മഹാഭാരതം · അധ്യായം 4.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.14.1
ततः कृष्णा सुकेशी सा दर्शनीया शुचिस्मिता ।
वेणीकेशान्समुत्क्षिप्य पीनवृत्तकुचा शुभा ।
जुगूहे दक्षिणे पार्श्वे मृदूनसितलोचना ॥ ४.१४.१ ॥
അപ്പോൾ മനോഹരമായ മുടിയും ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയുമുള്ള കൃഷ്ണ തന്റെ ജടകെട്ടിയ മുടി മേലോട്ട് ഉയർത്തി, വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഉയർന്ന സ്തനങ്ങളോടെ, മൃദുവായ മുഖവും വെളുത്ത കണ്ണുകളുമുള്ള ആ ശുഭ, വലതുവശത്ത് മറഞ്ഞു.
4.14.2
वासश्च परिधायैकं कृष्णा सुमलिनं महत् ।
कृत्वा वेषं च सैरन्ध्र्याः कृष्णा व्यचरदार्तवत् ॥ ४.१४.२ ॥
കൃഷ്ണ ഒരു വലിയ, വളരെ മുഷിഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, സൈരന്ധ്രിയുടെ വേഷം കെട്ടി, ദുഃഖിതയെപ്പോലെ അലഞ്ഞു.
4.14.3
प्रविष्टा नगरं भीरूः सैरन्ध्रीवेषसंयुता ।
तां नराः परिधावन्तः स्त्रियश्च समुपाद्रवन् ॥ ४.१४.३ ॥
നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച, ഭയന്ന, സൈരന്ധ്രിയുടെ വേഷം ധരിച്ച അവളെ പുരുഷന്മാർ ഓടിവന്നു വളഞ്ഞു; സ്ത്രീകളും അവളുടെ നേരെ തിക്കിത്തിരക്കി.
4.14.4
अपृच्छंस्ते च तां दृष्ट्वा का त्वं किं च चिकीर्षसि ।
सा तानुवाच राजेन्द्र सैरन्ध्र्यहमुपागता।
कर्म चेच्छामि वै कर्तुं तस्य या मां भरिष्यति ॥ ४.१४.४ ॥
അവർ അവളെ കണ്ട് ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്? നീ എന്ത് ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?' അവൾ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഞാൻ സൈരന്ധ്രിയായി വന്നിരിക്കുന്നു; എന്നെ പോറ്റുന്നവനുവേണ്ടി ഒരു ജോലി ചെയ്യാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
4.14.5
तस्या रूपेण वेषेण श्लक्ष्णया च गिरा तथा ।
न श्रद्दधानास्तां देवीमन्नहेतोरुपस्थिताम् ॥ ४.१४.५ ॥
അവളുടെ രൂപം, വേഷം, മൃദുവായ സംസാരം എന്നിവകൊണ്ടും അവർ വിശ്വസിച്ചില്ല; ഭക്ഷണത്തിനായി വന്നുനിൽക്കുന്ന ആ ദേവീസമാനയായ സ്ത്രീയെ.
4.14.6
विराटस्य तु कैकेयी भार्या परमसंमता ।
आलोकयन्ती ददृशे प्रासादाद्द्रुपदात्मजाम् ॥ ४.१४.६ ॥
വിരാടന്റെ അത്യന്തം ആദരിക്കപ്പെട്ട ഭാര്യ കൈകേയി, കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് നോക്കിക്കൊണ്ട് ദ്രുപദപുത്രിയെ കണ്ടു.
4.14.7
सा समीक्ष्य तथारूपामनाथामेकवाससम् ।
स्त्रीभिश्च पुरुषैश्चापि सर्वतः परिवारिताम् ॥ ४.१४.७ ॥
അവളെ അങ്ങനെ, സംരക്ഷകരില്ലാതെ, ഒറ്റ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും എല്ലാ വശങ്ങളിലും വളഞ്ഞവളായി കണ്ടപ്പോൾ
4.14.8
विराटभार्या तां देवी कारुण्याज्जातसंभ्रमा ।
अप्रेषयत्समीपस्थाः स्त्रियो वृद्धाश्च तत्पराः ॥ ४.१४.८ ॥
വിരാടന്റെ ഭാര്യയായ ആ ദേവി കരുണകൊണ്ട് വ്യാകുലയായി, അടുത്തുനിന്ന സ്ത്രീകളെയും അതിനു തത്പരരായ വൃദ്ധരെയും അയച്ചു
4.14.9
अपनीय ततः सर्वा आनयध्वमिहैव ताम् ।
यदा दृष्टा मया साध्वी कम्पते मे मनस्तदा।
तस्माच्छीघ्रमिहानाय दर्शयध्वं यदीच्छथ ॥ ४.१४.९ ॥
അതിനാൽ നിങ്ങളെല്ലാവരും അവളെ ഇവിടെത്തന്നെ കൊണ്ടുവരൂ. ആ സാധ്വിയെ ഞാൻ കണ്ടതുമുതൽ എന്റെ മനസ്സ് വിറയ്ക്കുന്നു; അതിനാൽ നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ അവളെ വേഗം ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു കാണിക്കൂ
4.14.10
तास्तथोक्ता उपागम्य द्रौपदीं परिसंगताः ।
आनीय सर्वथा त्वेनामब्रुवन्मधुराक्षरम् ॥ ४.१४.१० ॥
അങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട അവർ ദ്രൗപദിയുടെ അടുത്തെത്തി, അവളെ ചുറ്റി നിന്ന്, മധുരവാക്കുകളിൽ അവളോടു പറഞ്ഞു
4.14.11
भद्रे त्वां द्रष्टुमिच्छन्ती सुदेष्णा हर्म्यभूतले ।
त्वदर्थं प्रैषयच्चास्मान्द्रष्टुं तां त्वं यदीच्छसि।
आयाह्यस्माभिरेवाद्य रक्ष्यमाणा यथेष्टतः ॥ ४.१४.११ ॥
