महाभारत · अध्याय 3.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.88.1
उदीच्यां राजशार्दूल दिशि पुण्यानि यानि वै ।
तानि ते कीर्तयिष्यामि पुण्यान्यायतनानि च ॥ ३.८८.१ ॥
हे राजशार्दूल, उत्तर दिशेला जी पवित्र स्थाने आहेत, त्यांचे मी तुला वर्णन करीन.
3.88.2
शृणुष्वावहितो भूत्वा मम मन्त्रयतः प्रभो ।
कथाप्रतिग्रहो वीर श्रद्धां जनयते शुभाम् ॥ ३.८८.२ ॥
हे प्रभो, लक्ष देऊन माझे बोल ऐका. हे वीरा, कथा ग्रहण केल्याने शुभ श्रद्धा उत्पन्न होते.
3.88.3
सरस्वती महापुण्या ह्रदिनी तीर्थमालिनी ।
समुद्रगा महावेगा यमुना यत्र पाण्डव ॥ ३.८८.३ ॥
हे पाण्डवा, तेथे सरस्वती अतिशय पवित्र, खळखळणारी, तीर्थांच्या माळेने शोभणारी आहे; समुद्राकडे वाहणारी यमुना महावेगवान आहे.
3.88.4
यत्र पुण्यतरं तीर्थं प्लक्षावतरणं शुभम् ।
यत्रसारस्वतैरिष्ट्वा गच्छन्त्यवभृथं द्विजाः ॥ ३.८८.४ ॥
तेथे अत्यंत पवित्र तीर्थ आणि शुभ प्लक्षावतरण आहे; सारस्वतांनी यज्ञ करून द्विज अवभृथ स्नानासाठी तेथे जातात.
3.88.5
पुण्यं चाख्यायते दिव्यं शिवमग्निशिरोऽनघ ।
सहदेवोऽयजद्यत्रशम्याक्षेपेण भारत ॥ ३.८८.५ ॥
हे अनघा, तेथे पवित्र, दिव्य आणि शिवस्वरूप अग्निशिर सांगितले आहे; हे भारता, तेथे सहदेवाने शम्याक्षेपणाने यज्ञ केला.
3.88.6
एतस्मिन्नेव चार्थेऽसौ इन्द्रगीता युधिष्ठिर ।
गाथा चरति लोकेऽस्मिन्गीयमाना द्विजातिभिः ॥ ३.८८.६ ॥
हे युधिष्ठिरा, याच विषयावर इंद्राने गायलेली ती गाथा या लोकात प्रचलित आहे, जी द्विजाती गातात.
3.88.7
अग्नयः सहदेवेन ये चिता यमुनामनु ।
ते तस्य कुरुशार्दूल सहस्रशतदक्षिणाः ॥ ३.८८.७ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा, सहदेवाने यमुनेच्या काठी जे अग्नी प्रज्वलित केले ते त्याचे शतसहस्र दक्षिणांचे यज्ञ होते.
3.88.8
तत्रैव भरतो राजा चक्रवर्ती महायशाः ।
विंशतीं सप्त चाष्टौ च हयमेधानुपाहरत् ॥ ३.८८.८ ॥
तेथेच भरत नावाच्या चक्रवर्ती, महायशस्वी राजाने वीस, सात आणि आठ अश्वमेध यज्ञ केले.
3.88.9
कामकृद्यो द्विजातीनां श्रुतस्तात यथा पुरा ।
अत्यन्तमाश्रमः पुण्यः शरभङ्गस्य विश्रुतः ॥ ३.८८.९ ॥
हे तात, जसे तू ऐकले आहेस, द्विजांच्या इच्छा पूर्ण करणारा, अत्यंत पवित्र शरभंगाचा आश्रम पूर्वीपासून प्रसिद्ध आहे.
3.88.10
सरस्वती नदी सद्भिः सततं पार्थ पूजिता ।
वालखिल्यैर्महाराज यत्रेष्टमृषिभिः पुरा ॥ ३.८८.१० ॥
हे पार्था, सरस्वती नदीची सत्पुरुषांकडून सतत पूजा केली जाते; हे महाराजा, पूर्वी वालखिल्य ऋषींनी जेथे यज्ञ केला होता.
3.88.11
दृषद्वती महापुण्या यत्र रख्याता युधिष्ठिर ।
न्यग्रोधाख्यस्तु पाञ्चाल्यः पाञ्चाल्योद्विपदांवर।
दाल्भ्यघोषश्च दाल्भ्याश् धरणीस्थो महात्मनः ॥ ३.८८.११ ॥
हे युधिष्ठिरा, महापुण्य दृषद्वती नदी जेथे प्रसिद्ध आहे; न्यग्रोध नावाचा पांचाल, द्विपदांमध्ये श्रेष्ठ पांचाल, आणि पृथ्वीवर स्थित महात्मा दाल्भ्यघोष व दाल्भ्य.
3.88.12
कौन्तेयानन्तयशसः सुव्रतस्यामितौजसः ।
आश्रमः ख्यायते पुण्यस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ ३.८८.१२ ॥
हे कौंतेयांनो, अनंतयशस्वी, सुव्रत आणि अमितदीप्ती असलेल्याचा पुण्य आश्रम त्रिलोकात प्रसिद्ध आहे असे सांगितले जाते.
3.88.13
एतावर्णाववर्णौ च विश्रुतौ मनुजाधिप ।
ईजाते क्रतुभिर्मुख्यैः पुण्यैर्भरतसत्तम ॥ ३.८८.१३ ॥
हे मनुजाधिपा, हे दोघे अवर्ण व प्रसिद्ध होते. हे भरतश्रेष्ठा, त्यांनी प्रमुख पुण्य यज्ञांनी यजन केले.
3.88.14
समेत्य बहुशो देवाः सेन्द्राः सवरुणाः पुरा ।
विशाखयूपेऽतप्यन् तेन पुण्यतमश्च सः ॥ ३.८८.१४ ॥
पूर्वी इंद्र व वरुणासह देव अनेकदा एकत्र येऊन विशाखयूपाजवळ तप करीत; त्यामुळे ते स्थान अत्यंत पुण्यमय झाले.
3.88.15
ऋषिर्महान्महाभागो जमदग्निर्महायशाः ।
पलाशकेषु पुण्येषु रम्येष्वयजत प्रभुः ॥ ३.८८.१५ ॥
महान, महाभाग्यवान व महायशस्वी ऋषी जमदग्नी समर्थपणे पवित्र व रमणीय पळस वृक्षांमध्ये यजन करीत होते.
3.88.16
यत्रसर्वाः सरिच्छ्रेष्टाः साक्षात्तमृषिसत्तमम् ।
स्वं स्वं तोयमुपादाय परिवार्योपतस्थिरे ॥ ३.८८.१६ ॥
जिथे सर्व श्रेष्ठ नद्या प्रत्यक्ष त्या ऋषिश्रेष्ठांजवळ आपापले पाणी घेऊन त्यांना वेढून उपस्थित झाल्या.
3.88.17
अपि चात्र महाराज स्वयं विश्वावसुर्जगौ ।
इमं श्लोकं तदा वीर प्रेक्ष्य दीक्षां महात्मनः ॥ ३.८८.१७ ॥
आणि हे महाराजा, येथे स्वतः विश्वावसूने हा श्लोक गायिला. हे वीरा, त्या महात्म्याची दीक्षा पाहून तेव्हा त्याने हा श्लोक गायला.
3.88.18
यजमानस्य वै देवाञ्जमदग्नेर्महात्मनः ।
आगम्य सरितो विप्रान्मधुना समतर्पयन् ॥ ३.८८.१८ ॥
यजमान महात्मा जमदग्नींच्या यज्ञात नद्या येऊन देवांना व ब्राह्मणांना मधाने पूर्ण तृप्त करीत होत्या.
3.88.19
गन्धर्वयक्षरक्षोबिरप्सरोभिश्च सेवितम् ।
किरातकिन्नरावासं शैलं शिखरिणांवरम् ॥ ३.८८.१९ ॥
गंधर्व, यक्ष, राक्षस आणि अप्सरांनी सेविलेला; किरात व किन्नरांचे निवासस्थान; शिखरे असलेल्या पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ असा शैल.
3.88.20
बिभेद तरसा गङ्गा गङ्गाद्वारं युधिष्ठिर ।
पुण्यं तत्ख्यायते राजन्ब्रह्मर्षिगणसेवितम् ॥ ३.८८.२० ॥
हे युधिष्ठिरा! गंगेने वेगाने पर्वत भेदला; तेच गंगाद्वार. हे राजा, ते पवित्र स्थान ब्रह्मर्षिगणांनी सेविलेले म्हणून ओळखले जाते.
3.88.21
सनत्कुमारः कौरव्य पुण्यं कनखलं तथा ।
पर्वतश्च पुरुर्नाम यत्रयातः पुरूरवाः ॥ ३.८८.२१ ॥
हे कौरव्या! सनत्कुमारांचे पवित्र स्थान आणि कनखलही; पुरू नावाचा पर्वत, जिथे पुरूरवा गेले होते.
3.88.22
भृगुर्यत्रतपस्तेपे महर्षिगणसेविते ।
राजन्स आश्रमः ख्यातो भृगुतुङ्गो महागिरिः ॥ ३.८८.२२ ॥
महर्षिगणांनी सेविलेल्या ठिकाणी भृगूने तप केले; हे राजा, तो आश्रम प्रसिद्ध आहे — भृगुतुंग नावाचा महान पर्वत.
