Mahābhārata · Adhyāya 3.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.86.1
दक्षिणस्यां तु पुण्यानि शृणु तीर्थानि भारत ।
विस्तरेण यथाबुद्धि कीर्त्यमानानि तानि वै ॥ ३.८६.१ ॥
Wahai Bhārata, dengarkanlah tentang tīrtha-tīrtha suci di selatan; semuanya akan diceritakan secara rinci sesuai kemampuan pemahamanku.
3.86.2
यस्यामाख्यायते पुण्या दिशि गोदावरी नदी ।
बह्वारामा बहुजला तापसाचरिता शिवा ॥ ३.८६.२ ॥
Di arah tempat disebut sungai Godāvarī yang suci, kaya akan taman dan banyak airnya, dikunjungi para pertapa, dan membawa keberkahan.
3.86.3
वेणा भीमरथी चैव नद्यौ पापभयापहे ।
मृगद्विजसमाकीर्णे तापसालयभूषिते ॥ ३.८६.३ ॥
Kedua sungai Veṇā dan Bhīmarathī, yang melenyapkan ketakutan akan dosa, penuh rusa dan burung, dihiasi pertapaan para pertapa.
3.86.4
राजर्षेस्तस् च सरिन्नृगस्य भरतर्षभ ।
रम्यतीर्था बहुजला पयोष्णी द्विजसेविता ॥ ३.८६.४ ॥
Wahai banteng Bharata, inilah sungai raja-resi Nṛga: Payoṣṇī, dengan tepian indah dan air melimpah, dilayani para dvija.
3.86.5
अपि चात्र महायोगी मार्कण्डेयो महायशाः ।
अनुवंश्यां जगौ गाथां नृगस्य धरणीपतेः ॥ ३.८६.५ ॥
Di sini pula sang yogi agung, Mārkaṇḍeya yang termasyhur, melantunkan sebuah gāthā menurut silsilah Nṛga, penguasa bumi.
3.86.6
नृगस् यजमानस्य प्रत्यक्षमिति नः श्रुतम् ।
मरुतः परिवेष्टारः सदस्याश्च दिवौकसः ॥ ३.८६.६ ॥
Kami mendengar bahwa ini terjadi di hadapan sang pemberi kurban Nṛga: para Marut adalah pelayan, dan para dewa surgawi adalah anggota sidang.
3.86.7
पयोष्ण्यां यजमानस्य वाराहे तीर्थ उत्तमे ।
उद्धृतं भूतलस्थं वावायुना समुदीरितम्।
पयोष्ण्या हरते तोयं पापमामरणान्तिकम् ॥ ३.८६.७ ॥
Bagi sang pemberi kurban, di tepian Vārāha sungai Payoṣṇī, air yang berada di tanah atau yang diangkat dan diaduk angin diterima oleh Payoṣṇī; air itu menghapus dosa hingga ajal tiba.
3.86.8
स्वर्गादुत्तुङ्गममलं विषाणं यत्र शूलिनः ।
स्वमात्मविहितं दृष्ट्वा मर्त्यः शिवपुरं व्रजेत् ॥ ३.८६.८ ॥
Puncak Viṣāṇa yang suci, lebih tinggi daripada surga, tempat terlihat rupa yang didirikan oleh Sang Pemegang Trisula sendiri; setelah melihatnya, manusia fana akan pergi ke kota Śiva.
3.86.9
एकतः सरितः सर्वा गङ्गाद्याः सलिलोच्चयाः ।
पयोष्णी चैकतः पुण्या तीर्थेभ्यो हि मता मम ॥ ३.८६.९ ॥
Di satu sisi terdapat semua sungai dimulai dengan Gaṅgā dan kumpulan air; di sisi lain, Payoṣṇī yang suci. Menurut pandanganku, ia dianggap lebih agung daripada semua tepian suci.
3.86.10
माठरस्य वनं पुण्यं बहुमूलफलं शिवम् ।
यूपश्च भरतश्रेष्ठ वरुणस्रोतसे गिरौ ॥ ३.८६.१० ॥
Hutan suci Māṭhara, kaya akan akar dan buah, membawa keberuntungan; dan, wahai yang terbaik di antara Bharata, di gunung dekat aliran Varuṇa terdapat tiang kurban (yūpa).
3.86.11
प्रवेण्युत्तरपार्स्वे तु पुण्ये कण्वाश्रमे तथा ।
तापसानामरण्यानि कीर्तितानि यथाश्रुति ॥ ३.८६.११ ॥
Di tepi utara Praveṇī, di pertapaan suci Kaṇva, dan demikian pula hutan para petapa telah disebutkan sebagaimana yang didengar.
3.86.12
वेदी शूर्पारके तात जमदग्नेर्महात्मनः ।
रम्या पाषाणतीर्था च पुरश्चन्द्रा च भारत ॥ ३.८६.१२ ॥
Wahai anakku, di Śūrpāraka terdapat mezbah Jamadagni yang berjiwa agung; dan, wahai Bhārata, tepian Pāṣāṇa yang indah serta juga Puraścandrā.
3.86.13
अशोकतीर्थं तत्रैव कौन्ते य बहुलाश्रमम् ।
अगस्त्यतीर्थं पाण्ड्येषु वारुणं च युधिष्ठिर ॥ ३.८६.१३ ॥
Wahai putra Kuntī, di sana terdapat tīrtha Aśoka dan pertapaan Bahulā. Di negeri Pāṇḍya terdapat tīrtha Agastya, dan, wahai Yudhiṣṭhira, tīrtha Vāruṇa.
3.86.14
कुमार्यः कथिताः पुण्याः पाण्ड्येष्वेव नरर्षभ ।
ताम्रपर्णी तु कौन्तेय कीर्तयिष्यामि तां शृणु ॥ ३.८६.१४ ॥
Wahai yang terbaik di antara manusia, sungai-sungai suci (kumārī) disebut berada di negeri Pāṇḍya. Namun, wahai putra Kuntī, akan Kuceritakan Tāmraparṇī; dengarkanlah.
3.86.15
यत्र देवैस्तपस्तप्तं महदिच्छद्भिराश्रमे ।
गोकर्णमिति विख्यातं त्रिषु लोकेषु भारत ॥ ३.८६.१५ ॥
Tempat para dewa melakukan tapa besar di pertapaan, berkeinginan akan hasil yang agung, tempat itu termasyhur di tiga dunia dengan nama Gokarṇa, wahai Bhārata.
3.86.16
शीततोयो बहुजलः पुण्यस्तात शिवश्च सः ।
ह्रदः परमदुष्प्रापो मानुषैरकृतात्मभिः ॥ ३.८६.१६ ॥
Danau itu, wahai sayang, berair dingin dan melimpah; ia suci dan membawa keberuntungan, dan sangat sukar dicapai oleh manusia yang batinnya belum disucikan.
3.86.17
तत्र वृक्षतृणाद्यैश्च संपन्नः फलमूलवान् ।
आश्रमोऽगस्त्यशिष्यस्य पुण्यो देवसहे गिरौ ॥ ३.८६.१७ ॥
Di sana, dengan pepohonan, rerumputan dan sebagainya, kaya akan buah dan akar, terdapat pertapaan suci murid Agastya di gunung Devasaha.
3.86.18
वैडूर्यपर्वतस्तत्र श्रीमान्मणिमयः शिवः ।
अगस्त्यस्याश्रमश्चैव बहुमूलफलोदकः ॥ ३.८६.१८ ॥
Di sana terdapat gunung Vaiḍūrya, yang gemilang, terbuat dari permata dan membawa keberuntungan; dan juga pertapaan Agastya, melimpah akan akar, buah dan air.