"ഹേ ഭദ്രേ! സുദേഷ്ണ മാളികയുടെ തറയിൽ നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നിനക്കുവേണ്ടിയാണ് അവൾ ഞങ്ങളെ അയച്ചത്. നിനക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ ഇന്നുതന്നെ ഞങ്ങളോടൊപ്പം വരൂ; നിനക്കിഷ്ടമുള്ളതുപോലെ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട്
4.14.12
तच्छ्रुत्वा द्रौपदी तासां वचनं वाक्यकोविदा ।
ईप्सितर्थातिलाभेन हृष्टाऽऽयाता गृहोत्तमम् ॥ ४.१४.१२ ॥
അവരുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, വാക്കുകളിൽ സമർത്ഥയായ ദ്രൗപദി, തനിക്ക് ഇഷ്ടമായ കാര്യം ലഭിച്ചതിൽ സന്തോഷിച്ച് ആ ഉത്തമ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പോയി
4.14.13
राजवेश्म ह्युपाक्रम्य यत्राग्र्यमहिषी स्थिता ।
सुदेष्णामगमत्कृष्णा राजभार्यां यशस्विनीम् ॥ ४.१४.१३ ॥
രാജമന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, പ്രധാന റാണി നിൽക്കുന്നിടത്ത് കൃഷ്ണ (ദ്രൗപദി) യശസ്വിനിയായ സുദേഷ്ണയുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
4.14.14
कृष्णान्केशान्मृदून्दीर्घान्समुद्ग्रथ्यासितेक्षणा ।
कुञ्चिताग्रांस्तु सूक्ष्माग्रान्दर्शनीयान्निबध्य च।
जुगूहे दक्षिणे पार्श्वे मृदूनायतलोचना ॥ ४.१४.१४ ॥
കറുത്തതും മൃദുവും നീണ്ടതുമായ മുടി കെട്ടി, അറ്റം ചുരുണ്ടതും നേർത്തതുമായ മനോഹരമായ മുടി വിശാലനേത്രയായവൾ വലതുവശത്ത് മറച്ചു.
4.14.15
सा प्रविश्य विराटस्य द्रौपद्यन्तःपुरं शुभा ।
ह्रीनिषेवान्विता बाला कम्पमाना लतेव सा ॥ ४.१४.१५ ॥
വിരാടന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച ആ ശുഭയായ ദ്രൗപദി, ലജ്ജയോടുകൂടിയ ബാലിക, വള്ളിപോലെ വിറച്ചു.
4.14.16
अभिगम्य च सुश्रोणी सर्वलक्षणसंयुता ।
ददर्शावस्थितां हैमे पीठे रत्नपरिच्छदे ॥ ४.१४.१६ ॥
അടുത്തുചെന്ന്, സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടും സർവലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ള അവൾ, രത്നാലങ്കൃതമായ സ്വർണപീഠത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവളെ കണ്ടു.
4.14.17
रक्तसूक्ष्माम्बरधरां मेघे सौदामिनीमिव ।
नानावर्णविचित्रां च सर्वाभरणभूषिताम् ॥ ४.१४.१७ ॥
ചുവന്ന നേർത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച്, മേഘത്തിലെ മിന്നൽപോലെ, നാനാവർണങ്ങളാൽ വിചിത്രയായി, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലംകൃതയായി.
4.14.18
सुभ्रूं सुकेशीं सुश्रोणीं कुब्जवामनमध्यगाम् ।
बहुपुष्पोपकीर्णायां भूम्यां वेदिमिवाध्वरे ॥ ४.१४.१८ ॥
സുന്ദരമായ പുരികവും സുന്ദരമായ മുടിയും സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടും ഉള്ളവൾ; കുബ്ജരുടെയും വാമനരുടെയും ഇടയിൽ, പൂക്കൾ വിതറിയ നിലത്ത് യാഗവേദിപോലെ.
4.14.19
सुदेष्णां राजमहिषीं सर्वालंकारभूषिताम् ।
श्रीमतीं राजपुत्रीणां शतेन परिवारिताम् ॥ ४.१४.१९ ॥
സുദേഷ്ണ, രാജാവിന്റെ പ്രധാന രാജ്ഞി, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവൾ, നൂറു രാജകുമാരിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൾ.
4.14.20
ताः सर्वा द्रौपदीं दृष्ट्वा सन्तप्ताः परमाङ्गनाः ।
परितश्चोपतस्थुस्ताः सहसोत्थाय चासनात् ॥ ४.१४.२० ॥
ദ്രൗപദിയെ കണ്ട് ആ ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകളെല്ലാം ഇളകിപ്പോയി, പെട്ടെന്ന് ആസനങ്ങളിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് അവളുടെ ചുറ്റും നിന്നു.
4.14.21
निरीक्षमाणाः सर्वास्ताः शचीं देवीमिवागताम् ।
गूढगुल्फां वरारोहां कृष्णां ताम्रायतेक्षणाम्।
अतिसर्वानवद्याङ्गीं नतगात्रीं सुमध्यमाम् ॥ ४.१४.२१ ॥
അവരെല്ലാം അവളെ നോക്കി നിന്നു; വന്നെത്തിയ ശചീദേവിയെപ്പോലെ — മറഞ്ഞ കണങ്കാലുകളും, സുന്ദരമായ ഇടുപ്പും, കറുത്ത നിറവും, ചെമ്പുനിറമുള്ള നീണ്ട കണ്ണുകളും, കുറ്റമറ്റ അംഗങ്ങളും, വളഞ്ഞ ശരീരവും, മെലിഞ്ഞ മധ്യഭാഗവുമുള്ളവൾ.
