महाभारत · अध्याय 3.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.89.1
एवं संभाषमाणे तु धौम्ये कौरवनन्दन ।
लोमशः स महातेजा ऋषिस्तत्राजगाम ह ॥ ३.८९.१ ॥
अशा प्रकारे धौम्यांशी संभाषण सुरू असताना, हे कौरवनंदना, महातेजस्वी ऋषी लोमश तेथे आले.
3.89.2
तं पाण्डवाग्रजो राजा सगणो ब्राह्मणाश्च ते ।
उपातिष्ठन्महाभागं दिवि शक्रमिवामराः ॥ ३.८९.२ ॥
पांडवांमध्ये ज्येष्ठ असलेले राजा आपल्या परिवारासह व ब्राह्मणांसह त्या महाभाग्यवान ऋषींजवळ गेले व त्यांची सेवा केली, जसे स्वर्गात देव इंद्राजवळ जातात.
3.89.3
समभ्यर्च्य यथान्यायं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
पप्रच्छागमने हेतुमटने च प्रयोजनम् ॥ ३.८९.३ ॥
धर्मपुत्र युधिष्ठिरांनी यथाविधी सत्कार करून, आपल्या आगमनाचे कारण व भ्रमणाचे प्रयोजन काय, असे विचारले.
3.89.4
स पृष्टः पाण्डुपुत्रेण प्रीयमाणो महामनाः ।
उवाच श्लक्ष्णया वाचा हर्षयन्निव पाण्डवान् ॥ ३.८९.४ ॥
पांडुपुत्राने विचारल्यावर प्रसन्न झालेले ते उदारचित्त ऋषी मधुर वाणीने, जणू पांडवांना आनंदित करीत बोलू लागले.
3.89.5
संचरन्नस्मि कौन्तेय सर्वांल्लोकान्यदृच्छया ।
गतः शक्रस्य भवनं तत्रापश्यं सुरेश्वरम् ॥ ३.८९.५ ॥
हे कौंतेया, मी इच्छेनुसार सर्व लोकांमध्ये भ्रमण करीत इंद्राच्या भवनात गेलो; तेथे देवाधिपतीला पाहिले.
3.89.6
तव च भ्रातरं वीरमपश्यं सव्यसाचिनम् ।
शक्रस्यार्धासनगतं तत्र मे विस्मयो महान् ॥ ३.८९.६ ॥
तेथे आपल्या वीर बंधू सव्यसाचीला इंद्राच्या अर्धासनावर बसलेले पाहिले; मला मोठे आश्चर्य वाटले.
3.89.7
आसीत्पुरुषशार्दूल दृष्ट्वा पार्थं तथागतम् ।
आह मां तत्र देवेशो गच्छ पाण्डुसुतान्प्रति ॥ ३.८९.७ ॥
हे पुरुषव्याघ्रा, तेथे तसा असलेला पार्थ पाहून देवेश मला म्हणाला: पाण्डुपुत्रांकडे जा.
3.89.8
सोऽहमभ्यागतः क्षिप्रं दिदृक्षस्त्वां सहानुजम् ।
वचनात्पुरुहूतस्य पार्थस् च महात्मनः ॥ ३.८९.८ ॥
मी लवकर तुला आणि तुझ्या धाकट्या भावाला पाहण्याच्या इच्छेने आलो आहे, पुरुहूताच्या (इंद्राच्या) आज्ञेने आणि महात्मा पार्थाच्या शब्दाने.
3.89.9
आख्यास्ये ते प्रियं तात महत्पाण्डवनन्दन ।
भ्रातृभिः सहितो राजन्कृष्णया चैव तच्छृणु ॥ ३.८९.९ ॥
हे तात, पाण्डवांच्या आनंदा, मी तुला एक मोठी शुभवार्ता सांगतो. हे राजा, भावांसह आणि कृष्णेसह ते ऐक.
3.89.10
यत्त्वयोक्तो महाबाहुरस्त्रार्थं भरतर्षभ ।
तदस्त्रमाप्तं पार्थेन रुद्रादप्रतिमं विभो ॥ ३.८९.१० ॥
हे भरतर्षभा, हे विभो, अस्त्रासाठी तू ज्या महाबाहूला सांगितले होतेस, ते अतुलनीय अस्त्र पार्थाने रुद्राकडून प्राप्त केले आहे.
3.89.11
यत्तद्ब्रह्मशिरो नाम तपसा रुद्रमागमत् ।
अमृतादुत्थितं रौद्रं तल्लब्धं सव्यसाचिना ॥ ३.८९.११ ॥
ब्रह्मशिर नावाचे ते अस्त्र तपाने रुद्राकडे आले. अमृतातून उत्पन्न झालेले ते भयंकर अस्त्र सव्यसाचीने प्राप्त केले आहे.
3.89.12
तत्समन्त्रं ससंहारं सप्रायश्चित्तमङ्गलम् ।
वज्रमस्त्राणि चान्यानि दण्डादीनि युधिष्ठिर ॥ ३.८९.१२ ॥
ते मंत्र आणि संहारासह, प्रायश्चित्त आणि मंगलासह आहे. हे युधिष्ठिरा, वज्र आणि दंड इत्यादी इतर अस्त्रेही.
