มหาภารตะ · อัธยายะ 3.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.97.1
इल्वलस्तान्विदित्वा तु महर्षिसहितान्नृपान् ।
उपस्थितान्सहामात्यो विषयान्ते ह्यपूजयत् ॥ ३.९७.१ ॥
อิลวละรู้จักพระราชาเหล่านั้นพร้อมกับมหาฤๅษีผู้มาถึงชายแดน จึงให้เกียรติแก่ทุกคนพร้อมกับเหล่าอำมาตย์
3.97.2
तेषां ततोऽसुरश्रेष्ठस्त्वातिथ्यमकरोत्तदा ।
सुसंस्कृतेन कौरव्य भ्रात्रा वातापिना तदा ॥ ३.९७.२ ॥
ลำดับนั้น อสูรผู้เป็นเลิศได้จัดการต้อนรับแขกแก่ท่านเหล่านั้น ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายกุรุ ในครานั้นด้วยอาหารที่ปรุงอย่างดี โดยมีพี่ชายชื่อวาตาปีเป็นผู้จัดเตรียม
3.97.3
ततो राजर्षयः सर्वे विषण्णा गतचेतसः ।
वातापिं संस्कृतं दृष्ट्वा मेषभूतं महासुरम् ॥ ३.९७.३ ॥
ลำดับนั้น เหล่าราชฤๅษีทั้งปวงรู้สึกเศร้าหมองและใจสับสน เมื่อเห็นวาตาปีอสูรผู้ยิ่งใหญ่ถูกปรุงสุกและแปลงร่างเป็นแกะ
3.97.4
अथाब्रवीदगस्त्यस्तान्राजर्षीनृषिसत्तमः ।
विषादो वो न कर्तव्यो ह्यहं भोक्ष्ये महासुरम् ॥ ३.९७.४ ॥
ลำดับนั้น อคัสตยะ ฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุด ได้กล่าวกับเหล่าราชฤๅษีเหล่านั้นว่า ท่านทั้งหลายไม่ควรเศร้าหมอง เราเองจะกินอสูรผู้ยิ่งใหญ่นั้นเอง
3.97.5
धुर्यासनमथासाद्य निषसाद महानृषिः ।
तं पर्यवेषद्दैत्येन्द्र इल्वलः प्रहसन्निव ॥ ३.९७.५ ॥
มหาฤๅษีได้นั่งลงบนอาสนะแห่งเกียรติ อิลวละ เจ้าแห่งไดตยะ ได้เสิร์ฟอาหารให้ท่าน พลางหัวเราะราวกับเยาะเย้ย
3.97.6
अगस्त्य एव कृत्स्नं तु वातापिं बुभुजे ततः ।
बह्वन्नाशापि ते मेऽस्तीत्यवदद्भक्षयन्स्वयम् ॥ ३.९७.६ ॥
อคัสตยะเพียงผู้เดียวได้กินวาตาปีทั้งตัว และขณะที่กินอยู่ท่านได้กล่าวเองว่า ยังมีอาหารเหลือเฟือสำหรับท่านอยู่อีกมาก
3.97.7
भुक्तवत्यसुरोऽह्वानमकरोत्तस्य चेल्वलः ।
वातापे प्रतिबुध्यस्व दर्शयन्बलतेजसी।
तपसा दुर्जयो यावदेष त्वां नातिवर्तते ॥ ३.९७.७ ॥
เมื่อฤๅษีกินเสร็จแล้ว อิลวละอสูรได้ส่งสัญญาณเรียกวาตาปี วาตาปีเอ๋ย จงตื่นขึ้นและแสดงพละกำลังกับรัศมีของเจ้า ก่อนที่ผู้นี้ซึ่งการบำเพ็ญตบะไม่อาจเอาชนะได้จะล่วงเจ้าไป
3.97.8
ततस्तस्योदरं भेत्तुं वातापिर्वेगमाहरत् ।
तमबुध्यत तेजस्वी कुम्भयोनिर्महातपाः ॥ ३.९७.८ ॥
