મહાભારત · અધ્યાય 3.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.88.1
उदीच्यां राजशार्दूल दिशि पुण्यानि यानि वै ।
तानि ते कीर्तयिष्यामि पुण्यान्यायतनानि च ॥ ३.८८.१ ॥
હે રાજશાર્દૂલ, ઉત્તર દિશામાં જે પવિત્ર સ્થાનો છે, તેમનું હું તને વર્ણન કરીશ.
3.88.2
शृणुष्वावहितो भूत्वा मम मन्त्रयतः प्रभो ।
कथाप्रतिग्रहो वीर श्रद्धां जनयते शुभाम् ॥ ३.८८.२ ॥
હે પ્રભુ, ધ્યાનથી મારી સલાહ સાંભળો. હે વીર, કથા ગ્રહણ કરવી શુભ શ્રદ્ધા જન્માવે છે.
3.88.3
सरस्वती महापुण्या ह्रदिनी तीर्थमालिनी ।
समुद्रगा महावेगा यमुना यत्र पाण्डव ॥ ३.८८.३ ॥
હે પાંડવ, ત્યાં સરસ્વતી અતિ પવિત્ર, ખળખળ વહેતી, તીર્થોની માળાથી શોભતી છે; સમુદ્ર તરફ વહેતી યમુના મહાવેગવાળી છે.
3.88.4
यत्र पुण्यतरं तीर्थं प्लक्षावतरणं शुभम् ।
यत्रसारस्वतैरिष्ट्वा गच्छन्त्यवभृथं द्विजाः ॥ ३.८८.४ ॥
ત્યાં અતિ પવિત્ર તીર્થ અને શુભ પ્લક્ષાવતરણ છે; સારસ્વતો યજ્ઞ કરીને અવભૃથ સ્નાન માટે દ્વિજો ત્યાં જાય છે.
3.88.5
पुण्यं चाख्यायते दिव्यं शिवमग्निशिरोऽनघ ।
सहदेवोऽयजद्यत्रशम्याक्षेपेण भारत ॥ ३.८८.५ ॥
હે અનઘ, ત્યાં પવિત્ર, દિવ્ય અને શિવસ્વરૂપ અગ્નિશિર કહેવાયું છે; હે ભારત, ત્યાં સહદેવે શમ્યાક્ષેપણથી યજ્ઞ કર્યો હતો.
3.88.6
एतस्मिन्नेव चार्थेऽसौ इन्द्रगीता युधिष्ठिर ।
गाथा चरति लोकेऽस्मिन्गीयमाना द्विजातिभिः ॥ ३.८८.६ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, આ જ વિષય પર ઇન્દ્રે ગાયેલી તે ગાથા આ લોકમાં પ્રચલિત છે, જે દ્વિજો ગાય છે.
3.88.7
अग्नयः सहदेवेन ये चिता यमुनामनु ।
ते तस्य कुरुशार्दूल सहस्रशतदक्षिणाः ॥ ३.८८.७ ॥
હે કુરુશાર્દૂલ, સહદેવે યમુનાને કાંઠે જે અગ્નિઓ સ્થાપ્યા તે તેના સો-હજાર દક્ષિણાવાળા યજ્ઞો હતા.
3.88.8
तत्रैव भरतो राजा चक्रवर्ती महायशाः ।
विंशतीं सप्त चाष्टौ च हयमेधानुपाहरत् ॥ ३.८८.८ ॥
ત્યાં જ ભરત નામના ચક્રવર્તી, મહાયશસ્વી રાજાએ વીસ, સાત અને આઠ અશ્વમેધ યજ્ઞો કર્યા.
3.88.9
कामकृद्यो द्विजातीनां श्रुतस्तात यथा पुरा ।
अत्यन्तमाश्रमः पुण्यः शरभङ्गस्य विश्रुतः ॥ ३.८८.९ ॥
હે તાત, જેમ તેં સાંભળ્યું છે, દ્વિજોની કામના પૂર્ણ કરનાર, અત્યંત પવિત્ર શરભંગનો આશ્રમ પૂર્વકાળથી પ્રસિદ્ધ છે.
3.88.10
सरस्वती नदी सद्भिः सततं पार्थ पूजिता ।
वालखिल्यैर्महाराज यत्रेष्टमृषिभिः पुरा ॥ ३.८८.१० ॥
હે પાર્થ, સરસ્વતી નદી સજ્જનો દ્વારા સતત પૂજાય છે; હે મહારાજ, જ્યાં પૂર્વે વાલખિલ્ય ઋષિઓએ યજ્ઞ કર્યો હતો.
3.88.11
दृषद्वती महापुण्या यत्र रख्याता युधिष्ठिर ।
न्यग्रोधाख्यस्तु पाञ्चाल्यः पाञ्चाल्योद्विपदांवर।
दाल्भ्यघोषश्च दाल्भ्याश् धरणीस्थो महात्मनः ॥ ३.८८.११ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, મહાપુણ્ય દૃષદ્વતી નદી જ્યાં પ્રસિદ્ધ છે; ન્યગ્રોધ નામના પાંચાલ, દ્વિપદોમાં શ્રેષ્ઠ પાંચાલ, અને ધરતી પર રહેલા મહાત્મા દાલ્ભ્યઘોષ તથા દાલ્ભ્યો.
