്കും. സർവപാപങ്ങളിൽനിന്നും ശുദ്ധാത്മാവായി അവൻ പരമഗതി പ്രാപിക്കട്ടെ.
3.80.90
वितस्तां च समासाद्य संतर्प्य पितृदेवताः ।
नरः फलमवाप्नोति वाजपेयस्य भारत ॥ ३.८०.९० ॥
വിതസ്ത നദിയിൽ എത്തി, പിതൃക്കളെയും ദേവതകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയാൽ, ഭാരതാ, മനുഷ്യന് വാജപേയ യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
3.80.91
काश्मीरष्वेव नागस्य भवनं तक्षकस्य च ।
वितस्ताख्यमिति ख्यातं सर्वपापप्रमोचनम् ॥ ३.८०.९१ ॥
കാശ്മീരത്തിൽ തന്നെ നാഗനായ തക്ഷകന്റെ ഭവനമുണ്ട്; അവിടെ വിതസ്ത എന്നു പ്രസിദ്ധമായ, സകല പാപങ്ങളിൽനിന്നും മോചനം നൽകുന്ന തീർഥമുണ്ട്.
3.80.92
तत्रस्नात्वा नरो नूनं वाजपेयमवाप्नुयात् ।
सर्वपापविशुद्धात्मा गच्छेच्च परमां गतिम् ॥ ३.८०.९२ ॥
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ തീർച്ചയായും വാജപേയ യാഗത്തിന്റെ ഫലം നേടുന്നു; സകല പാപങ്ങളിൽനിന്നും ശുദ്ധാത്മാവായി അവൻ പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.
3.80.93
ततो गच्छेत मलदां त्रिषु लोकेषु विश्रुताम् ।
पश्चिमायां तु संध्यायामुपस्पृश्य यथाविधि ॥ ३.८०.९३ ॥
പിന്നീട് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ മലദയിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ പടിഞ്ഞാറൻ സന്ധ്യാവേളയിൽ വിധിപ്രകാരം ആചമനം ചെയ്ത്.
3.80.94
चरुं सप्तार्चिषे राजन्यथाशक्ति निवेदयेत् ।
पितॄणामक्षयं दानं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ३.८०.९४ ॥
രാജാവേ, സപ്താർച്ചി അഗ്നിക്ക് തന്റെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് ചരു സമർപ്പിക്കണം; പിതൃക്കൾക്കുള്ള ദാനം അക്ഷയമെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
3.80.95
ऋषयः पितरो देवा गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
गुह्यकाः किन्नरा यक्षाः सिद्धा विद्याधरा नराः ॥ ३.८०.९५ ॥
ഋഷികൾ, പിതൃക്കൾ, ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവ്വ-അപ്സരസ്സുകളുടെ ഗണങ്ങൾ, ഗുഹ്യകർ, കിന്നരർ, യക്ഷർ, സിദ്ധർ, വിദ്യാധരർ, മനുഷ്യർ.
3.80.96
राक्षसा दितिजा रुद्रा ब्रह्मा च मनुजाधिप ।
नियतः परमां दीक्षामास्थायाब्दसहस्रिकीम् ॥ ३.८०.९६ ॥
രാക്ഷസന്മാരും ദൈത്യരും രുദ്രന്മാരും ബ്രഹ്മാവും, മനുജാധിപാ; നിയമത്തോടെ പരമ ദീക്ഷ സ്വീകരിച്ച് ആയിരം വർഷം.
3.80.97
विष्णोः प्रसादनं कुर्वंश्चरुं च श्रपयंस्तथा ।
सप्तभिः सप्तभिश्चैव ऋग्भिस्तुष्टाव केशवम् ॥ ३.८०.९७ ॥
വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രസാദത്തിനായി യജ്ഞം ചെയ്തും ചരു പാകം ചെയ്തും, ഏഴേഴ് ഋക്കുകളാൽ കേശവനെ സ്തുതിച്ചു.
3.80.98
ददावष्टगुणैश्वर्यं तेषां तुष्टस्तु केशवः ।
यथाभिलषितानन्यान्कामान्दत्वा महीपते ॥ ३.८०.९८ ॥
കേശവൻ സന്തുഷ്ടനായി അവർക്ക് അഷ്ടഗുണൈശ്വര്യം നൽകി; ഹേ മഹീപതേ, അവർ ആഗ്രഹിച്ച മറ്റു കാമനകളും നൽകി.
3.80.99
तत्रैवान्तर्दधे देवो विद्युदभ्रेषु वै यथा ।
नाम्ना सप्तचरुं तेन ख्यातं लोकेषु भारत ॥ ३.८०.९९ ॥
അവിടെത്തന്നെ ആ ദേവൻ മേഘങ്ങളിൽ മിന്നൽ പോലെ മറഞ്ഞു; ഹേ ഭാരതാ, ആ പേരിനാൽ ആ സ്ഥലം ലോകങ്ങളിൽ സപ്തചരു എന്നു പ്രസിദ്ധമായി.
