మహాభారతం · అధ్యాయం 4.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.13.1
अथापरोऽदृश्यत वै शशी यथा हुतो हविर्भिर्हि यथाऽध्वरे शिखी ।
तथा समालक्ष्यत चारुदर्शनः प्रकाशयन्सूर्य इवाचिरोदितः ॥ ४.१३.१ ॥
అప్పుడు మరొకడు కనిపించాడు; యజ్ఞంలో హవిస్సులతో హోమం చేయబడిన అగ్నిలా, చంద్రుడిలా; అందమైన రూపంతో, కొత్తగా ఉదయించిన సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ.
4.13.2
तमाव्रजन्तं सहदेवमग्रणीर्नृपो विराटो नचिरात्समैक्षत ।
प्रैक्षन्त तं तत्र पृथक्समागताः सभागताः सर्वमनोहरप्रभम्।
युवानमायान्तममित्रकर्शनं प्रमुक्तमभ्रादिव चन्द्रमण्डलम् ॥ ४.१३.२ ॥
ముందున్న రాజు విరాటుడు త్వరగానే అతడిని చూశాడు; అక్కడ సభలో కూర్చున్నవారు వేర్వేరుగా అతడిని చూశారు; అందరి మనసులను ఆకర్షించే కాంతితో ఆ యువకుడు, శత్రువులను బాధించేవాడు, మేఘం నుండి విడివడిన చంద్రమండలంలా.
4.13.3
यष्ट्या प्रमाणान्वितया सुदर्शनं दामानि पाशं च निबद्ध्य पृष्ठतः ।
मौर्वी च तन्त्रीं महतीं सुसंहितां बालैश्च तारैर्बहुभिः समावृताम् ॥ ४.१३.३ ॥
కొలతకు తగిన కర్రతో, అందమైన వస్తువును, తాళ్లను, పాశాన్ని వెనుక కట్టి; పెద్దదైన, బాగా అమర్చిన ధనుస్త్రాన్ని, వెంట్రుకలతో, అనేక నక్షత్రాలతో కప్పబడినదాన్ని.
4.13.4
स चापि राजानमुवाच वीर्यवान्कुरुष्व मां पार्थिव गोष्ववस्थितम् ।
मया हि गुप्ताः पशवो भवन्तु ते प्रसन्ननिद्राः प्रभवोस्मि वल्लवः ॥ ४.१३.४ ॥
ఆ వీరుడు రాజుతో ఇలా అన్నాడు: ఓ రాజా, నన్ను గోశాలలో నియమించు; నా రక్షణలో మీ పశువులు ప్రశాంతంగా నిద్రించుగాక; నేను గోపాలనలో సమర్థుడను.
4.13.5
न श्वापदेभ्यो न च रोगतो भयं न चापि दावान्न च तस्कराद्भयम् ।
पयःप्रभूता बहुला निरामया भवन्ति गावः सुभृता नराधिप ॥ ४.१३.५ ॥
క్రూర మృగాల వల్ల భయం లేదు, రోగం వల్ల భయం లేదు, దావానలం వల్ల కూడా లేదు, దొంగల వల్ల భయం లేదు. పాలతో నిండిన, అధికమైన, రోగరహితమైన, బాగా పోషించబడిన ఆవులు ఉన్నాయి, ఓ నరాధిపా.
4.13.6
निशम्य राजा सहदेवभाषितं निरीक्ष्य माद्रीसुतमभ्यनन्दत् ।
उवाच हृष्टो मुदितेन चेतसा न बल्लवत्वं त्वयि वीर लक्षये ॥ ४.१३.६ ॥
రాజు సహదేవుని మాటలు విని, మాద్రీ కుమారుని చూసి సంతోషించాడు. ఆనందించిన మనస్సుతో ఇలా అన్నాడు: ఓ వీరా, నీలో గొల్లవాడి స్థితిని నేను చూడటం లేదు.