4.14.22
न ह्रस्वां नातिमहतीं जातां बहुतृणे वने ।
ऋश्यरोहीमिवानिन्द्यां सुकेशीं मृगलोचनाम् ॥ ४.१४.२२ ॥
കുള്ളിയുമല്ല, അതിയുയരവുമല്ല; ധാരാളം പുല്ലുള്ള കാട്ടിൽ ജനിച്ച ഋശ്യരോഹി പെൺമാനിനെപ്പോലെ കുറ്റമറ്റവൾ, സുന്ദരമായ മുടിയുള്ളവൾ, മാനിന്റെ കണ്ണുകളുള്ളവൾ.
4.14.23
तां मृगीमिव वित्रस्तां यूथभ्रष्टामिव द्विपाम् ।
लक्ष्मीमिव विशालाक्षीं विद्यामिव यशस्विनीम् ॥ ४.१४.२३ ॥
അവൾ ഭയന്ന പെൺമാനിനെപ്പോലെയും, കൂട്ടം തെറ്റിയ പിടിയാനയെപ്പോലെയും, വിശാലനേത്രയായ ലക്ഷ്മിയെപ്പോലെയും, യശസ്വിനിയായ വിദ്യയെപ്പോലെയും ആയിരുന്നു.
4.14.24
रोहिणीमिव ताराणां दीप्तामग्निशिखामिव ।
पार्वतीमिव रुद्राणीं वेलामिव महोदधेः ॥ ४.१४.२४ ॥
അവൾ നക്ഷത്രങ്ങളിൽ രോഹിണിയെപ്പോലെയും, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിജ്വാലയെപ്പോലെയും, പാർവതിയെയോ രുദ്രാണിയെയോ പോലെയും, മഹാസമുദ്രതീരം പോലെയും ആയിരുന്നു.
4.14.25
सुलभामिव नागीनां मृगीणामिव किन्नरीम् ।
गङ्गामिव विशुद्धाङ्गीं शारदीमिव शर्वरीम् ॥ ४.१४.२५ ॥
അവൾ നാഗിനികളെപ്പോലെ സുലഭയും, മൃഗിയെപ്പോലെ കിന്നരിയും, ഗംഗയെപ്പോലെ നിർമ്മലാംഗിയും, ശരത്കാലരാത്രിപോലെയും ആയിരുന്നു.
4.14.26
तामचिन्त्यतमां लोके इलामिव यशस्विनीम् ।
सावित्रीमिव दुर्धषां ब्राह्म्या लक्ष्म्या समन्वितां ॥ ४.१४.२६ ॥
ലോകത്തിൽ അത്യന്തം അചിന്ത്യയായ, ഇളയെപ്പോലെ യശസ്വിനിയായ, സാവിത്രിയെപ്പോലെ ദുർധർഷയായ, ബ്രാഹ്മി ലക്ഷ്മിയോടുകൂടിയ അവളെ.
4.14.27
सीतामिव सतीं शुद्धामरुन्धतीमिव प्रियाम् ।
सुदेष्णा पर्यपृच्छत्तां विस्मयोत्फुल्ललोचना ॥ ४.१४.२७ ॥
സീതയെപ്പോലെ സതിയും ശുദ്ധയും, അരുന്ധതിയെപ്പോലെ പ്രിയയുമായ അവളോട്, വിസ്മയത്താൽ വിടർന്ന കണ്ണുകളോടെ സുദേഷ്ണ ചോദിച്ചു.
4.14.28
का त्वं सर्वानवद्याङ्गि कुतोसि त्वमिहागता ।
कस्य वा त्वं विशालाक्षि किं वा ते करवाण्यहम् ॥ ४.१४.२८ ॥
സർവ്വാംഗ സുന്ദരീ, നീ ആരാണ്? എവിടെ നിന്ന് നീ ഇവിടെ വന്നു? വിശാലാക്ഷീ, നീ ആരുടേതാണ്? അല്ലെങ്കിൽ നിനക്കായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?
4.14.29
गूढगुल्फा समानोरूस्त्रिगम्भीरा षडुन्नता ।
स्निग्धा पञ्चसु रक्तेषु हंसगद्गदभाषिणी ॥ ४.१४.२९ ॥
മറഞ്ഞ കണങ്കാലുകൾ, സമമായ തുടകൾ, മൂന്നിടത്ത് ആഴം, ആറിടത്ത് ഉയർച്ച, അഞ്ച് ചുവന്ന അവയവങ്ങളിൽ മൃദുത്വം, ഹംസത്തിന്റെ മൃദുസ്വരത്തിൽ സംസാരിക്കുന്നവൾ.
4.14.30
शुकेशी सुस्वरा श्यामा पीनश्रोणीपयोधरा ।
अरालपक्ष्मनयना बिम्बोष्ठी तनुमध्यमा ॥ ४.१४.३० ॥
തത്തയുടേത് പോലുള്ള മുടിയുള്ളവൾ, മധുരസ്വരം, ശ്യാമ, പുഷ്ടമായ നിതംബവും സ്തനങ്ങളും, ചുരുണ്ട രോമമുള്ള കണ്ണുകൾ, ബിംബഫലം പോലുള്ള ചുണ്ടുകൾ, മെലിഞ്ഞ അരക്കെട്ട്.
4.14.31
कम्बुग्रीवा गूढसिरा पूर्णचन्द्रनिभानना ।
दानवी किन्नरी वा त्वं गन्धर्वी वनदेवता ॥ ४.१४.३१ ॥
ശംഖുപോലുള്ള കഴുത്തും, മറഞ്ഞ ഞരമ്പുകളും, പൂർണ്ണചന്ദ്രനു തുല്യമായ മുഖവുമുള്ളവളേ — നീ ദാനവിയോ, കിന്നരിയോ, ഗന്ധർവിയോ, അതോ വനദേവതയോ?
4.14.32
अप्सरा वाऽसि नागी वा तारा वा त्वं विलासिनी ।
अलम्बुसा मिश्रकेशी पुण्डरीकाऽथ मालिनी ॥ ४.१४.३२ ॥
നീ അപ്സരസ്സോ, നാഗിയോ, താരയോ, അതോ വിലാസിനിയോ? അലംബുഷയോ, മിശ്രകേശിയോ, പുണ്ഡരീകയോ, അതോ മാലിനിയോ?
4.14.33
तेनतेनैव संपन्ना काश्मीरीव तुरंगमा ।
इन्द्राणी त्वथ रुद्राणी स्वधा वाऽप्यथवा रतिः ॥ ४.१४.३३ ॥
ഇവരിൽ ഓരോരുത്തരുടെയും ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞവളേ, കാശ്മീരി കുതിരപോലെയുള്ളവളേ — നീ ഇന്ദ്രാണിയോ, രുദ്രാണിയോ, സ്വധയോ, അതോ രതിയോ?
4.14.34
देवि देवेषु विख्याता ब्रूहि का त्वमिहागता ।
तव ह्यनुपमं रूपं भूषणैरपि वर्जितम् ॥ ४.१४.३४ ॥
ദേവീ, ദേവന്മാരിൽ പ്രസിദ്ധയായവളേ — നീ ആരാണെന്നും ഇവിടെ എന്തിന് വന്നുവെന്നും പറയൂ? നിന്റെ രൂപം അനുപമമാണ്, ആഭരണങ്ങൾ ഇല്ലാതിരുന്നിട്ടും.
4.14.35
त्वां सृष्ट्वोपरतं मन्ये लोककर्तारमीश्वरम् ।
न तृप्यन्ति स्त्रियो दृष्ट्वा का न पुंसां रतिर्भवेत् ॥ ४.१४.३५ ॥
നിന്നെ സൃഷ്ടിച്ചശേഷം ലോകസ്രഷ്ടാവായ ഈശ്വരൻ വിരമിച്ചു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. നിന്നെ കണ്ടാൽ സ്ത്രീകൾക്കും തൃപ്തി വരില്ല; പുരുഷന്മാർക്ക് ഏതു കാമമാണ് ഉണരാതിരിക്കുക?
4.14.36
प्रवालपुष्पस्तबकैराचिता वनदेवताः ।
त्वामेव हि निरीक्षन्ते विस्मिता रूपसंपदा ॥ ४.१४.३६ ॥
തളിരുകളും പൂങ്കുലകളും അണിഞ്ഞ വനദേവതമാരും നിന്നെത്തന്നെ നോക്കുന്നു, നിന്റെ രൂപസമ്പത്തിൽ വിസ്മയിച്ച്.
4.14.37
अन्तःपुरगता नार्यो मृगाः पक्षिगणा नराः ।
सर्वे त्वामेव कल्याणि निरीक्षन्ते सुविस्मिताः ॥ ४.१४.३७ ॥
അന്തഃപുരത്തിലെ സ്ത്രീകളും മൃഗങ്ങളും പക്ഷിക്കൂട്ടങ്ങളും മനുഷ്യരും — എല്ലാവരും, ഹേ കല്യാണീ, അത്യന്തം വിസ്മയത്തോടെ നിന്നെത്തന്നെ നോക്കുന്നു.
4.14.38
न त्वादृशी काचन मे त्रिषु लोकेषु सुन्दरी ।
दृष्टपूर्वा श्रुता वाऽपि चक्षुपा विद्यते शुभा ॥ ४.१४.३८ ॥
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്നെപ്പോലൊരു സുന്ദരി എനിക്കില്ല; മുമ്പ് കണ്ണുകൊണ്ടു കണ്ടതോ കേട്ടതോ അല്ല, ഈ മംഗളരൂപത്തിൽ മറ്റാരുമില്ല.
4.14.39
नास्ति देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किन्नरी ।
सैरन्ध्री नाम मे जातिर्वन्यमूलफलाशना ॥ ४.१४.३९ ॥
ഞാൻ ദേവിയല്ല, ഗന്ധർവ്വിയല്ല, യക്ഷിയല്ല, കിന്നരിയുമല്ല. സൈരന്ധ്രി എന്നാണ് എന്റെ പേര്, അതാണെന്റെ ജാതി; കാട്ടുകിഴങ്ങും പഴങ്ങളും തിന്നു ജീവിക്കുന്നവൾ.
4.14.40
पतीनां प्रेक्षमाणानां कस्मिंश्चित्कारणान्तरे ।
केशपाशे परामृष्टा साऽहं त्रस्ता वनं गता ॥ ४.१४.४० ॥
ഭർത്താക്കന്മാർ നോക്കിനിൽക്കെ, മറ്റേതോ കാരണം പറഞ്ഞ് എന്റെ മുടിക്കെട്ടിൽ പിടിക്കപ്പെട്ടു; ഭയന്ന് ഞാൻ കാട്ടിലേക്കു പോയി.
4.14.41
तत्र द्वादशवर्षाणि वन्यमूलफलाशना ।
चराम्यनिलया सुभ्रूः सा तवान्तिकमागता ॥ ४.१४.४१ ॥
അവിടെ പന്ത്രണ്ടു വർഷം കാട്ടുകിഴങ്ങും പഴങ്ങളും തിന്ന് വീടില്ലാതെ അലഞ്ഞു; ഹേ സുന്ദരഭ്രൂവേ, അതുകൊണ്ടാണ് നിന്റെ അരികിൽ വന്നത്.
4.14.42
जानामि केशान्ग्रथितुं विचित्रान्ग्रथितुं मणीन् ।
मल्लिकोत्पलपद्मानां जानामि ग्रथितुं स्रजः ॥ ४.१४.४२ ॥
വിചിത്രമായി മുടി പിന്നാൻ എനിക്കറിയാം; മണികൾ കോർക്കാനറിയാം; മുല്ല, നീലത്താമര, താമര എന്നിവയുടെ മാലകൾ കെട്ടാനും അറിയാം.
4.14.43
सिन्धुवारकजातीनां रचयाम्यवतंसकान् ।
पत्रं मृगाङ्गमगरुं पिषे च हरिचन्दनम् ।
ग्रथयिष्यामि चित्राश्च स्रजः परमशोभनाः ॥ ४.१४.४३ ॥
സിന്ധുവാരകം, ജാതി പൂക്കൾ കൊണ്ട് കർണാഭരണങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. കസ്തൂരി, അകിൽ, മഞ്ഞച്ചന്ദനം എന്നിവ ഞാൻ അരയ്ക്കുന്നു. വിചിത്രവും അതിസുന്ദരവുമായ മാലകൾ ഞാൻ കോർക്കും.
4.14.44
आराधनं सत्यभामां कृष्णस्य महिषीं प्रियाम् ।
कृष्णां च भार्यां पार्थानां नारीणामुत्तमां तथा ॥ ४.१४.४४ ॥
കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയ മഹിഷിയായ സത്യഭാമയെയും പൃഥയുടെ പുത്രന്മാരുടെ ഭാര്യയും സ്ത്രീകളിൽ ഉത്തമയുമായ കൃഷ്ണയെയും ഞാൻ ശുശ്രൂഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.
4.14.45
तथाऽस्मि सुभ्रुवा चाहमिष्टलाभेन तोषिता ।
मालिनी चेति मे नाम स्वयं देवी चकार ह।
कृष्णा कमलपत्राक्षी सा मे प्राणसमा सखी ॥ ४.१४.४५ ॥
ഇങ്ങനെ സുഭ്രുവിന്റെ ഇഷ്ടലാഭത്താൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടയാണ്. ആ ദേവിതന്നെയാണ് എനിക്ക് മാലിനി എന്ന പേരിട്ടത്. താമരദളനേത്രയായ കൃഷ്ണ എന്റെ പ്രാണസമാന സഖിയാണ്.
4.14.46
न चाहं चिरमिच्छामि क्वचिद्वस्तुं शुभानने ।
व्रतं किलैतदस्माकं कुलधर्मोऽयमीदृशः ॥ ४.१४.४६ ॥
ശുഭാനനേ, എവിടെയും ദീർഘകാലം താമസിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. ഇതാണ് ഞങ്ങളുടെ വ്രതം; ഞങ്ങളുടെ കുലധർമ്മവും ഇങ്ങനെയാണ്.
4.14.47
योऽस्माकं तु हरेद्द्रव्यं देशं वसनमेव वा ।
न क्रोद्धव्यं किलास्माभिरस्मद्गुरुरमर्षणः ॥ ४.१४.४७ ॥
ഞങ്ങളുടെ വസ്തുവോ സ്ഥലമോ വസ്ത്രമോ ആരെങ്കിലും അപഹരിച്ചാലും ഞങ്ങൾ കോപിക്കരുത്; ഞങ്ങളുടെ ഗുരു അസഹിഷ്ണുവാണ്.
4.14.48
साऽहं वनानि दुर्गाणि तीर्थानि च सरांसि च ।
शैलांश्च विविधान्रम्यान्सरितश्च समुद्रगाः ॥ ४.१४.४८ ॥
ആ ഞാൻ ദുർഗമമായ വനങ്ങളിലും തീർത്ഥങ്ങളിലും തടാകങ്ങളിലും അനേകം മനോഹര പർവതങ്ങളിലും സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദികളിലും സഞ്ചരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
4.14.49
भर्तृशोकपरीताङ्गी भर्तृसब्रह्मचारिणी ।
विचरामि महीं दुर्गां यत्र सायंनिवेशना ॥ ४.१४.४९ ॥
ഭർത്താക്കന്മാരുടെ ദുഃഖത്താൽ ശരീരം തളർന്നവളായി, ഭർത്താക്കന്മാരോടൊപ്പം ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഞാൻ സന്ധ്യയ്ക്ക് വിശ്രമിക്കുന്ന ഈ ദുർഗമമായ ഭൂമിയിൽ അലയുന്നു.
4.14.50
वीरपत्नी यदा देवी चरमाणेषु भर्तृषु ।
साऽहं विवत्सा विधिना गन्धमादनपर्वतात्।
शृणोमि तव सौशील्यं भर्तुर्मधुरभाषिणि ॥ ४.१४.५० ॥
വീരന്മാരുടെ ഭാര്യയായ ദേവീ, എന്റെ ഭർത്താക്കന്മാർ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ വിധിവശാൽ ഞാൻ ഗന്ധമാദന പർവതത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടു. മധുരഭാഷിണീ, നിന്റെയും നിന്റെ ഭർത്താവിന്റെയും സൗശീല്യത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ കേൾക്കുന്നു.
4.14.51
माहात्म्यं च ततः श्रुत्वा ब्राह्मणानां समीपतः ।
त्वामुपस्थातुमिच्छामि ततश्चाहमिहागता ॥ ४.१४.५१ ॥
പിന്നെ ബ്രാഹ്മണരിൽ നിന്ന് നിന്റെ മഹിമ കേട്ട്, നിന്നെ ശുശ്രൂഷിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.
4.14.52
गुरवो मम धर्मश्च वायुः शक्रस्तथाऽश्विनौ ।
तेषां प्रसादाच्च न मां कश्चिद्धर्षयते पुमान् ॥ ४.१४.५२ ॥
എന്റെ ഗുരുക്കന്മാർ ധർമ്മനും വായുവും ഇന്ദ്രനും രണ്ട് അശ്വിനിമാരുമാണ്. അവരുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഒരു പുരുഷനും എന്നെ ആക്രമിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടില്ല.
4.14.53
एवमुक्त्वा सुदेष्णां तां कृताञ्जलिपुटा स्थिता ।
साऽब्रवीद्विस्मयाविष्टा द्रौपदीं योषितां वराम् ॥ ४.१४.५३ ॥
സുദേഷ്ണയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് കൈകൂപ്പി നിന്ന ദ്രൗപദിയോട്, വിസ്മയം നിറഞ്ഞ അവൾ സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ദ്രൗപദിയോട് പറഞ്ഞു.
4.14.54
न भरेयमहं भद्रे संशयो मम विद्यते ।
राजा त्वयं हि त्वां दृष्ट्वा मतिं पापां करिष्यति ॥ ४.१४.५४ ॥
ഭദ്രേ, നിന്നെ ഞാൻ സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല; ഇതിൽ എനിക്ക് സംശയമുണ്ട്, കാരണം രാജാവ് നിന്നെ കണ്ട് പാപചിന്ത ചെയ്യും.
4.14.55
साऽहं त्वां न क्षमां मन्ये वसन्तीमिह वेश्मनि ।
एष दोषोस्ति सुश्रोणि कथं वाभीरु मन्यसे ॥ ४.१४.५५ ॥
ഈ വീട്ടിൽ നീ വസിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമല്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടുള്ളവളേ, ഇത് ഒരു ദോഷമാണ്. ഭയമില്ലാത്തവളേ, നീ ഇതിനെ എങ്ങനെ കരുതുന്നു?
4.14.56
स्थिता राजकुले नार्यो याश्चेमा मम वेश्मनि ।
त्वामेवैकां निरीक्षन्ते विस्मयाद्वरवर्णिनि ॥ ४.१४.५६ ॥
രാജകുടുംബത്തിലും എന്റെ വീട്ടിലുമുള്ള ഈ സ്ത്രീകളെല്ലാം, സുന്ദരവർണ്ണമുള്ളവളേ, വിസ്മയത്തോടെ നിന്നെ മാത്രം നോക്കുന്നു.
4.14.57
वृक्षांश्चोपस्थितान्पश्य य इमे मम वेश्मनि ।
विनमन्ते हि त्वां दृष्ट्वा पुमांसं कं न लोभयेः ॥ ४.१४.५७ ॥
എന്റെ വീട്ടിൽ അടുത്തു നിൽക്കുന്ന ഈ മരങ്ങളെ നോക്കൂ. നിന്നെ കണ്ട് അവ വളഞ്ഞു വണങ്ങുന്നു. ഏത് പുരുഷനെയാണ് നീ മോഹിപ്പിക്കാത്തത്?
4.14.58
बिभर्षि परमं रूपमतिमानुषमद्भुतम् ।
तिर्यग्योनिगताश्चापि निरीक्षन्ते सविस्मयाः ।
तव रूपमनिन्द्याङ्गि किं पुनर्मानवा भुवि ॥ ४.१४.५८ ॥
മനുഷ്യാതീതവും അദ്ഭുതകരവും പരമോന്നതവുമായ സൗന്ദര്യം നീ വഹിക്കുന്നു. മൃഗജന്മത്തിലുള്ളവ പോലും വിസ്മയത്തോടെ നിന്നെ നോക്കുന്നു. കുറ്റമറ്റ അവയവങ്ങളുള്ളവളേ, ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യരെപ്പറ്റി പിന്നെ എന്തു പറയാൻ?
4.14.59
राजा विराटः सुश्रोणि दृष्ट्वा ते परमं वपुः ।
मां विहाय वरारोहे त्वां गच्छेत्सर्वचेतसा ॥ ४.१४.५९ ॥
സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടുള്ളവളേ, വിരാടരാജാവ് നിന്റെ പരമമായ ശരീരം കണ്ട്, സുന്ദരമായ തുടകളുള്ളവളേ, എന്നെ വിട്ട് പൂർണ്ണഹൃദയത്തോടെ നിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകും.
4.14.60
यं हि त्वमनवद्याङ्गी नरमायतलोचने ।
सुप्रसन्ना हि वीक्षेथाः स कामवरागो भवेत् ॥ ४.१४.६० ॥
കുറ്റമറ്റ അവയവങ്ങളുള്ളവളേ, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, ഏത് പുരുഷനെ നീ അത്യന്തം പ്രസന്നയായി നോക്കുന്നുവോ, അവൻ കാമാതുരനാകും.
4.14.61
सुस्नाताऽलंकृता हि त्वं यमीक्षेथा हि मानुषम् ।
ग्लानिर्न तस्य दुःखं वा न तन्द्रिर्न पराजयः ॥ ४.१४.६१ ॥
നീ കുളിച്ച് അലങ്കരിച്ച് ഏതൊരു മനുഷ്യനെ നോക്കുന്നുവോ, അവന് ക്ഷീണമോ ദുഃഖമോ മന്ദതയോ പരാജയമോ ഉണ്ടാകില്ല.
4.14.62
न शोको न च सन्तापो न क्रोधो नानृतं वदे ।
यं त्वं सर्वातवद्याङ्गि भजेथाः समलंकृता ॥ ४.१४.६२ ॥
സർവാംഗസുന്ദരീ, നീ അലങ്കരിച്ച് ആരുടെ അടുത്തു ചേരുന്നുവോ, അവന് ശോകമോ സന്താപമോ ക്രോധമോ അസത്യമോ ഉണ്ടാകില്ല.
4.14.63
न व्याधिर्न जरा तस्य न तृष्णा न क्षुधा भवेत् ।
यस्य त्वं वशगा सुभ्रु भवेरङ्कगता सती ॥ ४.१४.६३ ॥
സുന്ദരഭ്രൂവേ, നീ ആരുടെ വശത്തായി അവന്റെ മടിയിലിരിക്കുന്ന സതിയായിരിക്കുന്നുവോ, അവന് രോഗമോ വാർധക്യമോ ദാഹമോ വിശപ്പോ ഉണ്ടാകില്ല.
