ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.12.1
अथापरोऽदृश्यत पाण्डवः प्रभुर्विराटराजे तुरगान्समीक्षति ।
तमापतन्तं ददृशुः पृथग्जनाः प्रमुक्तमभ्रादिव चन्द्रमण्डलम् ॥ ४.१२.१ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਾਂਡਵ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਬੱਦਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਚੰਦਰਮੰਡਲ ਵਾਂਗ।
4.12.2
स वै हयानैक्षत तानितस्ततः समीक्षमाणं च ददर्श मत्स्यराट् ।
दृष्ट्वा तथैनं स कुरूत्तमं तमः पप्रच्छ तान्सर्बसभासदस्तदा ॥ ४.१२.२ ॥
ਉਹ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਮਤਸ੍ਯ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਾਰੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
4.12.3
को वा विजानाति पुराऽस्य दर्शनं योऽयं युवाऽभ्येति हि मासिकां सभाम् ।
प्रियो हि मे दर्शनतोपि संमतो ब्रवीतु कश्चिद्यदि दृष्टवानिमम् ॥ ४.१२.३ ॥
ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਮਾਸਿਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਇਸਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੱਸੇ।
4.12.4
अयं हयान्पश्यति मामकान्मुहुर्ध्रुवं हयज्ञो भविता विचक्षणः ।
प्रवेश्यतामेष समीपमाशु वै विभाति वीरो हि यथाऽमरस्तथा ॥ ४.१२.४ ॥
ਇਹ ਮੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਯਕੀਨਨ ਇਹ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸਨੂੰ ਛੇਤੀ ਨੇੜੇ ਲਿਆਓ; ਇਹ ਵੀਰ ਦੇਵਤੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.12.5
वितर्कयत्येव हि मत्स्यराजनि त्वरन्कुरूणामृषभः सभामगात् ।
ततः प्रणम्योपनतः कुरूत्तमो विराटराजानमुवाच पार्थिवम् ॥ ४.१२.५ ॥
ਮਤਸ੍ਯ ਰਾਜਾ ਸੋਚ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਹੀ ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਬਲਦ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਿਰਾਟ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
4.12.6
तवागतोऽहं पुरमद्य भूपते जिजीविषुर्वेतनभोजनार्थिकः ।
तवाश्वबन्धः सुभृतो भवाम्यहं कुरुष्व मामश्वपतिं यदीच्छसि ॥ ४.१२.६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤਨਖ਼ਾਹ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਆਪ ਦੇ ਨਗਰ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣਾਂਗਾ; ਜੇ ਆਪ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਸ਼ਵਪਤੀ ਬਣਾਓ।
4.12.7
ददानि यानानि धनानि वेतनं न चाश्वसूतो भवितुं त्वमर्हसि ।
कुतोसि कस्यामि कथं त्वमागतो ब्रवीहि शिल्पं तव विद्यते च यत् ॥ ४.१२.७ ॥
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਹਨ, ਧਨ ਅਤੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦਿਆਂਗਾ; ਪਰ ਤੂੰ ਅਸ਼ਵਸਾਰਥੀ ਬਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਹੈਂ, ਕਿਸ ਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ? ਆਪਣੀ ਜੋ ਕਲਾ ਹੈ ਉਹ ਦੱਸ।
4.12.8
पञ्चानां पाण्डुपुत्राणां ज्येष्ठो राजा युधिष्ठिरः ।
तेनाहमश्वेषु पुरा प्रकृतः शत्रुकर्शन ॥ ४.१२.८ ॥
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੰਜਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।
4.12.9
अश्वानां प्रकृतिं वेद्मि विनयं चापि सर्वशः ।
दुष्टानां प्रतिपत्तिं च कृत्स्नं चैव चिकित्सितम् ॥ ४.१२.९ ॥
ਮੈਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਲਾਜ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
4.12.10
न कातरं स्यान्मम वाजिवाहनं न मेऽस्ति दुष्टा बडवा कुतो हयः ।
जानंस्तु मामाह स चापि पाण्डवो युधिष्ठिरो ग्रन्थिकमेव नामतः ॥ ४.१२.१० ॥
ਮੇਰਾ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਵਾਹਨ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਘੋੜੀ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਘੋੜਾ ਕਿੱਥੋਂ? ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਗ੍ਰੰਥਿਕ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ।
4.12.11
मातलिरिव देवपतेर्दशरथनृपतेः सुमत्र इव यन्ता ।
सुमह इव जामदग्रेस्तथैव तव शिक्षयाम्यश्वान् ॥ ४.१२.११ ॥
ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਾਤਲਿ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਸੁਮੰਤਰ ਅਤੇ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੁਮਹ ਵਾਂਗ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿਆਂਗਾ।
4.12.12
युधिष्ठिरस्य राजेन्द्र नरराजस्य शासनात् ।
शतसाहस्रकोटीनामश्वानामस्मि रक्षिता ॥ ४.१२.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ! ਨਰਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੌ ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹਾਂ।
4.12.13
यदस्ति किंचिन्मम वाजिवाहनं तदस्तु सर्वं त्वदधीनमद्य वै ।
ये चापि केचिन्मम वाजियोधास्त्वदाश्रयाः सारथयश्च सन्तु मे ॥ ४.१२.१३ ॥
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਰੱਥ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ। ਮੇਰੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ ਹੋਣ।
4.12.14
इदं तवेष्टं विहितं सुरोपम …हि यत्ते प्रसमीक्षितं वरम् ।
…ऽनुरूपं हयकर्म दृश्यते विभाति राजेव न कर्म वाजिनाम् ॥ ४.१२.१४ ॥
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ! ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ਼ਟ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਉਹ ਉੱਤਮ ਹੈ। …ਢੁਕਵਾਂ ਅਸ਼ਵ-ਕਰਮ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹੋ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ।
4.12.15
युधिष्ठिरस्यैव हि दर्शनेन मे समं तवेदं प्रियदर्श दर्शनम् ।
कथं नु भृत्यैः स विनाकृतो वने चरत्यनिन्द्यो रमते च पाण्डवः ॥ ४.१२.१५ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਸਮਾਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨ! ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਾਂਡਵ ਸੇਵਕਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਭਟਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ?
4.12.16
तथा स गन्धर्ववरोपमो युवा विराटराज्ञा मुदितेन पूजितः ।
न चैवमन्येऽपि विदुः कथंचन प्रियाभिरामं विचरन्तमन्तरा ॥ ४.१२.१६ ॥
ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰਗੇ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਮਾਨਿਆ। ਪਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।