ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.91.1
ततः प्रयान्तं कौन्तेयं ब्राह्मणा वनवासिनः ।
अभिगम्य तदा राजन्निदं वचनमब्रुवन् ॥ ३.९१.१ ॥
ਤਦ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਕੌਂਤੇਯ ਕੋਲ ਵਨਵਾਸੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
3.91.2
राजंस्तीर्थानि गन्तासि पुण्यानि भ्रातृभिः सह ।
देवर्षिणा च सहितो लोमशेन महात्मना ॥ ३.९१.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਓਗੇ; ਮਹਾਤਮਾ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਲੋਮਸ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋਣਗੇ।
3.91.3
अस्मानपि महाराज नेतुमर्हसि पाण्डव ।
अस्माभिर्हि न शक्यानि त्वदृते तानि कौरव ॥ ३.९१.३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਪਾਂਡਵ, ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲੈ ਚੱਲੋ; ਹੇ ਕੌਰਵ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਤੀਰਥ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹਨ।
3.91.4
श्वापरदैरुपसृष्टानि दुर्गाणि विषमाणि च ।
अगम्यानि नरैरल्पैस्तीर्थानि मनुजेश्वर ॥ ३.९१.४ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਔਖੇ ਤੇ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਹਨ; ਥੋੜੇ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ।
3.91.5
भवतो भ्रातरः शूरा धनुर्धरवराः सदा ।
भवद्भिः पालिताः शूरैर्गच्छामो वयमप्युत ॥ ३.९१.५ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਾ ਸੂਰਮੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ; ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਅਸੀਂ ਵੀ ਜਾਵਾਂਗੇ।
3.91.6
भवत्प्रसादाद्धि वयं प्राप्नुयामः सुखं फलम् ।
तीर्थानां पृथिवीपाल वनानां च विशांपते ॥ ३.९१.६ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਬਨਾਂ ਦਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਫਲ ਪਾਵਾਂਗੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ।
3.91.7
तव वीर्यपरित्राताः शुद्धास्तीर्थपरिप्लताः ।
भवेम धूतपाप्मानस्तीर्थसंदर्शनान्नृप ॥ ३.९१.७ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਬਲ ਨਾਲ ਰੱਖਿਅਤ, ਸ਼ੁੱਧ, ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤੇ ਅਸੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੀਰਥ-ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋਈਏ।
3.91.8
भवानपि नरेन्द्रस्य कार्तवीर्यस्य भारत ।
अष्टकस्य च राजर्षेर्लोमपादस् चैव ह ॥ ३.९१.८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਨਰੇਂਦਰ ਕਾਰਤਵੀਰਯ, ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਅਸ਼ਟਕ ਅਤੇ ਲੋਮਪਾਦ ਵਾਂਗ ਹੋ।
3.91.9
भरतस्य च वीरस्य सार्वभौमस्य पार्तिव ।
ध्रुवं प्राप्स्यति दुष्प्रापाँल्लोकांस्तीर्थपरिप्लुतः ॥ ३.९१.९ ॥
ਵੀਰ ਭਰਤ ਅਤੇ ਸਾਰਵਭੌਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਵੀ (ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ)। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੀਰਥ-ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੁਰਲੱਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਵੇਗਾ।
3.91.10
प्रभासादीनि तीर्थानि महेन्द्रादींश्च पर्वतान् ।
गङ्गाद्याः सरितश्चैव प्लक्षादींश्च पर्वतान् ॥ ३.९१.१० ॥
ਪ੍ਰਭਾਸ ਆਦਿ ਤੀਰਥ, ਮਹੇਂਦਰ ਆਦਿ ਪਰਬਤ, ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਲਕਸ਼ ਆਦਿ ਪਰਬਤ।
3.91.11
त्वया सह महीपाल द्रष्टुमिच्छामहे वयम् ।
भवद्भिः पालिताः शूरैस्तीर्थान्यायतनानि च ॥ ३.९१.११ ॥
ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਆਯਤਨ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
3.91.12
यदि ते ब्राह्मणेष्वस्ति काचित्प्रीतिर्जनाधिप ।
कुरुक्षिप्रं वचोऽस्माकं ततः श्रेयोऽभिपत्स्यसे ॥ ३.९१.१२ ॥
ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਸਾਡਾ ਬਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰੋ; ਤਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।
3.91.13
तीर्तानि हि महाबाहो तपोविघ्नकरैः सदा ।
अनुकीर्णानि रक्षोभिस्तेभ्यो नस्त्रातुमर्हसि ॥ ३.९१.१३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਸਦਾ ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।
3.91.14
तीर्थान्युक्तानि धौम्येन नारदेन च धीमता ।
यान्युवाच च देवर्षिर्लोमशः सुमहातपाः ॥ ३.९१.१४ ॥
ਧੌਮਿਆ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨਾਰਦ ਨੇ ਜੋ ਤੀਰਥ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
3.91.15
विधिवत्तानि सर्वाणि पर्यटस्व नराधिप ।
धूतपाप्मा सहास्माभिर्लोमशेनाबिपालितः ॥ ३.९१.१५ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਮੋ; ਪਾਪ ਝਾੜ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ, ਲੋਮਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ।
3.91.16
स राजा पूज्यमानस्तैर्हर्षादश्रुपरिप्लुतः ।
भीमसेनादिभिर्वीरैर्भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ३.९१.१६ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਥਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ, ਭੀਮਸੇਨ ਆਦਿ ਵੀਰ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
3.91.17
बाढमित्यब्रवीत्सर्वांस्तानृषीन्पाण्डवर्षभः ।
लोमशं समनुज्ञाप्य धौम्यं चैव पुरोहितम् ॥ ३.९१.१७ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਕਿਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ; ਲੋਮਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਧੌਮਿਆ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ।
3.91.18
ततः स पाण्डवश्रेष्ठो भ्रातृभिः सहितो वशी ।
द्रौपद्या चानवद्याङ्ग्या गमनाय मनो दधे ॥ ३.९१.१८ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਉਸ ਨੇ, ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨਾਲ, ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
3.91.19
अथ व्यासो महाभागस्तथा पर्वतनारदौ ।
दाम्यके पाण्डवंद्रष्टुं समाजग्मुर्मनीषिणः ॥ ३.९१.१९ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਭਾਗ ਵਿਆਸ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਰਵਤ ਅਤੇ ਨਾਰਦ, ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾਮਯਕ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਆਏ।
3.91.20
तेषां युधिष्ठिरो राजा पूजां चक्रे यथाविधि ।
सत्कृतास्ते महाभागा युधिष्ठिरमथाब्रुवन् ॥ ३.९१.२० ॥
ਰਾਜੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਸਤਕਾਰ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
3.91.21
युधिष्ठिरयमौ भीम मनसा कुरुतार्जवम् ।
मनसा कृतशौचा वै शद्धास्तीर्थानि यास्यथ ॥ ३.९१.२१ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ, ਜੁੜਵੇਂ ਭਰਾਓ, ਭੀਮ, ਮਨ ਨਾਲ ਸਰਲਤਾ ਧਾਰਨ ਕਰੋ। ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਓਗੇ।
3.91.22
शरीरनियमं प्राहुर्ब्राह्मणा मानुषं व्रतम् ।
मनोविशुद्धां बुद्धिं च दैवमाहुर्व्रतं द्विजाः ॥ ३.९१.२२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਦਵਿਜ ਦੈਵੀ ਵਰਤ ਆਖਦੇ ਹਨ।
3.91.23
मनो ह्यदुष्टं शौचाय पर्याप्तं वै नराधिप ।
मैत्रीं बुद्धिं समास्थाय शुद्धास्तीर्थानि गच्छत ॥ ३.९१.२३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਨਿਰਮਲ ਮਨ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਮੈਤ੍ਰੀ ਬੁੱਧੀ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਓ।
3.91.24
ते यूयं मानसैः शुद्धाः शरीरनियमव्रतैः ।
दैवं व्रतं समास्थाय यथोक्तं फलमाप्स्यथ ॥ ३.९१.२४ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ-ਨਿਯਮ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ। ਦੈਵੀ ਵਰਤ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲ ਪਾਓਗੇ।
3.91.25
ते तथेति प्रतिज्ञाय कृष्णया सह पाण्डवाः ।
कृतस्वस्त्ययनाः सर्वे मुनिभिर्देवमानुषैः ॥ ३.९१.२५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ' ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਕੀਤੀ; ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਅਯਨ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਨੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ…
3.91.26
लोमशस्योपसंगृह्य पादौ द्वैपायनस् च ।
नारदस्य च राजेन्द्र देवर्षेः पर्वतस्य च ॥ ३.९१.२६ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ! ਲੋਮਸ਼, ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਪਰਵਤ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ…
3.91.27
धौम्येन सहिता वीरास्तथा तैर्वनवासिभिः ।
मार्गशीर्ष्यामतीतायां पुष्येण प्रययुस्ततः ॥ ३.९१.२७ ॥
ਧੌਮ੍ਯ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀਰ ਅਤੇ ਉਹ ਵਣਵਾਸੀ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨਾ ਬੀਤਣ ਪਿੱਛੋਂ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਤੁਰ ਪਏ।
3.91.28
कठिनानि समादाय चीराजिनजटाधराः ।
अभेद्यैः कवचैर्युक्तास्तीर्थान्यन्वचरंस्ततः ॥ ३.९१.२८ ॥
ਕਠੋਰ ਵਸਤਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਛਾਲ, ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਅਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਭੇਦ ਕਵਚਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗੇ।
3.91.29
इन्द्रसेनादिभिर्भृत्यै रथैः परिचतुर्दशैः ।
महानसव्यापृतैश्च तथाऽन्यैः परिचारकैः ॥ ३.९१.२९ ॥
ਇੰਦ੍ਰਸੇਨ ਆਦਿ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ, ਚੌਦਾਂ ਕੁ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਨਾਲ…
3.91.30
सायुधा बद्धनिस्त्रिंशास्तूणवन्तः समार्गणाः ।
प्राङ्युखाः प्रययुर्वीराः पाण्डवा जनमेजय ॥ ३.९१.३० ॥
ਸ਼ਸਤਰ ਸਜਾ ਕੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਤਰਕਸ਼ ਤੇ ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਵੀਰ ਪਾਂਡਵ ਤੁਰ ਪਏ, ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ।