મહાભારત · અધ્યાય 4.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.14.1
ततः कृष्णा सुकेशी सा दर्शनीया शुचिस्मिता ।
वेणीकेशान्समुत्क्षिप्य पीनवृत्तकुचा शुभा ।
जुगूहे दक्षिणे पार्श्वे मृदूनसितलोचना ॥ ४.१४.१ ॥
ત્યારે સુંદર કેશવાળી, જોવા લાયક, શુદ્ધ સ્મિતવાળી કૃષ્ણાએ પોતાના ચોટલાના વાળ ઊંચા કરીને, ગોળ ઉભરાયેલા સ્તનવાળી એ શુભા, કોમળ મુખ અને શ્વેત નેત્રવાળી, જમણી બાજુએ છુપાઈ ગઈ.
4.14.2
वासश्च परिधायैकं कृष्णा सुमलिनं महत् ।
कृत्वा वेषं च सैरन्ध्र्याः कृष्णा व्यचरदार्तवत् ॥ ४.१४.२ ॥
કૃષ્ણાએ એક અત્યંત મેલું મોટું વસ્ત્ર પહેરીને, સૈરંધ્રીનો વેશ ધારણ કરીને, દુઃખી વ્યક્તિની જેમ ફરવા લાગી.
4.14.3
प्रविष्टा नगरं भीरूः सैरन्ध्रीवेषसंयुता ।
तां नराः परिधावन्तः स्त्रियश्च समुपाद्रवन् ॥ ४.१४.३ ॥
નગરમાં પ્રવેશેલી, ભયભીત, સૈરંધ્રીના વેશવાળી તેને પુરુષો દોડીને ઘેરી વળ્યા; સ્ત્રીઓ પણ તેની તરફ ધસી આવી.
4.14.4
अपृच्छंस्ते च तां दृष्ट्वा का त्वं किं च चिकीर्षसि ।
सा तानुवाच राजेन्द्र सैरन्ध्र्यहमुपागता।
कर्म चेच्छामि वै कर्तुं तस्य या मां भरिष्यति ॥ ४.१४.४ ॥
તેમણે તેને જોઈને પૂછ્યું, 'તું કોણ છે અને તું શું કરવા ઇચ્છે છે?' તેણે તેમને કહ્યું, 'હે રાજેન્દ્ર, હું સૈરંધ્રી બનીને આવી છું; જે મારું ભરણપોષણ કરશે તેનું કામ કરવા ઇચ્છું છું.'
4.14.5
तस्या रूपेण वेषेण श्लक्ष्णया च गिरा तथा ।
न श्रद्दधानास्तां देवीमन्नहेतोरुपस्थिताम् ॥ ४.१४.५ ॥
તેના રૂપ, વેશ અને મધુર વાણીથી પણ તેઓ વિશ્વાસ કરી શક્યા નહીં; અન્ન માટે આવીને ઊભેલી એ દેવી જેવી સ્ત્રીને.
4.14.6
विराटस्य तु कैकेयी भार्या परमसंमता ।
आलोकयन्ती ददृशे प्रासादाद्द्रुपदात्मजाम् ॥ ४.१४.६ ॥
વિરાટની અત્યંત માનનીય પત્ની કૈકેયીએ મહેલમાંથી જોતાં દ્રુપદની પુત્રીને જોઈ.
4.14.7
सा समीक्ष्य तथारूपामनाथामेकवाससम् ।
स्त्रीभिश्च पुरुषैश्चापि सर्वतः परिवारिताम् ॥ ४.१४.७ ॥
તેને એવી સ્થિતિમાં, રક્ષક વિના, એક જ વસ્ત્રમાં, સ્ત્રીઓ અને પુરુષોથી ચારે બાજુ ઘેરાયેલી જોઈને
4.14.8
विराटभार्या तां देवी कारुण्याज्जातसंभ्रमा ।
अप्रेषयत्समीपस्थाः स्त्रियो वृद्धाश्च तत्पराः ॥ ४.१४.८ ॥
વિરાટની પત્ની તે દેવીએ કરુણાથી વ્યાકુળ થઈને પાસે ઊભેલી સ્ત્રીઓને અને તે કામમાં લાગેલી વૃદ્ધાઓને મોકલી
4.14.9
अपनीय ततः सर्वा आनयध्वमिहैव ताम् ।
यदा दृष्टा मया साध्वी कम्पते मे मनस्तदा।
तस्माच्छीघ्रमिहानाय दर्शयध्वं यदीच्छथ ॥ ४.१४.९ ॥
તો તમે બધાં તેને ત્યાંથી હટાવીને અહીં જ લાવો. જ્યારથી મેં તે સાધ્વીને જોઈ છે ત્યારથી મારું મન કંપે છે; તેથી જો તમે ઇચ્છો તો તેને ઝડપથી અહીં લાવીને બતાવો
4.14.10
तास्तथोक्ता उपागम्य द्रौपदीं परिसंगताः ।
आनीय सर्वथा त्वेनामब्रुवन्मधुराक्षरम् ॥ ४.१४.१० ॥
