महाभारत · अध्याय 3.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.90.1
धनंजयेन चाप्युक्तं यत्तच्छृणु युधिष्ठिर ।
युधिष्ठिरं भ्रातरं मे योजयेर्धर्म्यया धिया ॥ ३.९०.१ ॥
धनंजयाने जे सांगितले तेही ऐक, युधिष्ठिरा. धर्मयुक्त बुद्धीने माझा बंधू युधिष्ठिर याला (त्यात) योजावे.
3.90.2
त्वं हि धर्मान्परान्वेत्थ तपांसि च तपोधन ।
श्रीमतां चापि जानासि धर्मं राज्ञां सनातनम् ॥ ३.९०.२ ॥
तू श्रेष्ठ धर्म आणि तपे जाणतोस, हे तपोधना. श्रीमंत राजांचा सनातन धर्मही तू जाणतोस.
3.90.3
स भवान्परमं वेद रपावनं पुरुषं प्रति ।
तेन संयोजयेथास्त्वं तीर्थपुण्येन पाण्डवान् ॥ ३.९०.३ ॥
त्या परम पावन पुरुषाविषयी तुम्हांला माहीत आहे. त्यामार्फत तीर्थपुण्याने पांडवांना जोडावे.
3.90.4
यथा तीर्थानि गच्छेत गाश्च दद्यात्स पार्थिवः ।
तथा सर्वात्मना कार्यमिति मामर्जुनोऽब्रवीत् ॥ ३.९०.४ ॥
तो राजा ज्याप्रमाणे तीर्थांना जातो आणि गाईंचे दान करतो, त्याप्रमाणे सर्वात्मभावाने करावे, असे अर्जुन मला म्हणाला.
3.90.5
भवता चानुगुप्तोऽसौ चरेत्तीर्थानि सर्वशः ।
रक्षोभ्यो रक्षितव्यश्च दुर्गेषु विषमेषु च ॥ ३.९०.५ ॥
तुमच्याकडून संरक्षित होऊन तो सर्वत्र तीर्थांमध्ये संचार करो; राक्षसांपासून, दुर्गम व विषम ठिकाणी त्याचे रक्षण करावे.
3.90.6
दधीच इव देवेन्द्रं यथा चाप्यङ्गिरा रविम् ।
तथा रक्षस्व कौन्तेयान्राक्षसेभ्यो द्विजोत्तम ॥ ३.९०.६ ॥
दधीचाने जसे देवेंद्राचे आणि अंगिरसाने जसे सूर्याचे रक्षण केले, तसेच हे द्विजोत्तमा, कौंतेयांचे राक्षसांपासून रक्षण कर.
3.90.7
यातुधाना हि बहवो राक्षसाः पर्वतोपमाः ।
त्वयाऽभिगुप्तान्कौन्तेयान्न विवर्तेयुरन्तिकम् ॥ ३.९०.७ ॥
पर्वतांसारखे यातुधान आणि राक्षस पुष्कळ आहेत. तुमच्याकडून रक्षिलेल्या कौंतेयांजवळ ते येणार नाहीत.
3.90.8
सोऽहमिन्द्रस्य वचनान्नियोगादर्जुनस्य च ।
रक्षमाणो भयेभ्यस्त्वां चरिष्यामि त्वा सह ॥ ३.९०.८ ॥
इंद्राच्या वचनाने आणि अर्जुनाच्या आज्ञेने, भयांपासून तुझे रक्षण करीत मी तुझ्यासोबत संचार करीन.
3.90.9
द्विस्तीर्थानि मया पूर्वं दृष्टानि कुरुनन्दन ।
इदं तृतीयं द्रक्ष्यामि तान्येव भवता सह ॥ ३.९०.९ ॥
हे कुरुनंदना, मी पूर्वी दोनदा तीर्थे पाहिली आहेत. हे तिसरे; तुझ्यासोबत त्याच तीर्थांना पाहीन.
3.90.10
इयं राजर्षिभिर्याता पुण्यकृद्भिर्युधिष्ठिर ।
मन्वादिभिर्महाराज तीर्थयात्रा भयापहा ॥ ३.९०.१० ॥
हे युधिष्ठिरा, ही तीर्थयात्रा पुण्यवान राजर्षींनी, मनू इत्यादींनी केली आहे; ती भय दूर करणारी आहे.
3.90.11
नानृजुर्नाकृतात्मा च नाविद्यो न च पापकृत् ।
स्नाति तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्नरः ॥ ३.९०.११ ॥
हे कौरव्या, जो सरळ नाही, ज्याचा आत्मा संस्कारित नाही, जो अज्ञानी, पापी आणि वक्र बुद्धीचा आहे, असा मनुष्य तीर्थांत स्नान करीत नाही.
3.90.12
त्वं तु धर्ममतिर्नित्यं धर्मज्ञः सत्यसंगरः ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो भूय एव भविष्यसि ॥ ३.९०.१२ ॥
परंतु तू सदा धर्मात मन असलेला, धर्मज्ञ आणि सत्यप्रतिज्ञ आहेस; सर्व पापांपासून मुक्त होऊन तू पुन्हा शुद्ध होशील.
3.90.13
यथा भगीरथो राजा राजानश्च गयादयः ।
यथा ययातिः कौन्तेय तथा त्वमपि पाण्डव ॥ ३.९०.१३ ॥
भगीरथ राजा आणि गय इत्यादी राजे, ययाती जसे, तसाच तूही, हे कौन्तेया, हे पाण्डवा.
3.90.14
न हर्षात्संप्रपश्यामि वाक्यस्यास्योत्तरं क्वचित् ।
यन्मां स्मरति देवेशः किं नामाभ्यधिकं ततः ॥ ३.९०.१४ ॥
हर्षाने मला या वाक्याचे कोणतेही उत्तर सुचत नाही; देवेश्वर माझे स्मरण करतात, यापेक्षा अधिक काय असू शकेल?
3.90.15
भवता संगमो यस् भ्राता चैव धनंजयः ।
वासवः स्मरते यस् को नामाभ्यधिकस्ततः ॥ ३.९०.१५ ॥
आपली भेट, माझा बंधू धनंजय आणि स्मरण करणारा वासव—यापेक्षा मोठे काय असू शकेल?
3.90.16
यच्च मां भगवानाह तीर्थानां गमनं प्रति ।
धौम्यस्य वचनादेषा बुद्धिः पूर्वं कृतैव मे ॥ ३.९०.१६ ॥
भगवान माझ्याशी तीर्थयात्रेविषयी जे बोलले; धौम्याच्या वचनानुसार माझा हा निश्चय आधीच झाला होता.
3.90.17
तद्यदा मन्यसे ब्रह्मन्गमनं तीर्तदर्शने ।
तदैव गन्तास्मि तीर्तान्येष मे निश्चयः परः ॥ ३.९०.१७ ॥
हे ब्राह्मणा, तीर्थदर्शनाला जाणे आपल्याला योग्य वाटेल तेव्हाच मी तीर्थांना जाईन; हाच माझा परम निश्चय आहे.
3.90.18
गमने कृतबुद्धिं तं पाण्डवं लोमशोऽब्रवीत् ।
लघुर्भव महाराज लघुः स्वैरं गमिष्यसि ॥ ३.९०.१८ ॥
प्रवासाचा निश्चय केलेल्या त्या पाण्डवाला लोमश म्हणाला—हे महाराजा, हलके राहा; तू इच्छेनुसार हलक्या मनाने जाशील.
3.90.19
भिक्षाभुजो निवर्तन्तां ब्राह्मणा यतयश्च ये ॥ ३.९०.१९ ॥
भिक्षेवर जगणारे ब्राह्मण आणि जे यती आहेत, ते परत जावोत.
3.90.20
क्षुत्तृडध्वश्रमायासशीतार्तिमसहिष्णवः ।
ते सर्वे विनिवर्तन्तां ये च मृष्टभुजो द्विजाः ॥ ३.९०.२० ॥
भूक, तहान, वाटेचे श्रम, थकवा, थंडी आणि वेदना सहन न करू शकणारे सर्व परत जावोत; आणि जे द्विज उत्तम भोजन करतात तेही परत जावोत.
3.90.21
पक्वान्नलेह्यपानानां मांसानां च विकल्पकाः ।
तेऽपि सर्वे निवर्तन्तां ये च सूदानुयायिनः।
मया यथोचिताऽऽजीव्यौः संविभक्ताश्च वृत्तिभिः ॥ ३.९०.२१ ॥
शिजवलेले अन्न, चाटण्याचे पदार्थ, पेये आणि मांस तयार करणारे, तसेच स्वयंपाक्यांचे अनुयायी, ते सर्व परत जावोत; माझ्याकडून योग्य उपजीविका आणि वेतनाने वाटून दिलेले लोकही परत जावोत.
3.90.22
ये चाप्यनुगताः पौरा राजभक्तिपुरःसराः ।
धृतराष्ट्रं महाराजमभिगच्छन्तु ते च वै। ॥ ३.९०.२२ ॥
राजभक्तीने प्रेरित होऊन आमच्या मागे आलेले नागरिकही महाराज धृतराष्ट्राकडे जावोत.
3.90.23
स दास्यति यथाकालमुचिता यस्य या भृतिः ।
स चेद्यथोचितां वृत्तिं न दद्यान्मनुजेश्वरः।
अस्मत्प्रियहितार्थायपाञ्चाल्यो वः प्रदास्यति ॥ ३.९०.२३ ॥
ज्याला जे योग्य वेतन आहे, ते तो योग्य वेळी देईल. तो नरेश योग्य उपजीविका न देईल, तर आमच्या प्रिय व हिताकरिता पांचाल राजा तुम्हाला देईल.
3.90.24
ततो भूयिष्ठशः पौरा गुरौ भारे समाहिते ।
विप्राश्च यतयो मुख्या जग्मुर्नागपुरं प्रति ॥ ३.९०.२४ ॥
मग बहुतेक नागरिक, प्रमुख विप्र आणि यती, मोठा भार ठेवला गेल्यावर, नागपुराकडे गेले.
3.90.25
तान्सर्वान्धर्मराजस्य प्रेम्णा राजाऽम्बिकासुतः ।
प्रतिजग्राह विधिवद्धनैश्च समतर्पयत् ॥ ३.९०.२५ ॥
अंबिकेचा पुत्र राजा धर्मराजाच्या प्रेमाने त्या सर्वांचा विधिपूर्वक स्वीकार करून धनाने त्यांना पूर्ण तृप्त केले.
3.90.26
ततः कुन्तीसुतो राजा लघुभिर्ब्राह्मणैः सह ।
लोमशेन च सुप्रीतस्त्रिरात्रं काम्यकेऽवसत् ॥ ३.९०.२६ ॥
नंतर कुंतीपुत्र राजा लहान ब्राह्मणांसह आणि लोमशांवर अत्यंत प्रसन्न होऊन काम्यक वनात तीन रात्री राहिला.