મહાભારત · અધ્યાય 3.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.86.1
दक्षिणस्यां तु पुण्यानि शृणु तीर्थानि भारत ।
विस्तरेण यथाबुद्धि कीर्त्यमानानि तानि वै ॥ ३.८६.१ ॥
હે ભારત, દક્ષિણ દિશાનાં પવિત્ર તીર્થોને સાંભળો. મારી બુદ્ધિ પ્રમાણે તેમનું વિસ્તારથી વર્ણન કરાશે.
3.86.2
यस्यामाख्यायते पुण्या दिशि गोदावरी नदी ।
बह्वारामा बहुजला तापसाचरिता शिवा ॥ ३.८६.२ ॥
જે દિશામાં પવિત્ર ગોદાવરી નદી કહેવાય છે, તે અનેક ઉદ્યાનોવાળી, પુષ્કળ જળવાળી, તપસ્વીઓથી સેવિત અને કલ્યાણકારી છે.
3.86.3
वेणा भीमरथी चैव नद्यौ पापभयापहे ।
मृगद्विजसमाकीर्णे तापसालयभूषिते ॥ ३.८६.३ ॥
વેણા અને ભીમરથી એ બે નદીઓ પાપભય દૂર કરે છે; તે મૃગો અને પક્ષીઓથી ભરેલી અને તપસ્વીઓના આશ્રમોથી શોભિત છે.
3.86.4
राजर्षेस्तस् च सरिन्नृगस्य भरतर्षभ ।
रम्यतीर्था बहुजला पयोष्णी द्विजसेविता ॥ ३.८६.४ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આ રાજર્ષિ નૃગની નદી છે. રમણીય તીર્થો અને પુષ્કળ જળવાળી પયોષ્ણી, જેની દ્વિજો સેવા કરે છે.
3.86.5
अपि चात्र महायोगी मार्कण्डेयो महायशाः ।
अनुवंश्यां जगौ गाथां नृगस्य धरणीपतेः ॥ ३.८६.५ ॥
અહીં મહાયોગી, મહાયશસ્વી માર્કંડેયે વંશપરંપરા પ્રમાણે ધરણીપતિ નૃગ વિષે એક ગાથા ગાઈ હતી.
3.86.6
नृगस् यजमानस्य प्रत्यक्षमिति नः श्रुतम् ।
मरुतः परिवेष्टारः सदस्याश्च दिवौकसः ॥ ३.८६.६ ॥
યજમાન નૃગની સામે જ આ બન્યું હતું એમ અમે સાંભળ્યું છે; મરુતો પીરસનારા હતા અને સ્વર્ગવાસી દેવો સભાસદ હતા.
3.86.7
पयोष्ण्यां यजमानस्य वाराहे तीर्थ उत्तमे ।
उद्धृतं भूतलस्थं वावायुना समुदीरितम्।
पयोष्ण्या हरते तोयं पापमामरणान्तिकम् ॥ ३.८६.७ ॥
યજમાન માટે પયોષ્ણીમાં, વારાહ તીર્થમાં, ઉત્તમ ઘાટે, ભૂમિ પર રહેલું કે વાયુથી ઉડાવાયેલું જળ પયોષ્ણી ગ્રહણ કરે છે; તે મૃત્યુ સુધીનું પાપ હરે છે.
3.86.8
स्वर्गादुत्तुङ्गममलं विषाणं यत्र शूलिनः ।
स्वमात्मविहितं दृष्ट्वा मर्त्यः शिवपुरं व्रजेत् ॥ ३.८६.८ ॥
સ્વર્ગથી પણ ઊંચું, નિર્મળ વિષાણ-શિખર; જ્યાં શૂલધારી (શિવ)એ પોતે સ્થાપેલું રૂપ દેખાય છે; તે જોઈને મર્ત્ય શિવપુર જાય.
3.86.9
एकतः सरितः सर्वा गङ्गाद्याः सलिलोच्चयाः ।
पयोष्णी चैकतः पुण्या तीर्थेभ्यो हि मता मम ॥ ३.८६.९ ॥
એક તરફ ગંગા વગેરે બધી નદીઓ અને જળરાશિઓ; બીજી તરફ પવિત્ર પયોષ્ણી; મારા મતે તે બધા તીર્થોથી શ્રેષ્ઠ ગણાઈ છે.
3.86.10
माठरस्य वनं पुण्यं बहुमूलफलं शिवम् ।
यूपश्च भरतश्रेष्ठ वरुणस्रोतसे गिरौ ॥ ३.८६.१० ॥
માઠરનું પવિત્ર વન, મૂળ અને ફળોથી ભરેલું, મંગલકારી; હે ભરતશ્રેષ્ઠ, વરુણસ્રોતની પાસે પર્વત પર યૂપ (યજ્ઞસ્તંભ) છે.
3.86.11
प्रवेण्युत्तरपार्स्वे तु पुण्ये कण्वाश्रमे तथा ।
तापसानामरण्यानि कीर्तितानि यथाश्रुति ॥ ३.८६.११ ॥
પ્રવેણીના ઉત્તર કિનારે, કણ્વના પવિત્ર આશ્રમમાં, અને એ જ રીતે તપસ્વીઓનાં વનો પણ સાંભળ્યા પ્રમાણે કહેવાયાં છે.
3.86.12
वेदी शूर्पारके तात जमदग्नेर्महात्मनः ।
रम्या पाषाणतीर्था च पुरश्चन्द्रा च भारत ॥ ३.८६.१२ ॥
હે તાત, શૂર્પારકમાં મહાત્મા જમદગ્નિની વેદી છે; હે ભારત, રમણીય પાષાણ-તીર્થ અને પુરશ્ચંદ્રા પણ છે.
3.86.13
अशोकतीर्थं तत्रैव कौन्ते य बहुलाश्रमम् ।
अगस्त्यतीर्थं पाण्ड्येषु वारुणं च युधिष्ठिर ॥ ३.८६.१३ ॥
હે કૌન્તેય, ત્યાં જ અશોકતીર્થ અને બહુલાશ્રમ છે. પાંડ્યદેશમાં અગસ્ત્યતીર્થ છે, અને હે યુધિષ્ઠિર, વારુણતીર્થ પણ છે.
3.86.14
कुमार्यः कथिताः पुण्याः पाण्ड्येष्वेव नरर्षभ ।
ताम्रपर्णी तु कौन्तेय कीर्तयिष्यामि तां शृणु ॥ ३.८६.१४ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, પાંડ્યદેશમાં જ પવિત્ર કુમારીઓ (નદીઓ) કહેવાઈ છે. હે કૌન્તેય, તામ્રપર્ણી વિશે હું વર્ણન કરીશ, સાંભળ.
3.86.15
यत्र देवैस्तपस्तप्तं महदिच्छद्भिराश्रमे ।
गोकर्णमिति विख्यातं त्रिषु लोकेषु भारत ॥ ३.८६.१५ ॥
દેવોએ મહાન ફળની ઇચ્છાથી આશ્રમમાં જ્યાં તપ કર્યું, તે, હે ભારત, ત્રણે લોકમાં ગોકર્ણ નામે વિખ્યાત છે.
3.86.16
शीततोयो बहुजलः पुण्यस्तात शिवश्च सः ।
ह्रदः परमदुष्प्रापो मानुषैरकृतात्मभिः ॥ ३.८६.१६ ॥
હે તાત, તે શીતળ જળ અને પુષ્કળ જળવાળું, પવિત્ર અને શુભ સરોવર છે; અશુદ્ધ મનના માણસો માટે ત્યાં પહોંચવું અતિ કઠિન છે.
3.86.17
तत्र वृक्षतृणाद्यैश्च संपन्नः फलमूलवान् ।
आश्रमोऽगस्त्यशिष्यस्य पुण्यो देवसहे गिरौ ॥ ३.८६.१७ ॥
ત્યાં વૃક્ષો, ઘાસ વગેરેથી સમૃદ્ધ, ફળમૂળવાળો, અગસ્ત્યના શિષ્યનો પવિત્ર આશ્રમ દેવસહ પર્વત પર છે.
3.86.18
वैडूर्यपर्वतस्तत्र श्रीमान्मणिमयः शिवः ।
अगस्त्यस्याश्रमश्चैव बहुमूलफलोदकः ॥ ३.८६.१८ ॥
ત્યાં વૈડૂર્ય પર્વત છે, જે શ્રીમાન, મણિમય અને શુભ છે. અને અગસ્ત્યનો આશ્રમ પણ ઘણાં મૂળ, ફળ અને જળવાળો છે.
3.86.19
सुराष्ट्रेष्वपि वक्ष्यामि पुण्यान्यायतनानि च ।
आश्रमान्सरितश्चैव सरांसि च नराधिप ॥ ३.८६.१९ ॥
હે નરાધિપ, સુરાષ્ટ્રના પ્રદેશોમાં પણ હું પવિત્ર તીર્થસ્થાનો, આશ્રમો, નદીઓ અને સરોવરો કહીશ.