તેમને એમ કહેવામાં આવતાં તેઓ દ્રૌપદી પાસે જઈને, તેની આસપાસ એકઠી થઈને, મધુર શબ્દોમાં તેને બોલી
4.14.11
भद्रे त्वां द्रष्टुमिच्छन्ती सुदेष्णा हर्म्यभूतले ।
त्वदर्थं प्रैषयच्चास्मान्द्रष्टुं तां त्वं यदीच्छसि।
आयाह्यस्माभिरेवाद्य रक्ष्यमाणा यथेष्टतः ॥ ४.१४.११ ॥
"હે ભદ્રે! સુદેષ્ણા મહેલની ભૂમિ પર તને જોવા ઇચ્છે છે; તારા માટે જ તેણે અમને મોકલ્યાં છે. જો તું ઇચ્છે તો આજે જ અમારી સાથે આવ; તારી ઇચ્છા મુજબ સુરક્ષિત રહીને
4.14.12
तच्छ्रुत्वा द्रौपदी तासां वचनं वाक्यकोविदा ।
ईप्सितर्थातिलाभेन हृष्टाऽऽयाता गृहोत्तमम् ॥ ४.१४.१२ ॥
તેમની તે વાત સાંભળીને, વાતચીતમાં કુશળ દ્રૌપદી, પોતાનો ઇષ્ટ હેતુ સિદ્ધ થવાથી પ્રસન્ન થઈને તે ઉત્તમ ગૃહ તરફ ગઈ
4.14.13
राजवेश्म ह्युपाक्रम्य यत्राग्र्यमहिषी स्थिता ।
सुदेष्णामगमत्कृष्णा राजभार्यां यशस्विनीम् ॥ ४.१४.१३ ॥
રાજમહેલમાં પ્રવેશીને, જ્યાં મુખ્ય રાણી ઊભાં હતાં ત્યાં, કૃષ્ણા (દ્રૌપદી) યશસ્વિની રાજભાર્યા સુદેષ્ણા પાસે ગઈ.
4.14.14
कृष्णान्केशान्मृदून्दीर्घान्समुद्ग्रथ्यासितेक्षणा ।
कुञ्चिताग्रांस्तु सूक्ष्माग्रान्दर्शनीयान्निबध्य च।
जुगूहे दक्षिणे पार्श्वे मृदूनायतलोचना ॥ ४.१४.१४ ॥
કાળા, કોમળ, લાંબા વાળ બાંધીને, છેડા વાંકડિયા અને બારીક એવા સુંદર વાળ વિશાળ નેત્રાવાળીએ જમણી બાજુ છુપાવ્યા.
4.14.15
सा प्रविश्य विराटस्य द्रौपद्यन्तःपुरं शुभा ।
ह्रीनिषेवान्विता बाला कम्पमाना लतेव सा ॥ ४.१४.१५ ॥
વિરાટના અંતઃપુરમાં પ્રવેશીને તે શુભ દ્રૌપદી, લજ્જાથી યુક્ત બાળા, વેલની જેમ કંપતી હતી.
4.14.16
अभिगम्य च सुश्रोणी सर्वलक्षणसंयुता ।
ददर्शावस्थितां हैमे पीठे रत्नपरिच्छदे ॥ ४.१४.१६ ॥
નજીક જઈને, સુંદર કટિવાળી, સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત તેણે રત્નજડિત સુવર્ણ આસન પર બેઠેલાં તેમને જોયાં.
4.14.17
रक्तसूक्ष्माम्बरधरां मेघे सौदामिनीमिव ।
नानावर्णविचित्रां च सर्वाभरणभूषिताम् ॥ ४.१४.१७ ॥
લાલ બારીક વસ્ત્ર ધારણ કરેલી, મેઘમાં વીજળી જેવી, અનેક રંગોથી વિચિત્ર, સર્વ આભૂષણોથી શોભિત.
4.14.18
सुभ्रूं सुकेशीं सुश्रोणीं कुब्जवामनमध्यगाम् ।
बहुपुष्पोपकीर्णायां भूम्यां वेदिमिवाध्वरे ॥ ४.१४.१८ ॥
સુંદર ભ્રમરવાળી, સુંદર વાળવાળી, સુંદર કટિવાળી; કુબજા અને વામન વચ્ચે રહેલી, ઘણાં ફૂલોથી વેરાયેલી ભૂમિ પર યજ્ઞવેદી જેવી.
4.14.19
सुदेष्णां राजमहिषीं सर्वालंकारभूषिताम् ।
श्रीमतीं राजपुत्रीणां शतेन परिवारिताम् ॥ ४.१४.१९ ॥
સુદેષ્ણા, રાજાની મુખ્ય રાણી, સર્વ અલંકારોથી શણગારેલી, સો રાજકુમારીઓથી ઘેરાયેલી.
4.14.20
ताः सर्वा द्रौपदीं दृष्ट्वा सन्तप्ताः परमाङ्गनाः ।
परितश्चोपतस्थुस्ताः सहसोत्थाय चासनात् ॥ ४.१४.२० ॥
દ્રૌપદીને જોઈને તે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ બધી ગભરાઈને અચાનક આસનો પરથી ઊઠીને તેની આસપાસ ઊભી રહી ગઈ.
4.14.21
निरीक्षमाणाः सर्वास्ताः शचीं देवीमिवागताम् ।
गूढगुल्फां वरारोहां कृष्णां ताम्रायतेक्षणाम्।
अतिसर्वानवद्याङ्गीं नतगात्रीं सुमध्यमाम् ॥ ४.१४.२१ ॥
તેઓ બધી તેને જોતી રહી; જાણે દેવી શચી સ્વયં આવી હોય — છુપાયેલા ગુલ્ફ, સુંદર કટિ, શ્યામ વર્ણ, તાંબા જેવા વિશાળ નેત્રો, સર્વાંગ નિર્દોષ, નમેલા અંગોવાળી, પાતળી કમરવાળી.
4.14.22
न ह्रस्वां नातिमहतीं जातां बहुतृणे वने ।
ऋश्यरोहीमिवानिन्द्यां सुकेशीं मृगलोचनाम् ॥ ४.१४.२२ ॥
ન નાની, ન અતિ ઊંચી; ઘણા ઘાસવાળા વનમાં જન્મેલી ઋશ્યરોહી હરણી જેવી નિર્દોષ, સુંદર વાળવાળી, મૃગનયની.
4.14.23
तां मृगीमिव वित्रस्तां यूथभ्रष्टामिव द्विपाम् ।
लक्ष्मीमिव विशालाक्षीं विद्यामिव यशस्विनीम् ॥ ४.१४.२३ ॥
તે ભયભીત હરણી જેવી, ટોળાથી વિખૂટી પડેલી હાથણી જેવી, વિશાળ નેત્રોવાળી લક્ષ્મી જેવી, યશસ્વિની વિદ્યા જેવી હતી.
4.14.24
रोहिणीमिव ताराणां दीप्तामग्निशिखामिव ।
पार्वतीमिव रुद्राणीं वेलामिव महोदधेः ॥ ४.१४.२४ ॥
તે તારાઓમાં રોહિણી જેવી, પ્રજ્વલિત અગ્નિજ્વાળા જેવી, પાર્વતી કે રુદ્રાણી જેવી, મહાસાગરના કિનારા જેવી હતી.
4.14.25
सुलभामिव नागीनां मृगीणामिव किन्नरीम् ।
गङ्गामिव विशुद्धाङ्गीं शारदीमिव शर्वरीम् ॥ ४.१४.२५ ॥
તે નાગિણીઓ જેવી સુલભ, મૃગીઓ જેવી કિન્નરી, ગંગા જેવા નિર્મળ અંગોવાળી અને શરદ ઋતુની રાત્રિ જેવી હતી.
4.14.26
तामचिन्त्यतमां लोके इलामिव यशस्विनीम् ।
सावित्रीमिव दुर्धषां ब्राह्म्या लक्ष्म्या समन्वितां ॥ ४.१४.२६ ॥
જગતમાં અત્યંત અચિંત્ય, ઇલા જેવી યશસ્વિની, સાવિત્રી જેવી દુર્ધર્ષ, બ્રાહ્મી લક્ષ્મીથી યુક્ત તેને.
4.14.27
सीतामिव सतीं शुद्धामरुन्धतीमिव प्रियाम् ।
सुदेष्णा पर्यपृच्छत्तां विस्मयोत्फुल्ललोचना ॥ ४.१४.२७ ॥
સીતા જેવી સતી અને શુદ્ધ, અરુંધતી જેવી પ્રિય તેને વિસ્મયથી ખીલેલા નેત્રે સુદેષ્ણાએ પૂછ્યું.
4.14.28
का त्वं सर्वानवद्याङ्गि कुतोसि त्वमिहागता ।
कस्य वा त्वं विशालाक्षि किं वा ते करवाण्यहम् ॥ ४.१४.२८ ॥
હે સર્વાંગ સુંદરી, તું કોણ છે? ક્યાંથી તું અહીં આવી? હે વિશાળાક્ષી, તું કોની છે? અથવા તારા માટે હું શું કરી શકું?
4.14.29
गूढगुल्फा समानोरूस्त्रिगम्भीरा षडुन्नता ।
स्निग्धा पञ्चसु रक्तेषु हंसगद्गदभाषिणी ॥ ४.१४.२९ ॥
ગુપ્ત ઘૂંટીઓવાળી, સમાન સાથળોવાળી, ત્રણ સ્થાને ગંભીર, છ સ્થાને ઉન્નત, પાંચ લાલ અંગોમાં સ્નિગ્ધ, હંસ જેવી ગદ્ગદ વાણી બોલનારી.
4.14.30
शुकेशी सुस्वरा श्यामा पीनश्रोणीपयोधरा ।
अरालपक्ष्मनयना बिम्बोष्ठी तनुमध्यमा ॥ ४.१४.३० ॥
પોપટ જેવા કેશવાળી, મધુર સ્વરવાળી, શ્યામા, પુષ્ટ નિતંબ અને સ્તનવાળી, વાંકી પાંપણોવાળાં નેત્રો, બિંબફળ જેવા હોઠવાળી, પાતળી કમરવાળી.