3.88.12
कौन्तेयानन्तयशसः सुव्रतस्यामितौजसः ।
आश्रमः ख्यायते पुण्यस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ ३.८८.१२ ॥
હે કૌંતેયો, અનંતયશસ્વી, સુવ્રત અને અમિતતેજસ્વી પુરુષનો પુણ્ય આશ્રમ ત્રણે લોકમાં પ્રસિદ્ધ કહેવાય છે.
3.88.13
एतावर्णाववर्णौ च विश्रुतौ मनुजाधिप ।
ईजाते क्रतुभिर्मुख्यैः पुण्यैर्भरतसत्तम ॥ ३.८८.१३ ॥
હે મનુજાધિપ, આ બંને અવર્ણ અને વિખ્યાત હતા. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેમણે મુખ્ય પુણ્ય યજ્ઞો વડે યજન કર્યું.
3.88.14
समेत्य बहुशो देवाः सेन्द्राः सवरुणाः पुरा ।
विशाखयूपेऽतप्यन् तेन पुण्यतमश्च सः ॥ ३.८८.१४ ॥
પૂર્વે ઇન્દ્ર અને વરુણ સહિત દેવો અનેક વાર ભેગા થઈ વિશાખયૂપ પાસે તપ કરતા હતા; તેથી તે સ્થાન અત્યંત પુણ્યમય બન્યું.
3.88.15
ऋषिर्महान्महाभागो जमदग्निर्महायशाः ।
पलाशकेषु पुण्येषु रम्येष्वयजत प्रभुः ॥ ३.८८.१५ ॥
મહાન, મહાભાગ્યશાળી અને મહાયશસ્વી ઋષિ જમદગ્નિએ સમર્થ બનીને પવિત્ર અને રમણીય પલાશ વૃક્ષો વચ્ચે યજન કર્યું.
3.88.16
यत्रसर्वाः सरिच्छ्रेष्टाः साक्षात्तमृषिसत्तमम् ।
स्वं स्वं तोयमुपादाय परिवार्योपतस्थिरे ॥ ३.८८.१६ ॥
જ્યાં બધી શ્રેષ્ઠ નદીઓ સાક્ષાત પોતપોતાનું જળ લઈને તે ઋષિશ્રેષ્ઠની આસપાસ ઘેરાઈને ઉપસ્થિત થઈ.
3.88.17
अपि चात्र महाराज स्वयं विश्वावसुर्जगौ ।
इमं श्लोकं तदा वीर प्रेक्ष्य दीक्षां महात्मनः ॥ ३.८८.१७ ॥
વળી, હે મહારાજ, અહીં સ્વયં વિશ્વાવસુએ આ શ્લોક ગાયો. હે વીર, તે મહાત્માની દીક્ષા જોઈને ત્યારે તેણે આ શ્લોક ગાયો.
3.88.18
यजमानस्य वै देवाञ्जमदग्नेर्महात्मनः ।
आगम्य सरितो विप्रान्मधुना समतर्पयन् ॥ ३.८८.१८ ॥
યજમાન મહાત્મા જમદગ્નિના યજ્ઞમાં નદીઓએ આવીને દેવો અને બ્રાહ્મણોને મધ વડે સંપૂર્ણ તૃપ્ત કર્યા.
3.88.19
गन्धर्वयक्षरक्षोबिरप्सरोभिश्च सेवितम् ।
किरातकिन्नरावासं शैलं शिखरिणांवरम् ॥ ३.८८.१९ ॥
ગંધર્વો, યક્ષો, રાક્ષસો અને અપ્સરાઓથી સેવિત; કિરાતો અને કિન્નરોનું નિવાસસ્થાન; શિખરધારી પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ શૈલ.
3.88.20
बिभेद तरसा गङ्गा गङ्गाद्वारं युधिष्ठिर ।
पुण्यं तत्ख्यायते राजन्ब्रह्मर्षिगणसेवितम् ॥ ३.८८.२० ॥
હે યુધિષ્ઠિર! ગંગાએ વેગથી પર્વત ચીર્યો; તે જ ગંગાદ્વાર છે. હે રાજન્, તે પુણ્ય સ્થાન બ્રહ્મર્ષિગણોથી સેવિત તરીકે ઓળખાય છે.
3.88.21
सनत्कुमारः कौरव्य पुण्यं कनखलं तथा ।
पर्वतश्च पुरुर्नाम यत्रयातः पुरूरवाः ॥ ३.८८.२१ ॥
હે કૌરવ્ય! સનત્કુમારનું પુણ્ય સ્થાન અને કનખલ પણ; પુરુ નામનો પર્વત, જ્યાં પુરૂરવા ગયા હતા.
3.88.22
भृगुर्यत्रतपस्तेपे महर्षिगणसेविते ।
राजन्स आश्रमः ख्यातो भृगुतुङ्गो महागिरिः ॥ ३.८८.२२ ॥
મહર્ષિગણોથી સેવિત સ્થાને ભૃગુએ તપ કર્યું; હે રાજન્, તે આશ્રમ પ્રસિદ્ધ છે — ભૃગુતુંગ નામનો મહાન પર્વત.
