Mahābhārata · Adhyāya 3.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.88.1
उदीच्यां राजशार्दूल दिशि पुण्यानि यानि वै ।
तानि ते कीर्तयिष्यामि पुण्यान्यायतनानि च ॥ ३.८८.१ ॥
Wahai harimau di antara raja, tempat-tempat suci di arah utara, tempat-tempat suci itu akan aku ceritakan kepadamu.
3.88.2
शृणुष्वावहितो भूत्वा मम मन्त्रयतः प्रभो ।
कथाप्रतिग्रहो वीर श्रद्धां जनयते शुभाम् ॥ ३.८८.२ ॥
Dengarkanlah dengan penuh perhatian nasihatku, wahai tuan. Wahai pahlawan, menerima kisah ini menumbuhkan keyakinan yang baik.
3.88.3
सरस्वती महापुण्या ह्रदिनी तीर्थमालिनी ।
समुद्रगा महावेगा यमुना यत्र पाण्डव ॥ ३.८८.३ ॥
Di sana ada Sarasvatī yang sangat suci, bergemuruh, dihiasi tepian-tepian suci; dan Yamunā yang mengalir menuju samudra dengan kekuatan besar, wahai Pāṇḍava.
3.88.4
यत्र पुण्यतरं तीर्थं प्लक्षावतरणं शुभम् ।
यत्रसारस्वतैरिष्ट्वा गच्छन्त्यवभृथं द्विजाः ॥ ३.८८.४ ॥
Di sana ada tepian paling suci, turunan plakṣa yang membawa keberuntungan, tempat para dvija yang telah berkurban bersama Sārasvata pergi untuk mandi penutup.
3.88.5
पुण्यं चाख्यायते दिव्यं शिवमग्निशिरोऽनघ ।
सहदेवोऽयजद्यत्रशम्याक्षेपेण भारत ॥ ३.८८.५ ॥
Di sana disebut Agniśiras yang suci, ilahi, dan membawa keberuntungan, wahai yang tak bercela; di sana Sahadeva berkurban dengan melemparkan tongkat śamī, wahai Bhārata.
3.88.6
एतस्मिन्नेव चार्थेऽसौ इन्द्रगीता युधिष्ठिर ।
गाथा चरति लोकेऽस्मिन्गीयमाना द्विजातिभिः ॥ ३.८८.६ ॥
Dan dalam perkara ini juga, wahai Yudhiṣṭhira, kisah berbentuk syair yang dinyanyikan oleh Indra beredar di dunia ini, dilantunkan oleh para dvija.
3.88.7
अग्नयः सहदेवेन ये चिता यमुनामनु ।
ते तस्य कुरुशार्दूल सहस्रशतदक्षिणाः ॥ ३.८८.७ ॥
Wahai harimau Kuru, api-api yang ditumpuk Sahadewa di sepanjang Yamunā adalah kurban-kurbannya dengan persembahan seratus ribu.
3.88.8
तत्रैव भरतो राजा चक्रवर्ती महायशाः ।
विंशतीं सप्त चाष्टौ च हयमेधानुपाहरत् ॥ ३.८८.८ ॥
Di sana Raja Bharata, maharaja semesta yang termasyhur, melaksanakan dua puluh, tujuh, dan delapan kurban kuda.
3.88.9
कामकृद्यो द्विजातीनां श्रुतस्तात यथा पुरा ।
अत्यन्तमाश्रमः पुण्यः शरभङ्गस्य विश्रुतः ॥ ३.८८.९ ॥
Wahai anakku, sebagaimana engkau dengar, pertapaan Śarabhaṅga yang mengabulkan keinginan kaum dwija sangat suci dan termasyhur sejak dahulu.
3.88.10
सरस्वती नदी सद्भिः सततं पार्थ पूजिता ।
वालखिल्यैर्महाराज यत्रेष्टमृषिभिः पुरा ॥ ३.८८.१० ॥
Wahai putra Pṛthā, sungai Sarasvatī senantiasa dimuliakan oleh orang-orang baik; wahai raja agung, tempat para resi Vālakhilya dahulu melakukan kurban.
3.88.11
दृषद्वती महापुण्या यत्र रख्याता युधिष्ठिर ।
न्यग्रोधाख्यस्तु पाञ्चाल्यः पाञ्चाल्योद्विपदांवर।
दाल्भ्यघोषश्च दाल्भ्याश् धरणीस्थो महात्मनः ॥ ३.८८.११ ॥
Wahai Yudhiṣṭhira, di tempat sungai Dṛṣadvatī yang sangat suci termasyhur; Nyagrodha dari Pāñcāla, Pāñcāla terbaik di antara dwipada, dan Dālbhya-ghoṣa yang berjiwa agung serta kaum Dālbhya yang bermukim di bumi.
