મહાભારત · અધ્યાય 3.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.85.1
तान्सर्वानुत्सुकान्दृष्ट्वा पाण्डवान्दीनचेतसः ।
अश्वासयंस्तथा धौम्यो बृहस्पतिसमोऽब्रवीत् ॥ ३.८५.१ ॥
તે બધા પાંડવોને ઉત્સુક અને દીન ચિત્તવાળા જોઈને, બૃહસ્પતિ સમાન ધૌમ્યે તેમને આશ્વાસન આપતા આ પ્રમાણે કહ્યું.
3.85.2
ब्राह्मणानुमतान्पुण्यानाश्रमान्भरतर्षभ ।
दिशस्तीर्थानि शैलांश्च शृणु मे वदतोऽनघ ॥ ३.८५.२ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, બ્રાહ્મણો દ્વારા માન્ય પવિત્ર આશ્રમો, દિશાઓ, તીર્થો અને પર્વતો — હે નિષ્પાપ, હું કહું છું તે સાંભળ.
3.85.3
याञ्श्रुत्वा गदतो राजन्विशोको भवितासि ह ।
द्रौपद्या चानया सार्धं भ्रातृभिश्च नरेश्वर ॥ ३.८५.३ ॥
હે રાજન, જેમને સાંભળીને તું શોકરહિત થઈશ — આ દ્રૌપદી અને ભાઈઓ સાથે, હે નરેશ્વર.
3.85.4
श्रवणाच्चैव तेषां त्वं पुण्यमाप्स्यसि पाण्डव ।
गत्वा शतगुणं चैव तेभ्य एव नरोत्तम ॥ ३.८५.४ ॥
હે પાંડવ, તેમના શ્રવણથી જ તું પુણ્ય પ્રાપ્ત કરીશ; હે નરોત્તમ, તે તીર્થોમાં જઈને તેનાથી સો ગણું પ્રાપ્ત કરીશ.
3.85.5
शृणु पूर्वां दिशं राजन्देवर्षिगणसेविताम् ।
रम्यां ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर यथास्मृति ॥ ३.८५.५ ॥
હે રાજન, દેવર્ષિગણોથી સેવાયેલી પૂર્વ દિશા સાંભળ; હે યુધિષ્ઠિર, સ્મૃતિ પ્રમાણે તે રમણીય દિશા હું તને કહીશ.
3.85.6
तस्यां रदेवर्षिजुष्टायां नैमिषं नाम भारत ।
यत्रतीर्थानि देवानां पुण्यानि च पृथक् पृथक् ॥ ३.८५.६ ॥
હે ભારત, ઋષિઓથી સેવાયેલી તે દિશામાં નૈમિષ નામનું સ્થાન છે, જ્યાં દેવોનાં જુદાં જુદાં પવિત્ર તીર્થો છે.
3.85.7
यत्र सा गोमती पुण्या रम्या देवर्षिसेविता ।
यज्ञभूमिश्च देवानां शामित्रं च विवस्वतः ॥ ३.८५.७ ॥
ત્યાં પવિત્ર અને રમણીય ગોમતી નદી છે, જે દેવર્ષિઓ દ્વારા સેવાય છે; દેવોની યજ્ઞભૂમિ અને વિવસ્વાનનું શામિત્ર-સ્થાન પણ ત્યાં છે.
3.85.8
तस्यां गिरिवरः पुण्यो गयो राजर्षिसत्कृतः ।
शिवं ब्रह्मसरो यत्रसेवितं त्रिदशर्षिभिः ॥ ३.८५.८ ॥
તેમાં પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ, પવિત્ર ગય પર્વત છે, જે રાજર્ષિઓ દ્વારા સન્માનિત છે; ત્યાં શિવકારી બ્રહ્મસરોવર છે, જે ત્રિદશ ઋષિઓ દ્વારા સેવાય છે.
3.85.9
यदर्थे पुरुषव्याघ्र कीर्तयन्ति पुरातनाः ।
एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोपि गयां व्रजेत् ॥ ३.८५.९ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર! જેના માટે પ્રાચીનો કહે છે કે ઘણા પુત્રો ઇચ્છવા યોગ્ય છે — તેમાંથી એક પણ જો ગયા જાય.