ลำดับนั้น วาตาปีได้ใช้กำลังทั้งหมดเพื่อจะฉีกท้องของฤๅษี แต่ผู้มีรัศมีผู้มีตบะสูงใหญ่ ผู้เกิดจากหม้อ ได้รับรู้ถึงเขา
3.97.9
स वीर्यात्तपसोग्रस्तु ननर्द भगवानृषिः ।
एष जीर्णोसि वातापे मया लोकस्य शान्तये ॥ ३.९७.९ ॥
ลำดับนั้น ฤๅษีผู้เปี่ยมด้วยบารมีได้คำรามด้วยพลังและความรุนแรงแห่งตบะของตน วาตาปีเอ๋ย เจ้าถูกเราย่อยแล้ว นี่เป็นไปเพื่อความสงบสุขของโลก
3.97.10
इत्युक्त्वा स्वकराग्रेण उदरं समताडयत् ।
त्रिरेवं प्रतिसंरब्धस्तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ ३.९७.१० ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ท่านก็ใช้ปลายมือของตนตีที่ท้องอย่างแรง ท่านทำเช่นนี้สามครั้ง โกรธตอบโต้อยู่ พลางรุ่งโรจน์ราวกับลุกเป็นไฟด้วยรัศมี
3.97.11
ततो वायुः प्रादुरभूदधस्तस्य महात्मनः ।
शब्देन महता तात गर्जन्निव यथा घनः ॥ ३.९७.११ ॥
ลำดับนั้น ลมได้พัดขึ้นจากใต้ท่านผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ข้าแต่ลูกรัก ลมนั้นดังกึกก้องด้วยเสียงอันดัง ราวกับเมฆฝนคำราม
3.97.12
वातापे निष्क्रमस्वेति पुनः पुनरुवाच ह ।
तं प्रहस्याब्रवीद्राजन्नगस्त्यो मुनिसत्तमः।
कुतो निष्क्रमितुं शक्तो मया जीर्णस्तु सोसुरः ॥ ३.९७.१२ ॥
ท่านกล่าวซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า วาตาปีเอ๋ย จงออกมาเถิด ลำดับนั้น อคัสตยะ ฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุด หัวเราะแล้วกล่าวกับเขาว่า ข้าแต่พระราชา อสูรที่เราย่อยแล้วนี้จะออกมาได้อย่างไร
3.97.13
इल्वलस्तु विषण्णोऽभूद्दृष्ट्वा जीर्णं महासुरम् ।
प्राञ्जलिश्च सहामात्यैरिदं वचनमब्रवीत्।
किमर्थमुपयाताः स्थ ब्रूत किं करवाणि वः ॥ ३.९७.१३ ॥
อิลวละเศร้าโศกเมื่อเห็นอสูรผู้ยิ่งใหญ่ถูกย่อยไปแล้ว เขาพนมมือพร้อมอำมาตย์ทั้งหลาย แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ว่า ท่านมาด้วยเหตุใด จงบอกเถิด ข้าพเจ้าจะทำอะไรให้ท่านได้บ้าง
3.97.14
प्रत्युवाच ततोऽगस्त्यः प्रहसन्निल्वलं तदा ।
ईशोस्यसुर विद्मस्त्वां वयं सर्वे धनेश्वरम् ॥ ३.९७.१४ ॥
ลำดับนั้น อคัสตยะหัวเราะตอบอิลวละว่า ข้าแต่อสูร ท่านเป็นเจ้าแห่งทรัพย์ พวกเราทุกคนรู้ดีเช่นนั้น
3.97.15
एते च नातिधनिनो धनाशा महती मम ।
यथाशक्त्यविहिंस्यान्यान्संविभागं प्रयच्छ नः ॥ ३.९७.१५ ॥
