మహాభారతం · అధ్యాయం 3.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.97.1
इल्वलस्तान्विदित्वा तु महर्षिसहितान्नृपान् ।
उपस्थितान्सहामात्यो विषयान्ते ह्यपूजयत् ॥ ३.९७.१ ॥
ఇల్వలుడు వారిని, మహర్షులతో కూడిన రాజులను గుర్తించి, సరిహద్దులో ఉపస్థితులైన వారిని, మంత్రులతో కలిసి గౌరవించాడు.
3.97.2
तेषां ततोऽसुरश्रेष्ठस्त्वातिथ्यमकरोत्तदा ।
सुसंस्कृतेन कौरव्य भ्रात्रा वातापिना तदा ॥ ३.९७.२ ॥
అప్పుడు అసురశ్రేష్ఠుడు వారికి ఆతిథ్యమిచ్చాడు, ఓ కౌరవ్యా, ఆ సమయంలో తమ్ముడు వాతాపి బాగా సిద్ధం చేసిన భోజనంతో.
3.97.3
ततो राजर्षयः सर्वे विषण्णा गतचेतसः ।
वातापिं संस्कृतं दृष्ट्वा मेषभूतं महासुरम् ॥ ३.९७.३ ॥
అప్పుడు రాజర్షులందరూ విషాదంలో మునిగి, మనసు చెదిరినవారై, వాతాపిని, ఆ మహాసురుడిని, మేకగా మారి వండబడినట్లు చూశారు.
3.97.4
अथाब्रवीदगस्त्यस्तान्राजर्षीनृषिसत्तमः ।
विषादो वो न कर्तव्यो ह्यहं भोक्ष्ये महासुरम् ॥ ३.९७.४ ॥
అప్పుడు ఋషిశ్రేష్ఠుడు అగస్త్యుడు ఆ రాజర్షులతో ఇలా అన్నాడు: మీరు విషాదపడకండి; నేనే ఆ మహాసురుడిని తింటాను.
3.97.5
धुर्यासनमथासाद्य निषसाद महानृषिः ।
तं पर्यवेषद्दैत्येन्द्र इल्वलः प्रहसन्निव ॥ ३.९७.५ ॥
ప్రధాన ఆసనాన్ని పొంది మహర్షి కూర్చున్నాడు; దైత్యేంద్రుడు ఇల్వలుడు నవ్వుతూ అతనికి వడ్డించాడు.
3.97.6
अगस्त्य एव कृत्स्नं तु वातापिं बुभुजे ततः ।
बह्वन्नाशापि ते मेऽस्तीत्यवदद्भक्षयन्स्वयम् ॥ ३.९७.६ ॥
అగస్త్యుడు ఒంటరిగా వాతాపి మొత్తాన్ని తిన్నాడు; తింటూనే అతడు ఇలా అన్నాడు: 'మీకోసం నా దగ్గర ఇంకా చాలా ఆహారం ఉంది.'
3.97.7
भुक्तवत्यसुरोऽह्वानमकरोत्तस्य चेल्वलः ।
वातापे प्रतिबुध्यस्व दर्शयन्बलतेजसी।
तपसा दुर्जयो यावदेष त्वां नातिवर्तते ॥ ३.९७.७ ॥
భుజించిన తర్వాత అసురుడు ఇల్వలుడు అతడిని పిలిచే సంకేతం చేశాడు. వాతాపీ, మేల్కో, నీ బలాన్ని తేజస్సును చూపించు; తపస్సుతో జయింపరాని ఇతడు నిన్ను అధిగమించకముందే.
3.97.8
ततस्तस्योदरं भेत्तुं वातापिर्वेगमाहरत् ।
तमबुध्यत तेजस्वी कुम्भयोनिर्महातपाः ॥ ३.९७.८ ॥
అప్పుడు వాతాపి అతని కడుపును చీల్చడానికి వేగంగా దాడి చేశాడు. తేజస్వి, మహాతపస్వి కుంభయోని (అగస్త్యుడు) దానిని గ్రహించాడు.
