મહાભારત · અધ્યાય 3.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.98.1
युधिष्ठिर निबोधेदं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
भृगोस्तीर्थं महाराज महर्षिगणसेवितम् ॥ ३.९८.१ ॥
યુધિષ્ઠિર, ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત આ ભૃગુનું તીર્થ સાંભળ, હે મહારાજ; તે મહર્ષિગણોથી સેવિત છે.
3.98.2
यत्रोपस्पृष्टवान्रामो हृतंतेजस्तदाप्तवान् ।
अत्र त्वंभ्रातृभिः सार्धं कृष्णया चैव पाण्डव ॥ ३.९८.२ ॥
જ્યાં સ્નાન કરીને રામે ખોયેલું તેજ પાછું મેળવ્યું હતું, ત્યાં જ, હે પાંડવ, તું ભાઈઓ અને કૃષ્ણા સાથે અહીં છે.
3.98.3
दुर्योधनहृतंतेजः पुनरादातुमर्हसि ।
कृतवैरेण रामेण यथा कचोपहृतं पुनः ॥ ३.९८.३ ॥
દુર્યોધને હરી લીધેલું તેજ તારે ફરી મેળવવું જોઈએ—જેમ વૈર રાખનાર રામે કચ દ્વારા હરાયેલું પાછું મેળવ્યું હતું.
3.98.4
स तत्रभ्रातृभिश्चैव कृष्णया चैव पाण्डवः ।
स्नात्वा देवान्पितॄंश्चैव तर्पयामास भारत ॥ ३.९८.४ ॥
ત્યાં તે પાંડવે ભાઈઓ અને કૃષ્ણા સાથે સ્નાન કરીને દેવો અને પિતૃઓને તર્પણ વડે તૃપ્ત કર્યા, હે ભારત.
3.98.5
तस्य तीर्थस्य रूपं वै दीप्ताद्दीप्ततरं बभौ ।
अप्रवृष्यतरश्चासीच्छात्रवाणां नरर्षभ ॥ ३.९८.५ ॥
તે તીર્થનું રૂપ પ્રકાશિત હતું તેનાથી પણ વધુ ઝળહળ્યું; હે નરશ્રેષ્ઠ, તે શત્રુઓ માટે વધુ અજેય બન્યું.
3.98.6
अपृच्छच्चैव राजेन्द्र लोमशं पाण्डुनन्दनः ।
भगवन्किमर्थं रामस्य हृतमासीद्वपुः प्रभो।
कथं प्रत्याहृतंचैव एतदाचक्ष्व पृच्छतः ॥ ३.९८.६ ॥
હે રાજેન્દ્ર, પાંડુપુત્રે લોમશને પૂછ્યું: 'ભગવન્, પ્રભો, રામનું શરીર (તેજ) શા માટે હરાયું હતું? તે ફરી કેવી રીતે મેળવાયું? પૂછનાર મને આ કહો.'
3.98.7
शृणु रामस्य राजेन्द्र भार्गवस्य च धीमतः ।
जातो दशरथस्यासीत्पुत्रो रामो महात्मनः ॥ ३.९८.७ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ભાર્ગવ રામ અને બુદ્ધિમાન રામની કથા સાંભળો. મહાત્મા દશરથનો પુત્ર રામ જન્મ્યો હતો.
3.98.8
विष्णुः स्वेन शरीरेण रावणस्य वधाय वै ।
पश्यामस्तमयोध्यायां जातं दाशरथिं ततः ॥ ३.९८.८ ॥
રાવણના વધ માટે વિષ્ણુએ પોતાના જ શરીરે અયોધ્યામાં દશરથના પુત્ર તરીકે જન્મ લીધો, એ અમે જોયું છે.
3.98.9
ऋचीकनन्दनो राभो भार्गवो रेणुकासुतः ।
तस् दाशरथेः श्रुत्वा ररामस्याक्लिष्टकर्मणः ॥ ३.९८.९ ॥
ઋચીકનો પુત્ર, રેણુકાનો દીકરો ભાર્ગવ રામ, અથાક કર્મો કરનાર દશરથપુત્ર રામ વિશે સાંભળ્યું.
3.98.10
कौतूहलान्वितो रामस्त्वयोध्यामगमत्पुनः ।
जिज्ञासमानो रामस्य वीर्यं दाशरथेस्तदा ॥ ३.९८.१० ॥
કુતૂહલથી ભરેલો રામ ત્યારે દશરથપુત્ર રામનું પરાક્રમ જાણવાની ઇચ્છાથી ફરી અયોધ્યા ગયો.
3.98.11
तं वै दशरथः श्रुत्वा वियान्तमुपागतम् ।
प्रेषयामास रामस्य रामं पुत्रं पुरस्कृतम् ॥ ३.९८.११ ॥
તે આવ્યો છે એમ સાંભળીને દશરથે તેને મળવા માટે પોતાના પુત્ર રામને આગળ કરીને મોકલ્યો.
3.98.12
स तमभ्यागतं दृष्ट्वा उद्यतास्त्रमवस्थितम् ।
प्रहसन्निव कोन्तेय रामो वचनमब्रवीत् ॥ ३.९८.१२ ॥
હે કૌંતેય, તેને આવીને શસ્ત્ર ઉગામીને ઊભેલો જોઈ રામે હસતાં હસતાં આ વચનો કહ્યાં.
3.98.13
कृतकालं हि राजेन्द्र धनुरेतन्मया विभो ।
समारोपय यत्नेन यदि शक्नोषि पार्तिव ॥ ३.९८.१३ ॥
હે રાજેન્દ્ર, આ ધનુષ્ય મારા દ્વારા સમયબદ્ધ કરાયેલું છે. હે વિભો, હે પાર્થિવ, જો તું સમર્થ હોય તો પ્રયત્નપૂર્વક આને પ્રત્યંચા ચઢાવ.
3.98.14
इत्युक्तस्त्वाह भगवंस्त्वं नाधिक्षेप्तुमर्हसि ।
नाहमप्यधमो धर्मे क्षत्रियाणां द्विजातिषु।
इश्र्वाकूणां विशेषेण बाहुवीर्ये न कत्थनम् ॥ ३.९८.१४ ॥
આમ કહેવાતા તે બોલ્યો: હે ભગવન, તમારે મારો અપમાન કરવો ન જોઈએ. હું પણ ક્ષત્રિયોમાં, દ્વિજોમાં, ખાસ કરીને ઇક્ષ્વાકુઓમાં ધર્મમાં અધમ નથી; બાહુબળ વિશે હું બડાઈ કરતો નથી.
3.98.15
तमेवं वादिनं तत्र रामो वचनमब्रवीत् ।
अलं वै व्यपदेशेन धनुरायच्छ राघव ॥ ३.९८.१५ ॥
ત્યાં આમ બોલનારને રામે કહ્યું: બસ, કેવળ દાવાઓથી શું; હે રાઘવ, ધનુષ્ય લાવ.
3.98.16
ततो जग्राह रोषेण क्षत्रियर्षभमूदनम् ।
रामो दाशरथिर्दिव्यं हस्ताद्रामस्य कार्मुकम् ॥ ३.९८.१६ ॥
પછી ક્રોધથી, ક્ષત્રિયોમાં વૃષભ સમાન, શત્રુનાશક દશરથપુત્ર રામે રામ (પરશુરામ)ના હાથમાંથી તે દિવ્ય ધનુષ્ય લઈ લીધું.
3.98.17
धनुरारोपयामास सलील इव भारत ।
ज्याशब्दमकरोच्चैव स्मयमानः स वीर्यवान्।
तस्य शब्दस् भूतानि वित्रसन्त्यशनेरिव ॥ ३.९८.१७ ॥
હે ભારત, તેણે તે ધનુષ્ય રમતાં રમતાં પ્રત્યંચા ચઢાવી. પરાક્રમી તે હસતાં હસતાં પ્રત્યંચાનો ટંકાર કરવા લાગ્યો; તેના અવાજથી પ્રાણીઓ વીજળીના કડાકાથી જેમ ભયભીત થાય તેમ ભયભીત થયા.
3.98.18
अथाब्रवीत्तदा रामो रामं दाशरथिस्तदा ।
इदमारोपितं ब्र्हमन्किमन्यत्करवाणि ते ॥ ३.९८.१८ ॥
ત્યારે દશરથપુત્ર રામે રામને કહ્યું: હે બ્રાહ્મણ, આ ધનુષ્ય ચઢાવી દેવાયું છે. હવે તારા માટે બીજું શું કરું?
3.98.19
तस्य रामो ददौ दिव्यं जामदग्न्यो महात्मनः ।
शरमाकर्णदेशान्तमयमाकृष्यतामिति ॥ ३.९८.१९ ॥
રામે તે મહાત્મા જામદગ્ન્યને દિવ્ય બાણ આપ્યું અને કહ્યું, "આને કાન સુધી ખેંચો."
3.98.20
एतच्छ्रुत्वाऽब्रवीद्रामः प्रदीप्त इव मन्युना ।
श्रूयते क्षम्यते चैव दर्पपूर्णोसि भार्गव ॥ ३.९८.२० ॥
આ સાંભળીને ક્રોધથી સળગતા હોય તેમ રામે કહ્યું, "હે ભાર્ગવ, તું અભિમાનથી ભરેલો છે; (તારું નામ) સંભળાય છે અને ક્ષમા પણ અપાય છે."
3.98.21
त्वया ह्यधिगतं तेजः क्षत्रियेभ्यो विशेषतः ।
पितामहप्रसादेन तेन मां क्षिपसि ध्रुवम्।
पश्य मां स्वेन रूपेण चक्षुस्ते वितराम्यहम् ॥ ३.९८.२१ ॥
તેં ક્ષત્રિયો પાસેથી, ખાસ કરીને પિતામહની કૃપાથી તે તેજ મેળવ્યું છે; તેના બળથી જ તું નિશ્ચે મારા પર પ્રહાર કરે છે. મને મારા પોતાના રૂપમાં જો; હું તને દૃષ્ટિ આપું છું.
3.98.22
ततो रामशरीरे वै रामः पश्यति भार्गवः ।
आदित्यान्सवसून्रुद्रान्साध्यांश्च समरुद्गणान् ॥ ३.९८.२२ ॥
ત્યારે ભાર્ગવ રામે રામના શરીરમાં આદિત્યો, વસુઓ, રુદ્રો, સાધ્યો અને મરુદ્ગણો જોયા.
3.98.23
पितरो हुताशनश्चैव नक्षत्राणि ग्रहास्तथा ।
गन्धर्वा राक्षसा यक्षा नद्यस्तीर्थानि यानि च ॥ ३.९८.२३ ॥
પિતૃઓ, અગ્નિ, નક્ષત્રો, ગ્રહો, ગંધર્વો, રાક્ષસો, યક્ષો, નદીઓ અને જે પવિત્ર તીર્થો છે તે પણ.
3.98.24
ऋषयो वालखिल्याश्च ब्र्हमभूताः सनातनाः ।
देवर्षयश्च कार्त्स्न्येन समुद्राः पर्वतास्तथा ॥ ३.९८.२४ ॥
ઋષિઓ, વાલખિલ્યો, બ્રહ્મરૂપ સનાતનો, દેવર્ષિઓ, તથા સમગ્ર સમુદ્રો અને પર્વતો.
3.98.25
वेदाश्च सोपनिषदो वषट्कारैः सहाध्वरैः ।
चेतोमन्ति च सामानि धनुर्वेदश्च भारत।
मेघवृन्दानि वर्षाणि विद्युतश्च युधिष्ठिर ॥ ३.९८.२५ ॥
ઉપનિષદો સહિતના વેદો, વષટ્કાર અને યજ્ઞો સહિત, ચેતનાયુક્ત સામગાન અને ધનુર્વેદ, હે ભારત; મેઘસમૂહો, વર્ષા અને વીજળીઓ, હે યુધિષ્ઠિર.
3.98.26
ततः स भगवान्विष्णुस्तं वै बाणं मुमोच ह ।
शुष्काशनिसमाकीर्णं महोल्काभिश्च भारत ॥ ३.९८.२६ ॥
પછી તે ભગવાન વિષ્ણુએ સૂકી વીજળીઓ અને મહોલ્કાઓથી ભરેલું તે બાણ છોડ્યું, હે ભારત.
3.98.27
पांसुवर्षेण महता मेघवर्षैश्च भूतलम् ।
भूमिकम्पैश्च निर्घातैर्नादैश्च विपुलैरपि ॥ ३.९८.२७ ॥
મહાન ધૂળના વરસાદથી અને મેઘવર્ષાથી ભૂતલ ભરાયું; ભૂકંપો, વજ્રપાતો અને વિપુલ નાદોથી પણ.
3.98.28
स रामं विह्वलं कृत्वा तेजश्चाक्षिप्य केवलम् ।
आगच्छज्ज्वलितो बाणो रामबाहुप्रचोदितः ॥ ३.९८.२८ ॥
તેણે રામને વિહ્વળ કરી દીધા અને તેમનું તેજ સંપૂર્ણપણે હરી લીધું; રામના બાહુથી પ્રેરાયેલું પ્રજ્વલિત બાણ આવ્યું.
3.98.29
स तु विह्वलतां गत्वा प्रतिलभ्य च चेतनाम् ।
रामः प्रत्यागतप्राणः प्राणमद्विष्णुतेजसम् ॥ ३.९८.२९ ॥
તે વિહ્વળતામાં પડ્યો, પછી ચેતના પાછી મેળવી; રામના પ્રાણ પાછા આવ્યા; તેણે વિષ્ણુના તેજને ગ્રહણ કર્યું.
3.98.30
विष्णुना सोभ्यनुज्ञातो महेन्द्रमगमत्पुनः ।
भीतस्तु तत्रन्यवसद्ब्रीडितस्तु महातपाः ॥ ३.९८.३० ॥
વિષ્ણુની અનુમતિ મેળવી તે ફરી મહેન્દ્ર પાસે ગયો; ભયભીત અને લજ્જિત થઈને તે મહાતપસ્વી ત્યાં જ રહ્યો.
3.98.31
ततः संवत्सरेऽतीते हृतौजसमवस्थितम् ।
निर्मदं दुःखितं दृष्ट्वा पितरो राममब्रुवन् ॥ ३.९८.३१ ॥
પછી એક વર્ષ વીત્યા પછી, તેજ ગુમાવીને ત્યાં ઊભેલા, ગર્વ વગરના અને દુઃખી રામને જોઈને પિતૃઓએ રામને કહ્યું.
3.98.32
न वै सम्यगिदं पुत्र विष्णुमासाद्य वैकृतम् ।
स हि पूज्यश्च मान्यश्च त्रिषु लोकेषु सर्वदा ॥ ३.९८.३२ ॥
પુત્ર, વિષ્ણુ પાસે જઈને આ પરાજય યોગ્ય નથી થયો. તે ત્રણે લોકમાં હંમેશાં પૂજ્ય અને માન્ય છે.
3.98.33
गच्छ पुत्रनदीं पुण्यां वधूसरकृताह्वयाम् ।
तत्रोपस्पृश्य तीर्थेषु पुनर्वपुरवाप्स्यसि ॥ ३.९८.३३ ॥
પુત્ર, વધૂસર નામની તે પવિત્ર નદી પાસે જા. ત્યાં તીર્થોમાં સ્નાન કરીને તું ફરી તારું શરીર પામીશ.
3.98.34
दीप्तोदं नाम तत्तीर्थं यत्रते प्रतितामहः ।
भृगुर्देवयुगे राम तप्तवानुत्तमं तपः ॥ ३.९८.३४ ॥
દીપ્તોદ નામનું તે તીર્થ છે, જ્યાં તારા પરદાદા ભૃગુએ દેવયુગમાં ઉત્તમ તપ કર્યું હતું, હે રામ.
3.98.35
तत्तथा कृतवान्रामः कौन्तेय वचनात्पितुः ।
प्राप्तवांश्च पुनस्तेजस्तीर्थेऽस्मिन्पाण्डुनन्दन ॥ ३.९८.३५ ॥
રામે પિતાના વચન પ્રમાણે તેમ જ કર્યું; હે પાંડુનંદન, હે કૌન્તેય, આ તીર્થમાં તેણે ફરી તેજ પ્રાપ્ત કર્યું.
3.98.36
एतदीदृशकं तात रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
प्राप्तमासीन्महाराज विष्णुमासाद्य वै पुरा ॥ ३.९८.३६ ॥
હે તાત, હે મહારાજ, પૂર્વે વિષ્ણુ પાસે જઈને અક્લિષ્ટકર્મા રામને આવું જ ફળ મળ્યું હતું.