ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.9.1
भगवन्नाहमप्येतद्रोचये द्यूतसंभवम् ।
मन्ये तद्विधिनाऽऽकृष्य कारितोस्मीति वै मुने ॥ ३.९.१ ॥
ਹੇ ਭਗਵਨ, ਜੂਏ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿਧਾਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਇਹ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
3.9.2
नैतद्रोचयते भीष्मो न द्रोणो विदुरो न च ।
गान्धार्या नेष्यते द्यूतं तत्र मोहात्प्रवर्तितम् ॥ ३.९.२ ॥
ਇਹ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ। ਗਾਂਧਾਰੀ ਵੀ ਜੂਆ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ; ਉੱਥੇ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
3.9.3
परित्यक्तुं न शक्नोमि दुर्योधनमचेतनम् ।
पुत्रस्नेहेन भगवञ्जानन्नपि यतव्रत ॥ ३.९.३ ॥
ਹੇ ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਅਚੇਤ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਹੇ ਯਤਵ੍ਰਤ।
3.9.4
वैचित्रवीर्य नृपते सत्यमाह यथा भवान् ।
दृढं विझः परं पुत्रं परं पुत्रान्न विद्यते ॥ ३.९.४ ॥
ਹੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਕਿਹਾ। ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਲਗਾਵ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
3.9.5
इन्द्रोप्यश्रुनिपातेन सुरभ्या प्रतिबोधितः ।
अन्यैः समृद्धैरप्यर्थैर्न सुतानमन्यते परम्। ॥ ३.९.५ ॥
ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾ ਕੇ ਜਗਾਇਆ ਸੀ। ਹੋਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਧਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ।
3.9.6
अत्र ते वर्तयिष्यामि गहदाख्यानमुत्तमम् ।
सुरभ्याश्चैव संवादमिन्द्रस्य च विशांपते ॥ ३.९.६ ॥
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਤਮ, ਡੂੰਘੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ — ਸੁਰਭੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ।
3.9.7
त्रिविष्टपगता राजन्सुरभी प्रारुदत्किल ।
गवां माता पुरा तात तामिन्द्रोऽन्वकृपायत ॥ ३.९.७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ ਗਈ ਸੁਰਭੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰੋਈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ; ਹੇ ਤਾਤ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤਰਸ ਆਇਆ।
3.9.8
किमिदं रोदिषि शुभे कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम् ।
मनुष्येष्वथवा गोषु नैतदल्पं भविष्यति ॥ ३.९.८ ॥
ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦੀ ਹੈਂ? ਕੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਹੀਂ? ਜਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਇਹ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
3.9.9
विनिपातो न वः कश्चिद्दृश्यते त्रिदशाधिप ।
अहं तु पुत्रं शोचामि तेन रोदिमि कौशिक ॥ ३.९.९ ॥
ਹੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਪਤਨ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਰੋਂਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ।
3.9.10
पश्यैनं कर्षकं क्षुद्रं दुर्बलं मम पुत्रकम् ।
प्रतोदेनाभिनिघ्नन्तं लाङ्गलेन च पीडितम्।
निषीदमानं सोत्कण्ठं वध्यमानं सुराधिप ॥ ३.९.१० ॥
ਵੇਖ ਇਸ ਨੂੰ, ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਛੋਟਾ ਕਿਸਾਨ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਹਲ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਰਾਧਿਪ।
3.9.11
एनं दृष्ट्वा भृशं श्रान्तं वध्यमानं सुराधिप ।
कृपाविष्टाऽस्मि देवेन्द्र मनश्चोद्वेपते मम ॥ ३.९.११ ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਥੱਕਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਹੇ ਸੁਰਾਧਿਪ, ਮੈਂ ਤਰਸ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੇਂਦਰ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਹੈ।
3.9.12
एकस्तत्रबलोपेतो धुरमुद्वहतेऽधिकाम् ।
अपरोप्यबलप्राणः कृशो धमनिसंततः।
कृच्छ्रादुद्वहते भारं तं वै शोचामि वासव ॥ ३.९.१२ ॥
ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਬਲਵਾਨ ਵਧੇਰੇ ਜੂਲਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਲਾ, ਪਤਲਾ ਅਤੇ ਨਾੜਾਂ ਉਭਰੀਆਂ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਸੋਗ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਾਸਵ।
3.9.13
वध्यमानः प्रतोदेन तुद्यमानः पुनः पुनः ।
नैव शक्नोति तं भारमुद्वोढुं पश्य वासव ॥ ३.९.१३ ॥
ਪ੍ਰਤੋਦ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੁਭੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਉਹ ਉਸ ਭਾਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਵੇਖ, ਵਾਸਵ।
3.9.14
ततोऽहं तस्य शोकार्ता विरौमि भृशदुःखिता ।
अश्रूण्यावर्तयन्ती च नेत्राभ्यां करुणायती ॥ ३.९.१४ ॥
ਤਦ ਉਸ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਪਈ; ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਹਾਉਂਦੀ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।
3.9.15
तव पुत्रसहस्रेषु पीड्यमानेषु शोभने ।
किं कृपायितवत्यत्र पुत्र एको निपीड्यते ॥ ३.९.१५ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਤੇਰੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਇੱਥੇ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਹੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦਇਆ ਕੀਤੀ?
3.9.16
यदि पुत्रसहस्राणि सर्वत्रसमतैव मे ।
दीनस्य तु सतः शक्र पुत्रस्याभ्यधिकाकृपा ॥ ३.९.१६ ॥
ਮੇਰੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰੀ ਹਰ ਥਾਂ ਸਮਾਨਤਾ ਹੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਦੀਨ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਮੇਰੀ ਦਇਆ ਵੱਧ ਹੈ।
3.9.17
तदिन्द्रः सुरभेर्वाक्यं निशम्य भृशविस्मितः ।
जीवितेनापि कौरव्य मेनेऽभ्यधिकमात्मजम् ॥ ३.९.१७ ॥
ਸੁਰਭੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਇੰਦਰ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ; ਹੇ ਕੌਰਵਯ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਿਆਰਾ ਸਮਝਿਆ।
3.9.18
प्रववर्ष च तत्रैव सहसा तोयमुल्वणम् ।
कर्षकस्याचरन्विघ्नं भगवान्पाकशासनः ॥ ३.९.१८ ॥
ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਚਾਨਕ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਪਿਆ; ਕਿਸਾਨ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਭਗਵਾਨ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਜਲ-ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
3.9.19
तद्यथा सुरभिः प्राह सममेवास्तु ते तथा ।
सुतेषु राजन्सर्वेषु हीनेष्वभ्यधिका कृपा ॥ ३.९.१९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਵੱਧ ਹੋਵੇ।
3.9.20
यादृशो मे सुतः पाण्डुस्तादृशो मेऽसि पुत्रक ।
विदुरश्च महाप्राज्ञः स्नेहादेतद्ब्रवीम्यहम् ॥ ३.९.२० ॥
ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡੂ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ। ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਵਿਦੁਰ ਵੀ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੈ। ਸਨੇਹ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
3.9.21
चिराय तव पुत्राणां शतमेकश्च भारत ।
पाण्डौः पञ्चैव लक्ष्यन्ते तेऽपि मन्दाःसुदुःखिताः ॥ ३.९.२१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੇਰੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ (ਪੁੱਤਰ) ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ (ਜੀਵਿਤ ਹਨ); ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਹੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਨ।
3.9.22
कथं जीवेयुरत्यन्तं कथं वर्धेयुरित्यपि ।
इति दीनेषु पार्थेषु मनो मे परितप्यते ॥ ३.९.२२ ॥
ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਦਾ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿਣਗੇ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਧਣਗੇ—ਇਸੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਦੀਨ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੜਪਦਾ ਹੈ।
3.9.23
यदि पार्थिव कौख्याञ्जीवमानानिहेच्छसि ।
दुर्योधनस्तव सुतः शमं गच्छतु पाण्डवैः ॥ ३.९.२३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੌਰਵ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿਣ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਕਰ ਲਵੇ।