มหาภารตะ · อัธยายะ 4.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.12.1
अथापरोऽदृश्यत पाण्डवः प्रभुर्विराटराजे तुरगान्समीक्षति ।
तमापतन्तं ददृशुः पृथग्जनाः प्रमुक्तमभ्रादिव चन्द्रमण्डलम् ॥ ४.१२.१ ॥
จากนั้นปาณฑพอีกองค์หนึ่งปรากฏขึ้น ผู้ทรงอำนาจ กำลังตรวจดูม้าของพระเจ้าวิราฏ ผู้คนสามัญเห็นท่านกำลังเข้ามาใกล้ เหมือนดวงจันทร์ที่หลุดพ้นจากเมฆ
4.12.2
स वै हयानैक्षत तानितस्ततः समीक्षमाणं च ददर्श मत्स्यराट् ।
दृष्ट्वा तथैनं स कुरूत्तमं तमः पप्रच्छ तान्सर्बसभासदस्तदा ॥ ४.१२.२ ॥
ท่านกำลังมองดูม้าทั้งหลายอยู่ที่นี่ที่นั่น และพระราชาแห่งมัตสยะก็ทอดพระเนตรเห็นท่าน เมื่อเห็นท่านเช่นนั้น พระองค์จึงทรงถามสมาชิกทั้งหมดในที่ประชุมเกี่ยวกับผู้ประเสริฐที่สุดของกุรุองค์นี้
4.12.3
को वा विजानाति पुराऽस्य दर्शनं योऽयं युवाऽभ्येति हि मासिकां सभाम् ।
प्रियो हि मे दर्शनतोपि संमतो ब्रवीतु कश्चिद्यदि दृष्टवानिमम् ॥ ४.१२.३ ॥
ใครเล่าจะรู้จักรูปร่างของหนุ่มผู้นี้มาก่อน ผู้ที่มาสู่ที่ประชุมประจำเดือน แม้เพียงได้เห็นก็เป็นที่รักและเป็นที่นับถือของเรา หากมีผู้ใดเคยเห็นท่านมาก่อน ขอให้กล่าวออกมาเถิด
4.12.4
अयं हयान्पश्यति मामकान्मुहुर्ध्रुवं हयज्ञो भविता विचक्षणः ।
प्रवेश्यतामेष समीपमाशु वै विभाति वीरो हि यथाऽमरस्तथा ॥ ४.१२.४ ॥
ผู้นี้มองดูม้าของเราอยู่เนืองๆ เป็นแน่แท้ เขาคงเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านม้า ขอให้นำเขาเข้ามาใกล้โดยเร็วเถิด ท่านผู้กล้านี้ส่องแสงงดงามประดุจเทพเจ้า
4.12.5
वितर्कयत्येव हि मत्स्यराजनि त्वरन्कुरूणामृषभः सभामगात् ।
ततः प्रणम्योपनतः कुरूत्तमो विराटराजानमुवाच पार्थिवम् ॥ ४.१२.५ ॥
ขณะที่พระราชาแห่งมัตสยะกำลังทรงครุ่นคิด วีรบุรุษผู้ประเสริฐของกุรุก็รีบเดินเข้ามาในที่ประชุม จากนั้น ผู้ประเสริฐที่สุดของกุรุก็ก้มกราบแล้วเข้าไปเฝ้า ตรัสกับพระเจ้าวิราฏ พระราชาแห่งแผ่นดิน
4.12.6
तवागतोऽहं पुरमद्य भूपते जिजीविषुर्वेतनभोजनार्थिकः ।
तवाश्वबन्धः सुभृतो भवाम्यहं कुरुष्व मामश्वपतिं यदीच्छसि ॥ ४.१२.६ ॥
ข้าแต่พระราชา วันนี้ข้าพระองค์มาถึงเมืองของพระองค์ ปรารถนาจะมีชีวิตอยู่ และแสวงหาค่าจ้างกับอาหาร ข้าพระองค์จะเป็นผู้ดูแลม้าของพระองค์ที่ได้รับการดูแลอย่างดี หากพระองค์ทรงประสงค์ ขอให้แต่งตั้งข้าพระองค์เป็นนายควบคุมม้า
4.12.7
ददानि यानानि धनानि वेतनं न चाश्वसूतो भवितुं त्वमर्हसि ।
कुतोसि कस्यामि कथं त्वमागतो ब्रवीहि शिल्पं तव विद्यते च यत् ॥ ४.१२.७ ॥
เราจะให้ยานพาหนะ ทรัพย์สิน และค่าจ้าง แต่เจ้าไม่สมควรเป็นสารถีม้า เจ้ามาจากที่ไหน เป็นคนของใคร และมาที่นี่ได้อย่างไร จงบอกเราว่าเจ้ามีความชำนาญในศิลปะใด
4.12.8
पञ्चानां पाण्डुपुत्राणां ज्येष्ठो राजा युधिष्ठिरः ।
तेनाहमश्वेषु पुरा प्रकृतः शत्रुकर्शन ॥ ४.१२.८ ॥
ในบรรดาบุตรทั้งห้าของพาณฑุ พระราชายุธิษฐิระเป็นพี่ใหญ่ ข้าแต่ผู้ทำให้ศัตรูหวาดหวั่น ก่อนหน้านี้ข้าพระองค์ได้รับการแต่งตั้งให้ดูแลม้าโดยพระองค์นั้น
4.12.9
अश्वानां प्रकृतिं वेद्मि विनयं चापि सर्वशः ।
दुष्टानां प्रतिपत्तिं च कृत्स्नं चैव चिकित्सितम् ॥ ४.१२.९ ॥
ข้าพระองค์รู้จักธรรมชาติของม้าและการฝึกหัดม้าทุกประการ ข้าพระองค์รู้วิธีจัดการกับม้าที่ดื้อรั้น และการรักษาม้าทั้งหมดโดยสมบูรณ์ด้วย
4.12.10
न कातरं स्यान्मम वाजिवाहनं न मेऽस्ति दुष्टा बडवा कुतो हयः ।
जानंस्तु मामाह स चापि पाण्डवो युधिष्ठिरो ग्रन्थिकमेव नामतः ॥ ४.१२.१० ॥
ม้าลากรถของข้าพระองค์ไม่ขลาดกลัว ข้าพระองค์ก็ไม่มีม้าพยศ แล้วข้าพระองค์จะมีม้าได้อย่างไร แต่พระยุธิษฐิระ ปาณฑพผู้รู้จักข้าพระองค์ ทรงเรียกข้าพระองค์ด้วยนามว่าคฤนถิกะ
4.12.11
मातलिरिव देवपतेर्दशरथनृपतेः सुमत्र इव यन्ता ।
सुमह इव जामदग्रेस्तथैव तव शिक्षयाम्यश्वान् ॥ ४.१२.११ ॥
เหมือนมาตลีเป็นสารถีของพระอินทร์ เหมือนสุมันตระเป็นสารถีของท้าวทศรถ และเหมือนสุมหะเป็นของบุตรแห่งชมทัคนี ข้าพระองค์ก็จะฝึกม้าของพระองค์ฉันนั้น
4.12.12
युधिष्ठिरस्य राजेन्द्र नरराजस्य शासनात् ।
शतसाहस्रकोटीनामश्वानामस्मि रक्षिता ॥ ४.१२.१२ ॥
ข้าแต่พระราชาแห่งกษัตริย์ ข้าพระองค์เป็นผู้รักษาม้าหนึ่งหมื่นล้านตัว ตามพระบัญชาของพระยุธิษฐิระ จอมกษัตริย์แห่งมนุษย์
4.12.13
यदस्ति किंचिन्मम वाजिवाहनं तदस्तु सर्वं त्वदधीनमद्य वै ।
ये चापि केचिन्मम वाजियोधास्त्वदाश्रयाः सारथयश्च सन्तु मे ॥ ४.१२.१३ ॥
ม้าและรถศึกใดที่ข้าพระองค์มี ขอให้ทั้งหมดอยู่ในอำนาจของพระองค์ตั้งแต่วันนี้ไป และขอให้นักรบม้าของข้าพระองค์ และสารถีทั้งหลาย ก็พึ่งพาพระองค์เช่นกัน
4.12.14
इदं तवेष्टं विहितं सुरोपम …हि यत्ते प्रसमीक्षितं वरम् ।
…ऽनुरूपं हयकर्म दृश्यते विभाति राजेव न कर्म वाजिनाम् ॥ ४.१२.१४ ॥
ข้าแต่ผู้เปรียบเหมือนเทพ สิ่งนี้เป็นที่พอพระทัยของพระองค์และจัดไว้อย่างเหมาะสม สิ่งที่พระองค์ทรงพิจารณาไว้ดีแล้วนั้นประเสริฐยิ่ง … งานดูแลม้าที่เหมาะสมปรากฏให้เห็น พระองค์ทรงสง่างามเหมือนพระราชา มิใช่เหมือนผู้ทำงานดูแลม้า
4.12.15
युधिष्ठिरस्यैव हि दर्शनेन मे समं तवेदं प्रियदर्श दर्शनम् ।
कथं नु भृत्यैः स विनाकृतो वने चरत्यनिन्द्यो रमते च पाण्डवः ॥ ४.१२.१५ ॥
ข้าแต่ผู้น่าชื่นชมยินดีเมื่อได้เห็น การได้เห็นพระองค์นี้เหมือนกับได้เห็นพระยุธิษฐิระสำหรับข้าพระองค์ บุคคลปราศจากตำหนินั้น ปาณฑพผู้นั้น เหตุใดจึงท่องเที่ยวอยู่ในป่าโดยปราศจากข้ารับใช้ และยังคงมีความสุขอยู่ได้เล่า
4.12.16
तथा स गन्धर्ववरोपमो युवा विराटराज्ञा मुदितेन पूजितः ।
न चैवमन्येऽपि विदुः कथंचन प्रियाभिरामं विचरन्तमन्तरा ॥ ४.१२.१६ ॥
หนุ่มผู้นั้นงามประดุจคนธรรพ์ผู้ประเสริฐ พระเจ้าวิราฏทรงให้เกียรติด้วยความยินดี แต่ผู้อื่นไม่มีใครรู้เลยว่า ท่านกำลังเดินทางอยู่อย่างลับๆ เป็นที่รักใคร่ของคนที่ท่านรักยิ่ง