3.88.23
यः स भूतं भविष्यच्च भवच् भरतर्षभ ।
नारायणः प्रभुर्विष्णुः शाश्वतः पुरुषोत्तमः ॥ ३.८८.२३ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! જે ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાન છે; તે જ નારાયણ, પ્રભુ વિષ્ણુ, શાશ્વત પુરુષોત્તમ છે.
3.88.24
तस्यातियशसः पुण्यां विशालां बदरीमनु ।
आश्रमः ख्यायते पुण्यस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ ३.८८.२४ ॥
તે અતિયશસ્વીનો પુણ્ય આશ્રમ વિશાલા અને બદરી પાસે ઓળખાય છે; તે પુણ્ય આશ્રમ ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત છે.
3.88.25
उष्णतोयवहा गङ्गा शीततोयवहा पुरा ।
सुवर्णसिकता राजन्विशालां बदरीमनु ॥ ३.८८.२५ ॥
હે રાજન્, પૂર્વે વિશાલા અને બદરી પાસે ગંગા ગરમ અને ઠંડું પાણી વહાવતી હતી; તેની રેતી સોનાની હતી.
3.88.26
ऋषयो यत्रदेवाश्च महाभागा महौजसः ।
प्राप्य नित्यं नमस्यन्ति देवं नारायणं प्रभुम् ॥ ३.८८.२६ ॥
મહાભાગ્યશાળી અને મહાતેજસ્વી ઋષિઓ અને દેવતાઓ ત્યાં પહોંચીને સદા પ્રભુ દેવ નારાયણને નમસ્કાર કરે છે.
3.88.27
यत्रनाराजणो देवः परमात्मा सनातनः ।
तत्र कृत्स्नं जगत्सर्वं तीर्थान्यायतनानि च ॥ ३.८८.२७ ॥
જ્યાં સનાતન પરમાત્મા દેવ નારાયણ છે, ત્યાં સંપૂર્ણ જગત, સર્વ તીર્થો અને આયતનો છે.
3.88.28
तत्पुण्यं परमं ब्रह्म तत्तीर्थं त्तपोवनम् ।
तत्परं परमं देवं भूतानां परमेश्वरम् ॥ ३.८८.२८ ॥
તે પવિત્ર પરબ્રહ્મ છે; તે તીર્થ, તપોવન છે; તે પરમ, પરમ દેવ, ભૂતોના પરમેશ્વર છે.
3.88.29
शाश्वतं परमं चैव धातारं परमं पदम् ।
यं विदित्वान शोचन्ति विद्वांसः शास्त्रदृष्टयः ॥ ३.८८.२९ ॥
શાસ્ત્રદૃષ્ટિવાળા વિદ્વાનો જેને જાણીને શોક કરતા નથી, તે શાશ્વત, પરમ, ધાતા અને પરમ પદ છે.
3.88.30
तत्र देवर्षयः सिद्धाः सर्वे चैव तपोधनाः ।
आदिदेवो महायोगी यत्रास्ते मधुसूदनः ॥ ३.८८.३० ॥
આદિદેવ મહાયોગી મધુસૂદન જ્યાં રહે છે, ત્યાં દેવર્ષિઓ, સિદ્ધો અને સર્વ તપોધનો રહે છે.
3.88.31
पुण्यानामपि तत्पुण्यमत्र ते संशयेस्तु मा ।
एतानि राजन्पुण्यानि पृथिव्यां पृथिवीपते।
कीर्तितानि नरश्रेष्ठ तीर्थान्यायतनानि च ॥ ३.८८.३१ ॥
આ પુણ્ય બધાં પુણ્યોમાં પણ શ્રેષ્ઠ છે; તેમાં તને સંશય ન હો. હે રાજન, હે પૃથ્વીપતિ, આ પવિત્ર સ્થાનો પૃથ્વી પર કહેવાયાં છે, હે નરશ્રેષ્ઠ — એ તીર્થો અને આયતનો છે.
3.88.32
एतानि वसुभिः साध्यैरादित्यैर्मरुदश्विभिः ।
ऋषिभिर्देवकल्पैश्च सेवितानि महात्मभिः ॥ ३.८८.३२ ॥
આ સ્થાનો વસુઓ, સાધ્યો, આદિત્યો, મરુતો અને અશ્વિનીકુમારો તથા દેવતુલ્ય મહાત્મા ઋષિઓ દ્વારા સેવાયેલાં છે.
3.88.33
चरन्नेतानि कौन्तेय सहितो ब्राह्मणर्षभैः ।
भ्रातृभिश्च महाभागैरुत्कण्ठां विजयिष्यसि ॥ ३.८८.३३ ॥
હે કૌન્તેય, આ સ્થાનોમાં ભ્રમણ કરતાં, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો અને મહાભાગ્યવાન ભાઈઓ સાથે રહીને, તું ઉત્કંઠા (અધીરાઈ) પર વિજય મેળવીશ.