3.88.12
कौन्तेयानन्तयशसः सुव्रतस्यामितौजसः ।
आश्रमः ख्यायते पुण्यस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ ३.८८.१२ ॥
Wahai putra-putra Kuntī, pertapaan suci dia yang bernama tak terbatas, bersumpah teguh, dan berkekuatan tak terukur dikatakan termasyhur di tiga dunia.
3.88.13
एतावर्णाववर्णौ च विश्रुतौ मनुजाधिप ।
ईजाते क्रतुभिर्मुख्यैः पुण्यैर्भरतसत्तम ॥ ३.८८.१३ ॥
Wahai penguasa manusia, keduanya, tanpa varṇa namun termasyhur, melakukan persembahan dengan upacara utama yang suci, wahai yang terbaik di antara keturunan Bharata.
3.88.14
समेत्य बहुशो देवाः सेन्द्राः सवरुणाः पुरा ।
विशाखयूपेऽतप्यन् तेन पुण्यतमश्च सः ॥ ३.८८.१४ ॥
Pada masa lampau, para dewa bersama Indra dan Varuṇa berkumpul berulang kali dan melakukan tapa di tiang persembahan Viśākha; karena itu tempat tersebut menjadi yang paling suci.
3.88.15
ऋषिर्महान्महाभागो जमदग्निर्महायशाः ।
पलाशकेषु पुण्येषु रम्येष्वयजत प्रभुः ॥ ३.८८.१५ ॥
Resi agung Jamadagni, yang sangat beruntung dan termasyhur, yang perkasa, melakukan persembahan di antara pohon palāśa yang suci dan indah.
3.88.16
यत्रसर्वाः सरिच्छ्रेष्टाः साक्षात्तमृषिसत्तमम् ।
स्वं स्वं तोयमुपादाय परिवार्योपतस्थिरे ॥ ३.८८.१६ ॥
Di sana semua sungai terbaik datang sendiri, masing-masing membawa airnya, mengelilingi resi terbaik itu dan menghadap kepadanya.
3.88.17
अपि चात्र महाराज स्वयं विश्वावसुर्जगौ ।
इमं श्लोकं तदा वीर प्रेक्ष्य दीक्षां महात्मनः ॥ ३.८८.१७ ॥
Lagi pula, wahai raja agung, di sini Viśvāvasu sendiri menyanyikan syair ini, wahai pahlawan, ketika ia menyaksikan dīkṣā sang jiwa agung itu.
3.88.18
यजमानस्य वै देवाञ्जमदग्नेर्महात्मनः ।
आगम्य सरितो विप्रान्मधुना समतर्पयन् ॥ ३.८८.१८ ॥
Pada persembahan sang penyelenggara, Jamadagni yang berjiwa agung, sungai-sungai datang dan sepenuhnya memuaskan para dewa dan brahmana dengan madu.
3.88.19
गन्धर्वयक्षरक्षोबिरप्सरोभिश्च सेवितम् ।
किरातकिन्नरावासं शैलं शिखरिणांवरम् ॥ ३.८८.१९ ॥
Dikunjungi oleh gandharva, yakṣa, rākṣasa, dan apsaras, tempat tinggal kirāta dan kinnara, gunung terbaik di antara gunung-gunung berpuncak.
3.88.20
बिभेद तरसा गङ्गा गङ्गाद्वारं युधिष्ठिर ।
पुण्यं तत्ख्यायते राजन्ब्रह्मर्षिगणसेवितम् ॥ ३.८८.२० ॥
Wahai Yudhiṣṭhira, Gaṅgā dengan deras membelah gunung; itulah Gaṅgādvāra. Wahai raja, tempat suci itu dikenal sebagai tempat yang dikunjungi kelompok brahmarṣi.
3.88.21
सनत्कुमारः कौरव्य पुण्यं कनखलं तथा ।
पर्वतश्च पुरुर्नाम यत्रयातः पुरूरवाः ॥ ३.८८.२१ ॥
Wahai keturunan Kuru, tempat suci Sanatkumāra, dan juga Kanakhala; gunung bernama Puru, tempat Purūravas pergi.
3.88.22
भृगुर्यत्रतपस्तेपे महर्षिगणसेविते ।
राजन्स आश्रमः ख्यातो भृगुतुङ्गो महागिरिः ॥ ३.८८.२२ ॥
Di tempat yang dikunjungi kelompok resi agung, Bhṛgu melakukan tapa, wahai raja; pertapaan itu termasyhur: gunung agung Bhṛgutuṅga.
