महाभारत · अध्याय 3.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.91.1
ततः प्रयान्तं कौन्तेयं ब्राह्मणा वनवासिनः ।
अभिगम्य तदा राजन्निदं वचनमब्रुवन् ॥ ३.९१.१ ॥
तेव्हा प्रयाण करणाऱ्या कौन्तेयाजवळ वनवासी ब्राह्मण येऊन, हे राजन्, हे वचन बोलले.
3.91.2
राजंस्तीर्थानि गन्तासि पुण्यानि भ्रातृभिः सह ।
देवर्षिणा च सहितो लोमशेन महात्मना ॥ ३.९१.२ ॥
हे राजन्, तुम्ही बंधूंसह पुण्य तीर्थांना जाल; महात्मा देवर्षी लोमश तुमच्यासोबत असतील.
3.91.3
अस्मानपि महाराज नेतुमर्हसि पाण्डव ।
अस्माभिर्हि न शक्यानि त्वदृते तानि कौरव ॥ ३.९१.३ ॥
हे महाराज पाण्डवा, आम्हांलाही न्यावे; हे कौरवा, तुझ्याशिवाय ती तीर्थे आम्हांला शक्य नाहीत.
3.91.4
श्वापरदैरुपसृष्टानि दुर्गाणि विषमाणि च ।
अगम्यानि नरैरल्पैस्तीर्थानि मनुजेश्वर ॥ ३.९१.४ ॥
हे मनुजेश्वरा, ती तीर्थे हिंस्र श्वापदांनी भरलेली, दुर्गम व विषम आहेत; थोड्या माणसांनाच तेथे पोहोचता येते.
3.91.5
भवतो भ्रातरः शूरा धनुर्धरवराः सदा ।
भवद्भिः पालिताः शूरैर्गच्छामो वयमप्युत ॥ ३.९१.५ ॥
तुमचे बंधू शूर आहेत, नेहमी धनुर्धरांत श्रेष्ठ आहेत; तुमच्यासारख्या शूरांनी रक्षिलेले आम्हीही जाऊ.
3.91.6
भवत्प्रसादाद्धि वयं प्राप्नुयामः सुखं फलम् ।
तीर्थानां पृथिवीपाल वनानां च विशांपते ॥ ३.९१.६ ॥
तुमच्या कृपेने आम्हांला तीर्थांचे व वनांचे सुखद फळ मिळेल, हे पृथ्वीपाला, हे विशांपते.
3.91.7
तव वीर्यपरित्राताः शुद्धास्तीर्थपरिप्लताः ।
भवेम धूतपाप्मानस्तीर्थसंदर्शनान्नृप ॥ ३.९१.७ ॥
तुमच्या पराक्रमाने रक्षिलेले, शुद्ध, तीर्थांमध्ये स्नान केलेले आम्ही, हे राजा, तीर्थदर्शनाने पापरहित होऊ.
3.91.8
भवानपि नरेन्द्रस्य कार्तवीर्यस्य भारत ।
अष्टकस्य च राजर्षेर्लोमपादस् चैव ह ॥ ३.९१.८ ॥
हे भरता, तुम्हीही नरेंद्र कार्तवीर्य, राजर्षी अष्टक आणि लोमपाद यांच्यासारखे आहात.
3.91.9
भरतस्य च वीरस्य सार्वभौमस्य पार्तिव ।
ध्रुवं प्राप्स्यति दुष्प्रापाँल्लोकांस्तीर्थपरिप्लुतः ॥ ३.९१.९ ॥
वीर भरत आणि सार्वभौम यांचाही मार्ग (तुमचा आहे). हे राजा, तीर्थस्नान करणारा दुर्लभ लोक निश्चितच मिळवेल.
3.91.10
प्रभासादीनि तीर्थानि महेन्द्रादींश्च पर्वतान् ।
गङ्गाद्याः सरितश्चैव प्लक्षादींश्च पर्वतान् ॥ ३.९१.१० ॥
प्रभास इत्यादी तीर्थे, महेंद्र इत्यादी पर्वत, गंगा इत्यादी नद्या आणि प्लक्ष इत्यादी पर्वत.
3.91.11
त्वया सह महीपाल द्रष्टुमिच्छामहे वयम् ।
भवद्भिः पालिताः शूरैस्तीर्थान्यायतनानि च ॥ ३.९१.११ ॥
हे महीपाला, तुमच्यासोबत तीर्थे आणि तुमच्यासारख्या वीरांनी रक्षिलेली आयतने पाहू इच्छितो.
3.91.12
यदि ते ब्राह्मणेष्वस्ति काचित्प्रीतिर्जनाधिप ।
कुरुक्षिप्रं वचोऽस्माकं ततः श्रेयोऽभिपत्स्यसे ॥ ३.९१.१२ ॥
हे जनाधिपा, ब्राह्मणांवर तुमचे काही प्रेम असेल तर लवकर आमचे वचन करा; मग तुम्हाला कल्याण प्राप्त होईल.
3.91.13
तीर्तानि हि महाबाहो तपोविघ्नकरैः सदा ।
अनुकीर्णानि रक्षोभिस्तेभ्यो नस्त्रातुमर्हसि ॥ ३.९१.१३ ॥
हे महाबाहो, तपात विघ्न आणणाऱ्या राक्षसांनी तीर्थे नेहमी भरलेली असतात; त्यांच्यापासून आमचे रक्षण करणे तुमचे कर्तव्य आहे.
3.91.14
तीर्थान्युक्तानि धौम्येन नारदेन च धीमता ।
यान्युवाच च देवर्षिर्लोमशः सुमहातपाः ॥ ३.९१.१४ ॥
धौम्य आणि बुद्धिमान नारद यांनी सांगितलेली तीर्थे, आणि महातपस्वी देवर्षी लोमश यांनी सांगितलेली तीर्थे.
3.91.15
विधिवत्तानि सर्वाणि पर्यटस्व नराधिप ।
धूतपाप्मा सहास्माभिर्लोमशेनाबिपालितः ॥ ३.९१.१५ ॥
हे नराधिपा, ती सर्व तीर्थे विधिवत फिर; पापे धुऊन, आमच्यासह, लोमशांच्या संरक्षणात.
3.91.16
स राजा पूज्यमानस्तैर्हर्षादश्रुपरिप्लुतः ।
भीमसेनादिभिर्वीरैर्भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ३.९१.१६ ॥
तो राजा त्या ऋषींनी सन्मानित होऊन, आनंदाने अश्रूंनी भिजलेला, भीमसेनादी वीर बंधूंनी वेढलेला होता.
3.91.17
बाढमित्यब्रवीत्सर्वांस्तानृषीन्पाण्डवर्षभः ।
लोमशं समनुज्ञाप्य धौम्यं चैव पुरोहितम् ॥ ३.९१.१७ ॥
पांडवश्रेष्ठ 'ठीक आहे' असे त्या सर्व ऋषींना म्हणाला; लोमश आणि पुरोहित धौम्य यांची अनुमती घेऊन.
3.91.18
ततः स पाण्डवश्रेष्ठो भ्रातृभिः सहितो वशी ।
द्रौपद्या चानवद्याङ्ग्या गमनाय मनो दधे ॥ ३.९१.१८ ॥
मग पांडवश्रेष्ठ, आत्मसंयमी, बंधूंसह आणि निर्दोष अवयवांच्या द्रौपदीसह जाण्याचा निश्चय केला.
3.91.19
अथ व्यासो महाभागस्तथा पर्वतनारदौ ।
दाम्यके पाण्डवंद्रष्टुं समाजग्मुर्मनीषिणः ॥ ३.९१.१९ ॥
तेव्हा महाभाग व्यास, तसेच पर्वत आणि नारद, ज्ञानी ऋषी दाम्यकात पांडवांना पाहण्यासाठी एकत्र आले.
3.91.20
तेषां युधिष्ठिरो राजा पूजां चक्रे यथाविधि ।
सत्कृतास्ते महाभागा युधिष्ठिरमथाब्रुवन् ॥ ३.९१.२० ॥
राजा युधिष्ठिराने त्यांची यथाविधि पूजा केली. सत्कार झालेले ते महाभाग ऋषी युधिष्ठिरास म्हणाले.
3.91.21
युधिष्ठिरयमौ भीम मनसा कुरुतार्जवम् ।
मनसा कृतशौचा वै शद्धास्तीर्थानि यास्यथ ॥ ३.९१.२१ ॥
युधिष्ठिरा, यमज बंधूंनो, भीमा, मनाने सरळपणा धारण करा. मनाने शुचिर्भूत होऊन, शुद्ध होऊन तुम्ही तीर्थांना जाल.
3.91.22
शरीरनियमं प्राहुर्ब्राह्मणा मानुषं व्रतम् ।
मनोविशुद्धां बुद्धिं च दैवमाहुर्व्रतं द्विजाः ॥ ३.९१.२२ ॥
ब्राह्मण शरीराच्या नियमास मानवी व्रत म्हणतात; मनाने शुद्ध बुद्धीला द्विज दैवी व्रत म्हणतात.
3.91.23
मनो ह्यदुष्टं शौचाय पर्याप्तं वै नराधिप ।
मैत्रीं बुद्धिं समास्थाय शुद्धास्तीर्थानि गच्छत ॥ ३.९१.२३ ॥
हे नराधिपा, निर्दोष मनच शुचितेसाठी पुरेसे आहे. मैत्रीची बुद्धी धारण करून शुद्ध होऊन तीर्थांकडे जा.
3.91.24
ते यूयं मानसैः शुद्धाः शरीरनियमव्रतैः ।
दैवं व्रतं समास्थाय यथोक्तं फलमाप्स्यथ ॥ ३.९१.२४ ॥
तुम्ही सर्व मनाने आणि शरीर-नियमांच्या व्रतांनी शुद्ध आहात. दैवी व्रत स्वीकारून, सांगितल्याप्रमाणे फळ मिळवाल.
3.91.25
ते तथेति प्रतिज्ञाय कृष्णया सह पाण्डवाः ।
कृतस्वस्त्ययनाः सर्वे मुनिभिर्देवमानुषैः ॥ ३.९१.२५ ॥
ते 'तसेच' म्हणून प्रतिज्ञा करून, द्रौपदीसह सर्व पांडव, स्वस्त्ययन विधी पूर्ण करून, मुनी, देव आणि मानवांसह…
3.91.26
लोमशस्योपसंगृह्य पादौ द्वैपायनस् च ।
नारदस्य च राजेन्द्र देवर्षेः पर्वतस्य च ॥ ३.९१.२६ ॥
हे राजेंद्रा! लोमश, द्वैपायन, नारद आणि देवर्षी पर्वत यांचे चरण धरून…
3.91.27
धौम्येन सहिता वीरास्तथा तैर्वनवासिभिः ।
मार्गशीर्ष्यामतीतायां पुष्येण प्रययुस्ततः ॥ ३.९१.२७ ॥
धौम्यासह ते वीर आणि ते वनवासी, मार्गशीर्ष महिना संपल्यावर पुष्य नक्षत्रात निघाले.
3.91.28
कठिनानि समादाय चीराजिनजटाधराः ।
अभेद्यैः कवचैर्युक्तास्तीर्थान्यन्वचरंस्ततः ॥ ३.९१.२८ ॥
कठीण वस्तू घेऊन, वल्कले, मृगाजिन आणि जटा धारण करून, अभेद्य चिलखते घालून, नंतर ते तीर्थांमध्ये संचार करू लागले.
3.91.29
इन्द्रसेनादिभिर्भृत्यै रथैः परिचतुर्दशैः ।
महानसव्यापृतैश्च तथाऽन्यैः परिचारकैः ॥ ३.९१.२९ ॥
इंद्रसेन इत्यादी सेवकांसह, सुमारे चौदा रथांसह, स्वयंपाकघरात काम करणाऱ्यांसह आणि इतर सेवकांसह…
3.91.30
सायुधा बद्धनिस्त्रिंशास्तूणवन्तः समार्गणाः ।
प्राङ्युखाः प्रययुर्वीराः पाण्डवा जनमेजय ॥ ३.९१.३० ॥
शस्त्रसज्ज होऊन, तलवारी बांधून, भाते व बाण घेऊन, पूर्वेकडे तोंड करून वीर पांडव निघाले, हे जनमेजया.