ผู้เหล่านี้ไม่ได้มั่งคั่งนัก ส่วนความปรารถนาทรัพย์ของข้าพเจ้านั้นยิ่งใหญ่ ตามกำลังที่ท่านมี โดยไม่ทำร้ายผู้อื่น จงแบ่งปันให้แก่พวกเราเถิด
3.97.16
ततोऽवमत्य तमृषिमिल्वलो वाक्यमब्रवीत् ।
दित्सितं यदि वेत्सि त्वंततो दास्यामि ते वसु ॥ ३.९७.१६ ॥
ลำดับนั้น อิลวละดูหมิ่นฤๅษีผู้นั้น แล้วกล่าวถ้อยคำว่า หากท่านรู้ว่าข้าปรารถนาจะให้สิ่งใด ข้าก็จะให้ทรัพย์แก่ท่าน
3.97.17
गवां दशसहस्राणि राज्ञामेकैकशोऽसुर ।
तावदेव सुवर्णस्य दित्सितं ते महासुर ॥ ३.९७.१७ ॥
ข้าแต่อสูร โคหนึ่งหมื่นตัวสำหรับกษัตริย์แต่ละพระองค์ และทองคำมากเท่ากัน นี่คือสิ่งที่ข้าปรารถนาจะให้แก่ท่าน ข้าแต่อสูรผู้ยิ่งใหญ่
3.97.18
मह्यं ततो वै द्विगुणं रथश्चैव हिरण्मयः ।
मनोजवौ वाजिनौ च दित्सितं ते महासुर ॥ ३.९७.१८ ॥
ส่วนข้าพเจ้านั้น ให้เป็นสองเท่า คือรถทองคำและม้าสองตัวที่เร็วดั่งใจนึก สิ่งเหล่านี้ข้าก็ปรารถนาจะให้แก่ท่าน ข้าแต่อสูรผู้ยิ่งใหญ่
3.97.19
उल्वलस्तु मुनिं प्राह सर्वमस्ति यथाऽऽत्थ माम् ।
सर्वमेतत्प्रदास्यामि हिरण्यं गाश्च यद्धनम्।
रथं तु यदवोचो मां नैतं विद्म हिरण्मयम् ॥ ३.९७.१९ ॥
ลำดับนั้น อิลวละกล่าวกับฤๅษีว่า ทุกสิ่งเป็นไปตามที่ท่านกล่าวกับข้า ข้าจะให้ทองคำ โค และทรัพย์สมบัติทั้งหมดนี้ แต่รถที่ท่านกล่าวถึงนั้น ข้าไม่รู้ว่าเป็นทองคำ
3.97.20
न मे वागनृता काचिदुक्तपूर्वा महाऽसुर ।
विज्ञायतां रथः साधु व्यक्तमस्ति हिरण्मयः ॥ ३.९७.२० ॥
อคัสตยะกล่าวว่า ข้าแต่อสูรผู้ยิ่งใหญ่ วาจาของข้าไม่เคยเป็นเท็จมาก่อนเลย จงรู้ไว้ให้แน่ชัดว่ารถนี้ทำด้วยทองคำอย่างชัดเจน
3.97.21
विज्ञायमानः स रथः कौन्तेयासीद्धिरण्मयः ।
ततः प्रव्यथितो दैत्यो ददावभ्यधिकं वसु ॥ ३.९७.२१ ॥
เมื่อรถนั้นถูกจดจำได้ มันก็เป็นทองคำจริงๆ จากนั้นไดตยะผู้ถูกทุกข์ทรมานได้มอบทรัพย์สมบัติมากยิ่งขึ้นอีก
3.97.22
विवाजी च सुवाजी च तस्मिन्युक्तौ रथे हयौ ।
ऊहतुः स वसूनाशु तावगस्त्याश्रमं प्रति।
सर्वान्राज्ञः सहागस्त्यान्निमेषादिव भारत ॥ ३.९७.२२ ॥
วิวาชีและสุวาชี ม้าสองตัวที่เทียมอยู่กับรถคันนั้น ได้นำทรัพย์สมบัติไปยังอาศรมของอคัสตยะอย่างรวดเร็ว โอ ภารตะ กษัตริย์ทั้งหมดพร้อมด้วยอคัสตยะได้ไปถึงที่นั่นในพริบตาเดียว
3.97.23
इल्वलस्त्वनुगम्यैनमगस्त्यं हन्तुमैच्छत ।
भस्म चक्रे महातेजा हुङ्कारेण महाऽसुरम् ॥ ३.९७.२३ ॥
ส่วนอิลวละ ติดตามอคัสตยะไปและปรารถนาจะฆ่าท่าน อคัสตยะผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ได้เผาอสูรผู้ยิ่งใหญ่ให้เป็นเถ้าถ่านด้วยเสียงหุงการเพียงครั้งเดียว
3.97.24
अगस्त्येनाभ्यनुज्ञाता जग्मू राजर्षयस्तदा ।
कृतवांश् मुनिः सर्वं लोपामुद्राचिकीर्षितम् ॥ ३.९७.२४ ॥
เมื่อได้รับอนุญาตจากอคัสตยะแล้ว บรรดาราชฤๅษีก็จากไปในเวลานั้น มุนีผู้นั้นได้ทำทุกสิ่งที่โลปามุทราปรารถนาแล้ว
3.97.25
कृतवानसि तत्सर्वं भगवन्मम काङ्क्षितम् ।
उत्पादय सकृन्मह्यमपत्यं वीर्यवत्तरम् ॥ ३.९७.२५ ॥
พระผู้เป็นเจ้า ท่านได้ทำทุกสิ่งที่หม่อมฉันปรารถนาแล้ว ขอประทานบุตรผู้มีกำลังยิ่งใหญ่แก่หม่อมฉันเพียงครั้งเดียวเถิด
3.97.26
तुष्टोऽहमस्मि कल्याणि तव वृत्तेन शोभने ।
विचारणामपत्ये तु तव वक्ष्यामि तां शृणु ॥ ३.९७.२६ ॥
เราพอใจในความประพฤติของเจ้า โอ ผู้เป็นมงคลและงดงามเอ๋ย จงฟังคำแนะนำของเราเกี่ยวกับการมีบุตรเถิด
3.97.27
सहस्रं तेऽस्तु पुत्राणआं शतं वा तत्समं तव ।
दश वा शततुल्याः स्युरेको वाऽपि सहस्रजित् ॥ ३.९७.२७ ॥
ขอให้เจ้ามีบุตรหนึ่งพันคน หรือหนึ่งร้อยคน หรือเท่ากับจำนวนนั้น หรือสิบคนที่เท่ากับหนึ่งร้อย หรือคนเดียวที่ชนะได้หนึ่งพัน
3.97.28
सहस्रसंमितः पुत्र एकोप्यस्तु तपोधन ।
एको हि बहुभिः श्रेयान्विद्वान्साधुरसाधुभिः ॥ ३.९७.२८ ॥
โอ ผู้เป็นขุมทรัพย์แห่งตบะเอ๋ย ขอให้มีบุตรเพียงคนเดียวที่เท่ากับหนึ่งพันเถิด เพราะบุตรผู้มีความรู้และคุณธรรมเพียงคนเดียวประเสริฐกว่าบุตรผู้ชั่วร้ายจำนวนมาก
3.97.29
स तथेति प्रतिज्ञाय तया समगमन्मुनिः ।
समये समशीलिन्या श्रद्धावान्श्रद्दधानया ॥ ३.९७.२९ ॥
มุนีผู้นั้นรับคำว่า "เป็นเช่นนั้น" แล้วจึงได้อยู่กับนาง ผู้มีอุปนิสัยเสมอกัน มีศรัทธาและความไว้วางใจ ในเวลาอันเหมาะสม
3.97.30
तत आधाय गर्भं तमगमद्वनमेव सः ।
तस्मिन्वनगते गर्भो ववृधे सप्त शारदान् ॥ ३.९७.३० ॥
จากนั้นเมื่อได้ให้ครรภ์แก่นางแล้ว ท่านก็เข้าป่าไป เมื่อท่านไปป่าแล้ว ครรภ์ก็เจริญเติบโตอยู่เจ็ดฤดูใบไม้ร่วง
3.97.31
सप्तमेऽब्दे गते चापि प्राच्यवत्स महाकविः ।
ज्वलन्निव प्रभावेन दृढस्युर्नाम भारत ॥ ३.९७.३१ ॥
เมื่อปีที่เจ็ดผ่านไป มหากวีปราจยวัตสะ ผู้เปล่งประกายราวกับลุกโชนด้วยอำนาจของตน ได้รับนามว่าทฤฒัสยุ โอ ภารตะ
3.97.32
साङ्गोपनिषदान्वेदाञ्जपन्नेव महातपाः ।