3.86.20
चमसोद्भेदनं विप्रास्तत्रापि कथयन्त्युत ।
प्रभासं चोदधौ तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ३.८६.२० ॥
ત્યાં બ્રાહ્મણો ચમસોદ્ભેદનનું પણ વર્ણન કરે છે; અને સમુદ્રકિનારે ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત પ્રભાસ તીર્થ છે.
3.86.21
तत्र पिण्डारकं नाम तापसाचरितं शिवम् ।
उज्जयन्तश्च शिखरी क्षिप्रं सिद्धिकरो महान् ॥ ३.८६.२१ ॥
ત્યાં તપસ્વીઓથી સેવિત પિંડારક નામનું શુભ તીર્થ છે; અને શિખરોવાળો ઉજ્જયંત પર્વત છે, જે ઝડપથી સિદ્ધિ આપનાર મહાન તીર્થ છે.
3.86.22
तत्र देवर्षिवीरेण नारदेनानुकीर्तितः ।
पुराणः श्रूयते श्लोकस्तं निबोध युधिष्ठिर ॥ ३.८६.२२ ॥
ત્યાં દેવર્ષિઓમાં વીર નારદે કહેલો એક પ્રાચીન શ્લોક સંભળાય છે; હે યુધિષ્ઠિર, તે સાંભળ.
3.86.23
पुण्ये गिरौ सुराष्ट्रेषु मृगपक्षिनिषेविते ।
उज्जयन्ते स्म तप्ताङ्गो नाकपृष्ठे महीयते ॥ ३.८६.२३ ॥
સુરાષ્ટ્રના પુણ્ય પર્વત ઉજ્જયંત પર, જ્યાં મૃગો અને પક્ષીઓ વિચરે છે, તપથી શરીર તપાવનાર સ્વર્ગમાં પૂજાય છે.
3.86.24
एष नारायणः श्रीमान्क्षीरार्णवनिकेतनः ।
नागपर्यङ्कमुत्सृज्यह्यागतो मधुरां पुरीम् ॥ ३.८६.२४ ॥
ક્ષીરસાગરમાં નિવાસ કરનાર આ શ્રીમાન નારાયણ નાગશય્યા છોડીને મથુરા નગરીમાં આવ્યા.
3.86.25
पुण्या द्वारवती तत्रयत्रासौ मधुसूदनः ।
साक्षाद्देवः पुराणोसौ स हि धर्मः सनातनः ॥ ३.८६.२५ ॥
પવિત્ર દ્વારવતી ત્યાં છે જ્યાં મધુસૂદન છે. તેઓ સાક્ષાત્ પુરાતન દેવ છે; તેઓ જ સનાતન ધર્મ છે.
3.86.26
ये च कवेदविदो विप्रा ये चाध्यात्मविदो जनाः ।
ते वदन्ति महात्मानं कृष्णं धर्मं सनातनम् ॥ ३.८६.२६ ॥
જે કવિઓ, વેદજ્ઞ બ્રાહ્મણો અને અધ્યાત્મજ્ઞ લોકો છે, તેઓ તે મહાત્મા કૃષ્ણને સનાતન ધર્મ કહે છે.
3.86.27
पवित्राणां हि गोविन्दः पवित्रं परमुच्यते ।
पुण्यानामपि पुण्योसौ मङ्गालानां च मङ्गलम्।
त्रैलोक्ये पुण्डरीकाक्षो देवदेवः सनातनः ॥ ३.८६.२७ ॥
પવિત્રોમાં ગોવિંદ જ પરમ પવિત્ર કહેવાય છે. પુણ્યોમાં પણ તેઓ જ પુણ્ય છે; મંગળોમાં મંગળ. ત્રણે લોકમાં તે પુંડરીકાક્ષ, દેવોના દેવ, સનાતન છે.
3.86.28
अव्ययात्मा व्ययात्मा च क्षेत्रज्ञः परमेश्वरः ।
आस्ते हरिरचिन्त्यात्मा तत्रैव मधुसूदनः ॥ ३.८६.२८ ॥
અવ્યય અને વ્યય આત્મા ધરાવનાર, ક્ષેત્રજ્ઞ, પરમેશ્વર, અચિંત્ય આત્મા હરિ મધુસૂદન ત્યાં જ વસે છે.