4.14.31
कम्बुग्रीवा गूढसिरा पूर्णचन्द्रनिभानना ।
दानवी किन्नरी वा त्वं गन्धर्वी वनदेवता ॥ ४.१४.३१ ॥
શંખ જેવી ગરદન, છુપી નસોવાળી, પૂર્ણચંદ્ર જેવા મુખવાળી — તું દાનવી છે, કિન્નરી છે, ગંધર્વી છે કે વનદેવતા?
4.14.32
अप्सरा वाऽसि नागी वा तारा वा त्वं विलासिनी ।
अलम्बुसा मिश्रकेशी पुण्डरीकाऽथ मालिनी ॥ ४.१४.३२ ॥
તું અપ્સરા છે, નાગી છે, તારા છે, કે વિલાસિની? અલંબુષા છે, મિશ્રકેશી છે, પુંડરીકા છે, કે માલિની?
4.14.33
तेनतेनैव संपन्ना काश्मीरीव तुरंगमा ।
इन्द्राणी त्वथ रुद्राणी स्वधा वाऽप्यथवा रतिः ॥ ४.१४.३३ ॥
તેમાંના દરેકના ગુણોથી સંપન્ન, કાશ્મીરી ઘોડી જેવી — તું ઇન્દ્રાણી છે, રુદ્રાણી છે, સ્વધા છે, કે રતિ?
4.14.34
देवि देवेषु विख्याता ब्रूहि का त्वमिहागता ।
तव ह्यनुपमं रूपं भूषणैरपि वर्जितम् ॥ ४.१४.३४ ॥
હે દેવી, દેવોમાં વિખ્યાત — કહે, તું કોણ છે અને અહીં શા માટે આવી છે? તારું રૂપ અનુપમ છે, આભૂષણ વિના પણ.
4.14.35
त्वां सृष्ट्वोपरतं मन्ये लोककर्तारमीश्वरम् ।
न तृप्यन्ति स्त्रियो दृष्ट्वा का न पुंसां रतिर्भवेत् ॥ ४.१४.३५ ॥
તને સર્જ્યા પછી લોકકર્તા ઈશ્વર વિરામ પામ્યા હશે એમ હું માનું છું. તને જોઈને સ્ત્રીઓ પણ તૃપ્ત થતી નથી; પુરુષોમાં કઈ આસક્તિ ન જાગે?
4.14.36
प्रवालपुष्पस्तबकैराचिता वनदेवताः ।
त्वामेव हि निरीक्षन्ते विस्मिता रूपसंपदा ॥ ४.१४.३६ ॥
નવા પલ્લવ અને ફૂલોના ગુચ્છોથી શણગારેલી વનદેવીઓ પણ તને જ જુએ છે, તારી રૂપસંપદાથી વિસ્મિત થઈને.
4.14.37
अन्तःपुरगता नार्यो मृगाः पक्षिगणा नराः ।
सर्वे त्वामेव कल्याणि निरीक्षन्ते सुविस्मिताः ॥ ४.१४.३७ ॥
અંતઃપુરની સ્ત્રીઓ, મૃગો, પક્ષીસમૂહો અને મનુષ્યો — સૌ, હે કલ્યાણી, અત્યંત વિસ્મિત થઈને તને જ જુએ છે.
4.14.38
न त्वादृशी काचन मे त्रिषु लोकेषु सुन्दरी ।
दृष्टपूर्वा श्रुता वाऽपि चक्षुपा विद्यते शुभा ॥ ४.१४.३८ ॥
ત્રણેય લોકમાં તારા જેવી સુંદરી મેં પહેલાં આંખે જોઈ નથી, સાંભળી પણ નથી; આ શુભ રૂપમાં બીજી કોઈ દેખાતી નથી.
4.14.39
नास्ति देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किन्नरी ।
सैरन्ध्री नाम मे जातिर्वन्यमूलफलाशना ॥ ४.१४.३९ ॥
હું દેવી નથી, ગંધર્વી નથી, યક્ષી નથી કે કિન્નરી પણ નથી. મારું નામ સૈરંધ્રી છે, એ જ મારી જાતિ; વનનાં મૂળ-ફળ ખાઉં છું.
4.14.40
पतीनां प्रेक्षमाणानां कस्मिंश्चित्कारणान्तरे ।
केशपाशे परामृष्टा साऽहं त्रस्ता वनं गता ॥ ४.१४.४० ॥
પતિઓ જોતા હતા ત્યારે બીજા કોઈ બહાને મારા કેશપાશને પકડવામાં આવ્યો; ભયભીત થઈને હું વનમાં ગઈ.
4.14.41
तत्र द्वादशवर्षाणि वन्यमूलफलाशना ।
चराम्यनिलया सुभ्रूः सा तवान्तिकमागता ॥ ४.१४.४१ ॥
ત્યાં બાર વર્ષ વનનાં મૂળ-ફળ ખાઈને, ઘર વિનાની ભટકતી રહી; હે સુંદર ભ્રમરવાળી, તેથી હું તારી પાસે આવી છું.
4.14.42
जानामि केशान्ग्रथितुं विचित्रान्ग्रथितुं मणीन् ।
मल्लिकोत्पलपद्मानां जानामि ग्रथितुं स्रजः ॥ ४.१४.४२ ॥
વિચિત્ર રીતે વાળ ગૂંથતાં મને આવડે છે; મણિઓ પરોવતાં આવડે છે; મોગરો, નીલકમળ અને કમળના હાર ગૂંથતાં પણ આવડે છે.
4.14.43
सिन्धुवारकजातीनां रचयाम्यवतंसकान् ।
पत्रं मृगाङ्गमगरुं पिषे च हरिचन्दनम् ।
ग्रथयिष्यामि चित्राश्च स्रजः परमशोभनाः ॥ ४.१४.४३ ॥
સિંધુવાર અને જાઈના ફૂલોથી હું કર્ણાભૂષણો બનાવું છું. કસ્તૂરી, અગરુ અને હરિચંદન હું વાટું છું. વિચિત્ર અને અતિ સુંદર માળાઓ હું ગૂંથીશ.
4.14.44
आराधनं सत्यभामां कृष्णस्य महिषीं प्रियाम् ।
कृष्णां च भार्यां पार्थानां नारीणामुत्तमां तथा ॥ ४.१४.४४ ॥
કૃષ્ણની પ્રિય મહિષી સત્યભામાની અને પૃથાના પુત્રોની પત્ની, સ્ત્રીઓમાં ઉત્તમ કૃષ્ણાની મેં સેવા કરી છે.
4.14.45
तथाऽस्मि सुभ्रुवा चाहमिष्टलाभेन तोषिता ।
मालिनी चेति मे नाम स्वयं देवी चकार ह।
कृष्णा कमलपत्राक्षी सा मे प्राणसमा सखी ॥ ४.१४.४५ ॥
આ રીતે સુભ્રૂના ઇષ્ટલાભથી હું સંતુષ્ટ છું. તે દેવીએ જ મારું નામ માલિની રાખ્યું. કમળપાંખડી જેવી આંખોવાળી કૃષ્ણા મારી પ્રાણસમ સખી છે.
4.14.46
न चाहं चिरमिच्छामि क्वचिद्वस्तुं शुभानने ।
व्रतं किलैतदस्माकं कुलधर्मोऽयमीदृशः ॥ ४.१४.४६ ॥
હે શુભાનને, મને ક્યાંય લાંબો સમય રહેવાની ઇચ્છા નથી. આ જ અમારું વ્રત છે; અમારો કુળધર્મ પણ આવો જ છે.
4.14.47
योऽस्माकं तु हरेद्द्रव्यं देशं वसनमेव वा ।
न क्रोद्धव्यं किलास्माभिरस्मद्गुरुरमर्षणः ॥ ४.१४.४७ ॥
અમારી કોઈ વસ્તુ, સ્થાન કે વસ્ત્ર કોઈ હરી લે તો પણ અમારે ક્રોધ ન કરવો; અમારા ગુરુ અસહિષ્ણુ છે.
4.14.48
साऽहं वनानि दुर्गाणि तीर्थानि च सरांसि च ।
शैलांश्च विविधान्रम्यान्सरितश्च समुद्रगाः ॥ ४.१४.४८ ॥
તે હું દુર્ગમ વનો, તીર્થો અને સરોવરોમાં, અનેક રમણીય પર્વતો અને સમુદ્ર તરફ વહેતી નદીઓમાં વિચરી છું.
4.14.49
भर्तृशोकपरीताङ्गी भर्तृसब्रह्मचारिणी ।
विचरामि महीं दुर्गां यत्र सायंनिवेशना ॥ ४.१४.४९ ॥
પતિઓના શોકથી અંગો વ્યાકુળ થયેલી, પતિઓ સાથે બ્રહ્મચર્ય પાળનારી હું સાંજે વસવાટ કરનારી આ દુર્ગમ પૃથ્વી પર ભટકું છું.
4.14.50
वीरपत्नी यदा देवी चरमाणेषु भर्तृषु ।
साऽहं विवत्सा विधिना गन्धमादनपर्वतात्।
शृणोमि तव सौशील्यं भर्तुर्मधुरभाषिणि ॥ ४.१४.५० ॥
વીર પતિઓની પત્ની દેવી, મારા પતિઓ ભ્રમણ કરતા હતા ત્યારે ભાગ્યવશ હું ગંધમાદન પર્વતથી વિખૂટી પડી. હે મધુરભાષિણી, હું તારી અને તારા પતિની સુશીલતા વિશે સાંભળું છું.
4.14.51
माहात्म्यं च ततः श्रुत्वा ब्राह्मणानां समीपतः ।
त्वामुपस्थातुमिच्छामि ततश्चाहमिहागता ॥ ४.१४.५१ ॥
પછી બ્રાહ્મણો પાસેથી તારો મહિમા સાંભળીને, તારી સેવા કરવાની ઇચ્છાથી હું અહીં આવી છું.
4.14.52
गुरवो मम धर्मश्च वायुः शक्रस्तथाऽश्विनौ ।
तेषां प्रसादाच्च न मां कश्चिद्धर्षयते पुमान् ॥ ४.१४.५२ ॥
મારા ગુરુઓ ધર્મ, વાયુ, ઇન્દ્ર તથા બે અશ્વિનીકુમારો છે. તેમની કૃપાથી કોઈ પુરુષ મારું અપમાન કરવાનું સાહસ કરતો નથી.
