મહાભારત · અધ્યાય 4.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.12.1
अथापरोऽदृश्यत पाण्डवः प्रभुर्विराटराजे तुरगान्समीक्षति ।
तमापतन्तं ददृशुः पृथग्जनाः प्रमुक्तमभ्रादिव चन्द्रमण्डलम् ॥ ४.१२.१ ॥
પછી બીજો એક પાંડવ દેખાયો; તે વિરાટ રાજાના ઘોડાઓનું નિરીક્ષણ કરતો હતો. સામાન્ય લોકોએ તેને નજીક આવતો જોયો, વાદળમાંથી મુક્ત થયેલા ચંદ્રમંડળ જેવો.
4.12.2
स वै हयानैक्षत तानितस्ततः समीक्षमाणं च ददर्श मत्स्यराट् ।
दृष्ट्वा तथैनं स कुरूत्तमं तमः पप्रच्छ तान्सर्बसभासदस्तदा ॥ ४.१२.२ ॥
તે ઘોડાઓ તરફ આમતેમ જોઈ રહ્યો હતો; મત્સ્યરાજે તેને જોયો. તેને એ રીતે જોઈને, કુરુશ્રેષ્ઠ વિશે ત્યારે સભાના બધા સભ્યોને પૂછ્યું.
4.12.3
को वा विजानाति पुराऽस्य दर्शनं योऽयं युवाऽभ्येति हि मासिकां सभाम् ।
प्रियो हि मे दर्शनतोपि संमतो ब्रवीतु कश्चिद्यदि दृष्टवानिमम् ॥ ४.१२.३ ॥
આ યુવાન માસિક સભામાં આવે છે; તેનું દર્શન પહેલાં કોણે કર્યું છે તે જાણે છે? તેના દર્શન માત્રથી જ તે મને પ્રિય અને માન્ય લાગે છે. જો કોઈએ તેને પહેલાં જોયો હોય તો કહે.
4.12.4
अयं हयान्पश्यति मामकान्मुहुर्ध्रुवं हयज्ञो भविता विचक्षणः ।
प्रवेश्यतामेष समीपमाशु वै विभाति वीरो हि यथाऽमरस्तथा ॥ ४.१२.४ ॥
આ મારા ઘોડાઓને વારંવાર જુએ છે; ચોક્કસ તે અશ્વવિદ્યા જાણનાર અને કુશળ હશે. તેને ઝડપથી નજીક લાવો; આ વીર દેવ જેવો ચમકે છે.
4.12.5
वितर्कयत्येव हि मत्स्यराजनि त्वरन्कुरूणामृषभः सभामगात् ।
ततः प्रणम्योपनतः कुरूत्तमो विराटराजानमुवाच पार्थिवम् ॥ ४.१२.५ ॥
મત્સ્યરાજ વિચારી રહ્યા હતા ત્યારે જ કુરુઓમાંનો એ વૃષભ ઉતાવળે સભામાં આવ્યો. પછી કુરુશ્રેષ્ઠે પ્રણામ કરીને નજીક આવી પૃથ્વીપતિ વિરાટ રાજાને કહ્યું.
4.12.6
तवागतोऽहं पुरमद्य भूपते जिजीविषुर्वेतनभोजनार्थिकः ।
तवाश्वबन्धः सुभृतो भवाम्यहं कुरुष्व मामश्वपतिं यदीच्छसि ॥ ४.१२.६ ॥
હે રાજન, આજે હું જીવવાની ઇચ્છાથી, વેતન અને ભોજનની આશાએ આપના નગરમાં આવ્યો છું. હું આપના ઘોડાઓનો સારો રક્ષક થઈશ; આપ ઇચ્છો તો મને અશ્વપતિ બનાવો.
4.12.7
ददानि यानानि धनानि वेतनं न चाश्वसूतो भवितुं त्वमर्हसि ।
कुतोसि कस्यामि कथं त्वमागतो ब्रवीहि शिल्पं तव विद्यते च यत् ॥ ४.१२.७ ॥
હું તને વાહનો, ધન અને વેતન આપીશ; પણ તું અશ્વસારથી થવા યોગ્ય નથી. તું ક્યાંનો છે, કોનો છે, અને કેવી રીતે આવ્યો? તારી જે કળા હોય તે કહે.
4.12.8
पञ्चानां पाण्डुपुत्राणां ज्येष्ठो राजा युधिष्ठिरः ।
तेनाहमश्वेषु पुरा प्रकृतः शत्रुकर्शन ॥ ४.१२.८ ॥
પાંડુના પાંચ પુત્રોમાં જ્યેષ્ઠ રાજા યુધિષ્ઠિર છે. તેમણે જ પૂર્વે મને અશ્વોના કાર્યમાં નિયુક્ત કર્યો હતો, હે શત્રુઓને પીડનારા.
4.12.9
अश्वानां प्रकृतिं वेद्मि विनयं चापि सर्वशः ।
दुष्टानां प्रतिपत्तिं च कृत्स्नं चैव चिकित्सितम् ॥ ४.१२.९ ॥
મને ઘોડાઓનો સ્વભાવ ખબર છે, તેમની તાલીમ પણ સર્વ રીતે ખબર છે. તોફાની ઘોડાઓને સંભાળવું અને તેમની સંપૂર્ણ ચિકિત્સા પણ હું જાણું છું.
4.12.10
न कातरं स्यान्मम वाजिवाहनं न मेऽस्ति दुष्टा बडवा कुतो हयः ।
जानंस्तु मामाह स चापि पाण्डवो युधिष्ठिरो ग्रन्थिकमेव नामतः ॥ ४.१२.१० ॥
મારું અશ્વવાહન ભયભીત નથી; મારી પાસે તોફાની ઘોડી પણ નથી, તો ઘોડો ક્યાંથી? છતાં મને ઓળખનારા પાંડવ યુધિષ્ઠિરે મને નામથી ગ્રંથિક કહ્યો હતો.
4.12.11
मातलिरिव देवपतेर्दशरथनृपतेः सुमत्र इव यन्ता ।
सुमह इव जामदग्रेस्तथैव तव शिक्षयाम्यश्वान् ॥ ४.१२.११ ॥
દેવેન્દ્રના માતલિ, રાજા દશરથના સુમંત્ર અને જમદગ્નિપુત્રના સુમહની જેમ, હું તમારા ઘોડાઓને તાલીમ આપીશ.
4.12.12
युधिष्ठिरस्य राजेन्द्र नरराजस्य शासनात् ।
शतसाहस्रकोटीनामश्वानामस्मि रक्षिता ॥ ४.१२.१२ ॥
હે રાજેન્દ્ર! નરરાજ યુધિષ્ઠિરની આજ્ઞાથી હું સો લાખ કરોડ ઘોડાઓનો રક્ષક છું.
4.12.13
यदस्ति किंचिन्मम वाजिवाहनं तदस्तु सर्वं त्वदधीनमद्य वै ।
ये चापि केचिन्मम वाजियोधास्त्वदाश्रयाः सारथयश्च सन्तु मे ॥ ४.१२.१३ ॥
મારી પાસે જે કંઈ ઘોડા અને રથ છે, તે આજે સર્વ તમારા અધીન રહો. મારા અશ્વયોદ્ધાઓ અને સારથિઓ પણ તમારા આશ્રયે રહો.
4.12.14
इदं तवेष्टं विहितं सुरोपम …हि यत्ते प्रसमीक्षितं वरम् ।
…ऽनुरूपं हयकर्म दृश्यते विभाति राजेव न कर्म वाजिनाम् ॥ ४.१२.१४ ॥
હે દેવોપમ! આ તમને ઇષ્ટ છે અને વિધિપૂર્વક ગોઠવાયું છે; તમે સારી રીતે વિચારેલું તે ઉત્તમ છે. …યોગ્ય અશ્વકર્મ દેખાય છે; તમે રાજાની જેમ શોભો છો, અશ્વકર્મીની જેમ નહીં.
4.12.15
युधिष्ठिरस्यैव हि दर्शनेन मे समं तवेदं प्रियदर्श दर्शनम् ।
कथं नु भृत्यैः स विनाकृतो वने चरत्यनिन्द्यो रमते च पाण्डवः ॥ ४.१२.१५ ॥
યુધિષ્ઠિરને જોવાથી મને તમારું આ દર્શન સમાન લાગે છે, હે પ્રિયદર્શન! તે નિર્દોષ પાંડવ સેવકો વિના વનમાં કેવી રીતે ફરે છે અને છતાં આનંદ પામે છે?
4.12.16
तथा स गन्धर्ववरोपमो युवा विराटराज्ञा मुदितेन पूजितः ।
न चैवमन्येऽपि विदुः कथंचन प्रियाभिरामं विचरन्तमन्तरा ॥ ४.१२.१६ ॥
ગંધર્વોમાં શ્રેષ્ઠ જેવા તે યુવકને રાજા વિરાટે આનંદથી આ રીતે સન્માન્યો. પરંતુ બીજા કોઈ પણ રીતે જાણતા ન હતા કે પ્રિયજનોને મોહિત કરનાર તે ગુપ્ત રીતે ફરે છે.