3.89.13
यमात्कुबेराद्वरुणादिन्द्राच्च कुरुनन्दन ।
अस्त्राण्यधीतवान्पार्थो दिव्यान्यमितविक्रमः ॥ ३.८९.१३ ॥
हे कुरुनंदन, अमित पराक्रमी पार्थाने यम, कुबेर, वरुण आणि इंद्र यांच्याकडून दिव्य अस्त्रे शिकली.
3.89.14
विश्वावसोस्तु तनयाद्गीतं नृत्यं च साम च ।
वादित्रं च यथान्यायं प्रत्यविन्दद्यथाविधि ॥ ३.८९.१४ ॥
विश्वावसूच्या पुत्राकडून त्याने गीत, नृत्य, साम आणि वाद्य यथाविधी मिळवले.
3.89.15
एवं कृतास्त्रः कौन्तेयो गान्धर्वं वेदमात्मवान् ।
सुखं वसति बीभत्सुरनुजस्यानुजस्तव ॥ ३.८९.१५ ॥
अशा प्रकारे अस्त्रविद्या प्राप्त केलेला, आत्मसंयमी कौंतेय बीभत्सु (अर्जुन) गांधर्ववेदासह सुखाने राहत आहे; तो तुमच्या धाकट्या भावाचा धाकटा भाऊ आहे.
3.89.16
यदर्थं मां सुरश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत् ।
तच्च ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर निबोध मे ॥ ३.८९.१६ ॥
ज्या कारणासाठी सुरश्रेष्ठाने मला हे वचन सांगितले, ते मी तुला सांगतो; युधिष्ठिरा, माझ्याकडून ऐक.
3.89.17
भवान्मनुष्यलोकेऽपि गमिष्यति न संशयः ।
ब्रूयाद्युधिष्ठिरं तत्रवचनान्मे द्विजोत्तम ॥ ३.८९.१७ ॥
तुम्हीही मनुष्यलोकात जाल, यात संशय नाही. हे द्विजोत्तमा, तिथे माझ्या वचनाने युधिष्ठिराला सांगावे.
3.89.18
आगमिष्यति ते भ्राता कृतास्त्रः क्षिप्रमर्जुनः ।
सुरकार्यं महत्कृत्वा यदशक्यं दिवौकसैः ॥ ३.८९.१८ ॥
तुमचा बंधू अर्जुन अस्त्रविद्या मिळवून लवकरच परत येईल; देवांनाही अशक्य असे मोठे देवकार्य पूर्ण करील.
3.89.19
तपसाऽपि त्वमात्मानं योजय भ्रातृभिः सह ।
तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत् ॥ ३.८९.१९ ॥
तपानेही तू स्वतःला बंधूंसह योजित कर. तपापेक्षा श्रेष्ठ काहीही नाही; तपानेच महान गोष्ट प्राप्त होते.
3.89.20
अहं च कर्णं जानामि यथावद्भरतर्षभ ।
सत्यसन्धं महोत्साहं महावीर्यं महाबलम् ॥ ३.८९.२० ॥
हे भरतश्रेष्ठा, कर्णाला मी यथायोग्य ओळखतो; तो सत्यसंध, महोत्साही, महापराक्रमी आणि महाबली आहे.
3.89.21
महाहवेष्वप्रतिमं महायुद्धविशारदम् ।
महाधनुर्धरं वीरं महास्त्रं वरवर्णिनम् ॥ ३.८९.२१ ॥
महायुद्धांत तो अतुलनीय आहे; महायुद्धात निपुण, महान धनुर्धर, वीर, महास्त्रांचा जाणकार आणि सुंदर वर्णाचा आहे.
3.89.22
महेश्वरसुतप्रख्यमादित्यतनयं प्रभुम् ।
तथाऽर्जुनमतिस्कन्धं सहजोल्वणपौरुणम् ॥ ३.८९.२२ ॥
तो महेश्वराच्या पुत्रासारखा (कार्तिकेयासारखा) आहे; सूर्याचा पुत्र, प्रभू; अर्जुनासारखे विशाल खांदे आणि जन्मजात प्रचंड पौरुष असलेला आहे.
3.89.23
न स पार्तस्य संग्रामे कलामर्हति षोडशीम् ॥ ३.८९.२३ ॥
तो युद्धात पार्थाच्या (अर्जुनाच्या) सोळाव्या कलेच्याही योग्यतेचा नाही.
3.89.24
यच्चापि ते भयं कर्णान्मनसिस्थमरिंदम ।
तच्चाप्यपहरिष्यामि सव्यसाचिन्युपागते ॥ ३.८९.२४ ॥
हे शत्रुदमना, कर्णापासून तुझ्या मनात असलेली भीतीही सव्यसाची (अर्जुन) आल्यावर मी दूर करीन.
3.89.25
यच्च ते मानसं वीर तीर्थयात्रामिमां प्रति ।
स महर्षिर्लोमशस्ते कथयिष्यत्यसंशयम् ॥ ३.८९.२५ ॥
हे वीरा, या तीर्थयात्रेविषयी तुझ्या मनात जे काही आहे, ते महर्षी लोमश निःसंशय तुला सांगतील.
3.89.26
यच्च किंचित्तपोयुक्तं फलं तीर्थेषु भारत ।
ब्रह्मर्षिरेष ब्रूयात्ते न तच्छ्रद्धेयमन्यथा ॥ ३.८९.२६ ॥
हे भरता, तीर्थांमध्ये तपाशी संबंधित जे काही फळ असेल, ते हे ब्रह्मर्षी तुला सांगतील; ते अन्यथा मानू नये.