3.86.19
सुराष्ट्रेष्वपि वक्ष्यामि पुण्यान्यायतनानि च ।
आश्रमान्सरितश्चैव सरांसि च नराधिप ॥ ३.८६.१९ ॥
Wahai penguasa manusia, di negeri Surāṣṭra pun aku akan menceritakan tempat-tempat suci, pertapaan, sungai, dan danau.
3.86.20
चमसोद्भेदनं विप्रास्तत्रापि कथयन्त्युत ।
प्रभासं चोदधौ तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ३.८६.२० ॥
Di sana para brahmana juga menyebut Camasodbhedana; dan di tepi samudra ada tīrtha Prabhāsa, terkenal di tiga dunia.
3.86.21
तत्र पिण्डारकं नाम तापसाचरितं शिवम् ।
उज्जयन्तश्च शिखरी क्षिप्रं सिद्धिकरो महान् ॥ ३.८६.२१ ॥
Di sana ada Piṇḍāraka yang suci, didatangi para petapa; dan gunung berpuncak Ujjayanta, pemberi keberhasilan yang cepat dan agung.
3.86.22
तत्र देवर्षिवीरेण नारदेनानुकीर्तितः ।
पुराणः श्रूयते श्लोकस्तं निबोध युधिष्ठिर ॥ ३.८६.२२ ॥
Di sana terdengar sebuah śloka kuno yang dilantunkan oleh Nārada, pahlawan di antara resi dewa; dengarkanlah, Yudhiṣṭhira.
3.86.23
पुण्ये गिरौ सुराष्ट्रेषु मृगपक्षिनिषेविते ।
उज्जयन्ते स्म तप्ताङ्गो नाकपृष्ठे महीयते ॥ ३.८६.२३ ॥
Di gunung suci Ujjayanta di negeri Surāṣṭra, tempat rusa dan burung berkumpul, orang yang tubuhnya dipanaskan oleh tapas dimuliakan di puncak surga.
3.86.24
एष नारायणः श्रीमान्क्षीरार्णवनिकेतनः ।
नागपर्यङ्कमुत्सृज्यह्यागतो मधुरां पुरीम् ॥ ३.८६.२४ ॥
Nārāyaṇa yang agung ini, yang bersemayam di lautan susu, meninggalkan ranjang ularnya dan datang ke kota Mathurā.
3.86.25
पुण्या द्वारवती तत्रयत्रासौ मधुसूदनः ।
साक्षाद्देवः पुराणोसौ स हि धर्मः सनातनः ॥ ३.८६.२५ ॥
Dvāravatī yang suci ada di sana, tempat Madhusūdana berdiam. Ia sendiri adalah dewa purba; sesungguhnya Ia adalah dharma yang abadi.
3.86.26
ये च कवेदविदो विप्रा ये चाध्यात्मविदो जनाः ।
ते वदन्ति महात्मानं कृष्णं धर्मं सनातनम् ॥ ३.८६.२६ ॥
Para penyair, brahmana yang menguasai Veda, dan orang-orang yang mengenal diri, menyebut Kṛṣṇa yang agung itu sebagai dharma yang abadi.
3.86.27
पवित्राणां हि गोविन्दः पवित्रं परमुच्यते ।
पुण्यानामपि पुण्योसौ मङ्गालानां च मङ्गलम्।
त्रैलोक्ये पुण्डरीकाक्षो देवदेवः सनातनः ॥ ३.८६.२७ ॥
Di antara segala yang menyucikan, Govinda disebut penyuci tertinggi. Di antara yang suci, Ia adalah yang suci; di antara yang membawa berkah, Ia adalah yang membawa berkah. Di tiga dunia Ia adalah dewa para dewa bermata teratai, yang abadi.
3.86.28
अव्ययात्मा व्ययात्मा च क्षेत्रज्ञः परमेश्वरः ।
आस्ते हरिरचिन्त्यात्मा तत्रैव मधुसूदनः ॥ ३.८६.२८ ॥
Dia yang dirinya kekal sekaligus fana, pengenal medan, Tuhan tertinggi, Hari Madhusūdana yang berjiwa tak terpikirkan, bersemayam tepat di sana.