3.85.10
गौरीं वा वरयेत्कन्यां नीलं वा वृषमुत्सृजेत् ।
उत्तारयति संतत्या दश पूर्वान्दशावरान् ॥ ३.८५.१० ॥
ગૌરી નામની કન્યા સાથે લગ્ન કરે, અથવા નીલ વૃષભ છોડે; પોતાની સંતતિ વડે તે દસ પૂર્વજોને અને દસ વંશજોને તારે છે.
3.85.11
महानदी च तत्रैव तथा गयशिरो नृप ।
यत्रासौ कीर्त्यते विप्रैरक्षय्यकरणो वटः ॥ ३.८५.११ ॥
ત્યાં જ મહાનદી છે, અને હે નૃપ, ગયશિર પણ છે; જ્યાં બ્રાહ્મણો એ અક્ષય કરનાર વડ વૃક્ષની કીર્તિ ગાય છે.
3.85.12
यत्रदत्तं पितृभ्योऽन्नमक्षय्यं भवति प्रभो ।
सा च पुण्यजला तत्र फल्गुनामा महानदी ॥ ३.८५.१२ ॥
જ્યાં પિતૃઓને અર્પેલું અન્ન અક્ષય થાય છે, હે પ્રભો! અને ત્યાં પવિત્ર જળવાળી તે મહાનદી છે, જેનું નામ ફલ્ગુ છે.
3.85.13
बहुमूलफला चापि कौशिकी भरतर्षभ ।
विश्वामित्रोऽध्यगाद्यत्र ब्राह्मणत्वं तपोधनः ॥ ३.८५.१३ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ઘણાં મૂળ અને ફળોથી ભરેલી કૌશિકી નદી પણ ત્યાં છે; જ્યાં તપોધન વિશ્વામિત્રે બ્રાહ્મણત્વ પ્રાપ્ત કર્યું.
3.85.14
गङ्गा यत्रनदी पुण्या यस्यास्तीरे भगीरथः ।
अयजत्तत्रबहुभिः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ॥ ३.८५.१४ ॥
જ્યાં પવિત્ર ગંગા નદી છે, જેના કિનારે ભગીરથે ભારે દક્ષિણાઓ સાથે ઘણા યજ્ઞો કર્યા.
3.85.15
पाञ्चालेषु च कौरव्य कथयन्त्युत्पलावतम् ।
विश्वामित्रोऽयजद्यत्र शक्रेण सह कौशिकः ॥ ३.८५.१५ ॥
હે કૌરવ્ય, પાંચાલ દેશમાં ઉત્પલાવત નામનું સ્થાન કહેવાય છે; જ્યાં કૌશિક વિશ્વામિત્રે ઇન્દ્ર સાથે યજ્ઞ કર્યો.
3.85.16
यत्रानुवंशं भगवाञ्जामदग्न्यस्तथा जगौ ।
विश्वामित्रस्य तां दृष्ट्वा चिभूतिमतिमानुषीम् ॥ ३.८५.१६ ॥
જ્યાં ભગવાન જામદગ્ન્ય (પરશુરામ) એ પણ વંશાવલિ ગાઈ; વિશ્વામિત્રનો તે અતિમાનુષ વૈભવ જોઈને તેમણે તે ગાયું.
3.85.17
कान्यकुब्जेऽपिबत्सोममिन्द्रेण सह कौशिकः ।
ततः क्षत्रादपाक्रामद्ब्राह्मणोस्मीति चाब्रवीत् ॥ ३.८५.१७ ॥
કાન્યકુબ્જમાં પણ કૌશિકે ઇન્દ્ર સાથે સોમ પીધો; પછી ક્ષત્રિયત્વથી દૂર થઈને તેમણે કહ્યું, "હું બ્રાહ્મણ છું."
3.85.18
पवित्रमृषिभिर्जुष्टं पुण्यं पावनमुत्तमम् ।
गङ्गायमुनयोर्वीर संगमं लोकविश्रुतम् ॥ ३.८५.१८ ॥
હે વીર, ઋષિઓએ સેવેલો, પવિત્ર, પુણ્ય, પાવન અને ઉત્તમ ગંગા-યમુનાનો સંગમ લોકવિખ્યાત છે.
