ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.97.1
इल्वलस्तान्विदित्वा तु महर्षिसहितान्नृपान् ।
उपस्थितान्सहामात्यो विषयान्ते ह्यपूजयत् ॥ ३.९७.१ ॥
ਇਲਵਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਮਹਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਹਿਤ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਪਛਾਣ ਕੇ, ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਇਆਂ ਦਾ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
3.97.2
तेषां ततोऽसुरश्रेष्ठस्त्वातिथ्यमकरोत्तदा ।
सुसंस्कृतेन कौरव्य भ्रात्रा वातापिना तदा ॥ ३.९७.२ ॥
ਫਿਰ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਿਥ੍ਯ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਰਾ ਵਾਤਾਪਿ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ।
3.97.3
ततो राजर्षयः सर्वे विषण्णा गतचेतसः ।
वातापिं संस्कृतं दृष्ट्वा मेषभूतं महासुरम् ॥ ३.९७.३ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਉਦਾਸ ਅਤੇ ਮਨੋਂ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਹੋ ਗਏ, ਵਾਤਾਪਿ ਨੂੰ, ਉਸ ਮਹਾਸੁਰ ਨੂੰ, ਭੇਡੂ ਬਣਕੇ ਪਕਾਇਆ ਵੇਖ ਕੇ।
3.97.4
अथाब्रवीदगस्त्यस्तान्राजर्षीनृषिसत्तमः ।
विषादो वो न कर्तव्यो ह्यहं भोक्ष्ये महासुरम् ॥ ३.९७.४ ॥
ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਮੈਂ ਹੀ ਉਸ ਮਹਾਸੁਰ ਨੂੰ ਖਾਵਾਂਗਾ।
3.97.5
धुर्यासनमथासाद्य निषसाद महानृषिः ।
तं पर्यवेषद्दैत्येन्द्र इल्वलः प्रहसन्निव ॥ ३.९७.५ ॥
ਮੁੱਖ ਆਸਨ ਪਾ ਕੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਬੈਠ ਗਏ; ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰ ਇਲਵਲ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੋਸਣ ਲੱਗਾ।
3.97.6
अगस्त्य एव कृत्स्नं तु वातापिं बुभुजे ततः ।
बह्वन्नाशापि ते मेऽस्तीत्यवदद्भक्षयन्स्वयम् ॥ ३.९७.६ ॥
ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਪੂਰੇ ਵਾਤਾਪਿ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ; ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਅੰਨ ਹੈ।'
3.97.7
भुक्तवत्यसुरोऽह्वानमकरोत्तस्य चेल्वलः ।
वातापे प्रतिबुध्यस्व दर्शयन्बलतेजसी।
तपसा दुर्जयो यावदेष त्वां नातिवर्तते ॥ ३.९७.७ ॥
ਖਾਣ ਮਗਰੋਂ ਅਸੁਰ ਇਲਵਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਵਾਤਾਪੀ, ਜਾਗ, ਆਪਣਾ ਬਲ ਅਤੇ ਤੇਜ ਦਿਖਾ; ਤਪ ਨਾਲ ਅਜੇਯ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
3.97.8
ततस्तस्योदरं भेत्तुं वातापिर्वेगमाहरत् ।
तमबुध्यत तेजस्वी कुम्भयोनिर्महातपाः ॥ ३.९७.८ ॥
ਫਿਰ ਵਾਤਾਪੀ ਨੇ ਉਸਦਾ ਪੇਟ ਪਾੜਨ ਲਈ ਵੇਗ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਕੁੰਭਯੋਨੀ (ਅਗਸਤਯ) ਨੇ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ।
3.97.9
स वीर्यात्तपसोग्रस्तु ननर्द भगवानृषिः ।
एष जीर्णोसि वातापे मया लोकस्य शान्तये ॥ ३.९७.९ ॥
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੀਰਜ ਅਤੇ ਤਪ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਗਰਜ ਕੀਤੀ: ਵਾਤਾਪੀ, ਲੈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਚਾ ਲਿਆ ਹੈ; ਲੋਕ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ।
3.97.10
इत्युक्त्वा स्वकराग्रेण उदरं समताडयत् ।
त्रिरेवं प्रतिसंरब्धस्तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ ३.९७.१० ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ; ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਬਲਦੇ ਹੋਏ।
3.97.11
ततो वायुः प्रादुरभूदधस्तस्य महात्मनः ।
शब्देन महता तात गर्जन्निव यथा घनः ॥ ३.९७.११ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਹੇਠੋਂ ਹਵਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਹੇ ਤਾਤ, ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦੀ ਹੋਈ।
3.97.12
वातापे निष्क्रमस्वेति पुनः पुनरुवाच ह ।
तं प्रहस्याब्रवीद्राजन्नगस्त्यो मुनिसत्तमः।
कुतो निष्क्रमितुं शक्तो मया जीर्णस्तु सोसुरः ॥ ३.९७.१२ ॥
"ਵਾਤਾਪੀ, ਬਾਹਰ ਆ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੋਲਿਆ। ਤਦ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਰਾਜਨ: ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪਚਾਇਆ ਗਿਆ ਉਹ ਅਸੁਰ ਬਾਹਰ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
3.97.13
इल्वलस्तु विषण्णोऽभूद्दृष्ट्वा जीर्णं महासुरम् ।
प्राञ्जलिश्च सहामात्यैरिदं वचनमब्रवीत्।
किमर्थमुपयाताः स्थ ब्रूत किं करवाणि वः ॥ ३.९७.१३ ॥
ਜੀਰਨ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਸੁਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਲਵਲ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ — "ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ? ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?"
3.97.14
प्रत्युवाच ततोऽगस्त्यः प्रहसन्निल्वलं तदा ।
ईशोस्यसुर विद्मस्त्वां वयं सर्वे धनेश्वरम् ॥ ३.९७.१४ ॥
ਤਦ ਅਗਸਤਯ ਹੱਸ ਕੇ ਇਲਵਲ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ — "ਹੇ ਅਸੁਰ, ਤੂੰ ਧਨ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈਂ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।"
3.97.15
एते च नातिधनिनो धनाशा महती मम ।
यथाशक्त्यविहिंस्यान्यान्संविभागं प्रयच्छ नः ॥ ३.९७.१५ ॥
"ਇਹ ਬਹੁਤੇ ਧਨਵਾਨ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਸ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਦੇ।"
3.97.16
ततोऽवमत्य तमृषिमिल्वलो वाक्यमब्रवीत् ।
दित्सितं यदि वेत्सि त्वंततो दास्यामि ते वसु ॥ ३.९७.१६ ॥
ਤਦ ਇਲਵਲ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ — "ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਨ ਦਿਆਂਗਾ।"
3.97.17
गवां दशसहस्राणि राज्ञामेकैकशोऽसुर ।
तावदेव सुवर्णस्य दित्सितं ते महासुर ॥ ३.९७.१७ ॥
"ਹੇ ਅਸੁਰ, ਹਰ ਰਾਜੇ ਲਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਸੋਨਾ — ਇਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਸੁਰ।"
3.97.18
मह्यं ततो वै द्विगुणं रथश्चैव हिरण्मयः ।
मनोजवौ वाजिनौ च दित्सितं ते महासुर ॥ ३.९७.१८ ॥
"ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣਾ — ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਰੱਥ, ਮਨ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਦੋ ਘੋੜੇ — ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਸੁਰ।"
3.97.19
उल्वलस्तु मुनिं प्राह सर्वमस्ति यथाऽऽत्थ माम् ।
सर्वमेतत्प्रदास्यामि हिरण्यं गाश्च यद्धनम्।
रथं तु यदवोचो मां नैतं विद्म हिरण्मयम् ॥ ३.९७.१९ ॥
ਤਦ ਇਲਵਲ ਨੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੋਨਾ, ਗਾਵਾਂ ਤੇ ਧਨ ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਪਰ ਜਿਸ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੱਥ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।"
3.97.20
न मे वागनृता काचिदुक्तपूर्वा महाऽसुर ।
विज्ञायतां रथः साधु व्यक्तमस्ति हिरण्मयः ॥ ३.९७.२० ॥
ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਾਸੁਰ, ਮੇਰੀ ਬੋਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲੈ, ਇਹ ਰੱਥ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ।"
3.97.21
विज्ञायमानः स रथः कौन्तेयासीद्धिरण्मयः ।
ततः प्रव्यथितो दैत्यो ददावभ्यधिकं वसु ॥ ३.९७.२१ ॥
ਉਹ ਰੱਥ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੀ। ਤਦ ਦੈਤ੍ਯ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਵੱਧ ਧਨ ਦਿੱਤਾ।
3.97.22
विवाजी च सुवाजी च तस्मिन्युक्तौ रथे हयौ ।
ऊहतुः स वसूनाशु तावगस्त्याश्रमं प्रति।
सर्वान्राज्ञः सहागस्त्यान्निमेषादिव भारत ॥ ३.९७.२२ ॥
ਵਿਵਾਜੀ ਅਤੇ ਸੁਵਾਜੀ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਘੋੜੇ ਉਸ ਰੱਥ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਧਨ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਜਿਵੇਂ।
3.97.23
इल्वलस्त्वनुगम्यैनमगस्त्यं हन्तुमैच्छत ।
भस्म चक्रे महातेजा हुङ्कारेण महाऽसुरम् ॥ ३.९७.२३ ॥
ਪਰ ਇਲਵਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਕੇ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹਿਆ। ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਹੁੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਸੁਰ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
3.97.24
अगस्त्येनाभ्यनुज्ञाता जग्मू राजर्षयस्तदा ।
कृतवांश् मुनिः सर्वं लोपामुद्राचिकीर्षितम् ॥ ३.९७.२४ ॥
ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਤਦ ਚਲੇ ਗਏ। ਮੁਨੀ ਨੇ ਲੋਪਾਮੁਦ੍ਰਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ।
3.97.25
कृतवानसि तत्सर्वं भगवन्मम काङ्क्षितम् ।
उत्पादय सकृन्मह्यमपत्यं वीर्यवत्तरम् ॥ ३.९७.२५ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ ਸੰਤਾਨ ਦਿਓ।
3.97.26
तुष्टोऽहमस्मि कल्याणि तव वृत्तेन शोभने ।
विचारणामपत्ये तु तव वक्ष्यामि तां शृणु ॥ ३.९७.२६ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ, ਤੇਰੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਸੰਤਾਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣ।
3.97.27
सहस्रं तेऽस्तु पुत्राणआं शतं वा तत्समं तव ।
दश वा शततुल्याः स्युरेको वाऽपि सहस्रजित् ॥ ३.९७.२७ ॥
ਤੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਸੌ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ। ਜਾਂ ਸੌ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਸ, ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹੀ।
3.97.28
सहस्रसंमितः पुत्र एकोप्यस्तु तपोधन ।
एको हि बहुभिः श्रेयान्विद्वान्साधुरसाधुभिः ॥ ३.९७.२८ ॥
ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਪੁੱਤਰ ਅਨੇਕ ਅਸਾਧੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
3.97.29
स तथेति प्रतिज्ञाय तया समगमन्मुनिः ।
समये समशीलिन्या श्रद्धावान्श्रद्दधानया ॥ ३.९७.२९ ॥
"ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨਾਲ ਢੁਕਵੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੇਲ ਕੀਤਾ।
3.97.30
तत आधाय गर्भं तमगमद्वनमेव सः ।
तस्मिन्वनगते गर्भो ववृधे सप्त शारदान् ॥ ३.९७.३० ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਗਰਭ ਸੱਤ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤਾਂ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ।
3.97.31
सप्तमेऽब्दे गते चापि प्राच्यवत्स महाकविः ।
ज्वलन्निव प्रभावेन दृढस्युर्नाम भारत ॥ ३.९७.३१ ॥
ਸੱਤਵਾਂ ਸਾਲ ਬੀਤਣ ਤੇ ਮਹਾਂਕਵੀ ਪ੍ਰਾਚਯਵਤਸ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਦ੍ਰਿੜਸ੍ਯੁ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
3.97.32
साङ्गोपनिषदान्वेदाञ्जपन्नेव महातपाः ।
तस्य पुत्रोऽभवदृषेः स तेजस्वी महानृषिः ॥ ३.९७.३२ ॥
ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਸਹਿਤ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।
3.97.33
स बाल एवतेजस्वी पितुस्तस्य निवेशने ।
इध्मानां भारमाजह्रे इध्मवाहस्ततोऽभवत् ॥ ३.९७.३३ ॥
ਉਹ ਬਾਲਕ ਵੀ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ; ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਉਸ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਮਿਧਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਧਮਵਾਹ ਹੋਇਆ।
3.97.34
तथायुक्तं तु तं दृष्ट्वा मुमुदे स मुनिस्तदा ।
एवं स जनयामास भारतापत्यमुत्तमम्।
लेभिरे पितरश्चास्य लोकान्राजन्यथेप्सितान् ॥ ३.९७.३४ ॥
ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਤਦ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਇੱਛਿਤ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
3.97.35
अगस्त्यस्याश्रमश्चायमत ऊर्ध्वं विशांपते ।
ख्यातो भुवि महाराज तेजसा तस्य धीमतः ॥ ३.९७.३५ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਉਸ ਧੀਮਾਨ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ।
3.97.36
प्राह्लादिरेवं वातापिर्ब्रह्मघ्नो दुष्टचेतनः ।
एवं विनाशितो राजन्नगस्त्येन महात्मना।
तस्यायमाश्रमो राजन्रमणीयैर्गुणैर्युतः ॥ ३.९७.३६ ॥
ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਤਾਪਿ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਤਮਾ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਮਣੀਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
3.97.37
एषा भागीरथी पुण्या देवगन्धर्वसेविता ।
वातेरिता पताकेव विराजति नभस्तले ॥ ३.९७.३७ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵੀ ਜਾਂਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਗੀਰਥੀ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੀ ਝੰਡੀ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਦੀ ਹੈ।
3.97.38
प्रतार्यमाणा कूटेषु यथा निम्नेषु नित्यशः ।
शिलातलेषु संत्रस्ता पन्नगेन्द्रवधूरिव ॥ ३.९७.३८ ॥
ਟਿੱਲਿਆਂ ਤੇ ਨੀਵਿਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਦਾ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ, ਪੱਥਰੀ ਤਲਾਂ ਉੱਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ।
3.97.39
दक्षिणां वै दिशं सर्वां प्लावयन्ती च मातृवत् ।
पूर्वं शंभोर्जटाभ्रष्टा समुद्रमहिषी प्रिया।
अस्यां नद्यां मुपुण्यायां यथेष्टमवगाह्यताम् ॥ ३.९७.३९ ॥
ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਸਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਭਿਓਂਦੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀਆਂ ਜਟਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਇਹ ਨਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ।