महाभारत · अध्याय 3.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.96.1
ततो जगाम कौरव्य सोऽगस्त्यो भिक्षितुं वसु ।
श्रुतर्वाणं महीपालं यं वेदाभ्यधिकं नृपैः ॥ ३.९६.१ ॥
तेव्हा हे कौरव्या, अगस्त्य धन मागण्यासाठी गेले; तो राजा श्रुतर्वा, जो इतर राजांपेक्षा वेदज्ञानात श्रेष्ठ होता.
3.96.2
स विदित्वा तु नृपतिः कुम्भयोनिमुपागतम् ।
विषयान्ते सहामात्यः प्रत्यगृह्णात्सुसत्कृतम् ॥ ३.९६.२ ॥
कुंभयोनी अगस्त्य आपल्या राज्याच्या सीमेवर आल्याचे कळून राजाने मंत्र्यांसह त्यांचा अतिशय सत्कार करून स्वागत केले.
3.96.3
तस्मै चार्घ्यं थान्यायमानीय पृथिवीपतिः ।
प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वापप्रच्छागमनेऽर्थिताम् ॥ ३.९६.३ ॥
पृथ्वीपतीने त्यांना अर्घ्य आणून दिला, हात जोडून विनम्रपणे उभे राहून त्यांच्या येण्याचे प्रयोजन आणि मागणी विचारली.
3.96.4
वित्तार्थिनमनुप्राप्तं विद्धि मां पृथिवीपते ।
थाशक्त्यविहिंस्यान्यान्संविभागं प्रयच्छ मे ॥ ३.९६.४ ॥
हे पृथ्वीपते, मी धनाची इच्छा करणारा आलो आहे हे जाण. इतरांना त्रास न देता, तुझ्या शक्तीनुसार मलाही वाटा दे.
3.96.5
तत आयव्ययौ पूर्णो तस्मै राजा न्यवेदयत् ।
अतो विद्वन्नुपादत्स्व यदत्रव्यतिरिच्यते ॥ ३.९६.५ ॥
मग राजाने त्यांना उत्पन्न आणि खर्चाचा पूर्ण हिशेब सांगितला. म्हणून हे विद्वाना, येथे जे अतिरिक्त राहिले आहे ते घ्या.
3.96.6
तत आयव्ययौ दृष्ट्वा समौ सममतिर्द्विजः ।
सर्वथा प्राणिनां पीडामुपादानादमन्यत ॥ ३.९६.६ ॥
मग त्या द्विजाने उत्पन्न आणि खर्च समान पाहून, समचित्त राहून विचार केला की प्राण्यांना कोणत्याही प्रकारे पीडा देऊन घेणे योग्य नाही.
3.96.7
स श्रुतर्वाणमादाय ब्रध्नश्वमगमत्ततः ।
स च तौ विषयस्यान्ते प्रत्यगृह्णाद्यथाविधि ॥ ३.९६.७ ॥
तो श्रुतर्वाला घेऊन ब्रध्नश्वाकडे गेला. राज्याच्या सीमेवर त्याने दोघांचा विधिपूर्वक स्वीकार केला.
3.96.8
तयोरर्ध्यं च पाद्यं च ब्रध्नश्वः प्रत्यवेदयत् ।
अनुज्ञाप्यच पप्रच्छ प्रयोजनमुपक्रमे।
वद कामं मुनिश्रेष्ठ धन्योस्म्यागमनेन ते ॥ ३.९६.८ ॥
ब्रध्नश्वाने त्या दोघांना अर्घ्य आणि पाद्य अर्पण केले. परवानगी घेऊन सुरुवातीलाच तो म्हणाला, "हे मुनिश्रेष्ठा, जे हवे ते सांगा. तुमच्या आगमनाने मी धन्य झालो आहे."
3.96.9
वित्तकामाविह प्राप्तौ विद्ध्यावां पृथिवीपते ।
यथाशक्त्यविहिंस्यान्यान्संविभागं प्रयच्छ नौ ॥ ३.९६.९ ॥
हे पृथ्वीपते, आम्ही दोघे धनाच्या इच्छेने इथे आलो आहोत हे जाण. इतरांना इजा न करता तुझ्या शक्तीनुसार आम्हाला आमचा वाटा दे.
3.96.10
तत आयव्ययौ पूर्णौ ताभ्यां राजा न्यवेदयत् ।
अतो ज्ञात्वा तु गृह्णीतं यदत्रव्यतिरिच्यते ॥ ३.९६.१० ॥
मग राजाने त्या दोघांना उत्पन्न आणि खर्च पूर्णपणे सांगितले. म्हणून जाणून घ्या आणि येथे जे अधिक उरले असेल ते घ्या.
3.96.11
तत आयव्ययौ दृष्ट्वासमौ सममतिर्द्विजः ।
सर्वथा प्राणिनां पीडामुपादानादमन्यत ॥ ३.९६.११ ॥
उत्पन्न आणि खर्च समान पाहून, समबुद्धी असलेल्या त्या द्विजाने विचार केला की धन घेतल्याने प्राण्यांना सर्वप्रकारे पीडा होईल.
3.96.12
पौरुकुत्सं ततो जग्मुस्त्रसदस्युं महाधनम् ।
अगस्त्यश्च श्रुतर्वा च ब्रध्नश्वश्च महीपतिः ॥ ३.९६.१२ ॥
मग ते महाधनवान पौरुकुत्स त्रसदस्यूकडे गेले. अगस्त्य, श्रुतर्वा आणि राजा ब्रध्नश्व हेही गेले.
3.96.13
त्रसदस्युस्तु तान्दृष्ट्वा प्रत्यगृह्णाद्यथाविधि ।
अभिगम्य महाराज विषयान्ते महामनाः ॥ ३.९६.१३ ॥
त्रसदस्यू त्यांना पाहून यथाविधी त्यांचे स्वागत केले. हे महाराज, राज्याच्या सीमेवर येऊन त्या उदारमनाच्या राजाने असे केले.
3.96.14
अर्चयित्वा यथान्यायमैक्ष्वाको राजसत्तमः ।
समस्तांश्च ततोऽपच्छत्प्रयोजनमुपक्रमे ॥ ३.९६.१४ ॥
यथोचित पूजा करून इक्ष्वाकु वंशातील श्रेष्ठ राजाने तेव्हा सुरुवातीलाच त्या सर्वांना येण्याचे प्रयोजन विचारले.
3.96.15
वित्तकामानिह प्राप्तान्विद्धि नः पृथिवीपते ।
यथाशक्त्यवीहिंस्यान्यान्संविभागं प्रयच्छ नः ॥ ३.९६.१५ ॥
हे पृथ्वीपते, धनाच्या इच्छेने आम्ही येथे आलो आहोत हे जाण. इतरांना पीडा न देता तुझ्या शक्तीनुसार आम्हाला वाटा दे.
3.96.16
तत आयव्ययौ पूर्णौ तेषां राजा न्यवेदयत् ।
एतज्ज्ञात्वा ह्युपादद्ध्वं यदत्रव्यतिरिच्यते ॥ ३.९६.१६ ॥
तेव्हा राजाने त्यांना आपल्या उत्पन्न आणि खर्चाचा संपूर्ण हिशेब सांगितला. हे जाणून जे येथे शिल्लक आहे ते तुम्ही घ्या.
3.96.17
तत आयव्ययौ दृष्ट्वासमौ सममतिर्द्विजः ।
सर्वथा प्राणिनां पीडामुपादानादमन्यत ॥ ३.९६.१७ ॥
तेव्हा उत्पन्न आणि खर्च समान पाहून समचित्त द्विजाने विचार केला की, सर्व प्रकारे प्राण्यांना पीडा देणारे हे ग्रहण योग्य नाही.
3.96.18
ततः सर्वे समेत्याथ ते नृपास्तं महामुनिम् ।
इदमूचुर्महाराज समवेक्ष्य परस्परम् ॥ ३.९६.१८ ॥
तेव्हा ते सर्व राजे त्या महामुनीजवळ एकत्र येऊन, हे महाराज, एकमेकांकडे पाहून हे म्हणाले.
3.96.19
अयं वै दानवो ब्रह्मन्निल्वलो वसुमान्भुवि ।
तमतिक्रम्य सर्वेऽद्यवयं चार्तामहे वसु ॥ ३.९६.१९ ॥
हे ब्राह्मणा, हा इल्वल नावाचा दानव पृथ्वीवर धनवान आहे. त्याला सोडून आज आपण सर्वजण धनाची याचना करू.
3.96.20
तेषां तदासीदुचितमिल्वलस्यैव भिक्षणम् ।
ततस्ते सहिता राजन्निल्वलं समुपाद्रवन् ॥ ३.९६.२० ॥
त्यांना इल्वलाजवळच याचना करणे योग्य वाटले. मग, हे राजा, ते सर्वजण एकत्र होऊन इल्वलाकडे धावले.