3.80.100
गवां शतसहस्रेण राजसूयशतेन च ।
अश्वमेधसहस्रेण श्रेयान्सप्तार्चिषे चरुः ॥ ३.८०.१०० ॥
ലക്ഷം പശുദാനം, നൂറ് രാജസൂയം, ആയിരം അശ്വമേധം എന്നിവയെക്കാൾ സപ്താർച്ചിക്ക് അർപ്പിക്കുന്ന ചരു ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
3.80.101
ततो निवृत्तो राजेन्द्र रुद्रं पदमथाविशेत् ।
अर्चयित्वामहादेवमश्वमेधफलं लभेत्। ॥ ३.८०.१०१ ॥
പിന്നെ, ഹേ രാജേന്ദ്ര, മടങ്ങി രുദ്രന്റെ സ്ഥാനത്ത് പ്രവേശിക്കണം; മഹാദേവനെ പൂജിച്ച് അശ്വമേധഫലം നേടണം.
3.80.102
मणिमन्तं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः ।
एकरात्रोपितो राजन्नग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.१०२ ॥
മണിമന്തത്തിലെത്തി, ഏകാഗ്രനായ ബ്രഹ്മചാരി ഒരു രാത്രി വസിക്കണം; ഹേ രാജൻ, അഗ്നിഷ്ടോമഫലം നേടും.
3.80.103
अथ गच्छेत राजेन्द्र देविकां लोकविश्रुतम् ।
प्रसूतिर्यत्र विप्राणां श्रूयते भरतर्षभ ॥ ३.८०.१०३ ॥
ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ലോകപ്രസിദ്ധമായ ദേവികയിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ ബ്രാഹ്മണരുടെ ഉത്ഭവം കേൾക്കപ്പെടുന്നു, ഹേ ഭരതർഷഭാ.
3.80.104
त्रिशूलपाणएः स्थानं च त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
देविकायां नरः स्नात्वा समभ्यर्च्य महेश्वरम् ॥ ३.८०.१०४ ॥
ത്രിശൂലധാരിയുടെ (ശിവന്റെ) സ്ഥാനം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്; ദേവികയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മഹേശ്വരനെ നന്നായി പൂജിക്കണം.
3.80.105
यथाशक्ति चरुं तत्र निवेद्य भरतर्षभ ।
सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य लभते फलम् ॥ ३.८०.१०५ ॥
ഹേ ഭരതർഷഭാ, അവിടെ ശക്തിക്കൊത്ത് ചരു നിവേദിച്ചാൽ, സർവകാമസമൃദ്ധമായ യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
3.80.106
कामाख्यं तत्र रुद्रस्य तीर्थं देवनिषेवितम् ।
तत्रस्नात्वा नरः क्षिप्रं सिद्धिं प्राप्नोति भारत ॥ ३.८०.१०६ ॥
അവിടെ രുദ്രന്റെ കാമാഖ്യം എന്ന തീർത്ഥമുണ്ട്, ദേവന്മാർ സേവിക്കുന്നത്; ഹേ ഭാരതാ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ വേഗം സിദ്ധി നേടുന്നു.
3.80.107
यजनं याजनं चैवतथैव ब्रह्मबालुकम् ।
पुष्पाम्भश्च उपस्पृश्य न शोचेन्मरणं गतः ॥ ३.८०.१०७ ॥
യജനം, യാജനം, ബ്രഹ്മ-ബാലുകം എന്നിവയും അങ്ങനെതന്നെ; പുഷ്പജലത്താൽ ആചമനം ചെയ്ത്, മരിച്ചവനെക്കുറിച്ച് ശോകിക്കരുത്.
3.80.108
अर्धयोजनविस्तारां पञ्चयोजनमायताम् ।
एतां हि देविकामाहुः पुण्यां देवर्षिसेविताम् ॥ ३.८०.१०८ ॥
വീതി അര യോജനം, നീളം അഞ്ചു യോജനം; ഈ ദേവികയെയാണ് പുണ്യമെന്നും ദേവർഷികൾ സേവിക്കുന്നതെന്നും പറയുന്നത്.
3.80.109
ततो गच्छेत धर्मज्ञ दीर्घसत्रं यथाक्रमम् ।
तत्र ब्रह्मादयो देवाः सिद्धाश्च परमर्षपः।
दीर्घसत्रमुपासन्ते दीक्षिता नियतव्रताः ॥ ३.८०.१०९ ॥
പിന്നീട് ധർമ്മജ്ഞൻ ക്രമപ്രകാരം ദീർഘസത്രത്തിൽ പോകണം. അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് മുതലായ ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും പരമർഷികളും ദീക്ഷിതരായി, നിയതവ്രതരായി ദീർഘസത്രത്തെ ഉപാസിക്കുന്നു.
3.80.110
गमनादेव राजेन्द्र दीर्घसत्रमरिंदम ।
राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति भारत ॥ ३.८०.११० ॥
രാജേന്ദ്രാ, ശത്രുനാശകാ, ഭാരതാ, അവിടേക്ക് പോകുന്നതിനാൽ തന്നെ മനുഷ്യൻ രാജസൂയത്തിന്റെയും അശ്വമേധത്തിന്റെയും ഫലം നേടുന്നു.
3.80.111
ततो विनशनं गच्छेन्नियतो नियताशनः ।
गच्छत्यन्तर्हिता यत्रमेरुपृष्ठे सरस्वती ॥ ३.८०.१११ ॥
പിന്നീട് നിയതനായും നിയതാഹാരനായും ഇരിക്കുന്നവൻ വിനശനത്തിൽ പോകണം. അവിടെ മേരുവിന്റെ പുറത്ത് സരസ്വതി മറഞ്ഞൊഴുകുന്നു.
3.80.112
चमसेऽथ शिवोद्भेदे नागोद्भेदे च दृश्यते ।
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र द्योतते शशिवत्वदा।
स्नात्वा तु चमसोद्भेदे अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ ३.८०.११२ ॥
പിന്നെ ചമസത്തിലും ശിവോദ്ഭേദത്തിലും നാഗോദ്ഭേദത്തിലും (തീർത്ഥം) കാണപ്പെടുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, നരവ്യാഘ്രാ, അപ്പോൾതന്നെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു. ചമസോദ്ഭേദത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് അഗ്നിഷ്ടോമഫലം നേടുന്നു.
3.80.113
शिवोद्भेदे नरः स्नात्वा गोसहस्रफंल लभेत् ।
नागोद्भेदे नरः स्नात्वा नागलोकमवाप्नुयात् ॥ ३.८०.११३ ॥
ശിവോദ്ഭേദത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത മനുഷ്യൻ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം നേടുന്നു. നാഗോദ്ഭേദത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത മനുഷ്യൻ നാഗലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
3.80.114
शशयानं च राजेन्द्रतीर्थमासाद्य दुर्लभम् ।
शतरूपप्रतिच्छन्नाः पुष्करा यत्र भारत ॥ ३.८०.११४ ॥
രാജേന്ദ്രാ, ദുർലഭമായ ശശയാന തീർത്ഥത്തിലെത്തി. ഭാരതാ, അവിടെ നൂറു രൂപങ്ങളാൽ മറഞ്ഞ പുഷ്കരങ്ങൾ (താമരകൾ) ഉണ്ട്.
3.80.115
सरस्वत्यां महाराज शतं संवत्सरं च ते ।
दृश्यन्ते भरतश्रेष्ठ वृत्तां वै कार्तिकीं सदा ॥ ३.८०.११५ ॥
മഹാരാജാവേ, സരസ്വതിയിൽ നൂറു വർഷം അവ കാണപ്പെടുന്നു. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, കാർത്തിക മാസത്തിൽ അവ എപ്പോഴും അനുഷ്ഠിക്കപ്പെടുന്നു.
3.80.116
तत्रस्नात्वा नरव्याघ्र द्योतते शशिवत्सदा ।
गोसहस्रफलं चैव प्राप्नुयाद्भरतर्षभ ॥ ३.८०.११६ ॥
നരവ്യാഘ്രാ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ എപ്പോഴും ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു. ഭരതർഷഭാ, അവൻ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം നേടുന്നു.
3.80.117
कुमारकोटीमासाद्य नियतः कुरुनन्दन ।
तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः ॥ ३.८०.११७ ॥
കുരുനന്ദനാ, സംയമത്തോടെ കുമാരകോടിയിൽ എത്തി അവിടെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം; പിതൃദേവാർച്ചനയിൽ മുഴുകിയിരിക്കണം.
3.80.118
गवामयुतमाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ।
ततो गच्छेत धर्मज्ञ रुद्रकोटिं समाहितः ॥ ३.८०.११८ ॥
അവൻ പതിനായിരം പശുക്കളുടെ ഫലം നേടി കുലത്തെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു. ധർമജ്ഞാ, പിന്നീട് ഏകാഗ്രതയോടെ രുദ്രകോടിയിലേക്കു പോകണം.
3.80.119
पुरा यत्र महाराज मुनिकोटिः समागता ।
हर्षेण महताऽऽविष्टा रुद्रदर्शनकाङ्क्षया ॥ ३.८०.११९ ॥
മഹാരാജാവേ, പണ്ട് എവിടെ പത്തു കോടി മുനിമാർ ഒത്തുചേർന്നുവോ, മഹാ ആനന്ദത്താൽ നിറഞ്ഞ്, രുദ്രദർശനത്തിനായുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ.
3.80.120
अहंपूर्वमहंपूर्वं द्रक्ष्यामि वृषभध्वजम् ।
एवं संप्रस्थिता राजन्नृषयः किल भारत ॥ ३.८०.१२० ॥
"ഞാൻ ആദ്യം കാണും, ഞാൻ ആദ്യം കാണും വൃഷഭധ്വജനെ!" എന്നു പറഞ്ഞ് രാജാവേ, ഭാരതാ, ഋഷിമാർ ഇപ്രകാരം പുറപ്പെട്ടു.
3.80.121
ततो योगीश्वरेणापि योगमास्थाय भूपते ।
तेषां मन्युप्रणाशार्थमृषीणां भावितात्मनाम् ॥ ३.८०.१२१ ॥
അനന്തരം യോഗേശ്വരനും യോഗത്തെ ആശ്രയിച്ച്, ഹേ രാജാവേ, ശുദ്ധാത്മാക്കളായ ആ ഋഷിമാരുടെ ക്രോധം നശിപ്പിക്കുന്നതിനായി (അപ്രകാരം ചെയ്തു).
3.80.122
स्रष्टा कोटीस्तु रुद्राणामृषीणामग्रतः स्थिता ।
मया पूर्वतरं दृष्ट इतिते मेनिरे पृथक् ॥ ३.८०.१२२ ॥
രുദ്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചവൻ കോടി (രുദ്രന്മാർ) ഋഷിമാർക്ക് മുന്നിൽ നിന്നു. 'ഞാൻ ഇവരെ മുമ്പേ കണ്ടിട്ടുണ്ട്' എന്ന് അവർ വെവ്വേറെ കരുതി.
3.80.123
तेषां तुष्टो महादेवो मुनीनां भावितात्मनाम् ।
भक्त्या परमया राजन्वरं तेषां प्रदिष्टवान् ॥ ३.८०.१२३ ॥
ശുദ്ധാത്മാക്കളായ ആ മുനിമാരിൽ മഹാദേവൻ സന്തുഷ്ടനായി. ഹേ രാജാവേ, അവരുടെ പരമഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച് അവർക്ക് വരം നൽകി.
3.80.124
अद्यप्रभृति युष्माकं धर्मवृद्धिर्भविष्यति ।
तत्रस्नात्वा नरव्याघ्र रुद्रकोट्यां नरः शुचिः ॥ ३.८०.१२४ ॥
ഇന്നുമുതൽ നിങ്ങൾക്ക് ധർമ്മം വർദ്ധിക്കും. ഹേ നരവ്യാഘ്രാ, അവിടെ രുദ്രകോടിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മനുഷ്യൻ ശുദ്ധനാകുന്നു.
3.80.125
अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ।
ततो गच्छेत राजेन्द्र संगमं लोकविश्रुतम् ॥ ३.८०.१२५ ॥
(മനുഷ്യൻ) അശ്വമേധത്തിന്റെ ഫലം നേടി തന്റെ കുലത്തെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു. പിന്നെ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ലോകപ്രസിദ്ധമായ സംഗമത്തിലേക്ക് പോകണം.
3.80.126
सरस्वत्या महापुण्यं केशवं समुपासते ।
यत्रब्रह्माहयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ॥ ३.८०.१२६ ॥
അത് സരസ്വതിയുടെ മഹാപുണ്യസ്ഥലമാണ്; അവിടെ ആളുകൾ കേശവനെ ഉപാസിക്കുന്നു. അവിടെ ബ്രഹ്മാവും നാഗങ്ങളും ദേവന്മാരും തപസ്സു ധനമാക്കിയ ഋഷിമാരും (അവനെ ഉപാസിക്കുന്നു).
3.80.127
अभिगच्छन्ति राजेन्द्र चैत्रशुक्लचतुर्दशीम् ।
तत्रस्नात्वा नरव्याघ्र विन्देद्बहुसुवर्णकम्।
सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ ३.८०.१२७ ॥
ഹേ രാജേന്ദ്ര, ചൈത്ര ശുക്ല ചതുർദശിയിൽ (ജനങ്ങൾ) അവിടേക്കു പോകുന്നു. ഹേ നരവ്യാഘ്ര, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഒരുവൻ ഏറെ സുവർണം നേടുന്നു; സർവപാപവിശുദ്ധാത്മാവായി ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
3.80.128
ऋषीणां यत्र सत्राणि समाप्तानि नराधिप ।
तत्रावसानमासाद्य गोसहस्रफलं लभेत् । ॥ ३.८०.१२८ ॥
ഹേ നരാധിപ, ഋഷിമാരുടെ സത്രങ്ങൾ എവിടെ സമാപിച്ചുവോ അവിടെ എത്തി ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും.