มหาภารตะ · อัธยายะ 3.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.9.1
भगवन्नाहमप्येतद्रोचये द्यूतसंभवम् ।
मन्ये तद्विधिनाऽऽकृष्य कारितोस्मीति वै मुने ॥ ३.९.१ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าก็ไม่เห็นชอบกับเรื่องที่เกิดจากการเล่นพนันนี้เช่นกัน ข้าพเจ้าคิดว่าข้าพเจ้าถูกชะตานั้นดึงไปและถูกให้ทำเช่นนี้ ข้าแต่ฤๅษี
3.9.2
नैतद्रोचयते भीष्मो न द्रोणो विदुरो न च ।
गान्धार्या नेष्यते द्यूतं तत्र मोहात्प्रवर्तितम् ॥ ३.९.२ ॥
ภีษมะไม่เห็นชอบเรื่องนี้ โทรณะก็ไม่ วิทุระก็ไม่ คานธารีก็ไม่ปรารถนาการพนัน การนั้นถูกผลักดันขึ้นเพราะความหลงผิด
3.9.3
परित्यक्तुं न शक्नोमि दुर्योधनमचेतनम् ।
पुत्रस्नेहेन भगवञ्जानन्नपि यतव्रत ॥ ३.९.३ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าไม่อาจละทิ้งทุรโยธน์ผู้ไร้สติได้ ด้วยความรักต่อบุตร แม้จะรู้อยู่ก็ตาม ข้าแต่ผู้มีวัตรมั่นคง
3.9.4
वैचित्रवीर्य नृपते सत्यमाह यथा भवान् ।
दृढं विझः परं पुत्रं परं पुत्रान्न विद्यते ॥ ३.९.४ ॥
ข้าแต่พระโอรสของวิจิตรวีรยะ ข้าแต่พระราชา พระองค์ตรัสจริงดังที่ตรัสแล้ว ความผูกพันต่อบุตรนั้นมั่นคง ไม่มีสิ่งใดยิ่งไปกว่าบุตร และไม่มีสิ่งใดเหนือบุตรทั้งหลาย
3.9.5
इन्द्रोप्यश्रुनिपातेन सुरभ्या प्रतिबोधितः ।
अन्यैः समृद्धैरप्यर्थैर्न सुतानमन्यते परम्। ॥ ३.९.५ ॥
แม้พระอินทร์ก็ถูกสุรภีปลุกให้ตื่นขึ้นด้วยน้ำตาที่หลั่งลงมา แม้จะมีทรัพย์สมบัติอันรุ่งเรืองอย่างอื่น ท่านก็ไม่เห็นสิ่งใดสำคัญยิ่งกว่าบุตร
3.9.6
अत्र ते वर्तयिष्यामि गहदाख्यानमुत्तमम् ।
सुरभ्याश्चैव संवादमिन्द्रस्य च विशांपते ॥ ३.९.६ ॥
ที่นี่ เราจะเล่าเรื่องราวอันประเสริฐและลึกซึ้งให้ฟัง คือบทสนทนาระหว่างสุรภีกับพระอินทร์ ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน
3.9.7
त्रिविष्टपगता राजन्सुरभी प्रारुदत्किल ।
गवां माता पुरा तात तामिन्द्रोऽन्वकृपायत ॥ ३.९.७ ॥
ข้าแต่พระราชา สุรภีผู้ไปยังไตรภูมิได้ร่ำไห้ ท่านเป็นมารดาแห่งโคมาแต่โบราณ พ่อหนุ่ม และพระอินทร์ก็เกิดความสงสารต่อนาง
3.9.8
किमिदं रोदिषि शुभे कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम् ।
मनुष्येष्वथवा गोषु नैतदल्पं भविष्यति ॥ ३.९.८ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นมงคล เหตุใดเจ้าจึงร่ำไห้ มีความสงบสุขในหมู่เทพบ้างหรือไม่ หรือมีเรื่องใดเกิดขึ้นกับมนุษย์หรือกับโค เรื่องนี้จะไม่เป็นเรื่องเล็กน้อย
3.9.9
विनिपातो न वः कश्चिद्दृश्यते त्रिदशाधिप ।
अहं तु पुत्रं शोचामि तेन रोदिमि कौशिक ॥ ३.९.९ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งเทพสามสิบองค์ ข้าไม่เห็นความตกต่ำใดของท่านเลย แต่ข้ากำลังเศร้าโศกถึงบุตรของข้า เพราะเหตุนั้นข้าจึงร่ำไห้ ข้าแต่เการศิกะ
3.9.10
पश्यैनं कर्षकं क्षुद्रं दुर्बलं मम पुत्रकम् ।
प्रतोदेनाभिनिघ्नन्तं लाङ्गलेन च पीडितम्।
निषीदमानं सोत्कण्ठं वध्यमानं सुराधिप ॥ ३.९.१० ॥
จงดูเขา ชาวนาผู้ต่ำต้อย อ่อนแอ บุตรน้อยของข้า ถูกไม้ปฏัดฟาดและถูกไถทับเบียดเบียน ทรุดลงด้วยความทุกข์ใจขณะถูกตี ข้าแต่เจ้าแห่งเทวดา
3.9.11
एनं दृष्ट्वा भृशं श्रान्तं वध्यमानं सुराधिप ।
कृपाविष्टाऽस्मि देवेन्द्र मनश्चोद्वेपते मम ॥ ३.९.११ ॥
เมื่อเห็นเขาอ่อนล้าอย่างยิ่งและถูกตี ข้าแต่เจ้าแห่งเทวดา ข้าแต่พระอินทร์ผู้เป็นใหญ่ ข้าเต็มไปด้วยความสงสาร ใจของข้าสั่นไหว
3.9.12
एकस्तत्रबलोपेतो धुरमुद्वहतेऽधिकाम् ।
अपरोप्यबलप्राणः कृशो धमनिसंततः।
कृच्छ्रादुद्वहते भारं तं वै शोचामि वासव ॥ ३.९.१२ ॥
ที่นั่น วัวตัวหนึ่งมีกำลังแข็งแรงแบกแอกที่หนักเกินไป อีกตัวหนึ่งมีกำลังชีวิตอ่อนแอ ผอมบาง และมีเส้นเลือดปูดโปน แบกภาระอย่างยากลำบาก ข้าแต่วาสวะ ข้าเศร้าโศกเพราะเขา
3.9.13
वध्यमानः प्रतोदेन तुद्यमानः पुनः पुनः ।
नैव शक्नोति तं भारमुद्वोढुं पश्य वासव ॥ ३.९.१३ ॥
ถูกไม้ปฏัดตีและถูกแทงซ้ำแล้วซ้ำเล่า เขาไม่อาจแบกภาระนั้นได้เลย ดูเถิด ข้าแต่วาสวะ
3.9.14
ततोऽहं तस्य शोकार्ता विरौमि भृशदुःखिता ।
अश्रूण्यावर्तयन्ती च नेत्राभ्यां करुणायती ॥ ३.९.१४ ॥
ดังนั้น ข้าซึ่งเศร้าโศกเพราะเขา จึงร้องไห้ออกมา ด้วยความทุกข์อย่างยิ่ง น้ำตาไหลจากดวงตา และคร่ำครวญด้วยความสงสาร
3.9.15
तव पुत्रसहस्रेषु पीड्यमानेषु शोभने ।
किं कृपायितवत्यत्र पुत्र एको निपीड्यते ॥ ३.९.१५ ॥
ข้าแต่ผู้งดงาม เมื่อบุตรนับพันของเจ้าถูกทรมาน เหตุใดเจ้าจึงแสดงความสงสารต่อบุตรเพียงคนเดียวที่กำลังถูกกดขี่อยู่ตรงนี้
3.9.16
यदि पुत्रसहस्राणि सर्वत्रसमतैव मे ।
दीनस्य तु सतः शक्र पुत्रस्याभ्यधिकाकृपा ॥ ३.९.१६ ॥
แม้บุตรนับพันของข้าจะเสมอกันหมดในสายตาข้า แต่ข้าแต่ศักระ ความสงสารของข้าต่อบุตรผู้น่าสงสารคนนั้นมีมากกว่า
3.9.17
तदिन्द्रः सुरभेर्वाक्यं निशम्य भृशविस्मितः ।
जीवितेनापि कौरव्य मेनेऽभ्यधिकमात्मजम् ॥ ३.९.१७ ॥
เมื่อพระอินทร์ได้ฟังถ้อยคำของสุรภี ก็ตกตะลึงอย่างยิ่ง ข้าแต่กุรุวงศ์ ท่านถือว่าบุตรคนนั้นรักยิ่งกว่าแม้ชีวิตของตนเอง
3.9.18
प्रववर्ष च तत्रैव सहसा तोयमुल्वणम् ।
कर्षकस्याचरन्विघ्नं भगवान्पाकशासनः ॥ ३.९.१८ ॥
และที่นั่นเอง ฝนห่าใหญ่ก็ตกลงมาอย่างกะทันหัน พระผู้เป็นเจ้าปาคศาสนะ คือพระอินทร์ ทรงก่อให้เกิดอุปสรรคแก่ชาวนา ได้ทรงให้น้ำไหลหลั่งลงมาอย่างหนัก
3.9.19
तद्यथा सुरभिः प्राह सममेवास्तु ते तथा ।
सुतेषु राजन्सर्वेषु हीनेष्वभ्यधिका कृपा ॥ ३.९.१९ ॥
ดังที่สุรภีกล่าวว่า ขอให้ทุกคนเสมอกับเจ้า ก็เป็นเช่นนั้น ข้าแต่พระราชา ในบรรดาโอรสทั้งหลายของพระองค์ ขอให้ความสงสารมีมากกว่าต่อผู้อ่อนแอ
3.9.20
यादृशो मे सुतः पाण्डुस्तादृशो मेऽसि पुत्रक ।
विदुरश्च महाप्राज्ञः स्नेहादेतद्ब्रवीम्यहम् ॥ ३.९.२० ॥
ปาณฑุเป็นบุตรของข้าฉันใด เจ้าก็เป็นบุตรของข้าฉันนั้น ลูกรัก และวิทุระผู้มีปัญญาอย่างยิ่งก็เช่นกัน ข้าพูดเรื่องนี้ด้วยความรัก
3.9.21
चिराय तव पुत्राणां शतमेकश्च भारत ।
पाण्डौः पञ्चैव लक्ष्यन्ते तेऽपि मन्दाःसुदुःखिताः ॥ ३.९.२१ ॥
โอ้ทายาทของภรตะ บุตรของท่านหนึ่งร้อยคนได้มีชีวิตอยู่มานานแล้ว ส่วนของปาณฑุเหลือให้เห็นเพียงห้าคน และแม้เหล่านั้นก็อ่อนแอและเศร้าโศกอย่างยิ่ง
3.9.22
कथं जीवेयुरत्यन्तं कथं वर्धेयुरित्यपि ।
इति दीनेषु पार्थेषु मनो मे परितप्यते ॥ ३.९.२२ ॥
จะมีชีวิตอยู่ได้ยืนยาวอย่างไร และจะเจริญเติบโตอย่างไร เมื่อคิดเช่นนี้ใจของข้าพเจ้าก็ร้อนรนเพราะบุตรของปฤถาผู้ตกทุกข์
3.9.23
यदि पार्थिव कौख्याञ्जीवमानानिहेच्छसि ।
दुर्योधनस्तव सुतः शमं गच्छतु पाण्डवैः ॥ ३.९.२३ ॥
โอ้พระราชา หากท่านปรารถนาให้เการพทั้งหลายมีชีวิตอยู่ที่นี่ ขอให้ทุรโยธน์บุตรของท่านทำสันติกับปาณฑพเถิด