तस्य पुत्रोऽभवदृषेः स तेजस्वी महानृषिः ॥ ३.९७.३२ ॥
มหาตบสีผู้นั้นสวดพระเวทพร้อมทั้งอังคะและอุปนิษัทอยู่เสมอ และท่านได้มีบุตรผู้นั้น คือฤๅษีผู้เรืองรอง มหาฤๅษี
3.97.33
स बाल एवतेजस्वी पितुस्तस्य निवेशने ।
इध्मानां भारमाजह्रे इध्मवाहस्ततोऽभवत् ॥ ३.९७.३३ ॥
แม้ตั้งแต่ยังเป็นเด็ก เขาก็เปล่งประกายแล้ว ในที่พำนักของบิดา เขาแบกฟืนหนัก และเพราะเหตุนั้นจึงได้นามว่าอิธมวาหะ ผู้แบกฟืน
3.97.34
तथायुक्तं तु तं दृष्ट्वा मुमुदे स मुनिस्तदा ।
एवं स जनयामास भारतापत्यमुत्तमम्।
लेभिरे पितरश्चास्य लोकान्राजन्यथेप्सितान् ॥ ३.९७.३४ ॥
เมื่อเห็นเขาขยันขันแข็งเช่นนั้น มุนีผู้นั้นจึงปีติยินดีในเวลานั้น ท่านได้ให้กำเนิดบุตรผู้ประเสริฐของชาวภารตะเช่นนี้ โอ พระราชา และบรรพบุรุษของเขาได้บรรลุโลกที่พวกเขาปรารถนา
3.97.35
अगस्त्यस्याश्रमश्चायमत ऊर्ध्वं विशांपते ।
ख्यातो भुवि महाराज तेजसा तस्य धीमतः ॥ ३.९७.३५ ॥
โอ เจ้าแห่งมนุษย์ ตั้งแต่นั้นมา อาศรมนี้ก็เป็นของอคัสตยะด้วย และได้มีชื่อเสียงในโลก โอ มหาราช ด้วยรัศมีของมุนีผู้ปัญญาเลิศนั้น
3.97.36
प्राह्लादिरेवं वातापिर्ब्रह्मघ्नो दुष्टचेतनः ।
एवं विनाशितो राजन्नगस्त्येन महात्मना।
तस्यायमाश्रमो राजन्रमणीयैर्गुणैर्युतः ॥ ३.९७.३६ ॥
ดังนี้ วาตาปิ บุตรของปรหลาทะ ผู้ฆ่าพราหมณ์และมีจิตใจชั่วร้าย ถูกทำลายแล้ว โอ พระราชา โดยอคัสตยะผู้มีจิตใจสูงส่ง และอาศรมของท่านนี้ โอ พระราชา มีคุณสมบัติอันน่ารื่นรมย์
3.97.37
एषा भागीरथी पुण्या देवगन्धर्वसेविता ।
वातेरिता पताकेव विराजति नभस्तले ॥ ३.९७.३७ ॥
แม่น้ำภาคีรถีอันศักดิ์สิทธิ์นี้ มีเทวดาและคันธรรพ์คอยรับใช้ ส่องประกายอยู่บนผิวท้องฟ้า ดุจธงที่ถูกลมพัดไหว
3.97.38
प्रतार्यमाणा कूटेषु यथा निम्नेषु नित्यशः ।
शिलातलेषु संत्रस्ता पन्नगेन्द्रवधूरिव ॥ ३.९७.३८ ॥
เหมือนภรรยาของเจ้าแห่งนาค ที่ถูกลากไปตามยอดเขาและหุบเหวอยู่เสมอ ตกใจกลัวบนผืนหิน
3.97.39
दक्षिणां वै दिशं सर्वां प्लावयन्ती च मातृवत् ।
पूर्वं शंभोर्जटाभ्रष्टा समुद्रमहिषी प्रिया।
अस्यां नद्यां मुपुण्यायां यथेष्टमवगाह्यताम् ॥ ३.९७.३९ ॥
แม่น้ำนี้ซึ่งท่วมทั่วทิศใต้ทั้งหมดดุจมารดา และในอดีตได้หลุดจากเกศาพันของพระศัมภุ เป็นมเหสีที่รักของมหาสมุทร จงอาบน้ำในแม่น้ำอันศักดิ์สิทธิ์ยิ่งนี้ตามที่ปรารถนาเถิด