4.13.7
धैर्याद्वपुः क्षात्रमिवेह ते दृढं प्रकाशते कौरववंशजस्य वा ।
नापण्डितेयं तव दृश्यते तनुर्भवेह राज्ये मम मन्त्रधर्मभृत् ॥ ४.१३.७ ॥
నీ శరీరం ధైర్యంతో క్షత్రియుడిలా ఇక్కడ దృఢంగా ప్రకాశిస్తోంది, లేదా కౌరవ వంశంలో పుట్టిన వాడిలా. నీ ఈ రూపం అజ్ఞానిదిగా కనిపించడం లేదు; ఇక్కడ నా రాజ్యంలో మంత్ర ధర్మాన్ని ధరించేవాడివి అవ్వు.
4.13.8
प्रशाधि मत्स्यान्सहराजकानिमान्बृहस्पतिः शत्रुयुतानिवामरान् ।
बलं च मे रक्ष सुवेष सर्वशो गृहाण खङ्गं प्रतिरूपमात्मः ॥ ४.१३.८ ॥
ఈ మత్స్యులను వారి రాజులతో కలిపి పాలించు, శత్రువులతో చుట్టుముట్టబడిన దేవతలను బృహస్పతి పాలించినట్లు. నా సైన్యాన్ని కూడా అన్ని విధాలుగా రక్షించు, ఓ సుందర వేషధారీ; నీకు తగిన ఖడ్గాన్ని చేపట్టు.
4.13.9
अनीककर्णाग्रधरो बलस्य मे प्रभुर्भवानस्तु गृहाण कार्मुकम् ॥ ४.१३.९ ॥
నా సైన్యపు ముందు భాగాన్ని మోసే ప్రభువు నువ్వే కావాలి; అలాగే కానివ్వు. విల్లును చేపట్టు.
4.13.10
विराटराज्ञाऽभिहितः कुरूत्तमः प्रशस्य राजानमभिप्रणम्य च ।
उवाच मत्स्यप्रवरं महापतिः शृणुष्व राजन्मम वाक्यमुत्तमम् ॥ ४.१३.१० ॥
విరాట రాజు సంబోధించగా, కురువులలో ఉత్తముడు రాజును స్తుతించి, నమస్కరించి, మత్స్యులలో శ్రేష్ఠుడితో ఇలా అన్నాడు: రాజా, నా ఉత్తమ మాటలను వినండి.
4.13.11
बालो ह्यहं जातिविशेषदूषितः कुतोऽद्य मे नीतिषु युक्तमन्त्रता ।
स्वकर्मतुष्टाश्च वयं नराधिप प्रशाधि मां गोपरिरक्षणेऽनघ ॥ ४.१३.११ ॥
నేను బాలుడను, జాతి దోషంతో కూడినవాడను; అలాంటి నాకు నీతి విషయాల్లో మంత్రాంగానికి అర్హత ఎక్కడిది? నరాధిప, మేము మా కర్మలో సంతృప్తులం; నిష్కళంకుడా, గోరక్షణలో నాకు ఉపదేశించు.
4.13.12
वैश्योस्मि नाम्नाऽहमरिष्टनेमिर्गोसङ्ख्य आसं कुरुपुङ्गवानाम् ।
वस्तुं त्वयीच्छामि विशांवरिष्ठ तान्राजसिंहान्न हि वेद्मि पार्थान् ॥ ४.१३.१२ ॥
నా పేరు అరిష్టనేమి; నేను వైశ్యుడను. కురువుల్లో వృషభాల లెక్కలో నేను గోపాలుడిగా ఉన్నాను. ప్రజల్లో శ్రేష్ఠుడా, నీ దగ్గర నివసించాలని కోరుతున్నాను; ఆ సింహ సమాన రాజులైన పార్థులను నేను నిజంగా ఎరుగను.
4.13.13
न जीवितुं शक्यमतोऽन्यकर्मणा न च त्वदन्यो मम रोचते विभो ॥ ४.१३.१३ ॥
ఇతర కర్మతో జీవించడం నాకు సాధ్యం కాదు; ప్రభూ, నీవు తప్ప మరొకరు నాకు ఇష్టం కాదు.
4.13.14
त्वं ब्राह्मणो वा यदि वाऽपि भूमिपः समुद्रनेमीश्वररूपवानसि ।
आचक्ष्व तत्वं त्वममित्रकर्शन न बल्लवत्वं त्वयि विद्यते समम् ॥ ४.१३.१४ ॥
నీవు బ్రాహ్మణుడివా, లేక సముద్రవలయిత భూమికి ప్రభువు రూపంతో ఉన్న రాజువా? శత్రునాశకా, సత్యం చెప్పు. నీలో వంటవాడి లక్షణం సమంగా కనిపించడం లేదు.
4.13.15
कस्यामि राज्ञो विषयादिहागतः किं चापि शिल्पं तव विद्यते कृतम् ।
कथं त्वमस्मासु निवत्स्यसे सदा वदस्व किं चापि तवेह वेतनम् ॥ ४.१३.१५ ॥
నీవు ఏ రాజు రాజ్యం నుండి ఇక్కడికి వచ్చావు? నీ నైపుణ్యం ఏమిటి? మాతో నీవు ఎలా ఎల్లప్పుడూ ఉంటావు? ఇక్కడ నీ జీతం ఎంత? చెప్పు.
4.13.16
पञ्चानां पाण्डुपुत्राणां ज्येष्ठो राजा युधिष्ठिरः ।
तस्याष्टौ शतसाहस्रं गवां वर्गाः शतंशतम् ॥ ४.१३.१६ ॥
పాండు పుత్రులైన ఐదుగురిలో జ్యేష్ఠుడు రాజు యుధిష్ఠిరుడు. అతనికి ఎనిమిది లక్షల గోవుల మందలు ఉన్నాయి; ప్రతి మందలో నూరు నూరు గోవులు.
4.13.17
अपरे दशसाहस्रा द्विस्तावन्तस्तथा परे ।
तेषां गोसङ्ख्य आसं वै तन्त्रीपालेति मां विदुः ॥ ४.१३.१७ ॥
ఇతర మందలు పదివేల చొప్పున, మరికొన్ని అందుకు రెట్టింపు. వాటి గోసంఖ్యను చూసుకునేవాడిని నేను; ప్రజలు నన్ను 'తంత్రీపాలుడు' అని పిలిచేవారు.
4.13.18
भूतं भव्यं भविष्यच्च यच्चान्यद्गोगतं क्वचित् ।
न मेऽस्त्यविदितं किंचित्समन्ताद्दशयोजनम् ॥ ४.१३.१८ ॥
గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు, అలాగే గోవులకు సంబంధించి ఎక్కడైనా ఉన్నది ఏదీ చుట్టూ పది యోజనాల వరకు నాకు తెలియకుండా లేదు.
4.13.19
गुणाः सुविदिता ह्यासन्मया तस्य महात्मनः ।
आसीच्च स मया तुष्टः कुरुराजो युधिष्ठिरः ॥ ४.१३.१९ ॥
ఆ మహాత్ముని గుణాలు నాకు బాగా తెలుసు; కురురాజు యుధిష్ఠిరుడు నాపై సంతుష్టుడై ఉండేవాడు.
4.13.20
अनेन गणिता गावो दुर्विज्ञेया महत्तराः ।
बहुक्षीरतरास्ता वै बह्व्यः सत्यः सपुत्रिकाः ॥ ४.१३.२० ॥
అతడు లెక్కించిన గోవులు, తెలుసుకోవడానికి కష్టమైనవి, చాలా పెద్దవి, ఎక్కువ పాలిచ్చేవి; అవి అనేకం, దూడలతో కూడినవి.
