મહાભારત · અધ્યાય 3.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.9.1
भगवन्नाहमप्येतद्रोचये द्यूतसंभवम् ।
मन्ये तद्विधिनाऽऽकृष्य कारितोस्मीति वै मुने ॥ ३.९.१ ॥
હે ભગવન્, જુગારથી ઉત્પન્ન થયેલું આ મને પણ ગમતું નથી. મને લાગે છે કે તે વિધિએ મને ખેંચીને આ કરાવ્યું છે, હે મુનિ.
3.9.2
नैतद्रोचयते भीष्मो न द्रोणो विदुरो न च ।
गान्धार्या नेष्यते द्यूतं तत्र मोहात्प्रवर्तितम् ॥ ३.९.२ ॥
આ ભીષ્મને ગમતું નથી, દ્રોણને નથી ગમતું, વિદુરને પણ નથી. ગાંધારીને પણ જુગાર ગમતો નથી; ત્યાં મોહથી જ તે શરૂ કરાયો હતો.
3.9.3
परित्यक्तुं न शक्नोमि दुर्योधनमचेतनम् ।
पुत्रस्नेहेन भगवञ्जानन्नपि यतव्रत ॥ ३.९.३ ॥
હે ભગવન્, અચેતન દુર્યોધનને હું છોડી શકતો નથી. પુત્રના સ્નેહથી, તે જાણવા છતાં, હે યતવ્રત.
3.9.4
वैचित्रवीर्य नृपते सत्यमाह यथा भवान् ।
दृढं विझः परं पुत्रं परं पुत्रान्न विद्यते ॥ ३.९.४ ॥
હે વૈચિત્રવીર્ય, હે રાજા, તમે સાચું કહ્યું. પુત્ર પ્રત્યેનો મોહ દૃઢ છે; પુત્રથી પર કંઈ નથી, પુત્રોથી પર પણ કંઈ નથી.
3.9.5
इन्द्रोप्यश्रुनिपातेन सुरभ्या प्रतिबोधितः ।
अन्यैः समृद्धैरप्यर्थैर्न सुतानमन्यते परम्। ॥ ३.९.५ ॥
ઇન્દ્રને પણ સુરભીએ આંસુ વહાવીને જગાડ્યા હતા. અન્ય સમૃદ્ધ ધન હોવા છતાં તેણે પુત્રોથી ચઢિયાતું કંઈ માન્યું નહીં.
3.9.6
अत्र ते वर्तयिष्यामि गहदाख्यानमुत्तमम् ।
सुरभ्याश्चैव संवादमिन्द्रस्य च विशांपते ॥ ३.९.६ ॥
અહીં હું તમને એક ઉત્તમ, ગહન આખ્યાન કહીશ — સુરભી અને ઇન્દ્રનો સંવાદ, હે પ્રજાપતિ.
3.9.7
त्रिविष्टपगता राजन्सुरभी प्रारुदत्किल ।
गवां माता पुरा तात तामिन्द्रोऽन्वकृपायत ॥ ३.९.७ ॥
હે રાજા, ત્રિવિષ્ટપમાં ગયેલી સુરભી ખરેખર રડી પડી. તે પૂર્વે ગાયોની માતા હતી; હે તાત, ઇન્દ્રને તેના પર દયા આવી.
3.9.8
किमिदं रोदिषि शुभे कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम् ।
मनुष्येष्वथवा गोषु नैतदल्पं भविष्यति ॥ ३.९.८ ॥
હે શુભે, તું કેમ રડે છે? દેવોનું કુશળ નથી? અથવા મનુષ્યો કે ગાયોમાં કંઈ થયું છે? આ નાની વાત નહીં હોય.
3.9.9
विनिपातो न वः कश्चिद्दृश्यते त्रिदशाधिप ।
अहं तु पुत्रं शोचामि तेन रोदिमि कौशिक ॥ ३.९.९ ॥
હે ત્રિદશાધિપ, તમારા પર કોઈ પતન દેખાતું નથી. પણ હું મારા પુત્ર માટે શોક કરું છું, તેથી રડું છું, હે કૌશિક.
3.9.10
पश्यैनं कर्षकं क्षुद्रं दुर्बलं मम पुत्रकम् ।
प्रतोदेनाभिनिघ्नन्तं लाङ्गलेन च पीडितम्।
निषीदमानं सोत्कण्ठं वध्यमानं सुराधिप ॥ ३.९.१० ॥
જુઓ આને, આ દુર્બળ, ક્ષુદ્ર ખેડૂત મારો નાનો પુત્ર છે. હળથી પીડિત, અંકુશથી મારાતો, વ્યાકુળ થઈને બેસી પડે છે, હે સુરાધિપ.
3.9.11
एनं दृष्ट्वा भृशं श्रान्तं वध्यमानं सुराधिप ।
कृपाविष्टाऽस्मि देवेन्द्र मनश्चोद्वेपते मम ॥ ३.९.११ ॥
આને જોઈને, અત્યંત થાકેલો અને મારાતો, હે સુરાધિપ, હું કરુણાથી ભરાઈ ગઈ છું, હે દેવેન્દ્ર. મારું મન કંપે છે.
3.9.12
एकस्तत्रबलोपेतो धुरमुद्वहतेऽधिकाम् ।
अपरोप्यबलप्राणः कृशो धमनिसंततः।
कृच्छ्रादुद्वहते भारं तं वै शोचामि वासव ॥ ३.९.१२ ॥
ત્યાં એક બળવાન અધિક ધુંસરી વહે છે; બીજો, ક્ષીણ પ્રાણશક્તિવાળો, કૃશ અને નસો ઊપસેલો, કષ્ટથી ભાર ઊંચકે છે. તેના માટે જ હું શોક કરું છું, હે વાસવ.
3.9.13
वध्यमानः प्रतोदेन तुद्यमानः पुनः पुनः ।
नैव शक्नोति तं भारमुद्वोढुं पश्य वासव ॥ ३.९.१३ ॥
અંકુશથી મારાતો અને વારંવાર ભોંકાતો તે એ ભાર ઉપાડી શકતો નથી. જુઓ, વાસવ.
3.9.14
ततोऽहं तस्य शोकार्ता विरौमि भृशदुःखिता ।
अश्रूण्यावर्तयन्ती च नेत्राभ्यां करुणायती ॥ ३.९.१४ ॥
ત્યારે તેના શોકથી પીડિત થઈને હું અત્યંત દુઃખી થઈ રડી પડી; આંખોમાંથી આંસુ વહાવતી કરુણાથી વિલાપ કર્યો.
3.9.15
तव पुत्रसहस्रेषु पीड्यमानेषु शोभने ।
किं कृपायितवत्यत्र पुत्र एको निपीड्यते ॥ ३.९.१५ ॥
હે સુંદરી, તારા હજાર પુત્રો પીડિત હોવા છતાં અહીં પીડાતા એક પુત્ર પર તેં કેમ કૃપા કરી?
3.9.16
यदि पुत्रसहस्राणि सर्वत्रसमतैव मे ।
दीनस्य तु सतः शक्र पुत्रस्याभ्यधिकाकृपा ॥ ३.९.१६ ॥
મારા હજાર પુત્રો પ્રત્યે મારી સર્વત્ર સમાનતા જ છે; છતાં હે શક્ર, દીન એવા તે પુત્ર પર મારી કૃપા અધિક છે.
3.9.17
तदिन्द्रः सुरभेर्वाक्यं निशम्य भृशविस्मितः ।
जीवितेनापि कौरव्य मेनेऽभ्यधिकमात्मजम् ॥ ३.९.१७ ॥
સુરભિના શબ્દો સાંભળીને ઇન્દ્ર અત્યંત આશ્ચર્યચકિત થયો; હે કૌરવ્ય, તેણે તે પુત્રને પોતાના જીવન કરતાં પણ વધુ પ્રિય ગણ્યો.
3.9.18
प्रववर्ष च तत्रैव सहसा तोयमुल्वणम् ।
कर्षकस्याचरन्विघ्नं भगवान्पाकशासनः ॥ ३.९.१८ ॥
ત્યાં જ અચાનક ભારે વરસાદ વરસ્યો; ખેડૂત માટે વિઘ્ન ઊભું કરતાં ભગવાન પાકશાસન (ઇન્દ્ર) એ ભયંકર જળવર્ષા કરી.
3.9.19
तद्यथा सुरभिः प्राह सममेवास्तु ते तथा ।
सुतेषु राजन्सर्वेषु हीनेष्वभ्यधिका कृपा ॥ ३.९.१९ ॥
સુરભિએ કહ્યું હતું તેમ, "તારા માટે બધા સમાન હો" એ રીતે. હે રાજન, સર્વ પુત્રોમાં જે નિર્બળ છે તેમના પ્રત્યે કરુણા વધુ હો.
3.9.20
यादृशो मे सुतः पाण्डुस्तादृशो मेऽसि पुत्रक ।
विदुरश्च महाप्राज्ञः स्नेहादेतद्ब्रवीम्यहम् ॥ ३.९.२० ॥
મારો પુત્ર પાંડુ જેવો છે, તેવો જ તું પણ મારો પુત્ર છે, હે પ્રિય પુત્ર. મહાપ્રાજ્ઞ વિદુર પણ તેવો જ છે. સ્નેહથી હું આ કહું છું.
3.9.21
चिराय तव पुत्राणां शतमेकश्च भारत ।
पाण्डौः पञ्चैव लक्ष्यन्ते तेऽपि मन्दाःसुदुःखिताः ॥ ३.९.२१ ॥
હે ભારત, તારા સો પુત્રો અને એક (પુત્ર) લાંબા સમયથી (જીવિત) છે; પાંડુના પાંચ જ દેખાય છે, અને તેઓ પણ નિર્બળ અને અત્યંત દુઃખી છે.
3.9.22
कथं जीवेयुरत्यन्तं कथं वर्धेयुरित्यपि ।
इति दीनेषु पार्थेषु मनो मे परितप्यते ॥ ३.९.२२ ॥
તેઓ કેવી રીતે સદા જીવશે, અને કેવી રીતે વધશે—એ ચિંતામાં દીન પૃથાપુત્રો માટે મારું મન સંતપ્ત થાય છે.
3.9.23
यदि पार्थिव कौख्याञ्जीवमानानिहेच्छसि ।
दुर्योधनस्तव सुतः शमं गच्छतु पाण्डवैः ॥ ३.९.२३ ॥
હે રાજન, જો તું ઇચ્છતો હોય કે અહીં કૌરવો જીવિત રહે, તો તારો પુત્ર દુર્યોધન પાંડવો સાથે શાંતિ કરે.