3.97.9
स वीर्यात्तपसोग्रस्तु ननर्द भगवानृषिः ।
एष जीर्णोसि वातापे मया लोकस्य शान्तये ॥ ३.९७.९ ॥
అప్పుడు భగవంతుడైన ఋషి తన వీర్యం, తపస్సు యొక్క ఉగ్రతతో గర్జించాడు: వాతాపీ, నేను నిన్ను జీర్ణం చేసుకున్నాను; ఇది లోకశాంతి కోసం.
3.97.10
इत्युक्त्वा स्वकराग्रेण उदरं समताडयत् ।
त्रिरेवं प्रतिसंरब्धस्तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ ३.९७.१० ॥
ఇలా చెప్పి తన చేతి అగ్రభాగంతో అతని కడుపుపై కొట్టాడు; మూడుసార్లు ఇలా ఆగ్రహించి, తేజస్సుతో మండుతున్నట్లు.
3.97.11
ततो वायुः प्रादुरभूदधस्तस्य महात्मनः ।
शब्देन महता तात गर्जन्निव यथा घनः ॥ ३.९७.११ ॥
అప్పుడు ఆ మహాత్ముని కింద నుండి వాయువు ప్రత్యక్షమైంది; తాతా, గొప్ప శబ్దంతో, మేఘంలా గర్జిస్తూ.
3.97.12
वातापे निष्क्रमस्वेति पुनः पुनरुवाच ह ।
तं प्रहस्याब्रवीद्राजन्नगस्त्यो मुनिसत्तमः।
कुतो निष्क्रमितुं शक्तो मया जीर्णस्तु सोसुरः ॥ ३.९७.१२ ॥
"వాతాపీ, బయటకు రా" అని అతను మళ్లీ మళ్లీ చెప్పాడు. అప్పుడు మునిసత్తముడు అగస్త్యుడు నవ్వుతూ అతనితో, రాజా, ఇలా అన్నాడు: నాచేత జీర్ణమైన ఆ అసురుడు ఎలా బయటకు రాగలడు?
3.97.13
इल्वलस्तु विषण्णोऽभूद्दृष्ट्वा जीर्णं महासुरम् ।
प्राञ्जलिश्च सहामात्यैरिदं वचनमब्रवीत्।
किमर्थमुपयाताः स्थ ब्रूत किं करवाणि वः ॥ ३.९७.१३ ॥
జీర్ణమైన ఆ మహాసురుడిని చూసి ఇల్వలుడు విషాదపడ్డాడు. అప్పుడు మంత్రులతో కలిసి చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: "మీరు ఎందుకు వచ్చారు? చెప్పండి, మీ కోసం నేనేమి చేయాలి?"
3.97.14
प्रत्युवाच ततोऽगस्त्यः प्रहसन्निल्वलं तदा ।
ईशोस्यसुर विद्मस्त्वां वयं सर्वे धनेश्वरम् ॥ ३.९७.१४ ॥
అప్పుడు అగస్త్యుడు నవ్వుతూ ఇల్వలుడికి ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: "ఓ అసురా, నీవు ధనానికి అధిపతివని మేమందరం తెలుసుకున్నాము."
3.97.15
एते च नातिधनिनो धनाशा महती मम ।
यथाशक्त्यविहिंस्यान्यान्संविभागं प्रयच्छ नः ॥ ३.९७.१५ ॥
"వీరు అంత ధనవంతులు కారు, నాకు గొప్ప ధనాశ ఉంది. నీ శక్తి మేరకు, ఇతరులకు హాని చేయకుండా, మాకు భాగం ఇవ్వు."
3.97.16
ततोऽवमत्य तमृषिमिल्वलो वाक्यमब्रवीत् ।
दित्सितं यदि वेत्सि त्वंततो दास्यामि ते वसु ॥ ३.९७.१६ ॥
అప్పుడు ఇల్వలుడు ఆ ఋషిని తృణీకరించి ఇలా అన్నాడు: "నేను ఏమి ఇవ్వదలచానో నీకు తెలిస్తే, నీకు ధనం ఇస్తాను."