4.14.64
पञ्चत्वमपि संप्राप्तं यं च त्वं परिपस्वजेः ।
बाहुभ्यामनुरूपाभ्यां स जीवेदिति मे मतिः ॥ ४.१४.६४ ॥
മരണം പ്രാപിച്ചവനായാലും, നീ യോജിച്ച ഭുജങ്ങളാൽ ആരെ ഗാഢമായി പുണരുന്നുവോ, അവൻ ജീവിക്കും എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
4.14.65
यस्य हि त्वं भवेर्भार्या यं च हृष्टा परिष्वजेः ।
अतिजीवेस्य सर्वेषु देवेष्विव पुरन्दरः ॥ ४.१४.६५ ॥
നീ ആരുടെ ഭാര്യയാകുന്നുവോ, സന്തോഷത്തോടെ ആരെ പുണരുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരിലും ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ദീർഘകാലം ജീവിക്കും.
4.14.66
अध्यारोहेद्यथा वृक्षं यथा वाऽऽरुह्य तक्षति ।
राजवेश्मनि वामोरु ननु स्यास्त्वं तथा मम ॥ ४.१४.६६ ॥
ഒരാൾ മരത്തിൽ കയറുന്നതുപോലെയോ, കയറി അതിനെ മുറിക്കുന്നതുപോലെയോ, സുന്ദരതുടകളുള്ളവളേ, രാജമന്ദിരത്തിൽ നീ തീർച്ചയായും എന്റേതാകും.
4.14.67
यथा कर्कटकी गर्भमाधत्ते मृत्युमात्मनः ।
तथाविधमहं मन्ये तव सुभ्रु समागमम् ॥ ४.१४.६७ ॥
പെൺ ഞണ്ട് സ്വന്തം മരണത്തെ ഗർഭത്തിൽ വഹിക്കുന്നതുപോലെ, സുന്ദരഭ്രൂവേ, നിന്നോടുള്ള സംയോഗവും അത്തരത്തിലുള്ളതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
4.14.68
अनुमानये त्वां सैरन्ध्रि नावमन्ये कथंचन ।
भर्तृशीलभयाद्भद्रे तव वासं न रोचये ॥ ४.१४.६८ ॥
സൈരന്ധ്രീ, നിന്നോട് ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു; ഒരു വിധത്തിലും നിന്നെ ഞാൻ അപമാനിക്കുന്നില്ല. എന്നാൽ ഭർത്താവിന്റെ സ്വഭാവത്തെ ഭയന്ന്, ഭദ്രേ, നീ ഇവിടെ താമസിക്കുന്നത് എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
4.14.69
नाहं शक्या विराटेन यद्वा चान्येन केनचित् ।
देवगन्धर्वयक्षैर्वा द्रष्टुं दुष्टेन चेतसा ॥ ४.१४.६९ ॥
വിരാടനോ മറ്റാരെങ്കിലുമോ, ദേവന്മാരോ ഗന്ധർവന്മാരോ യക്ഷന്മാരോ ആകട്ടെ, ദുഷ്ടമനസ്സോടെ എന്നെ നോക്കാൻ കഴിയില്ല.
4.14.70
गन्धर्वाः पालयन्ते मां सुकुलाः पञ्च सुव्रताः ।
पुत्रा देवादिदेवानां सूर्यपावकवर्चसः ॥ ४.१४.७० ॥
ഉത്തമകുലജരും നല്ല വ്രതമുള്ളവരുമായ അഞ്ചു ഗന്ധർവന്മാർ എന്നെ കാക്കുന്നു; അവർ ദേവാധിദേവന്മാരുടെ പുത്രന്മാരും സൂര്യാഗ്നികളെപ്പോലെ തേജസ്സുള്ളവരുമാണ്.
4.14.71
यश्च दुःशीलवान्मर्त्यो मां स्पृशेद्दुष्टचेतसा ।
स तामेव निशां शीघ्रं शयीत मुसलैर्हतः ॥ ४.१४.७१ ॥
ദുഷ്ടമനസ്സോടെ എന്നെ സ്പർശിക്കുന്ന ദുശ്ശീലനായ മനുഷ്യൻ, അതേ രാത്രിയിൽ തന്നെ ഉലക്കകളാൽ അടിയേറ്റ് വേഗം ഉറങ്ങും.
4.14.72
यस्यापि हि शतं पूर्णं बान्धवानां भवेदपि ।
सहस्रं वा विशालाक्षि कोटिर्वापि सहस्रिका ।
दुष्टचित्तश्च मां ब्रूयान्न स जीवेत्तवाग्रतः ॥ ४.१४.७२ ॥
അവന് നൂറോ ആയിരമോ കോടിയോ ബന്ധുക്കളുണ്ടെങ്കിലും, വിശാലാക്ഷീ, ദുഷ്ടചിത്തത്തോടെ എന്നോട് സംസാരിക്കുന്നവൻ നിന്റെ മുന്നിൽ ജീവിച്ചിരിക്കില്ല.
4.14.73
न तस्य त्रिदशा देवा नासुरा न च पन्नगाः ।
तेभ्यो गन्धर्वराजेभ्यस्त्राणं कुर्युरसंशयम् ॥ ४.१४.७३ ॥
അവന് ദേവന്മാരോ അസുരന്മാരോ പന്നഗന്മാരോ ആ ഗന്ധർവരാജാക്കന്മാരിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം നൽകില്ല, സംശയമില്ല.
4.14.74
सुदेष्णे विश्वस त्वं मां स्वजने बान्धवेऽपि वा ।
नाहं शक्या नरैर्द्रष्टुं न च मे वृत्तमीदृशम् ॥ ४.१४.७४ ॥
സുദേഷ്ണേ, എന്നെ വിശ്വസിക്കൂ; നിന്റെ സ്വജനങ്ങളിലോ ബന്ധുക്കളിലോ ആരെങ്കിലുമാകട്ടെ. മനുഷ്യർക്ക് കാണാവുന്നവളല്ല ഞാൻ; എന്റെ നടപ്പും അങ്ങനെയല്ല.