3.88.23
यः स भूतं भविष्यच्च भवच् भरतर्षभ ।
नारायणः प्रभुर्विष्णुः शाश्वतः पुरुषोत्तमः ॥ ३.८८.२३ ॥
Wahai banteng Bharata, Dia yang adalah masa lalu, masa depan dan masa kini — Nārāyaṇa itu, Tuhan Viṣṇu, Puruṣottama yang abadi.
3.88.24
तस्यातियशसः पुण्यां विशालां बदरीमनु ।
आश्रमः ख्यायते पुण्यस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ ३.८८.२४ ॥
Di dekat Viśālā dan Badarī dikenal pertapaan suci dari Dia yang sangat termasyhur itu; pertapaan suci itu termasyhur di tiga dunia.
3.88.25
उष्णतोयवहा गङ्गा शीततोयवहा पुरा ।
सुवर्णसिकता राजन्विशालां बदरीमनु ॥ ३.८८.२५ ॥
Wahai raja, dahulu di dekat Viśālā dan Badarī, Gaṅgā mengalirkan air hangat dan air dingin, dan pasirnya berwarna emas.
3.88.26
ऋषयो यत्रदेवाश्च महाभागा महौजसः ।
प्राप्य नित्यं नमस्यन्ति देवं नारायणं प्रभुम् ॥ ३.८८.२६ ॥
Di sana para resi dan dewa, yang sangat diberkahi dan bercahaya agung, datang dan selalu memberi hormat kepada dewa Nārāyaṇa, Tuhan.
3.88.27
यत्रनाराजणो देवः परमात्मा सनातनः ।
तत्र कृत्स्नं जगत्सर्वं तीर्थान्यायतनानि च ॥ ३.८८.२७ ॥
Di mana dewa Nārāyaṇa, Ātman tertinggi yang abadi, berada, di sana ada seluruh dunia, semua tīrtha dan āyatana.
3.88.28
तत्पुण्यं परमं ब्रह्म तत्तीर्थं त्तपोवनम् ।
तत्परं परमं देवं भूतानां परमेश्वरम् ॥ ३.८८.२८ ॥
Itu adalah Brahman tertinggi yang suci; itu adalah tīrtha yang kudus, hutan tapa; itu adalah yang tertinggi, dewa tertinggi, Penguasa tertinggi semua makhluk.
3.88.29
शाश्वतं परमं चैव धातारं परमं पदम् ।
यं विदित्वान शोचन्ति विद्वांसः शास्त्रदृष्टयः ॥ ३.८८.२९ ॥
Yang dikenali para bijak yang berpandangan śāstra sehingga mereka tidak berduka — Dia abadi, tertinggi, Sang Penopang, dan keadaan tertinggi.
3.88.30
तत्र देवर्षयः सिद्धाः सर्वे चैव तपोधनाः ।
आदिदेवो महायोगी यत्रास्ते मधुसूदनः ॥ ३.८८.३० ॥
Di sana berdiam semua resi dewa, para siddha, dan orang-orang kaya tapa, di mana Madhusūdana, dewa pertama, yogi agung, bersemayam.
3.88.31
पुण्यानामपि तत्पुण्यमत्र ते संशयेस्तु मा ।
एतानि राजन्पुण्यानि पृथिव्यां पृथिवीपते।
कीर्तितानि नरश्रेष्ठ तीर्थान्यायतनानि च ॥ ३.८८.३१ ॥
Jasa ini adalah yang tertinggi di antara semua jasa; janganlah ada keraguan padamu tentangnya. Wahai raja, penguasa bumi, tempat-tempat suci ini telah diumumkan di bumi, wahai yang terbaik di antara manusia — itulah tīrtha dan āyatana.
3.88.32
एतानि वसुभिः साध्यैरादित्यैर्मरुदश्विभिः ।
ऋषिभिर्देवकल्पैश्च सेवितानि महात्मभिः ॥ ३.८८.३२ ॥
Tempat-tempat ini dikunjungi oleh para Vasu, Sādhya, Āditya, Marut dan Aśvin, serta oleh para resi agung yang setara dengan dewa.
3.88.33
चरन्नेतानि कौन्तेय सहितो ब्राह्मणर्षभैः ।
भ्रातृभिश्च महाभागैरुत्कण्ठां विजयिष्यसि ॥ ३.८८.३३ ॥
Wahai putra Kuntī, dengan berkelana di tempat-tempat ini bersama para brahmana terbaik dan saudara-saudaramu yang beruntung, engkau akan mengatasi kegelisahan (kerinduan).