3.97.17
गवां दशसहस्राणि राज्ञामेकैकशोऽसुर ।
तावदेव सुवर्णस्य दित्सितं ते महासुर ॥ ३.९७.१७ ॥
"ఓ అసురా, ప్రతి రాజుకు పదివేల గోవులు, అంతే బంగారం — ఇదే నేను నీకు ఇవ్వదలచినది, ఓ మహాసురా."
3.97.18
मह्यं ततो वै द्विगुणं रथश्चैव हिरण्मयः ।
मनोजवौ वाजिनौ च दित्सितं ते महासुर ॥ ३.९७.१८ ॥
"తర్వాత నాకు దానికి రెట్టింపు — బంగారు రథం, మనసంత వేగమైన రెండు గుర్రాలు — ఇవి కూడా నీకు ఇవ్వదలచినవే, ఓ మహాసురా."
3.97.19
उल्वलस्तु मुनिं प्राह सर्वमस्ति यथाऽऽत्थ माम् ।
सर्वमेतत्प्रदास्यामि हिरण्यं गाश्च यद्धनम्।
रथं तु यदवोचो मां नैतं विद्म हिरण्मयम् ॥ ३.९७.१९ ॥
అప్పుడు ఇల్వలుడు ముని తో ఇలా అన్నాడు: "మీరు చెప్పినట్లు అన్నీ నా వద్ద ఉన్నాయి. ఈ బంగారం, ఆవులు, సంపద అన్నీ ఇస్తాను. కానీ మీరు చెప్పిన ఆ బంగారు రథం నాకు తెలియదు."
3.97.20
न मे वागनृता काचिदुक्तपूर्वा महाऽसुर ।
विज्ञायतां रथः साधु व्यक्तमस्ति हिरण्मयः ॥ ३.९७.२० ॥
అగస్త్యుడు అన్నాడు: "ఓ మహా అసురా, నా వాక్కు ఇంతకుముందు ఎప్పుడూ అసత్యం పలకలేదు. ఈ రథం స్పష్టంగా బంగారుదని బాగా తెలుసుకో."
3.97.21
विज्ञायमानः स रथः कौन्तेयासीद्धिरण्मयः ।
ततः प्रव्यथितो दैत्यो ददावभ्यधिकं वसु ॥ ३.९७.२१ ॥
ఆ రథం గుర్తించబడగా అది బంగారుదిగా తేలింది. అప్పుడు దైత్యుడు కలతచెంది, మరింత అధికంగా ధనం ఇచ్చాడు.
3.97.22
विवाजी च सुवाजी च तस्मिन्युक्तौ रथे हयौ ।
ऊहतुः स वसूनाशु तावगस्त्याश्रमं प्रति।
सर्वान्राज्ञः सहागस्त्यान्निमेषादिव भारत ॥ ३.९७.२२ ॥
వివాజి, సువాజి అనే రెండు గుర్రాలు ఆ రథానికి కట్టబడ్డాయి. అవి సంపదను వేగంగా అగస్త్యుని ఆశ్రమం వైపు మోసుకెళ్లాయి. ఓ భారతా, రాజులందరూ అగస్త్యునితో కలిసి క్షణంలో అక్కడికి చేరినట్లయింది.
3.97.23
इल्वलस्त्वनुगम्यैनमगस्त्यं हन्तुमैच्छत ।
भस्म चक्रे महातेजा हुङ्कारेण महाऽसुरम् ॥ ३.९७.२३ ॥
కానీ ఇల్వలుడు ఆయనను అనుసరించి అగస్త్యుని చంపాలనుకున్నాడు. మహాతేజస్వి అగస్త్యుడు హుంకారంతో ఆ మహాసురుణ్ణి భస్మం చేశాడు.
3.97.24
अगस्त्येनाभ्यनुज्ञाता जग्मू राजर्षयस्तदा ।
कृतवांश् मुनिः सर्वं लोपामुद्राचिकीर्षितम् ॥ ३.९७.२४ ॥
అగస్త్యుని అనుమతి పొందిన రాజర్షులు అప్పుడు వెళ్ళిపోయారు. ముని లోపాముద్ర కోరినదంతా చేసాడు.
3.97.25
कृतवानसि तत्सर्वं भगवन्मम काङ्क्षितम् ।
उत्पादय सकृन्मह्यमपत्यं वीर्यवत्तरम् ॥ ३.९७.२५ ॥
భగవాన్, నా కోరికనంతటినీ మీరు తీర్చారు. నాకు ఒక్కసారి అత్యంత పరాక్రమవంతమైన సంతానాన్ని ప్రసాదించండి.
3.97.26
तुष्टोऽहमस्मि कल्याणि तव वृत्तेन शोभने ।
विचारणामपत्ये तु तव वक्ष्यामि तां शृणु ॥ ३.९७.२६ ॥
కల్యాణీ, శోభనా, నీ నడవడికతో నేను సంతోషించాను. సంతానం గురించి ఒక ఆలోచనను నీకు చెబుతాను, వినుము.
3.97.27
सहस्रं तेऽस्तु पुत्राणआं शतं वा तत्समं तव ।
दश वा शततुल्याः स्युरेको वाऽपि सहस्रजित् ॥ ३.९७.२७ ॥
నీకు వెయ్యి మంది కొడుకులు కలుగుదురు గాక, లేదా వందమంది, లేదా వారితో సమానులు. లేదా వందతో సమానులైన పదిమంది, లేదా వెయ్యిని జయించిన ఒక్కడు.
3.97.28
सहस्रसंमितः पुत्र एकोप्यस्तु तपोधन ।
एको हि बहुभिः श्रेयान्विद्वान्साधुरसाधुभिः ॥ ३.९७.२८ ॥
తపోధనా, వెయ్యితో సమానుడైన ఒక్క కొడుకైనా ఉండుగాక. ఒక్కడే అయినా జ్ఞానవంతుడు, సజ్జనుడు అనేకమంది దుష్టుల కంటే శ్రేష్ఠుడు.
3.97.29
स तथेति प्रतिज्ञाय तया समगमन्मुनिः ।
समये समशीलिन्या श्रद्धावान्श्रद्दधानया ॥ ३.९७.२९ ॥
"అలాగే కానీ" అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, ఆ ముని సమాన స్వభావం గల, శ్రద్ధగల ఆమెతో తగిన సమయంలో కూడెను.
3.97.30
तत आधाय गर्भं तमगमद्वनमेव सः ।
तस्मिन्वनगते गर्भो ववृधे सप्त शारदान् ॥ ३.९७.३० ॥
అప్పుడు ఆమెలో గర్భాన్ని నిలిపి, ఆయన అడవికే వెళ్ళిపోయెను. ఆయన అడవికి వెళ్లిన తరువాత ఆ గర్భం ఏడు శరత్తులు పెరిగింది.
3.97.31
सप्तमेऽब्दे गते चापि प्राच्यवत्स महाकविः ।
ज्वलन्निव प्रभावेन दृढस्युर्नाम भारत ॥ ३.९७.३१ ॥
ఏడవ సంవత్సరం గడిచాక, మహాకవి ప్రాచ్యవత్సుడు తన ప్రభావంతో వెలిగిపోతూ, దృఢస్యు అనే పేరుతో, ఓ భారతా.
3.97.32
साङ्गोपनिषदान्वेदाञ्जपन्नेव महातपाः ।
तस्य पुत्रोऽभवदृषेः स तेजस्वी महानृषिः ॥ ३.९७.३२ ॥
అంగములు ఉపనిషత్తులతో వేదాలను జపిస్తున్న మహాతపస్వికి ఆ ఋషికి అతడు కుమారుడయ్యాడు, ఆ తేజస్వి మహర్షి.
3.97.33
स बाल एवतेजस्वी पितुस्तस्य निवेशने ।
इध्मानां भारमाजह्रे इध्मवाहस्ततोऽभवत् ॥ ३.९७.३३ ॥
ఆ బాలుడు కూడా తేజస్వి; తన తండ్రి ఆ నివాసంలో సమిధల భారాన్ని మోశాడు, అందువల్ల అతడు ఇధ్మవాహుడయ్యాడు.
3.97.34
तथायुक्तं तु तं दृष्ट्वा मुमुदे स मुनिस्तदा ।
एवं स जनयामास भारतापत्यमुत्तमम्।
लेभिरे पितरश्चास्य लोकान्राजन्यथेप्सितान् ॥ ३.९७.३४ ॥
అతడు అలా నిమగ్నమై ఉండటం చూసి ఆ ముని అప్పుడు సంతోషించాడు. ఈ విధంగా అతడు భారతుల ఉత్తమ సంతానాన్ని కలిగించాడు. ఓ రాజా, అతని పితరులు కోరిన లోకాలను పొందారు.
3.97.35
अगस्त्यस्याश्रमश्चायमत ऊर्ध्वं विशांपते ।
ख्यातो भुवि महाराज तेजसा तस्य धीमतः ॥ ३.९७.३५ ॥
అప్పటి నుండి ఇది అగస్త్యుని ఆశ్రమంగా ఉంది; ఓ ప్రజాపతీ, ఆ ధీమంతుని తేజస్సుతో ఇది భూమిపై ప్రసిద్ధి చెందింది, ఓ మహారాజా.
3.97.36
प्राह्लादिरेवं वातापिर्ब्रह्मघ्नो दुष्टचेतनः ।
एवं विनाशितो राजन्नगस्त्येन महात्मना।
तस्यायमाश्रमो राजन्रमणीयैर्गुणैर्युतः ॥ ३.९७.३६ ॥
ప్రహ్లాదుని కుమారుడు వాతాపి, బ్రాహ్మణ హంతకుడు, దుష్టచిత్తుడు, ఈ విధంగా ఓ రాజా, మహాత్ముడైన అగస్త్యునిచే నాశనం చేయబడ్డాడు. అతని ఈ ఆశ్రమం, ఓ రాజా, రమణీయ గుణాలతో కూడినది.
3.97.37
एषा भागीरथी पुण्या देवगन्धर्वसेविता ।
वातेरिता पताकेव विराजति नभस्तले ॥ ३.९७.३७ ॥
దేవగంధర్వులచే సేవింపబడుతున్న ఈ పవిత్రమైన భాగీరథి, గాలికి ఊగే పతాకంలా ఆకాశతలంలో ప్రకాశిస్తోంది.
3.97.38
प्रतार्यमाणा कूटेषु यथा निम्नेषु नित्यशः ।
शिलातलेषु संत्रस्ता पन्नगेन्द्रवधूरिव ॥ ३.९७.३८ ॥
ఎత్తుపల్లాలలో నిత్యం కొట్టుకుపోతూ, శిలాతలాలపై భయకంపితురాలై ఉన్న నాగరాజు భార్యలా.
3.97.39
दक्षिणां वै दिशं सर्वां प्लावयन्ती च मातृवत् ।
पूर्वं शंभोर्जटाभ्रष्टा समुद्रमहिषी प्रिया।
अस्यां नद्यां मुपुण्यायां यथेष्टमवगाह्यताम् ॥ ३.९७.३९ ॥
దక్షిణ దిశనంతటినీ తల్లిలా ముంచెత్తుతూ, పూర్వం శంభుని జటల నుండి జారిపడిన, సముద్రుని ప్రియ భార్యయైన ఈ నది. ఈ పరమ పవిత్ర నదిలో ఇష్టానుసారం స్నానం చేయండి.