4.14.75
यो मे न दद्यादुच्छिष्टं न च पादौ प्रधावयेत् ।
प्रीयेरंस्तेन वासेन गन्धर्वाः पतयो मम ॥ ४.१४.७५ ॥
എനിക്ക് എച്ചിൽ തരാത്തവനും എന്റെ പാദം കഴുകാത്തവനും — ആ വസ്ത്രത്താൽ എന്റെ ഗന്ധർവ പതികൾ സന്തോഷിക്കും.
4.14.76
यो हि मां पुरुषो गृद्ध्येद्यथाऽन्याः प्राकृतस्त्रियः ।
तामेव स इमां रात्रिं प्रविशेदपरां तनुम् ॥ ४.१४.७६ ॥
സാധാരണ മറ്റ് സ്ത്രീകളെപ്പോലെ എന്നെ മോഹിക്കുന്ന പുരുഷൻ ഈ രാത്രിയിൽത്തന്നെ മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കട്ടെ.
4.14.77
न चाप्यहं चालयितुं शक्या केनचिदङ्गने ।
दुःखशीलाश्च गन्धर्वास्त इमे बलिनः प्रियाः ।
एवं निवसमानायां मयि मा ते भयं हि भूत् ॥ ४.१४.७७ ॥
അംഗനേ, എന്നെ ആർക്കും ഇളക്കാനാവില്ല. ഈ ഗന്ധർവന്മാർ കഠിന സ്വഭാവികളും ബലവാന്മാരും എനിക്ക് പ്രിയരുമാണ്. ഞാൻ ഇങ്ങനെ വസിക്കുമ്പോൾ നിനക്ക് ഭയം വേണ്ട.
4.14.78
एवमुक्ता तु सैरन्ध्र्या सुदेष्णा वाक्यमब्रवीत् ।
वसेह मयि कल्याणि यदि ते वृत्तमीदृशम् ॥ ४.१४.७८ ॥
സൈരന്ധ്രി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സുദേഷ്ണ ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു — കല്യാണീ, നിന്റെ നടപ്പ് ഇങ്ങനെയെങ്കിൽ, ഇവിടെ എന്നോടൊപ്പം വസിക്കൂ.
4.14.79
कश्च ते दातुमुच्छिष्टं पुमानर्हति भामिनि ।
प्रसारयेच्च कः पादौ लक्ष्मीं दृष्ट्वैव बुद्धिमान् ॥ ४.१४.७९ ॥
ഹേ ഭാമിനീ, നിനക്ക് എച്ചിൽ കൊടുക്കാൻ യോഗ്യനായ പുരുഷൻ ആരുണ്ട്? ലക്ഷ്മിയെപ്പോലെയുള്ള നിന്നെ കണ്ടിട്ട്, ബുദ്ധിമാനായ ആരാണ് നിന്റെ പാദങ്ങളിലേക്ക് കൈ നീട്ടുക?
4.14.80
एवमाचारसंपन्ना एवं देवपरायणा ।
रक्ष्या त्वमसि भूतानां सावित्रीवद्विजन्मनाम् ॥ ४.१४.८० ॥
ഇങ്ങനെ സദാചാരസമ്പന്നയും ദേവപരായണയുമായ നീ, സാവിത്രിയെപ്പോലെ ദ്വിജന്മാരെപ്പോലെ സർവഭൂതങ്ങളാലും രക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവളാണ്.
4.14.81
देवता इव कल्याणि पूजिता वरवर्णिनी ।
वस भद्रे मयि प्रीता प्रीतिर्हि मयि वर्तते।
सर्वकामैः प्रमुदिता निरुद्विग्नमनाः सुखम् ॥ ४.१४.८१ ॥
ദേവതയെപ്പോലെ പൂജിതയായ കല്യാണീ, ശ്രേഷ്ഠവർണ്ണയായവളേ, ഭദ്രേ, എന്നോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കൂ; നിന്നോട് എനിക്ക് സ്നേഹമുണ്ട്. എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറി, ഉദ്വേഗമില്ലാത്ത മനസ്സോടെ സുഖമായി കഴിയൂ.
4.14.82
सुदेष्णयैवमुक्ता सा संप्रीता चारुहासिनी ।
निर्विशङ्का विराटस्य विवेशान्तःपुरं सुखम् ॥ ४.१४.८२ ॥
സുദേഷ്ണ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഏറെ സന്തുഷ്ടയായ ആ മനോഹരമായി ചിരിക്കുന്നവൾ, നിർഭയയായി വിരാടന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ സുഖമായി പ്രവേശിച്ചു.
4.14.83
याज्ञसेनी सुदेष्णां तु शुश्रूपन्ती विशांपते ।
अवसत्परिचारार्हा सुदुःखं जनमेजय ॥ ४.१४.८३ ॥
വിശാംപതേ, യാജ്ഞസേനി (ദ്രൗപദി) സുദേഷ്ണയെ ശുശ്രൂഷിച്ചുകൊണ്ട്, പരിചര്യയ്ക്ക് അർഹയായിരുന്നിട്ടും അതിദുഃഖത്തോടെ വസിച്ചു. ജനമേജയാ.
4.14.84
एवं विराटे न्यवसंस्तु पाण्डवाः कृष्णा तथाऽन्तःपुरमेत्य शोभना ।
अज्ञातचर्यां प्रतिरुद्धमानसा यथाऽग्रथो भस्मनि गूढतेजसः ॥ ४.१४.८४ ॥
ഇങ്ങനെ പാണ്ഡവർ വിരാടന്റെ നാട്ടിൽ വസിച്ചു; കൃഷ്ണയും ശോഭയോടെ അന്തഃപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അജ്ഞാതവാസത്തിൽ നിയന്ത്രിത മനസ്സോടെ, ചാരത്തിൽ മറഞ്ഞ അഗ്നികൾ പോലെ മറഞ്ഞ തേജസ്സോടെ അവർ കഴിഞ്ഞു.