ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.9.1
भगवन्नाहमप्येतद्रोचये द्यूतसंभवम् ।
मन्ये तद्विधिनाऽऽकृष्य कारितोस्मीति वै मुने ॥ ३.९.१ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ଦ୍ୟୁତରୁ ଜାତ ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପସନ୍ଦ କରେ ନାହିଁ। ମୋତେ ମନେ ହୁଏ ସେହି ବିଧାନ ମୋତେ ଟାଣି ଏହା କରାଇଛି, ହେ ମୁନି।
3.9.2
नैतद्रोचयते भीष्मो न द्रोणो विदुरो न च ।
गान्धार्या नेष्यते द्यूतं तत्र मोहात्प्रवर्तितम् ॥ ३.९.२ ॥
ଏହା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ ନୁହେଁ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ନୁହେଁ, ବିଦୁରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଗାନ୍ଧାରୀ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୟୂତ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ; ସେଠାରେ ମୋହ ଯୋଗୁଁ ଏହା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା।
3.9.3
परित्यक्तुं न शक्नोमि दुर्योधनमचेतनम् ।
पुत्रस्नेहेन भगवञ्जानन्नपि यतव्रत ॥ ३.९.३ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ଅଚେତନ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ପୁତ୍ରସ୍ନେହରୁ, ଏହା ଜାଣି ମଧ୍ୟ, ହେ ଯତବ୍ରତ।
3.9.4
वैचित्रवीर्य नृपते सत्यमाह यथा भवान् ।
दृढं विझः परं पुत्रं परं पुत्रान्न विद्यते ॥ ३.९.४ ॥
ହେ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟ, ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ସତ୍ୟ କହିଛନ୍ତି। ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଦୃଢ଼; ପୁତ୍ରଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ, ପୁତ୍ରମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ।
3.9.5
इन्द्रोप्यश्रुनिपातेन सुरभ्या प्रतिबोधितः ।
अन्यैः समृद्धैरप्यर्थैर्न सुतानमन्यते परम्। ॥ ३.९.५ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୁରଭି ଲୁହ ଝରାଇ ଜାଗ୍ରତ କରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧ ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ମନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
3.9.6
अत्र ते वर्तयिष्यामि गहदाख्यानमुत्तमम् ।
सुरभ्याश्चैव संवादमिन्द्रस्य च विशांपते ॥ ३.९.६ ॥
ଏଠାରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ଉତ୍ତମ, ଗୂଢ଼ ଆଖ୍ୟାନ କହିବି — ସୁରଭି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଂବାଦ, ହେ ପ୍ରଜାପତି।
3.9.7
त्रिविष्टपगता राजन्सुरभी प्रारुदत्किल ।
गवां माता पुरा तात तामिन्द्रोऽन्वकृपायत ॥ ३.९.७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତ୍ରିବିଷ୍ଟପକୁ ଯାଇଥିବା ସୁରଭି ପ୍ରକୃତରେ କାନ୍ଦିଲା। ସେ ପୂର୍ବରୁ ଗାଈମାନଙ୍କର ମାତା ଥିଲା; ହେ ତାତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତା ପ୍ରତି ଦୟା ହେଲା।
3.9.8
किमिदं रोदिषि शुभे कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम् ।
मनुष्येष्वथवा गोषु नैतदल्पं भविष्यति ॥ ३.९.८ ॥
ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ଦେବତାମାନଙ୍କର କୁଶଳ ନାହିଁ କି? ନା ମନୁଷ୍ୟ ବା ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଘଟିଛି? ଏହା ସାମାନ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
3.9.9
विनिपातो न वः कश्चिद्दृश्यते त्रिदशाधिप ।
अहं तु पुत्रं शोचामि तेन रोदिमि कौशिक ॥ ३.९.९ ॥
ହେ ତ୍ରିଦଶାଧିପ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି କୌଣସି ପତନ ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କରେ, ତେଣୁ କାନ୍ଦେ, ହେ କୌଶିକ।
3.9.10
पश्यैनं कर्षकं क्षुद्रं दुर्बलं मम पुत्रकम् ।
प्रतोदेनाभिनिघ्नन्तं लाङ्गलेन च पीडितम्।
निषीदमानं सोत्कण्ठं वध्यमानं सुराधिप ॥ ३.९.१० ॥
ଦେଖ ଏହି ଦୁର୍ବଳ, କ୍ଷୁଦ୍ର କୃଷକ ମୋ ପୁଅ। ହଳରେ ପୀଡ଼ିତ, ଅଙ୍କୁଶରେ ମାଡ଼ ଖାଉଥିବା, ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ବସି ପଡ଼ୁଛି, ହେ ସୁରାଧିପ।
3.9.11
एनं दृष्ट्वा भृशं श्रान्तं वध्यमानं सुराधिप ।
कृपाविष्टाऽस्मि देवेन्द्र मनश्चोद्वेपते मम ॥ ३.९.११ ॥
ଏହାକୁ ଦେଖି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ମାଡ଼ ଖାଉଥିବା, ହେ ସୁରାଧିପ, ମୁଁ କରୁଣାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର। ମୋ ମନ କମ୍ପୁଛି।
3.9.12
एकस्तत्रबलोपेतो धुरमुद्वहतेऽधिकाम् ।
अपरोप्यबलप्राणः कृशो धमनिसंततः।
कृच्छ्रादुद्वहते भारं तं वै शोचामि वासव ॥ ३.९.१२ ॥
ସେଠାରେ ଜଣେ ବଳବାନ ଅଧିକ ଜୁଆଳି ବହେ; ଅନ୍ୟଟି, କ୍ଷୀଣ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର, କୃଶ ଓ ଶିରା ଉଠା, କଷ୍ଟରେ ଭାର ବହେ। ତା ପାଇଁ ହିଁ ମୁଁ ଶୋକ କରେ, ହେ ବାସବ।
3.9.13
वध्यमानः प्रतोदेन तुद्यमानः पुनः पुनः ।
नैव शक्नोति तं भारमुद्वोढुं पश्य वासव ॥ ३.९.१३ ॥
ପ୍ରତୋଦରେ ମାଡ଼ ଖାଇ ବାରମ୍ବାର ଖୋଚା ଖାଇ ସେ ସେହି ଭାର ବହି ପାରୁନାହିଁ। ଦେଖ, ବାସବ।
3.9.14
ततोऽहं तस्य शोकार्ता विरौमि भृशदुःखिता ।
अश्रूण्यावर्तयन्ती च नेत्राभ्यां करुणायती ॥ ३.९.१४ ॥
ତେବେ ତା' ପାଇଁ ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କାନ୍ଦି ଉଠିଲି; ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରାଇ କରୁଣାରେ ବିଳାପ କଲି।
3.9.15
तव पुत्रसहस्रेषु पीड्यमानेषु शोभने ।
किं कृपायितवत्यत्र पुत्र एको निपीड्यते ॥ ३.९.१५ ॥
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୋ ହଜାରେ ପୁଅ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଏଠାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିବା ଗୋଟିଏ ପୁଅ ପ୍ରତି ତୁ କାହିଁକି କରୁଣା ଦେଖାଇଲୁ?
3.9.16
यदि पुत्रसहस्राणि सर्वत्रसमतैव मे ।
दीनस्य तु सतः शक्र पुत्रस्याभ्यधिकाकृपा ॥ ३.९.१६ ॥
ମୋ ହଜାରେ ପୁଅ ପ୍ରତି ମୋର ସର୍ବତ୍ର ସମାନ ଭାବ ଅଛି; ତଥାପି ହେ ଶକ୍ର, ଦୀନ ସେହି ପୁଅ ପ୍ରତି ମୋର କରୁଣା ଅଧିକ।
3.9.17
तदिन्द्रः सुरभेर्वाक्यं निशम्य भृशविस्मितः ।
जीवितेनापि कौरव्य मेनेऽभ्यधिकमात्मजम् ॥ ३.९.१७ ॥
ସୁରଭିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ; ହେ କୌରବ୍ୟ, ସେ ସେହି ପୁଅକୁ ନିଜ ଜୀବନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ମାନିଲେ।
3.9.18
प्रववर्ष च तत्रैव सहसा तोयमुल्वणम् ।
कर्षकस्याचरन्विघ्नं भगवान्पाकशासनः ॥ ३.९.१८ ॥
ସେଠାରେ ହଠାତ୍ ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା ହେଲା; କୃଷକ ପାଇଁ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରି ଭଗବାନ ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ପ୍ରବଳ ଜଳ ବର୍ଷାଇଲେ।
3.9.19
तद्यथा सुरभिः प्राह सममेवास्तु ते तथा ।
सुतेषु राजन्सर्वेषु हीनेष्वभ्यधिका कृपा ॥ ३.९.१९ ॥
ସୁରଭି କହିଥିଲା ପରି, "ତୁମ ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ସମାନ ହେଉ" ସେହିପରି। ହେ ରାଜନ, ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁର୍ବଳମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣା ଅଧିକ ହେଉ।
3.9.20
यादृशो मे सुतः पाण्डुस्तादृशो मेऽसि पुत्रक ।
विदुरश्च महाप्राज्ञः स्नेहादेतद्ब्रवीम्यहम् ॥ ३.९.२० ॥
ମୋ ପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡୁ ଯେପରି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋର ପୁତ୍ର, ହେ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର। ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ବିଦୁର ମଧ୍ୟ ସେପରି। ସ୍ନେହରୁ ମୁଁ ଏହା କହୁଛି।
3.9.21
चिराय तव पुत्राणां शतमेकश्च भारत ।
पाण्डौः पञ्चैव लक्ष्यन्ते तेऽपि मन्दाःसुदुःखिताः ॥ ३.९.२१ ॥
ହେ ଭାରତ, ତୁମର ଶହେ ପୁତ୍ର ଓ ଏକ (ପୁତ୍ର) ବହୁ ଦିନ ଧରି (ଜୀବିତ); ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ଜଣ କେବଳ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖୀ।
3.9.22
कथं जीवेयुरत्यन्तं कथं वर्धेयुरित्यपि ।
इति दीनेषु पार्थेषु मनो मे परितप्यते ॥ ३.९.२२ ॥
ସେମାନେ କିପରି ସଦା ଜୀବିତ ରହିବେ, ଓ କିପରି ବଢ଼ିବେ—ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଦୀନ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ମନ ସନ୍ତପ୍ତ ହେଉଛି।
3.9.23
यदि पार्थिव कौख्याञ्जीवमानानिहेच्छसि ।
दुर्योधनस्तव सुतः शमं गच्छतु पाण्डवैः ॥ ३.९.२३ ॥
ହେ ରାଜନ, ଯଦି ତୁମେ ଚାହଁ ଯେ ଏଠାରେ କୌରବମାନେ ଜୀବିତ ରହନ୍ତି, ତେବେ ତୁମ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି କରୁ।