3.88.23
यः स भूतं भविष्यच्च भवच् भरतर्षभ ।
नारायणः प्रभुर्विष्णुः शाश्वतः पुरुषोत्तमः ॥ ३.८८.२३ ॥
हे भरतश्रेष्ठा! जो भूत, भविष्य आणि वर्तमान आहे; तोच नारायण, प्रभु विष्णू, शाश्वत पुरुषोत्तम.
3.88.24
तस्यातियशसः पुण्यां विशालां बदरीमनु ।
आश्रमः ख्यायते पुण्यस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ ३.८८.२४ ॥
त्या अतियशस्वीचा पवित्र आश्रम विशाला आणि बदरीजवळ ओळखला जातो; तो पवित्र आश्रम त्रिलोकात प्रसिद्ध आहे.
3.88.25
उष्णतोयवहा गङ्गा शीततोयवहा पुरा ।
सुवर्णसिकता राजन्विशालां बदरीमनु ॥ ३.८८.२५ ॥
हे राजा, पूर्वी विशाला आणि बदरीजवळ गंगा उष्ण आणि शीतल पाणी वाहवीत असे; तिची वाळू सोन्याची होती.
3.88.26
ऋषयो यत्रदेवाश्च महाभागा महौजसः ।
प्राप्य नित्यं नमस्यन्ति देवं नारायणं प्रभुम् ॥ ३.८८.२६ ॥
महाभाग्यवान आणि महातेजस्वी ऋषी व देव तेथे पोहोचून नित्य प्रभू देव नारायणाला नमस्कार करतात.
3.88.27
यत्रनाराजणो देवः परमात्मा सनातनः ।
तत्र कृत्स्नं जगत्सर्वं तीर्थान्यायतनानि च ॥ ३.८८.२७ ॥
जिथे सनातन परमात्मा देव नारायण आहे, तिथे संपूर्ण जग, सर्व तीर्थे आणि आयतने आहेत.
3.88.28
तत्पुण्यं परमं ब्रह्म तत्तीर्थं त्तपोवनम् ।
तत्परं परमं देवं भूतानां परमेश्वरम् ॥ ३.८८.२८ ॥
ते पवित्र परब्रह्म आहे; ते तीर्थ, तपोवन आहे; ते परम, परम देव, भूतांचा परमेश्वर आहे.
3.88.29
शाश्वतं परमं चैव धातारं परमं पदम् ।
यं विदित्वान शोचन्ति विद्वांसः शास्त्रदृष्टयः ॥ ३.८८.२९ ॥
शास्त्रदृष्टी असलेले विद्वान ज्याला जाणून शोक करत नाहीत, तो शाश्वत, परम, धाता व परम पद आहे.
3.88.30
तत्र देवर्षयः सिद्धाः सर्वे चैव तपोधनाः ।
आदिदेवो महायोगी यत्रास्ते मधुसूदनः ॥ ३.८८.३० ॥
आदिदेव महायोगी मधुसूदन जिथे राहतो, तिथे देवर्षी, सिद्ध आणि सर्व तपोधन आहेत.
3.88.31
पुण्यानामपि तत्पुण्यमत्र ते संशयेस्तु मा ।
एतानि राजन्पुण्यानि पृथिव्यां पृथिवीपते।
कीर्तितानि नरश्रेष्ठ तीर्थान्यायतनानि च ॥ ३.८८.३१ ॥
हे पुण्य सर्व पुण्यांतही श्रेष्ठ आहे; यात तुला संशय नसावा. हे राजा, हे पृथ्वीपती, ही पावन स्थळे पृथ्वीवर सांगितली गेली आहेत, हे नरश्रेष्ठा — ही तीर्थे आणि आयतने आहेत.
3.88.32
एतानि वसुभिः साध्यैरादित्यैर्मरुदश्विभिः ।
ऋषिभिर्देवकल्पैश्च सेवितानि महात्मभिः ॥ ३.८८.३२ ॥
ही स्थळे वसु, साध्य, आदित्य, मरुत आणि अश्विनी यांनी तसेच देवतुल्य महात्मे ऋषी यांनी सेविली आहेत.
3.88.33
चरन्नेतानि कौन्तेय सहितो ब्राह्मणर्षभैः ।
भ्रातृभिश्च महाभागैरुत्कण्ठां विजयिष्यसि ॥ ३.८८.३३ ॥
हे कौन्तेया, या स्थळांमध्ये संचार करीत, श्रेष्ठ ब्राह्मण आणि महाभाग्यवान बंधूंसह राहून तू उत्कंठेवर (अस्वस्थतेवर) विजय मिळवशील.