3.85.19
यत्रायजत भूतात्मा पूर्वमेव पितामहः ।
प्रयागमिति विख्यातं तस्माद्भरतसत्तम ॥ ३.८५.१९ ॥
ભૂતાત્મા પિતામહે પૂર્વે જ્યાં યજ્ઞ કર્યો, તેથી તે પ્રયાગ નામે વિખ્યાત છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
3.85.20
अगस्त्यस्य तु राजेन्द्र तत्राश्रमवरो नृप ।
तत्तथा तापसारण्यं तापसैरुपशोभितम् ॥ ३.८५.२० ॥
હે રાજેન્દ્ર, ત્યાં અગસ્ત્યનો શ્રેષ્ઠ આશ્રમ છે, હે નૃપ. તે તાપસોનું વન છે, તાપસોથી શોભિત.
3.85.21
हिरण्यबिन्दुः कथितो गिरौ कालञ्जरे महान् ।
आगस्त्यपर्वतोरभ्यः पुण्यो गिरिवः शिवः ॥ ३.८५.२१ ॥
કાલંજર પર્વત પર મહાન હિરણ્યબિંદુ કહેવાય છે; અગસ્ત્ય પર્વતની નજીક પવિત્ર, શુભ પર્વત છે.
3.85.22
महेन्द्रो नाम कौरव्य भार्गवस्य महात्मनः ।
अयजत्तत्रकौन्तेय पूर्वमेव पितामहः ॥ ३.८५.२२ ॥
હે કૌરવ્ય, ત્યાં મહાત્મા ભાર્ગવનો મહેન્દ્ર નામનો પર્વત છે; હે કૌંતેય, ત્યાં પૂર્વે પિતામહે યજ્ઞ કર્યો.
3.85.23
यत्रभागीरथी पुण्यां सरस्यासीद्युधिष्ठिर ।
यत्र सा ब्रह्मशालेति पुण्याख्याता विशांपते।
धूतपाप्मभिराकीर्णा पुण्यं तस्याश्च दर्शनम् ॥ ३.८५.२३ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, જ્યાં ભાગીરથી પવિત્ર સરોવરમાં હતી; જ્યાં તે પુણ્ય 'બ્રહ્મશાલા' નામે કહેવાઈ, હે વિશાંપતિ. પાપ ધોઈ નાખેલા લોકોથી ભરેલી; તેનું દર્શન પુણ્યદાયી છે.
3.85.24
पवित्रो मङ्गलीयश्च ख्यातो लोके सनातनः ।
केदारश्च मतङ्गस्य महानाश्रम उत्तमः ॥ ३.८५.२४ ॥
પવિત્ર અને મંગલદાયી, લોકમાં સનાતન રીતે વિખ્યાત; અને મતંગનો કેદાર, મહાન અને ઉત્તમ આશ્રમ.
3.85.25
कुण्डोदः पर्वतो रम्यो बहुमूलफलोदकः ।
नैषधस्तृषितो यत्र जलं शर्म च लब्धवान् ॥ ३.८५.२५ ॥
કુંડોદ નામનો પર્વત રમણીય છે; ત્યાં મૂળ, ફળ અને જળ પુષ્કળ છે. તરસ્યા નૈષધ (નળ) ત્યાં જળ અને શાંતિ પામ્યો.
3.85.26
यत्र देववनं पुण्यं तापसैरुपशोभितम् ।
बाहुदा च नदी यत्रनन्दा च गिरिमूर्धनि ॥ ३.८५.२६ ॥
તપસ્વીઓથી શોભિત પવિત્ર દેવવન જ્યાં છે; પર્વતશિખર પર બાહુદા અને નંદા નદીઓ છે.
3.85.27
तीर्थानि सरितः शैलाः पुण्यान्यायतनानि च ।
प्राच्यां दिशि महाराज कीर्तितानि मया तव ॥ ३.८५.२७ ॥
હે મહારાજ, પૂર્વ દિશાના તીર્થો, નદીઓ, પર્વતો અને પવિત્ર આયતનો મેં તમને કહ્યા.
3.85.28
तिसृष्वन्यासु पुण्यानि दिक्षु तीर्थानि मे शृणु ।
सरितः पर्वतांश्चैव पुण्यान्यायतनानि च ॥ ३.८५.२८ ॥
બાકીની ત્રણ દિશાઓના પવિત્ર તીર્થો મારી પાસેથી સાંભળો: નદીઓ, પર્વતો અને પવિત્ર આયતનો.