4.14.53
एवमुक्त्वा सुदेष्णां तां कृताञ्जलिपुटा स्थिता ।
साऽब्रवीद्विस्मयाविष्टा द्रौपदीं योषितां वराम् ॥ ४.१४.५३ ॥
સુદેષ્ણાને આમ કહીને હાથ જોડીને ઊભેલી દ્રૌપદીને, વિસ્મયથી ભરાયેલી તે સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રૌપદીને બોલી.
4.14.54
न भरेयमहं भद्रे संशयो मम विद्यते ।
राजा त्वयं हि त्वां दृष्ट्वा मतिं पापां करिष्यति ॥ ४.१४.५४ ॥
હે ભદ્રે, હું તારી જવાબદારી લઈ શકતી નથી; આમાં મને શંકા છે, કારણ કે રાજા તને જોઈને પાપી વિચાર કરશે.
4.14.55
साऽहं त्वां न क्षमां मन्ये वसन्तीमिह वेश्मनि ।
एष दोषोस्ति सुश्रोणि कथं वाभीरु मन्यसे ॥ ४.१४.५५ ॥
આ ઘરમાં તારું રહેવું તારા માટે યોગ્ય નથી એમ હું માનું છું. હે સુંદર કમરવાળી, આ દોષ છે. હે નિર્ભય, તું આને કેવી રીતે માને છે?
4.14.56
स्थिता राजकुले नार्यो याश्चेमा मम वेश्मनि ।
त्वामेवैकां निरीक्षन्ते विस्मयाद्वरवर्णिनि ॥ ४.१४.५६ ॥
રાજકુળમાં અને મારા ઘરમાં ઊભી રહેલી આ સ્ત્રીઓ, હે સુંદર વર્ણવાળી, વિસ્મયથી ફક્ત તને જ જુએ છે.
4.14.57
वृक्षांश्चोपस्थितान्पश्य य इमे मम वेश्मनि ।
विनमन्ते हि त्वां दृष्ट्वा पुमांसं कं न लोभयेः ॥ ४.१४.५७ ॥
મારા ઘરમાં નજીક ઊભેલાં આ વૃક્ષોને જો; તને જોઈને તે નમી પડે છે. કયા પુરુષને તું લલચાવી નહીં શકે?
4.14.58
बिभर्षि परमं रूपमतिमानुषमद्भुतम् ।
तिर्यग्योनिगताश्चापि निरीक्षन्ते सविस्मयाः ।
तव रूपमनिन्द्याङ्गि किं पुनर्मानवा भुवि ॥ ४.१४.५८ ॥
તું માનવીથી પર, અદ્ભુત અને પરમ રૂપ ધારણ કરે છે. પશુયોનિમાં જન્મેલાં પ્રાણીઓ પણ વિસ્મયથી તને જુએ છે. હે નિર્દોષ અંગોવાળી, તો પૃથ્વીના માણસોની તો વાત જ શી?
4.14.59
राजा विराटः सुश्रोणि दृष्ट्वा ते परमं वपुः ।
मां विहाय वरारोहे त्वां गच्छेत्सर्वचेतसा ॥ ४.१४.५९ ॥
હે સુંદર કમરવાળી, રાજા વિરાટ તારું પરમ શરીર જોઈને, હે સુંદર જાંઘવાળી, મને છોડીને પૂરા મનથી તારી પાસે જશે.
4.14.60
यं हि त्वमनवद्याङ्गी नरमायतलोचने ।
सुप्रसन्ना हि वीक्षेथाः स कामवरागो भवेत् ॥ ४.१४.६० ॥
હે નિર્દોષ અંગોવાળી, હે વિશાળ નેત્રવાળી, જે પુરુષને તું અત્યંત પ્રસન્ન થઈને જોઈશ, તે કામવશ થઈ જશે.
4.14.61
सुस्नाताऽलंकृता हि त्वं यमीक्षेथा हि मानुषम् ।
ग्लानिर्न तस्य दुःखं वा न तन्द्रिर्न पराजयः ॥ ४.१४.६१ ॥
તું સ્નાન કરી અલંકૃત થઈને જે માણસને જુએ, તેને થાક, દુઃખ, આળસ કે પરાજય નહીં થાય.
4.14.62
न शोको न च सन्तापो न क्रोधो नानृतं वदे ।
यं त्वं सर्वातवद्याङ्गि भजेथाः समलंकृता ॥ ४.१४.६२ ॥
હે સર્વાંગસુંદરી, તું અલંકૃત થઈને જેની સાથે રહીશ, તેને શોક, સંતાપ, ક્રોધ કે અસત્ય નહીં હોય.
4.14.63
न व्याधिर्न जरा तस्य न तृष्णा न क्षुधा भवेत् ।
यस्य त्वं वशगा सुभ्रु भवेरङ्कगता सती ॥ ४.१४.६३ ॥
હે સુંદર ભ્રમરવાળી, તું જેના વશમાં રહીને તેના ખોળામાં બેઠેલી સતી રહીશ, તેને રોગ, ઘડપણ, તૃષ્ણા કે ભૂખ નહીં હોય.
4.14.64
पञ्चत्वमपि संप्राप्तं यं च त्वं परिपस्वजेः ।
बाहुभ्यामनुरूपाभ्यां स जीवेदिति मे मतिः ॥ ४.१४.६४ ॥
મૃત્યુ પામ્યો હોય તોપણ, તું યોગ્ય બાહુઓથી જેને ગાઢ આલિંગન આપે, તે જીવશે એવો મારો મત છે.
4.14.65
यस्य हि त्वं भवेर्भार्या यं च हृष्टा परिष्वजेः ।
अतिजीवेस्य सर्वेषु देवेष्विव पुरन्दरः ॥ ४.१४.६५ ॥
તું જેની પત્ની થઈશ અને આનંદથી જેને આલિંગન આપીશ, તે બધા દેવોમાં ઇન્દ્રની જેમ દીર્ઘકાળ જીવશે.
4.14.66
अध्यारोहेद्यथा वृक्षं यथा वाऽऽरुह्य तक्षति ।
राजवेश्मनि वामोरु ननु स्यास्त्वं तथा मम ॥ ४.१४.६६ ॥
જેમ કોઈ વૃક્ષ પર ચઢે, અથવા ચઢીને તેને કાપે, તેમ હે સુંદર જાંઘોવાળી, રાજમહેલમાં તું ચોક્કસ મારી થઈશ.
4.14.67
यथा कर्कटकी गर्भमाधत्ते मृत्युमात्मनः ।
तथाविधमहं मन्ये तव सुभ्रु समागमम् ॥ ४.१४.६७ ॥
માદા કરચલો જેમ પોતાના મૃત્યુને જ ગર્ભમાં ધારણ કરે છે, તેમ હે સુંદર ભ્રમરવાળી, તારો સમાગમ પણ મને તેવો જ લાગે છે.
4.14.68
अनुमानये त्वां सैरन्ध्रि नावमन्ये कथंचन ।
भर्तृशीलभयाद्भद्रे तव वासं न रोचये ॥ ४.१४.६८ ॥
સૈરંધ્રી, હું તને વિનંતી કરું છું; કોઈ પણ રીતે હું તારું અપમાન નહીં કરું. પણ પતિના સ્વભાવના ભયથી, હે ભદ્રે, તારો અહીં વાસ મને ગમતો નથી.
4.14.69
नाहं शक्या विराटेन यद्वा चान्येन केनचित् ।
देवगन्धर्वयक्षैर्वा द्रष्टुं दुष्टेन चेतसा ॥ ४.१४.६९ ॥
વિરાટ કે બીજા કોઈ, દેવ, ગંધર્વ કે યક્ષ, કોઈ પણ મને દુષ્ટ મનથી જોઈ શકે તેમ નથી.
4.14.70
गन्धर्वाः पालयन्ते मां सुकुलाः पञ्च सुव्रताः ।
पुत्रा देवादिदेवानां सूर्यपावकवर्चसः ॥ ४.१४.७० ॥
ઉત્તમ કુળના, સદ્વ્રતધારી પાંચ ગંધર્વો મારું રક્ષણ કરે છે; તેઓ દેવોના આદિદેવના પુત્રો છે અને સૂર્ય તથા અગ્નિ જેવા તેજસ્વી છે.
4.14.71
यश्च दुःशीलवान्मर्त्यो मां स्पृशेद्दुष्टचेतसा ।
स तामेव निशां शीघ्रं शयीत मुसलैर्हतः ॥ ४.१४.७१ ॥
જે દુરાચારી માણસ દુષ્ટ મનથી મને સ્પર્શશે, તે એ જ રાત્રે મુસળોથી માર ખાઈને તરત સૂઈ જશે.
4.14.72
यस्यापि हि शतं पूर्णं बान्धवानां भवेदपि ।
सहस्रं वा विशालाक्षि कोटिर्वापि सहस्रिका ।
दुष्टचित्तश्च मां ब्रूयान्न स जीवेत्तवाग्रतः ॥ ४.१४.७२ ॥
તેના સો, હજાર કે કરોડો સગાં હોય તો પણ, હે વિશાલાક્ષી, દુષ્ટ ચિત્તથી મારી સાથે બોલનાર તારી સામે જીવતો નહીં રહે.
4.14.73
न तस्य त्रिदशा देवा नासुरा न च पन्नगाः ।
तेभ्यो गन्धर्वराजेभ्यस्त्राणं कुर्युरसंशयम् ॥ ४.१४.७३ ॥
તેને દેવો, અસુરો કે નાગો તે ગંધર્વરાજોથી રક્ષણ નહીં આપી શકે, એમાં સંશય નથી.
4.14.74
सुदेष्णे विश्वस त्वं मां स्वजने बान्धवेऽपि वा ।
नाहं शक्या नरैर्द्रष्टुं न च मे वृत्तमीदृशम् ॥ ४.१४.७४ ॥
હે સુદેષ્ણા, મારા પર વિશ્વાસ રાખ, તારા સ્વજન હોય કે બાંધવ. હું મનુષ્યોથી જોવા યોગ્ય નથી, અને મારું આચરણ પણ એવું નથી.
4.14.75
यो मे न दद्यादुच्छिष्टं न च पादौ प्रधावयेत् ।
प्रीयेरंस्तेन वासेन गन्धर्वाः पतयो मम ॥ ४.१४.७५ ॥
જે મને ઉચ્છિષ્ટ નહીં આપે અને મારા પગ નહીં ધુએ, તે વસ્ત્રથી મારા ગંધર્વ પતિઓ પ્રસન્ન થશે.
4.14.76
यो हि मां पुरुषो गृद्ध्येद्यथाऽन्याः प्राकृतस्त्रियः ।
तामेव स इमां रात्रिं प्रविशेदपरां तनुम् ॥ ४.१४.७६ ॥
જે પુરુષ મને બીજી સામાન્ય સ્ત્રીઓની જેમ ઇચ્છશે, તે આ જ રાત્રે બીજા શરીરમાં પ્રવેશે.
4.14.77
न चाप्यहं चालयितुं शक्या केनचिदङ्गने ।
दुःखशीलाश्च गन्धर्वास्त इमे बलिनः प्रियाः ।
एवं निवसमानायां मयि मा ते भयं हि भूत् ॥ ४.१४.७७ ॥
હે અંગને, મને કોઈ ચલાવી શકતું નથી. આ ગંધર્વો કઠોર સ્વભાવના, બળવાન અને મને પ્રિય છે. હું આ રીતે રહું છું ત્યારે તને ભય ન થાય.
4.14.78
एवमुक्ता तु सैरन्ध्र्या सुदेष्णा वाक्यमब्रवीत् ।
वसेह मयि कल्याणि यदि ते वृत्तमीदृशम् ॥ ४.१४.७८ ॥
સૈરંધ્રીએ એમ કહ્યું ત્યારે સુદેષ્ણાએ આ વચન કહ્યું — હે કલ્યાણી, જો તારું આચરણ આવું હોય તો અહીં મારી સાથે જ રહે.
4.14.79
कश्च ते दातुमुच्छिष्टं पुमानर्हति भामिनि ।
प्रसारयेच्च कः पादौ लक्ष्मीं दृष्ट्वैव बुद्धिमान् ॥ ४.१४.७९ ॥
હે ભામિની, તને ઉચ્છિષ્ટ આપવા યોગ્ય પુરુષ કોણ છે? લક્ષ્મી સમાન તને જોઈને કયો બુદ્ધિમાન પુરુષ તારા પગ તરફ હાથ લંબાવે?
4.14.80
एवमाचारसंपन्ना एवं देवपरायणा ।
रक्ष्या त्वमसि भूतानां सावित्रीवद्विजन्मनाम् ॥ ४.१४.८० ॥
આ રીતે આચારસંપન્ન અને દેવપરાયણ એવી તું સાવિત્રીની જેમ, દ્વિજોની જેમ સર્વ પ્રાણીઓ દ્વારા રક્ષણ યોગ્ય છે.
4.14.81
देवता इव कल्याणि पूजिता वरवर्णिनी ।
वस भद्रे मयि प्रीता प्रीतिर्हि मयि वर्तते।
सर्वकामैः प्रमुदिता निरुद्विग्नमनाः सुखम् ॥ ४.१४.८१ ॥
દેવીની જેમ પૂજિત હે કલ્યાણી, ઉત્તમ વર્ણવાળી ભદ્રે, મારી પાસે પ્રીતિથી રહે; મને તારા પ્રત્યે પ્રીતિ છે. બધી ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થઈને આનંદિત અને નિશ્ચિંત મનથી સુખે રહે.
4.14.82
सुदेष्णयैवमुक्ता सा संप्रीता चारुहासिनी ।
निर्विशङ्का विराटस्य विवेशान्तःपुरं सुखम् ॥ ४.१४.८२ ॥
સુદેષ્ણાએ આ રીતે કહ્યું ત્યારે અત્યંત પ્રસન્ન થયેલી તે સુંદર હસનારી સ્ત્રી નિર્ભયપણે વિરાટના અંતઃપુરમાં સુખપૂર્વક પ્રવેશી.
4.14.83
याज्ञसेनी सुदेष्णां तु शुश्रूपन्ती विशांपते ।
अवसत्परिचारार्हा सुदुःखं जनमेजय ॥ ४.१४.८३ ॥
હે વિશાંપતિ, યાજ્ઞસેની (દ્રૌપદી) સુદેષ્ણાની સેવા કરતી, સેવાને યોગ્ય હોવા છતાં અતિ દુઃખમાં રહી. હે જનમેજય.
4.14.84
एवं विराटे न्यवसंस्तु पाण्डवाः कृष्णा तथाऽन्तःपुरमेत्य शोभना ।
अज्ञातचर्यां प्रतिरुद्धमानसा यथाऽग्रथो भस्मनि गूढतेजसः ॥ ४.१४.८४ ॥
આ રીતે પાંડવો વિરાટના રાજ્યમાં રહ્યા; કૃષ્ણા પણ શોભાસહ અંતઃપુરમાં પ્રવેશી. અજ્ઞાતવાસમાં સંયમિત મનથી, રાખમાં ઢંકાયેલા અગ્નિની જેમ છુપા તેજથી તેઓ રહ્યા.