ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.86.1
दक्षिणस्यां तु पुण्यानि शृणु तीर्थानि भारत ।
विस्तरेण यथाबुद्धि कीर्त्यमानानि तानि वै ॥ ३.८६.१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
3.86.2
यस्यामाख्यायते पुण्या दिशि गोदावरी नदी ।
बह्वारामा बहुजला तापसाचरिता शिवा ॥ ३.८६.२ ॥
ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਬਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਭਰਪੂਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
3.86.3
वेणा भीमरथी चैव नद्यौ पापभयापहे ।
मृगद्विजसमाकीर्णे तापसालयभूषिते ॥ ३.८६.३ ॥
ਵੇਣਾ ਅਤੇ ਭੀਮਰਥੀ ਦੋ ਨਦੀਆਂ ਪਾਪ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ।
3.86.4
राजर्षेस्तस् च सरिन्नृगस्य भरतर्षभ ।
रम्यतीर्था बहुजला पयोष्णी द्विजसेविता ॥ ३.८६.४ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨ੍ਰਿਗ ਦੀ ਨਦੀ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਪਯੋਸ਼ਣੀ, ਜਿਸਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.86.5
अपि चात्र महायोगी मार्कण्डेयो महायशाः ।
अनुवंश्यां जगौ गाथां नृगस्य धरणीपतेः ॥ ३.८६.५ ॥
ਇੱਥੇ ਮਹਾਯੋਗੀ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨ੍ਰਿਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਗਾਥਾ ਗਾਈ ਸੀ।
3.86.6
नृगस् यजमानस्य प्रत्यक्षमिति नः श्रुतम् ।
मरुतः परिवेष्टारः सदस्याश्च दिवौकसः ॥ ३.८६.६ ॥
ਯਜਮਾਨ ਨ੍ਰਿਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਇਹ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਮਰੁਤ ਪਰੋਸਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਦੇਵਤੇ ਸਭਾਸਦ ਸਨ।
3.86.7
पयोष्ण्यां यजमानस्य वाराहे तीर्थ उत्तमे ।
उद्धृतं भूतलस्थं वावायुना समुदीरितम्।
पयोष्ण्या हरते तोयं पापमामरणान्तिकम् ॥ ३.८६.७ ॥
ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਵਿੱਚ, ਵਾਰਾਹ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ, ਉੱਤਮ ਘਾਟ ਤੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਠਹਿਰਿਆ ਜਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਠਾਇਆ ਪਾਣੀ ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਮੌਤ ਤੱਕ ਦਾ ਪਾਪ ਹਰਦੀ ਹੈ।
3.86.8
स्वर्गादुत्तुङ्गममलं विषाणं यत्र शूलिनः ।
स्वमात्मविहितं दृष्ट्वा मर्त्यः शिवपुरं व्रजेत् ॥ ३.८६.८ ॥
ਸਵਰਗ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ, ਨਿਰਮਲ ਵਿਸ਼ਾਣ ਸ਼ਿਖਰ; ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਥਾਪਿਤ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵਪੁਰ ਜਾਵੇ।
3.86.9
एकतः सरितः सर्वा गङ्गाद्याः सलिलोच्चयाः ।
पयोष्णी चैकतः पुण्या तीर्थेभ्यो हि मता मम ॥ ३.८६.९ ॥
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਜਲ-ਰਾਸ਼ੀਆਂ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਯੋਸ਼ਣੀ; ਮੇਰੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
3.86.10
माठरस्य वनं पुण्यं बहुमूलफलं शिवम् ।
यूपश्च भरतश्रेष्ठ वरुणस्रोतसे गिरौ ॥ ३.८६.१० ॥
ਮਾਠਰ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ; ਹੇ ਭਰਤਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਵਰੁਣ ਸ੍ਰੋਤ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਯੂਪ (ਯਗ ਥੰਮ੍ਹ) ਹੈ।
3.86.11
प्रवेण्युत्तरपार्स्वे तु पुण्ये कण्वाश्रमे तथा ।
तापसानामरण्यानि कीर्तितानि यथाश्रुति ॥ ३.८६.११ ॥
ਪ੍ਰਵੇਣੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ, ਕਣ੍ਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੀ ਸੁਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
3.86.12
वेदी शूर्पारके तात जमदग्नेर्महात्मनः ।
रम्या पाषाणतीर्था च पुरश्चन्द्रा च भारत ॥ ३.८६.१२ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਸ਼ੂਰਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਜਮਦਗਨੀ ਦੀ ਵੇਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰਮਣੀਕ ਪਾਸ਼ਾਣ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਚੰਦਰਾ ਵੀ ਹਨ।
3.86.13
अशोकतीर्थं तत्रैव कौन्ते य बहुलाश्रमम् ।
अगस्त्यतीर्थं पाण्ड्येषु वारुणं च युधिष्ठिर ॥ ३.८६.१३ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਸ਼ੋਕਤੀਰਥ ਅਤੇ ਬਹੁਲਾਸ਼ਰਮ ਹੈ। ਪਾਂਡਿਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤਿਆਤੀਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵਾਰੁਣਤੀਰਥ ਵੀ ਹੈ।
3.86.14
कुमार्यः कथिताः पुण्याः पाण्ड्येष्वेव नरर्षभ ।
ताम्रपर्णी तु कौन्तेय कीर्तयिष्यामि तां शृणु ॥ ३.८६.१४ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼ਰੇਸ਼ਟ, ਪਾਂਡਿਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਮਾਰੀਆਂ (ਨਦੀਆਂ) ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਤਾਮਰਪਰਣੀ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣ।
3.86.15
यत्र देवैस्तपस्तप्तं महदिच्छद्भिराश्रमे ।
गोकर्णमिति विख्यातं त्रिषु लोकेषु भारत ॥ ३.८६.१५ ॥
ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਕਰਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
3.86.16
शीततोयो बहुजलः पुण्यस्तात शिवश्च सः ।
ह्रदः परमदुष्प्रापो मानुषैरकृतात्मभिः ॥ ३.८६.१६ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਜਲ ਵਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਝੀਲ ਹੈ; ਅਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
3.86.17
तत्र वृक्षतृणाद्यैश्च संपन्नः फलमूलवान् ।
आश्रमोऽगस्त्यशिष्यस्य पुण्यो देवसहे गिरौ ॥ ३.८६.१७ ॥
ਉੱਥੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਘਾਹ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਫਲਾਂ-ਮੂਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਵਸਹ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਹੈ।
3.86.18
वैडूर्यपर्वतस्तत्र श्रीमान्मणिमयः शिवः ।
अगस्त्यस्याश्रमश्चैव बहुमूलफलोदकः ॥ ३.८६.१८ ॥
ਉੱਥੇ ਵੈਦੂਰਯ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮੂਲਾਂ, ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।
3.86.19
सुराष्ट्रेष्वपि वक्ष्यामि पुण्यान्यायतनानि च ।
आश्रमान्सरितश्चैव सरांसि च नराधिप ॥ ३.८६.१९ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਸੁਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨ, ਆਸ਼ਰਮ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
3.86.20
चमसोद्भेदनं विप्रास्तत्रापि कथयन्त्युत ।
प्रभासं चोदधौ तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ३.८६.२० ॥
ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਮਸੋਦ੍ਭੇਦਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੀਰਥ ਹੈ।
3.86.21
तत्र पिण्डारकं नाम तापसाचरितं शिवम् ।
उज्जयन्तश्च शिखरी क्षिप्रं सिद्धिकरो महान् ॥ ३.८६.२१ ॥
ਉੱਥੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਪਿੰਡਾਰਕ ਨਾਮਕ ਸ਼ੁਭ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਉਜ੍ਜਯੰਤ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਛੇਤੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਹੈ।
3.86.22
तत्र देवर्षिवीरेण नारदेनानुकीर्तितः ।
पुराणः श्रूयते श्लोकस्तं निबोध युधिष्ठिर ॥ ३.८६.२२ ॥
ਉੱਥੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਨਾਰਦ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਿਆ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਲੋਕ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਸਨੂੰ ਸੁਣ।
3.86.23
पुण्ये गिरौ सुराष्ट्रेषु मृगपक्षिनिषेविते ।
उज्जयन्ते स्म तप्ताङ्गो नाकपृष्ठे महीयते ॥ ३.८६.२३ ॥
ਸੁਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੰਨ ਪਰਬਤ ਉਜ੍ਜਯੰਤ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਮ੍ਰਿਗ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ, ਤਪ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.86.24
एष नारायणः श्रीमान्क्षीरार्णवनिकेतनः ।
नागपर्यङ्कमुत्सृज्यह्यागतो मधुरां पुरीम् ॥ ३.८६.२४ ॥
ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਗ-ਸ਼ੱਯਾ ਛੱਡ ਕੇ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਆਏ।
3.86.25
पुण्या द्वारवती तत्रयत्रासौ मधुसूदनः ।
साक्षाद्देवः पुराणोसौ स हि धर्मः सनातनः ॥ ३.८६.२५ ॥
ਪਵਿੱਤਰ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਉੱਥੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਖਿਆਤ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇਵਤਾ ਹਨ; ਉਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹਨ।
3.86.26
ये च कवेदविदो विप्रा ये चाध्यात्मविदो जनाः ।
ते वदन्ति महात्मानं कृष्णं धर्मं सनातनम् ॥ ३.८६.२६ ॥
ਜੋ ਕਵੀ, ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਆਖਦੇ ਹਨ।
3.86.27
पवित्राणां हि गोविन्दः पवित्रं परमुच्यते ।
पुण्यानामपि पुण्योसौ मङ्गालानां च मङ्गलम्।
त्रैलोक्ये पुण्डरीकाक्षो देवदेवः सनातनः ॥ ३.८६.२७ ॥
ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੋਵਿੰਦ ਹੀ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਹਨ; ਮੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸਨਾਤਨ ਹਨ।
3.86.28
अव्ययात्मा व्ययात्मा च क्षेत्रज्ञः परमेश्वरः ।
आस्ते हरिरचिन्त्यात्मा तत्रैव मधुसूदनः ॥ ३.८६.२८ ॥
ਅਵਿਅਯ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਵਿਅਯ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਖੇਤਰਗ੍ਯ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਮਧੁਸੂਦਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਸਦੇ ਹਨ।