4.13.21
क्षिप्रं च गावो बहुला भवन्ति न तासु रोगो भवतीह कश्चित् ।
तैस्तैरुपयैर्विदितं मयैतदेतानि शिल्पानि मयि स्थितानि ॥ ४.१३.२१ ॥
ఆవులు త్వరగా అధికంగా వృద్ధి చెందుతాయి; వాటికి ఇక్కడ ఏ రోగమూ రాదు. అనేక ఉపాయాల ద్వారా నేను దీన్ని తెలుసుకున్నాను; ఈ విద్యలు నాలో స్థిరంగా ఉన్నాయి.
4.13.22
ऋषभानपि जानामि राजन्पूजितलक्षणान् ।
येषां मूत्रमुपाघ्राय वन्ध्या अपि प्रसूयते ॥ ४.१३.२२ ॥
ఓ రాజా, శుభ లక్షణాలు గల ఎద్దులను కూడా నేనెరుగుదును; వాటి మూత్రాన్ని వాసన చూసి గొడ్రాళ్ళు కూడా సంతానాన్ని కంటారు.
4.13.23
मत्स्याधिपो हर्षकलेन चेतसा माद्रीसुतं पाण्डवमभ्यभाषत ।
नैवानुमन्ये तव कर्म कुत्सितं महीं समग्रामभिपातुमर्हसि ॥ ४.१३.२३ ॥
మత్స్యరాజు సంతోషమైన మనసుతో మాద్రి కుమారుడైన పాండవునితో ఇలా అన్నాడు: "నీ ఈ నిందనీయమైన పనిని నేను ఆమోదించను; నీవు సమస్త భూమిని పాలించడానికే అర్హుడవు."
4.13.24
अथ त्विदानीं तव रोचते विभो यथेष्टतो गव्यमवेक्ष मामकम् ।
त्वदर्पणा मे पशवो भवन्तु वै पशून्सपालान्भवते ददाम्यहम् ॥ ४.१३.२४ ॥
ఇప్పుడు మీకు ఇష్టమైతే, ఓ ప్రభూ, నా గోధనంలో మీకు కావలసినంత చూసుకోండి. నా పశువులు మీకే ప్రతిబింబంగా ఉండుగాక; కాపరులతో సహా పశువులను మీకు ఇస్తున్నాను.
4.13.25
शतं सहस्राणि गवां हि सन्ति वर्णस्यवर्णस्य पृथग्गणानाम् ।
ददामि तेऽहं वरमीप्सितं च यत्त्वदर्पणा मे पशवो भवन्त्विति ॥ ४.१३.२५ ॥
ప్రతి రంగులోనూ, వేర్వేరు మందలుగా వందల వేల ఆవులు ఉన్నాయి. మీరు కోరిన వరంగా నేను మీకు ఇస్తున్నాను—నా పశువులు మీకే ప్రతిబింబంగా ఉండుగాక.
4.13.26
एवं विराटेन समेत्य पाण्डवो लब्ध्वा च गोबल्लवतां यथेष्टतः ।
अज्ञातचर्यामवसन्महात्मा यथा रविश्चास्तगिरिं प्रविष्टः ॥ ४.१३.२६ ॥
ఈ విధంగా విరాటుని కలిసి, పాండవుడు తన ఇష్టానుసారం గోపాలకుని స్థితిని పొంది, గుర్తుపట్టబడని జీవనాన్ని ఆ మహాత్ముడు గడిపాడు; సూర్యుడు అస్తగిరిలోకి ప్రవేశించినట్లు.
4.13.27
एवं विराटे न्यवसंश्च पाण्डवा यथा प्रतिज्ञाभिरमोघविक्रमाः ।
अबुद्धचर्यां चरितुं यथातथं समुद्रनेमीमभिशास्तुमुद्यताः ॥ ४.१३.२७ ॥
ఈ విధంగా పాండవులు విరాటుని రాజ్యంలో నివసించారు; తమ ప్రతిజ్ఞలకు కట్టుబడి, ఎన్నటికీ వ్యర్థం కాని పరాక్రమం గలవారై; ఎవరికీ తెలియని జీవనం గడపడానికి, సముద్రం చుట్టిన భూమిని తిరిగి పాలించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు.